REKLAMA

W krainie dysonansu

Data emisji:
2019-06-11 14:40
Audycja:
Kwadrans Filozofa
Prowadzący:
Czas trwania:
13:01 min.
Udostępnij:

Żyjąc w Polsce permanentnie doświadczamy dysonansu poznawczego. Stawiam tezę, że właśnie ta kategoria jest kluczem do zrozumienia polskiej rzeczywistości po 1989 roku.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

ten kwadrans filozofa elity Tomasz Stawiszyński dzień dobry bukmacherzy przyjęli rekordową liczbę zakładów bilety sprzedały się w mgnieniu oka przed telewizorami zasiadły miliony spragnionych emocji widzów był październik 1997 roku i wszyscy oczekiwali pojedynku gigantów starcia sław wirtuozerski walki pomiędzy ekspertami w trudnej wymagającej sztuce pięściarstwa po 1 stronie stanął ówczesny mistrz świata Lennox Louis bokser niewątpliwie wybitne 1 z największych, ale Rozwiń » przy tym wiodący życie pozbawione jakichkolwiek transgresji i do sportu podchodzący nader pragmatycznie żadnych szaleńczych szarż żadnych niepotrzebnych ryzyk, a raczej rynkowa karp kalkulacja skrupulatnie realizowane strategie metodyczne trzymanie się z góry ustalonego planu działania po drugiej stronie Andrzej Gołota niepokorny pretendent do tytułu mistrza świata słynące tyleż wyrafinowanej techniki i potężnej siły ciosu ile z tendencji do zachowań ekscesy w innych zarówno w życiu jego bujna przeszłość obejmowała m. in. konflikty z prawem, jaki w sporcie publiczność miała wszak świeżo w pamięci 2 pojedynki z wynikiem wałów, których Gołota zaprezentował wprawdzie umiejętności bokserskie najwyższej próby, niemniej zakończył je czasami poniżej pasa, którego to fenomenu do dziś nie są w stanie wyjaśnić ani specjaliści od sportu ani specjaliści od ludzkiej psychiki ani też sam sprawca tego całego zamieszania w każdym razie emocje były wyśrubowane do i MEN tu oczekiwania i wymagania gigantyczne apetyty na wyborne sportowe widowisko radykalnie intensywne cóż, kiedy cała zabawa potrwała ledwie 90 sekund, bo tyle właśnie potrzebował Lennox Luis, żeby posłać Andrzeja Gołotę na deski powtórzę nic tego nie zapowiadało, a już, zwłaszcza nie cały ten specyficzny rytualny taniec, jaki Gołota przed walką wykonał przystrojony w barwy biało-czerwone z emblematem Orła na efektownym szlafroku, demonstrując daleko idące przekonanie o własnej przewadze i pewnej wygranej, niemniej sprawa została rozstrzygnięta błyskawicznie złośliwi komentowali, że Gołota spodziewał się najpierw jakiś rozmowy Alvis od razu zaczął go bić nie w tym jednak rzeczy się to stało tak szybko i rzeczy w gminie Andrzeja Gołoty chwilę po tym, kiedy spadł na niego Grad bezlitosnych ciosów Luisa pamiętacie terminal Otóż jest ona w moim przekonaniu kluczem do rozumienia współczesnej polskiej rzeczywistości mina ta wyraża bowiem w sposób pełny i doskonały zjawisko w Polsce powszechne i dominujące, a mianowicie dysonans poznawczy, a zatem stan mentalnej emocjonalnej konfuzji, który pojawia się w momencie, kiedy do naszego umysłu wpływają treści sprzeczne z uprzednio w nim obecnymi przekonaniami obserwacjami czy ustaleniami pojęcie dysonansu poznawczego łuków 1957 roku amerykański psycholog społeczny Leon Hestii gier, dodając do nich reguła, która jego zdaniem spełnia w ekonomice naszego życia psychicznego rolę fundamentalną reguła ta mówi, że kiedy dysonans się pojawia umysłu zrobi wszystko, żeby jak najszybciej go zredukować ni mniej ni więcej twarz twierdził kwestii gen tylko dokładnie tak, kiedy stykamy się z informacjami sprzecznymi z tym co już wiemy albo do czego jesteśmy przekonani pojawia się wspomniana konfuzja, a wraz z nią automatyczny odruch, żeby natychmiast przywrócić stan spoistości, tyle że nie polega on wcale na modyfikacji tego co uprzednio w naszej głowie obecne, lecz przeciwnie na umocnieniu zastanej postaci poprzez odpowiednie za krzewienie czy po prostu wchłonięcie tych nowych informacji najbardziej klasycznym przykładem była to pewna apokaliptyczna organizacja religijna, do której Fest Niger wraz ze swoimi współpracownikami przeniknął dowodzona przez niejaką Dorothy Martin twierdziła ona, że posiada bezpośredni kontakt z obcą cywilizacją, która 21 grudnia 1954 roku zamierza definitywnie zniszczyć kulę ziemską wielu jej wyznawców sprzedało cały majątek i pokornie oczekiwało na zagładę kwestii GER pojadą postawił jednak hipoteza, że po pierwsze od końca świata mimo wszystko nie będzie, a po drugie, że członkowie sekty, kiedy już przekonają się, że proroctwo było fałszywe nie tylko nie porzucą swoich przekonań, ale wręcz jeszcze gorliwiej zaczną je wyznawać cóż faktycznie się tak stało, bo modyfikacja wcześniej powziętych przekonań, a także dopuszczenie do siebie myśli, że zmarnowali tyle energii i środków nadaremno okazało się dla nich barierą uzupełnienie do pokonania, żyjąc w Polsce nieustannie doświadczam dysonansu poznawczego czas strategii jego redukcji nie przynoszą nic dobrego ostatnio mogliśmy obserwować dysonans w działaniu przy okazji wyborów do europarlamentu, a jeszcze wcześniej katastrofa w Smoleńsku źródła tkwią oczywiście znacznie głębiej, ale ta szczególna nazwijmy to praca dysonansu w Polskiej sferze publicznej domaga się przynajmniej pobieżnego szkicu zacznijmy od aktywnej wciąż dyskusji o przyczynach przegranej koalicji Obywatelskiej w wyborach do europarlamentu być może 1 z zasadniczych doświadczeń znakomitej części wyborców prawa i sprawiedliwości, a także po prostu wyborców, którzy zdecydowali się nie głosować na koalicję był właśnie dysonans poznawczy pomiędzy dajmy na to radykalną retoryką opozycji od pierwszych dni po przegranych wyborach ogłaszającej dyktatura totalitaryzm na każdym kroku podkreślający konieczność natychmiastowego odsunięcia uzurpatorów od władzy, a poprawą warunków życia spowodowaną uruchomieniem po raz pierwszy na tę skalę po transformacji ustrojowej elementarnych instrumentów z obszaru polityki społecznej tak, choć oczywiście o 500 plus, ale nie tylko być może zresztą byli to ci sami ludzie, którzy po 1989 roku doświadczali dysonansu zgoła odmiennym charakterze słyszeli mianowicie zewsząd, że transformacja jest wyłącznym i niekwestionowanym sukcesem, że przejście od komunizmu do kapitalizmu automatycznie katapultował nas wszystkich przestrzeń nieograniczonych możliwości, z których każdy może skorzystać niczym z życiodajnym Krynicy dlatego właśnie jeśli ktoś znajduje się w niesatysfakcjonującym położeniu nie osiągną upragnionego sukcesu nie żyje tak jak chciałby żyć znaczy to niechybnie, że nie chciał swoich szans wykorzystać, a ci natomiast, którzy chcieli skorzystali i dorobili się wyłącznie mocą swoich charakterów i żelaznej woli przez pewien czas udawało się być może ten dysonans redukować za pomocą politycznej strategii powszechnego entuzjazmu oficjalny przekaz był bardzo sugestywny, niemniej tam, gdzie redukcja mimo wszystko nie następuje, bo dysonans jest zbyt silne poczucie konfuzji niezadowolenia rozdwojenia i frustracji domaga się jakiegoś wyrazu dopiero w momencie, kiedy potrafimy dopuścić do głosu i nazwać te przekonania i emocje, które nie mieszczą się w zespole naszych najbardziej ugruntowanych i dogmaty zwanych poglądów pojawia się realna szansa na faktyczną zmianę na przyjęcie komunikatu, który stoi w sprzeczności z tym co dane i zostanę po 1989 roku mieliśmy jednak w Polsce do czynienia z pogłębiającym się rozszczepieniem bańki informacyjne w obszarze kultury zachodniej zdefiniowane dopiero z chwilą zaawansowanego rozwoju i rozwoju Tella technologii informacyjnych w Polskiej rzeczywistości powstawały najlepsze już w latach dziewięćdziesiątych wypowiedzenie frustracji niezadowolenia jakikolwiek w ogóle nie zgody na hegemonię na interpretację, w której z przemian demokratycznych należało się wyłącznie cieszyć, a ktokolwiek miał zdanie odmienne niechybnie był nieudacznikiem albo oszołomem Otóż wypowiedzenia tego rodzaju doświadczenia możliwe było wyłącznie w prawie wyłącznie systematycznie radykalizują co w niszach przy tym emocje, które na poziomie dyskursu publicznego zasilały radykalizm bijące się niższe wcale nie były niszowe stopniowo obejmowały coraz większe zakresy dojrzewały do pełniejszej ekspresji wreszcie po katastrofie smoleńskiej zyskały pełnoprawną formę zarówno ekspresji, jakiej instytucji analiza akcji redukowanie dysonansu po Smoleńsku było skądinąd 1 z głównych aktywności po obu coraz bardziej domagających się stronach barykady czy raczej zredukowanie wielu różnych dysonansu w np. dysonansu nazwijmy to egzystencjalnego biorącego się wprost z tej bezwzględnej inwazji chaosu nasze fundamentalne poczucie bezpieczeństwa tego najgłębszego związanego także z czysto biologicznym poczuciem integralności cielesnej w momencie, kiedy giną teoretycznie najbezpieczniejszy i najlepiej strzeżenie ludzie w państwie pojawia się dojmująca świadomość, że zginąć może każdy w każdej chwili także my dodatkowo ludzie ci poruszali się ponoć najbezpieczniejszym środkiem transportu tymczasem ich ciała uległy brutalnej dekompozycji już tylko to wystarczy, żeby wywołać paniczny lęk czy raczej wydobyć z każdego z nas paniczny lęk przed śmiercią, bo w każdym z nas gdzieś jest czasami głęboko zagrzebane głęboko uśpiony, niemniej w każdej chwili gotów do wypłynięcia na powierzchnię dysonans pomiędzy przekonaniem, że jesteśmy bezpieczni i że rzeczywistość jest zasadniczo oswojona oraz przewidywalna, a całą tą nagą absurdalną destrukcją był w moim przekonaniu 1 z naszych najważniejszych i najbardziej ignorowane ich przytoczonych albo raczej wypartych wspólnych doświadczeń bez względu na barwy polityczne bez względu na polityczne sympatie antypatie, zanim jeszcze kilka godzin po katastrofie w sposób powiedzmy otwarcie równie irracjonalne zadekretowana po każdej ze stron, jaka była ostateczna i nieodwołalnej przyczyna Tusk i lub Putin versus straszny Kaczor, który na pewno kazał lądować, a tym samym uruchomiono mechanizm redukcji dysonansu pojawiła się przez moment mała szczelina wyrywa monolit się tego przeklętego polskiego dualizmu politycznego pojawił się lęk przerażenie konfuzja poczucie, że ludzkie życie jest niebywale kruche i że współczesna rozwinięta cywilizacja potrafi doskonale tę kruchość zakamuflować także kompletnie o nich zapominamy, a przypominamy sobie dopiero w obliczu wydarzeń drastycznych i tragicznych te emocje te doświadczenia były niezwykle ważne, ale i niezwykle ulotne, bo zostały błyskawicznie zepchnięte gdzieś do mentalnych psychologicznych piwnic abstrahując już od tego, że nie ma na niej praktycznie miejsca we współczesnej kulturze usuwające nam wciąż z pola widzenia śmierć słabość przypadek chaos i absurd w przestrzeni polskiej polityki uległy niemal natychmiastowym w oparciu o PIT na rzecz wzajemnego przerzucania się oskarżeniami i budowania wyższość owych narracji o ignorancji głupocie naiwności albo odsprzeda innym charakterze przeciwnej strony pozostawiliśmy Andrzeja Gołotę na ringu chwilę potem, kiedy sędzia ogłosił koniec walki charakterystyczna mina wyrażająca bezbrzeżna zdumienie zaskoczenie konfuzja i wiele zapewne jeszcze innych emocji poglądów za chwilę zniknie z jego twarzy tego przecież oczekują kibice, którzy sami wciąż jeszcze stoją z rozdziawioną mi ustami, ale już za chwilę sami zaczną się prześcigać w różnych sposobach na wyjście z tego nieprzyjemnego stanu pomieszania zrzucą winę albo na samego Gołota, którego jeszcze przed chwilą kochali, a zaraz będą nienawidzić na pogodę albo na trenerów na szamanów współpracujących rzekomo z Luisem stosujących niebywale skuteczną czarną magię i na tysiące jeszcze innych przyczyn po to, tylko, żeby uciec od doświadczenia porażki słabości i bezradności, które w Andrzeju Gołocie jest w tym momencie jeszcze wciąż żywe i namacalne, gdybym mógł się cofnąć w czasie i też Gołocie wtedy powiedzieć krzyknął bym panie Andrzeju niech pan w tym na moment zostanie i niech pan nam o tym, opowie, bo tak naprawdę rozpaczliwie potrzebujemy takich doświadczeń i rozpaczliwie potrzebujemy nauczyć się o nich sobie nawzajem opowiadać, o ile oczywiście nie chcemy, żeby rozpętała się tutaj w końcu prawdziwa wojna domowa Tomasz Stawiszyński bardzo dziękuję do usłyszenia ten kwadrans filozofa elity Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KWADRANS FILOZOFA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!