REKLAMA

Krytyka racjonalistycznej krytyki religii

Data emisji:
2019-06-11 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
52:18 min.
Udostępnij:

Gościem programu był prof. Tadeusz Bartoś, filozof, teolog, publicysta, Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku, Warszawskie Studium Filozofii i Teologii.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

ta druga 5 godzina filozofów Tomasz Stawiszyński studzi prof. Tadeusz Bartoś dobry wieczór dobry wieczór w rocznym filozof prozaik także już tak nocowałem wizyta twoją studiu, że w zasadzie to można już pełno prawnie nazwać prozaikiem niedawno rozmawialiśmy o tej powieści mnich umyć ręce, żeby nazywać mnie literat o lidera z zapomniane słowo z EHF musimy je reaktywować właśnie Przywróćmy literata literat zatem filozof publicysta też Akademii humanistycznej imienia Rozwiń » Aleksandra Gieysztora i Warszawskiego studium filozofii teologii, w którym się różne ciekawe wykłady nieustająco odbywają jakiś czas temu on był tutaj u mnie prof. Stanisław Obirek znany ci też dobrze i rozmawialiśmy o książce p t. 4 jeźdźców apokalipsy dołki psychiczne oraz denat i Harris i ta książka opowiada o zjawisku nowego ateizmu tzw . czy może właściwie źle powiedziała nie tyle o nim opowiada co jest po prostu zapisem spotkania pomiędzy 4 tytułowymi jeśli sami ateistycznej apokalipsy, które miało miejsce w 2007 roku oni sobie tam uraczą Converse czują przez dłuższy czas zapis tej rozmowy możemy przeczytać Hitchens już nie żyje, więc nie mógł tych swoich wypowiedzi odpowiednie jeszcze zredagować im rozbudować, ale pozostali 3 to zrobili mu towarzyszy lekarz uwspółcześniona przed mowami no ale jeśli jest coś co tych autorów łączy ani oczywiście wszyscy trochę inaczej ateizm pojmują trochę inna część piszą inaczej się nim zajmują, ale jeśli jest coś takiego co ich łączy to na pewno pewna pewne przekonania opowiedzmy prymacie rozumu szeroko rozumianej metody naukowej jako takim podstawowym instrumencie poznawczym pojmują no właśnie racjonalność duch oświeceniowy jako popiersia narzędzie poznawania rzeczywistości najlepsze z wszystkich możliwych, a po drugie, jako coś co może służyć do takiej wreszcie miażdżącej krytyce ran ne różnych narracji religijnych no i my dzisiaj się zajmiemy właśnie tego rodzaju krytyką, która oczywiście nie została wynaleziona przez wspomnianych autorów oni nadali w jakim sensie jakąś nową formę, ale ona sięga wieszcza właśnie oświecenia w tytułowego ma, więc długą historię i wydaje się, że jest wciąż chętnie uprawiana przez różne krytycznie wobec religii usposobionych autorów myślicieli aktywistów et Cetera, niemniej my się dzisiaj nie zajmiemy pochwałą oświeceniowej krytyki religijności tylko krytyką tej krytyki oświeceniowej i punktem wyjścia będzie dla nas Georga coli włoski filozof Nietzsche pianista autor takiej małej książki Ponidzia bardzo smakowitej to prawda tak działać okolic zwrócił uwagę to on dosyć dawno jeszcze tych panów misjonarze ateizmu nie było stać się nie reaktywowali się publiczne powinny dać książkę o wstępną i George okolic, zwracając uwagę na odnosi się doświadczeniami w tego pierwszego 18 wiecznego w ich zauważał tam tak, że racjonalizm czy też głośne wyśmiewanie czy krytykowanie możesz jeździć w trójce czy też jak możesz wierzyć w ducha Świętego to są rzeczy dla krytyki rasę religię nieskuteczne szyny są nieefektywne i są śmieszne wg niego może orzec, że zacytujemy w ogóle, bo mamy taki cel taczek przygotowany na plusie czytasz ja mam przed snem mogą spróbować na bardzo proszę bardzo posługiwanie się racjonalizmem i świec są oświeceniowe w walce z teologią i dogmatyka chrześcijańską jest czymś groteskowym śmiesznym nieporadnym jakiś sens ma ironizowała na temat stworzenia świata Trójcy świętej czy Świętego ducha, a w dodatku ci co w tej oświeceniowej argumentacji używali sami byli za zagubienie w dziedzinie logiki dialektyki sosu jeszcze bardziej, ośmieszając niż klasycy, którzy wypracowali dogmatyka chrześcijańską nawet filozofia uczy Platon niemożna zmieścić, kiedy podważa się ją dialektyczny cóż dopiero religii to bronicie zadał chrześcijaństwu cios w samo serce ukazał się co czuje człowiek, w którym tego rodzaju religijność się pojawia i ujrzawszy takim i ujął się takim trzecią wartości nie za pomocą argumentów racjonalnych ale, stosując do nich kryterium życia w tłumaczeniu Stanisława Kasprzak ten fragment pochodzi właśnie z książki wspominanych przez nas o niczym, która się układ ukazała nakładem oficyny literackiej w latach dziewięćdziesiątych jeszcze chyba nie była wznawiana wydaje mi się od tamtej pory, a przydałoby się, bo to jest bardzo taka niewielka książka, ale tak jak mówiliśmy niezwykle smakowita Czyty uważasz, że to jest wciąż aktualne czy też myśli, że rzeczywiście tego rodzaju krytyka, jaką przeprowadzają na różne sposoby dołki z dna z Heat sens i Charisteas krytyka, która omija celu w jakim sensie nasza itd taśmy to takie ewolucje mistyczne rozważania Dennetta on po prostu w książce religia jako zjawisko naturalne bierze te religie zaczynają rozumieć jako oczy, gdy zdefiniuje definiuje jako coś po pierwsze, co się mieści w granicach takiej zupełnie naukowej refleksji nie trzeba żadnych stosować narzędzi czy nie trzeba postrzegać jako czegoś co spoza tego porządku naturalnego naj powiada najlepszym pryzma tempo, przez które na religię można patrzeć jest teoria ewolucji najdroższe wyjaśnimy są ewolucyjnie, o co chodzi jak sobie wyjaśnimy no to będziemy mieli w jakimś sensie z głowy ten fenomen to tak jeśli chodzi o samo to wyjaśnienie ewolucyjne czy antropologiczna antropologii kulturowej technologii wyjaśnia zjawisko religii to to jest rzecz, która istnieje w wiedzy powszechnej naukowej od 100 lat i tutaj tę książkę ona nie może nic wnieść to znaczy zarówno psychologiczne socjologiczne kulturowe biologiczne wyjaśnienie zjawiska ligi istnieje nie jest pewnym standardem Modena i ci panowie oni jakby upubliczniają to nie w każdej dziedzinie jest specjalistą, ale w tych dziedzinach, których niż ja, wypowiadając często są to jest mi sobie no nie każdy może być kompetentnym we wszystkim swoich argumentach i ich argumentację czasami bywa taka nie wiadomo co powiedzieć to moim zdaniem najbardziej no taka no to jest taka stylistyka może on ustalmy od początku win, jaki ja mam stosunek do do ich jakby to powiedzieć aktywności i oczywiście jej bardzo popieram niech innych niż oświata idzie świat i t d . niż ludzie uczą i t d. oni robią też dużo dobrego po prostu tak natomiast dziś, gdy 2 rzeczy, które mnie niepokoją wynikają z po pierwsze z tego, że stworzyli z tego pewną misję tę komunalizację czy stworzyli sobie klub religijne ateistycznym moje kontakty z takimi misjonarzami artystycznymi są oczywiście bez osobistej prywatna, ale są tego typu, że się czułem się na takich zebraniach kółek różańcowych w zlotów gorliwie jak tu w świat świecić dokładnie tak samo grupy religijnej jak tu do Jezusa wszystkich porwać jest to zjawisko takie z erotyzmu ateistycznego no to jest prywatna, a nie jest odpychający jeśli mógłbym powiedzieć, że racjonalne argumenty, dlaczego to, dlatego że my się wydaje, że leżałem w liberalnym świecie ich to pryncypiów nie jest to, w których nikt nie ma tego nie w ogóle nie rozróżniają niby to co logiczne i w ogóle wykształceni nie rozróżnia zupełnie podstawowych rzeczy w liberalnym świecie wręcz sypią, która obowiązuje takie fundamentalne, które ja uważam, że one fundamentalne dla cywilizacji to jest to, że każdy ma prawo do wyboru własnego życia West wedle własnego pomysłu na własne życie każdy ma projekt własnym życiu w związku z tym naprawdę jest czymś innym edukacja dzieci dzieci i zieloni poznali teorię ewolucji fizykę antropologię czym innym jest edukację czynimy z działania, a także perswazyjny, czyli chęć oddziaływania na społeczny z Brazylii tezą o prozelityzm erotyzm mamy takie proste rozróżnienia między wiedzą czym różni się wiedza od ideologii logice to robiono to dosyć prosta, więc to jest zespół z informacji i geologia niż w sensie negatywnym tylko, opisując opis opis takim destruktywne ideologię to jest wiedza, która chce jest wpływać i jest na zmiany posta w ludzkich, więc naprawdę nie rozumiem, dlaczego oni 7 powiadają, żeby chcieli czy, żeby nie chcieli, żeby ludzie byli wierzący, żeby kościoły były puste 3, żeby nie były pustym to jest mentalność i halach taka była późna noc w dwudziestowiecznej krytyka właśnie świecenia była taka żona i zamienił stryjek w stan taki jak Siekierka z Kielc generalnie, że w, że ona też jest totalna tak jak religia oświecenie, do których chce wszystkich wg 1 schematu tego rozum rozumność naukowej chcemy wszystkich, żeby kimś, żeby wszyscy Stali się do nas poświęconymi umysłami no właśnie, ale powiedz na ile krytyka o oświecenia ona o jej totalność siedzenia ona istnieje w literaturze niż do tego mieli aż się zastanawiam ile to zjawisko, którym mówisz to rzeczywiście jest ta oznacza ono rzeczywiście jest realne, ale wydaje mi się, że dzisiaj jednak znikome w sensie liczebności, że to są takie rzeczywiście jakieś małe koła, która walczy z każdej z takich prozaików Atenom prezentowane i Odrze wielka woda jest wznieśli jako pierwsi ja uważam, że są jacyś pogrobowców scjentyzm mogą rzeczywiście są jeszcze tacy ludzie, którzy w duchu dziewiętnastowiecznego scjentyzm są przekonani, że światopogląd naukowy rozjaśni nam po prostu wszelkie mroki uratuje ludzkość i t d. czyli ventolin kreator miejsc nie są tacy mniejszość nie wydaje mi się, że od nauki jest chyba najbardziej jest takim czekiem z tego całego Towarzystwa najbardziej rozbawił kiedyś taką na fragmentach książki jego czytałem urojonym Bóg tak poprzez słaba książka tak naprawdę jest on w euro oglądałem tej rozmowy na YouTubie i 7 zastanawiają czy słusznie są atakowani czy nie są przeobrażają się nie obrażają tymczasem duża część ich i takiego zainteresowania dotyczy tego co ludzie inni myślą i czy to co oni myślą jest urojone czy nie urojone i to jest skierowana krytyka wszyscy wobec tych ludzi że, gdy chodzą do gościa Kongresu postępuje absurdalnie i racjonalnie i t d. pójść dziwią, że to pożyczka jest odbierane jako atak na ludzi moja miła tym razem jeśli czasem moich zadań woli wystarczyłoby, żeby oni swój ostrze krytyki skierowali nawet na funkcjonowanie instytucji na funkcjonowanie w ogóle systemu religijnego to oni lubią, ale ty, ale mi się wydaje, że w religii ludzie, którzy są, którzy są religijni często są ofiarami w cudzysłowie, bo prawdziwymi ofiarami tego światopoglądu, którym się dostarczanych niewątpliwie z nią lansuje trochę, bo te postacie świat się różnią, więc wydaje mi się że, że to co mówić najbardziej dotyczy dołki Sarze dołki z takim najbardziej zapalczywych z 1 strony tego sygnalizował, że dowody na istnienie Boga Tomasz Zych Fina Kalle właśnie ta książka wydaje się żenująco wiedzę, lecz chce być traktatem filozoficznym, a jednak mimo wszystko dołki z filozofem nie jest to wychodzi jest świetnym biologiem świetnym popularyzatorem nauki natomiast no no trochę widać, że rzecz, że on faktycznie się mierzyć z jakimiś problemami, które rozstrzygnięte na dobrą sprawę został już dawno temu jest taka świetna książka Johna Mekki cud ateizmu, która się rozprawia z tymi wszystkimi dowodami na istnienie Boga w sposób znacznie bardziej subtelny i i kompetentny natomiast trzeba przyznać do PiS-owi co ja akurat bardzo cenię, że on się na bardzo stara rozmawiać z ludźmi, którzy myślą inaczej i jest mnóstwo takich jego programów jakichś spotkań dyskusji debat z najbardziej możliwe jest fundamentalistyczne mitach chrześcijanami oni tam przekonuje do teorii ewolucji tak dalej natomiast chyba najbardziej z nich lansowany filozoficznie autorem jest denat z kolei nadal jest po prostu filozofia kognitywistyka, który się umysłem zajmującego poniekąd w drugiej kolejności interesuje religia jako jako zjawisko nazwijmy to społeczna w pierwszej kolejności po prostu funkcjonowanie umysłu go interesuje, więc religię traktuje jako 1 po jedno z aktywności czy 1 z fenomenów, które dla której, które ludzki umysł wytwarza i w obrębie tych u niego funkcjonuje natomiast, jeżeli chodzi o hali samo to się z kolei zajmuje relacją pomiędzy przekonaniami, a działaniem czy przekonaniami, a postępowaniem i powiada z tym trudno się nie zgodzić, że są przekonania lepiej uzasadnionej przekonaniach gorzej uzasadnione są przekonania zupełnie niepowiązane z rzeczywistością empiryczną no i są takie, które są w niej lepiej ugruntowane już pewne postawy, czyli dogmatyzm np. niechęć niechęć do krytycznego myślenia jakiś rodzaj takiego mi przekonania, że właściwie zadawanie pytania albo wątpienie jest czymś złym należy je potępić moralnie noże to raczej nie sprzyja budowie jakiegoś społeczeństwa, w którym nam wszystkim może szerzyć harmonijnie właśnie takie społeczeństwa liberalnego, którym powiedziałeś sumienności czas był też takim bardzo agresywnym publicystą i takim czekiem, który walił między oczy niewątpliwie, ale łatwo to wszystko najbardziej pasuje do wnętrz dołki SA no pewnie, tak więc będzie nam trudno rozmawiać z 4 na jaskrę co najmniej jak oni są zróżnicowani da i w różnych momentach różne rzeczy mówili do różnych jak i wypowiedzi można, by jakieś uwagi mieć natomiast wydaje mi się, że mogą oni wychodzą z pewnego typu antropologii pewnego typu widzenia człowieka i Toys in antropologię, których człowiek jest jakąś istotą racjonalną i wczesny model pewnej racjonalności wyznaczany przez nauki w Iranie za absurd rysowany ten model racjonalności, że właśnie nauki nam to wyznaczają ja bym powiedział tak, że każdy człowiek on natomiast, owszem, można tak mówić tylko wnioskach filozof musiałby zbadać i powinien dodać, iż jest filozofem inną ścieżkę nam szkodzi, czyli z natury istotą racjonalną, że jest bezdomnym odczuwającym zwierzęciem, którym odczuwanie to jest 1 z elementów jego myślenie jest sposobem odczuwania odczuwania przeżywania świata w sumie to różnie porządkuje więc, owszem, można go przez granicę wprowadzać różne ścieżki można z niego zrobić biologa przystani można przez treningi jakiś zrobić z niego właśnie fizyka matematyka czy też racjonalista przez ten trening wychowanie, ale no właśnie do treningów człowiek nie jest piłkarzem może to zrobić futbolistą albo można rozliczać się na niską natomiast później każdego z nową listą, zwłaszcza w moich słów jestem racjonalistą to samo, ale chodzi oto rzeczy jest dosyć taką rzeczą w bardziej drogą ma płynną bym dowiedział i można z niej różne rzeczy ulepić i ten model nacjonalistyczny ma swoje wartości i w ogóle jestem zwolennikiem racjonalizmu i 4 tylko jakby trzeba widzieć pewne miary, bo boi, bo to co co w takim publicznym wystąpieniu tych panów no to oni się właśnie ogłosili drugą grupą nie mówimy wtedy rozmawiamy tak myślimy my jesteśmy zespołem, więc ten już samo to możemy już w ogóle jest irracjonalne, ponieważ nie może być, że my myślimy, bo to co każdy co innego uważa, więc wiem to jest i kłopotliwe natomiast w ich widzenie człowieka bat brakuje mi taki bardziej podstawowe rzeczy no właśnie, że w każdym człowieku jest potrzeba wspólnego oraz świat czy jest potrzeba taka nie antropologia kulturowa będzie to mecz, po czym uogólnionego spójnego obrazu świąt w no i w związku z tym tylko jeśli można wnosić z umową ci panowie to 4 miejscu oni też mają taką samą potrzebę to jeszcze można wejść w słowo często ta spójna wizja potrafi zawierać elementy nos pewnego punktu widzenia takiego nazwijmy to racjonalnego właśnie czy logicznego sprzeczna i na tym też polega trochę problem to znaczy już przechodząc, jakby krok dalej do tej krytyki znowu krytyki czegoś co skądinąd też pod pod pewnymi względami wieloma względami jest nie bardzo bliskie, czyli właśnie taki bardzo racjonalizmu oświecenia owej postawy względem na przekonania religijne Otóż no problem polega na tym, że możesz bardzo długo tłumaczyć komuś, kto żywi pewnego rodzaju przekonania w twoim poczuciu irracjonalne czy twoim odbiorze irracjonalna, że on właśnie myśli w sposób niezgodny z pewnymi regułami rozumowania poprawnego i t d . i t d. ner i to żaden sposób nie zmienia jego głębokiego systemu przekonań to znany efekt no, gdyby tak było, że można, by ich los jest po prostu w Brzeźnie efekt zanegować argumentami każdego no to właśnie nie byłoby problemu, żebyśmy nawet nie rozmawiali teraz krytyce oświeceniowej racjonalistycznej odjechał, mówi że dość było z, żebym jednak antropolożka bardzo ciekawa amerykańska tania lub romansie nazwa, która się zajmuje od wielu wielu lat właśnie z różnymi dziwnymi zjawiskami dziwnymi przekonaniami napisała pod koniec lat osiemdziesiątych świetną książkę o magii badała mianowicie współczesnych praktykujących magów w Londynie na ludzi, którzy z 1 strony właśnie sami siebie definiowany jako osoba przekonana o przekonaniach racjonalnych jako ludzie kierujący się rozumem jako zwolennicy światopoglądu naukowego i t d . którzy w różnych obszarach życia zachowywali się w sposób bardzo wiele do nazwijmy to trzeźwy racjonalny właśnie natomiast po godzinach uczestniczyli w różnych Sabat czarownic z mężem odprawili trwały znak równości ucztę dla strefy absolutnie właśnie nikomu to nie przeszkadzanie w terenie są to przeszkadza oni chcieli to ich prywatne hobby tym ludziom powybijali źródłowych to nie jest wykluczone, że przy najbliższej 3 z nich, by chciała, ale ważne idee złożono element totalitarny tarczy totalny, a że nadal jedyna jest 1 ma schemat racjonalizmu ani za jego nośnikami troszkę w żaden sposób czy często występują jako tacy miłośnicy tej jedynej słusznej sprawie nic się to dlatego mówię o tym, zamiarze zamiany po prostu struktura struktura, jakby to powiedzieć, żeby jeszcze z innej strony to ująć co ja się myśli o wiedzy o prawdzie o tym co słuszne niesłuszne prawdziwe nieprawdziwe itd to struktura mentalną cywilizacyjna wytworzoną w zachodniej cywilizacji na zwierzęta i nim od Greków Platon poszukiwał i tak na 100 ms to jest później przejęta przez chrześcijaństwo rozwinięte w średniowieczu logicznie generalnej to jest pewien wspólny nastawienie wobec światowej są słuszne dobre i t d . tutaj ten element to pojęcie prawdy tak rozumiane pobrany z bardzo silnie na i oni przyjmują to struktury za swoją, bo o nim ani nie zmieniają paradygmatu, a nie tylko zamieniają, wymieniając w tym wkład wkład w doktrynie w dół w strukturze dogmatycznej chrześcijaństwa wkład to jest to objawienie, ale jestem racjonalny jest logika działko i bardzo słusznie zauważa, że średniowieczny myśliciele uznanie lepiej lub niższy siedzeniami krytycy, bo akurat w tamtych czasów niestety 18 wieku logika była na nędznym poziomie od nowa praktycznie te z logiki dyskont z dziewiętnastego wieku, więc w oni wymieniają ten skład, który jest śmieszny tą wiedzą o aktualną wiedzą o fizyczną biologiczną i każą nam do tego podchodzić w ten sam sposób to znaczy ten sposób asertywny, że to jest właśnie prawda i tam się chwalą, że do tego, że jeszcze mniej dyskusji, że krytyka, bo wiadomo, że jeśli weźmiemy rzeczywiście weźmiemy to on tzw . ani rząd posiada anglojęzycznym dzwoni ich punkt punkt odniesienia są różne dziwactwa amerykańskich różnego duchów o tych odłamów chrześcijaństwa, więc to jest trochę co innego, ale jeśli weźmiemy ani w tej dyskusji właśnie te później zostaną książka też mówili, ale są intelektualiści katoliccy chrześcijańscy i t d . no tak intelektualiści zieloni udadzą się do tego odnieść ani w ogóle nie mają pojęcia o tradycji Teologicznej intelektualny Zachodu to logiczne nie mają pojęcia na temat tylko, że dotąd takie głupstwa są potem trójce wierzą duch Święty dajcie spokój wybrany, więc nie umieją do tego podejść natomiast w mojej oceny, a to podlega krytyce to jest po to jest elementem krytyczną refleksję także Fryderyka Nietzschego i cel ten paradygmat prawdy, iż można tak skrótowo powiedzieć paradygmat odniesienia do prawdy słuszności, a więc do tego sama rządzić, bo to ma być decydująca, ale są kompletnie stop loss and wpadek macie katolickim tylko rząd zamiast papieża w Rzymie teraz oni mają być takim sformułowaniem papieżem ty złe nikt mu rozwiązanie wyznał siedzi w RFN wystąpić w obronie przynajmniej 1 z czwórki 4 jeźdźców, czyli sama Harrisa, o którym złego słowa nie dam powiedzieć, bo on jest najbardziej subtelne myślicielem i na tym obszarze ateizmu praktycznego ateizmu stosowanego już można tak powiedzieć bo, jakbyśmy się zastanawiali nad subtelnością filozoficzną wywodu no to pewnie Daniel Dennett jednak byłby tutaj na czele tego natomiast Haris mama ma pewną kompetencję w historii myśli Teologicznej zachodniej skądinąd bardzo nie awansuje do swojej argumentów takiej książce koniec wiary pierwszej części założycielskiej dla dla ateizmu czy nowego ateizmu mówiąc, więc tutaj tylko takie małe votum separatum jeśli chodzi o Harrisa Boga jednak odróżnił on i ja bym zrekonstruował jego sposób myślenia w taki sposób ona oczywiście jest post oświeceniowej sam jest kimś, kto to bym przypuszczam z taką narracją nazwijmy to rewolucjonisty narracją realistyczną dotyczącą religii, by się zgodził traktuje jako zjawisko naturalne jako także zestaw złych idei no tak powiedzmy błędnych przekonań o świecie jakiś archaicznych wizji które, które czasami uzyskały bardziej subtelną artykulacją w skomplikowanych formułach teologicznych, ale ostatecznie jak, bo odzwierciedlają jakiś rodzaj no właśnie nieadekwatnego nieraz sposobu widzenia świata nauka daje nam lepszy, więc powinniśmy się kierować naukowym, ale myślę, że on miałby taką wykładnię znak liberalną kończy 33 czy jakąś demokratyczną liberalną czy lewicowo-liberalny powiedziałby zapewne, że te nie in w jakim sensie nie interesują go przekonania innych tak do końca interesuje go pewien konsensus co do tego w jaki sposób na modelu jemy sferę publiczną co my w tej sferze, jakby uznajemy za przekonania, które są uzasadnione, a co za przekonania nieuzasadnione, że ta sfera budujemy w oparciu właśnie przekonania uzasadnione i deszcz, ale druga część z liberalnym Janowicza każdy ma prawo do wyborów własnego sposób użycia i projektowania życia takiego jak sam chce żyć jak sam co chcę wierzyć sam nie, żeby byli mądrzejsi 3 panów czy to będą biskupi ci biskupi ateistycznym, że oni będą tłumaczyć sens naukowy ceny każdy ma prawo do wyboru własnego sposobu bycia życia wiary i analiz co zrobił utopia z dnia Mateusz Żak niż milicjantom z dużą rolę w brzegach w warunkach część druga część tej reguły liberalny umysł Johna Stuarta Milla rozwiodę to Fitch druga część mówi o tym, że już dziś to i tak, ale pod warunkiem, że to nie jest krzywdą szkodą dla drugiego czy Jim jestem lekarzem praktykuje szamanizm, ale prywatnie nie tak, żeby zaszkodzić komukolwiek, żeby odejść od reguł którymi zobowiązują całej procedury medyczne jeśli jej szyja procedurę medyczną łamie, bo mam jakieś poglądy to w tonie często jest dosyć prosty sfera prywatna i sfera publiczna to nie są rzeczy, które chcieliśmy Odkryj dzisiaj, więc natomiast jedno nie wiem, dlaczego mam w tym towarzystwie w związku z tym co funkcjonowało do sobie zrobić gębę, bo było, bo oni no w tej swym zloty w zimie na to chęci propagowania czegoś swoje z drugiej strony z drugiej strony nie mamy innego się z więzienia, ale nie wiem, dlaczego w osiedlowym, ale to i tak właśnie za ten rynek hipotek, ale nie na tych biednych ateistów nowych, ale z drugiej strony słuchaj przecież ostatecznie to są ludzie, którzy się mocują z hegemonem to znaczy to są ludzie, którzy występują przeciwko jednak potężnym instytucjom i życia publicznego życia politycznego potężnym siłom, które w tej kulturze w tej cywilizacji są obecne odsunąć od zarania dziejów, które wciąż przy pomocy rozmaitych środków starają się na dożycie wywierać wpły w na re i wywierają i co do tego, że to jest wpływ negatywny to się przecież zgadzamy jeńcy sam występuje przeciwko tym siłom bardzo często w mediach polskich i na piśmie i w mowie w związku, z czym trudno się dziwić, że oni jako w jakim sensie też pionierzy jakiegoś ruchu na skalę masową no bo ludzie, dzięki którym jednak właśnie ateizm 33 czy rodzaj takiego otwartego krytycznego stosunku do instytucji i w ogóle zjawiska religii dzięki nim stało się to nie czymś szeroko rozpowszechnionym dostępnymi tak dalej, że oni mówiąc kolokwialnie w jakim sensie przeklinają to znaczy, że rzeczywiście mówią czasami ostro bardzo idą na takie zwarcie, zwłaszcza Bałki znowu Hitchens świętej pamięci nie świętej pamięci się obraziłem się powiedzieć, choć niekoniecznie, więc słuchałem co o nim opowiadali o o dochodzeniu do kościoła, bo to jest niesamowite chwile wspaniałe mnisi wojownicy ateizmu żałują, że przestaną czytać Biblię Jakuba w Anglii to było fajne taki archaiczny tych zadań współczesny to nie brzydzi dachach NGO-sów współczesne, żeby to wtedy wychodzi dopiero mają w jakiej to kretyni zmysłów taniec węgierski angielski niż w starej szesnastego wieku ma wrażliwą masz już zrozumiały dla przynajmniej ładnych no i oczywiście estetyka piękna muzyka i koniecznym się po łacinie to, żeby nikt nic nie rozumieją czy innych dość dziwne, bo oni są już tym w tym w tym, iż tym wyborze takim estetycznym są 100 % 1 do 1 z ruchem w obawie, że armia jest pierwszym we Francji jest tutaj z tymi naszymi skojarzenia z kolegami z rolnictwem, ale ja, choć rozumiem po latach, a wiesz, dlaczego to jest skandaliczne i nie, dlatego że będą one estetyka się chodzimy do pełnej chcemy, żeby ładnie, ale dlatego, że do odsuwania ich to co coś co zobaczył zniczach i co było argumentem koszt jego odsłania ich ślepota na to w jaki sposób ten system np. archaiczny system ten tradycjonalistów ćmy liturgii jest on jest symptomem tego opresyjnego i skandalicznie już dzisiaj właśnie niemożliwego do 0 do zrealizowania skandalicznie opresyjnego zamkniętego społeczności tego nie kojarzą się tym, że za tymi rytuale listami kiedyś Kołakowski też zachwycał, że już tęskni kiedyś nutach kiedyś można było w Krakowie zobaczy zakonnice ważące po ulicach teraz mu brakuje tego co jest liczy się znaleźli fajni tylko, że ten klasztor to jest piekło często opiekuna ziemi odsyłam do powietrza wzywamy do powieści mnich z gigantyczną są jeszcze książki o żeńskich klasztorach jak to wygląda, gdzie jest poeci tacy hippisi lub no tak czytam im brakuje po prostu obrzydzają, ale może ich, ale może, choć też coś takiego nie wiem rekonstruuje, bo akurat nie znam tego materiału, którym mówisz, choć nam się dowiedziałem się całkiem niedawno, że Daniel Dennett śpiewa w chórze kościelnym wyobraź sobie, bo lubi to estetyka i lubi tę muzykę i musi jakoś tak podoba w ogóle sięgną jedno Gruzja chóru kościelnego mimo tych jego przekonań co w ogóle to wszystko samo w sobie dość interesujące, ale może tutaj chodzi trochę coś takiego że, jakie Maćka biorę do ręki czasopismo polskich lefebrystów zawsze wierni inne to mam wrażenie, że to tam jest prawdziwsze oblicze katolicyzmu niż surowcem z szacunkiem w tygodniku powszechnym tym sensie, że w tygodniku powszechnym mam jakąś baśń tak naprawdę Religi, który nie ma w Realu o jakimś kościele, który jest właśnie wymyślony przez grupę intelektualistów subtelnych i kwot, gdyby taki kościół istniał to ja bardzo chętnie bym w tym kościele chciał być, ale problem polega na tym, że go nie ma zdarza się że, że jest pewna zasłona wieś Dymna jest pewna mimikra wytwarzana przez przedstawicieli tzw. kościoła otwartego nie chce nikogo urazić oczywiście już leży jedno w mam nadzieję, że nie ale w jakim sensie jak widzę c c c c telefon krytyczne teksty, które są ulice co do literki po prostu zgodna z dokumentami soborowe mi wiesz tam wszystko jest po prostu kropkę w kropkę potwierdzone 20 × nie ma absolutnie żadnego słowa, które by się nie mieściło w doktrynie no to kraj to mam poczucie, że ktoś mi stawia wprost kawa na ławę kładzie na stawia wprost o swoje przekonania, a nie udaje przede mną, że tak naprawdę prezentuje jak nie wiadomo jak otwarty subtelny kościół, którego w istocie nie ma ono jak już wejdzie do środka no to wtedy widzisz, jaka jest realna doktryna jest realne nauczania jest też realna praktyka tej instytucji to jest prawda z tym, że ten projekt reformy Soboru Watykańskiego drugiego szczytu łączyło się też odejście od łaciny i nawet tłumaczenia, żeby ludzie jednak rozumieć dni ani, żeby nie rozumieli w ten projekt był taki, żeby jednak ludziom pozwolić zrozumieć co się dzieje w czasie mszy, a panowie w audycji mówią, że po co mają rozum w i Stogów odpowie on mógł nie wypalić go man jest oczywiście z takim pragnieniem właśnie marzeniem ciągle 11 września otwarci katolicy tęsknią za kościołem, który może kiedyś przyjdzie nad uznaje, że młodzież może pojawić się z lokalnie w różnych miejscach tu na zasadzie właśnie fajny ksiądz tak jest to słynna instytucja fajnych chwil, gdy ANR zwykle towarzyszy ludowa absolutnie tak mała, więc na no, więc no cóż no tak krążymy widzę już różnych tematach no i cały czas tegoż ogląda się lewą dookoła tego tej nacjonalistycznej Kryjom nieźle wciąż nie mogę się z Zielonej gali, że jeśli spojrzymy na nich na Tychy 4 miejscu z wyłączeniem tego ostatniego, który z bardziej subtelny cicho sam Harris Jonsson wisi zobaczymy, że to nie jest akcja p t. popularyzacja ateizm to jest akcją p t. szerzenie oświecenia to jest akcja mająca inna ZUS za zadanie wpły w na mentalność z właśnie w świecie Anglo sąsiedzkim, w którym jej dno jest to trochę inaczej Kotyński się trochę inaczej w Polsce winnym w różnych krajach różnie to bywa, iż niektóre kraje są bardzo zlaicyzowanym nie mają takiego problemu dominacji w Belgii, a więc niektóre rzeczy zostały już rozwiązany i wiele lat temu z niczego niektórzy kpili, mówi że on zgłosił się obudził wcześniej go od stopnia, że Bóg umarł to mówić troszkę za późno wszyscy dowiedzą, więc niczego tak poszukiwana niesprawiedliwie ach, bo przecież on ją tylko ogłosił, że Bóg umarł, ale on pokazał co jak z jak zmienić się mi się kultura, gdy wyciągniemy z tego wnioski ci panowie nie wyciągają z tego nie tych wniosków 1 z nich na samą myśl o tych audycji, które z ruchem na samą słowo Fryderyk Nietzsche już go tyle wału w ich, ponieważ znaki czasu mam strasznie no niby proste no to jest taki prosty mechanizm nauczyła się mówią w tym wnukom się trzymamy oczywiście nauki tam coś coś Alaina naszego jeśli chodzi o ich subtelne zrozumienia statusu krwistym licznego tego co nauki namówią to radość, bo powtarzam innymi słowami, a nie bardzo rozumiem, że nauki i dostarczają doktryna tymczasem Antosa eksperymenty inni tak naprawdę dziś jeśli ktoś myśli tak jak się w metodologii nauk mysi konsekwentnie bycia razem z nauki nie ogłaszają żadnych praw to są badania hipotezy, które któryś z poszanowaniem król nie ogłaszają prawdy wieczystych albo prawdą jest nastawiona do jutra można o naukach w ogóle myśleć tylko, że metafizyka Zachodu NATO nie pozwala, bo wszystko się ludzie w głowach przekładają na nad pojęcie prawdy fałszu można myśleć o naukach w sensie stanie się jedno i skuteczności działania eksperymentalnego będzie prawdy jest może być błędne w ogóle, ponieważ robimy pewne eksperymenty one się na sprawdzają stawiamy pewne hipotezy promujemy są one mają pewną konstrukcję, że można je obalić próbujemy obalić nam nie wychodzi wszyscy mniej więcej się zgadzają, że dziś fizyka daje obraz niepełny, bo ma 2 sprzeczne teorie itd, więc to naprawdę to one są użyteczne one rozwiązują ponoć buduje się urządzenia, ale w ogóle pojęcie prawdy będzie przekonania tutaj ono jest tak naprawdę zbędne co wymagałoby szczegółowej ich od mokrej Okaj to jest wszystko prawda, ale dam ci przykład taki, żeby sprowadzić rzecz to pewnego konkretu nie to znaczy mamy taką sytuację n p . z Anno Domini 2019, że się toczą różne dyskusje na temat wychowania seksualnego w szkole, gdzie już w Polsce lepsza od dajmy NATO w, a my na to no i teraz masz silne lobby silne lobby związane z kościołem katolickim dorosłych facetów, którzy zainteresowani są w tym, żeby dzieci w szkołach uczyły się określonych treści not takich n p . że najlepszym środkiem antykoncepcyjnym jest wstrzemięźliwość, że jest coś nie w porządku we współżyciu seksualnym jeśli niema się ślubu, czyli dawnej autoryzacji związku zapewniana jej to właśnie przez instytucję, którą ci faceci reprezentują, że cała sfera seksualności jest w ogóle jakąś sferą nieczystą grzeszną i t d . o ile właśnie nie uzyska tej autoryzacji, że używanie prezerwatyw z to jest jakoś moralnie problematyczne i żywego nie należy w zasadzie robić i t d. tak dalej i że właściwie każdy stosunek seksualny powinien prowadzić do prokreacji, bo to jest zasadniczy cel stosunku seksualnego no i teraz masz szereg różnych, a i na rzec orientacje homoseksualna jest wyrazem obiektywnego nie uporządkowania i no i ma taki zestaw cech, które nie są normalne ani ja no tak, ale no tak tylko, że nie są to nie są to przekonania ugruntowane w żadnej realnej wiedzy o człowieku to znaczy współczesna psychologia seksuologia medycyna tak dalej nie potwierdza tych przekonań z tego wszystkiego czegoś mi się dowiedzieli o człowieku dzięki tym dyscyplinom czy dziedzinom mamy zupełnie inny obraz ludzkiej seksualności no i teraz jest pytanie, która z tych narracji czy któraś z tych wizji powiedzmy powinna być wizją przekazywaną w świeckim państwie, które w, którym jest rozłączna ość kościoła od od państwa i t d. z 20 Neo oraz w Polsce nie ma świeckie państwo nie ma rozumiesz mąż nie ma ale, ale musimy mieć jakiś drugą wojnę ideologii no właśnie musimy mieć jakieś kryterium, które pozwoli odróżnić rodzaje zezwoleń nie wierzą są na żużlowcach Orła z filmami jak inne wprowadził dekretem nie no to wiadomo to jest pewna praktyka prawda, ale nie chodzi o kryterium merytoryczne można zwodować komuś to jest w jakimś tam stanie wyobrażeń religijnych czy można mu wyperswadować rację to jest inna kwestia rozważnie to ważny to już kwestia to część tej wojny psychologicznej w tym nie znaczy nie można kogoś racjonalnymi argumentami wyciągnąć sektor, a więc to jest nieskuteczne czy to oznacza, że ma zrezygnować z racjonalną wiejscy po prostu widzą chorobę bardzo słusznie jest choroba diagnoza i dają rzeczy kompletnie nieskuteczna, a bez to są te słowa kolejek do ziemi wyśmiewano się to jest absolutnie nieskuteczne trzeba innych argumentów użyć, gdy jest kryterium użycia, których granicznego na ponad 4 jest nie wiem, dlaczego w ogóle jak to zwykle wśród takich powierzchownych Racjonalistów niż jest po prostu całkowicie do wyrzucenia woda hotel nierealna trudno jest dzisiaj czytać nie rozumieją słów w 2 w hotelach, a tak zgoda, ale jeszcze na moment zatrzymał przy tym przykładzie jak tylko chcę powiedzieć, tyle że przecież my mamy pewne kryterium, które nie jest tylko kryterium władzy i siły perswazji panie Tomasz Torres to jeszcze wiele powie, że jest pani posłanko panie profesorze o władzę nie jest oczywiście, że poszuka o, ale zarazem no ja nie chcę absolutyzować funku od niego badajmy jednak taki relatywizm skrajny nie popadajmy tak to dlaczego no, ponieważ Koniarz, ponieważ tak jak opisywał w Kodniu to znaczy są pewne doktrynalne wygrywają i status wiedzy naukowej w ogóle oświecenia on nie ma innego statusu wewnątrz społeczeństwo jako tego co jest albo słabo lub silne i w pewnych światach obecny zrealizowany we Francji czy w innych miejscach ten status tej laicyzacji mu, iż wie ona sobie wypełnia ten swoją treść m. in. jedzono konwój z silnym związku są wygrywa, a tam, gdy słabe tam rządzą inne siły siła rządzi inni szatani są tam czy siła rządzi PiS to dobrze z różnych, ale właśnie przez nią, ale właśnie mentol uwodzenie ludzi no dobrze się po mamy tu mowy to jest dla mnie Superstacja można wysłać kupon tych co jeszcze jest zgodna z słuchaj zgoda tylko, że oni nie odwołam się do całej takiej rosnącej grupy myślicieli, którzy się przyglądają współczesności poniekąd, jakby przez pryzmat tych wszystkich idei tych wszystkich filozofię, o których rozmawiamy i którzy właśnie za aktualną ekspansję populizmu czy autorytaryzmu w różnych formach także takiego autorytaryzmu bardzo nowoczesnego autorytaryzmu rosyjski i różnych innych osobliwych postaci w rodzaju trampa niektórzy innymi słowy za coś co nazywamy kryzysem demokracji rozwojem populizmu epoką postprawdy i t d . w cudzysłowie obwiniają m. in . takich myślicieli jak w kółko czy post modernistów wszerz szerzej rzecz ujmując kuleją nie jest grupą zbliżenia z tak dlatego dlatego zrobiłem nawet jak go tak nazywa nie lubił to prawda dlatego to i zrobiłem natomiast obwiniają podział w cudzysłowie to nie jest krytyka konserwatywna post modernizmu pochodzące z tego takie przekonania, że to jak nie ma prawdy to wartości nie mamy żadnych i t d. kodeks konstatacja, że sądziliśmy, że właśnie odejście od kategorii prawdy to jest poniekąd przesłanie i Łukowa i w jakim sensie postmodernizmu, że odejście od takiego mocnego rozumienia pojęcia prawdy przywiązania do idei prawdy jest gestem emancypacji, że my w ten sposób, jakby uwalniamy się z pewnego rodzaju opresji, która właśnie w cywilizacji zachodniej za pośrednictwem pojęcia prawdy była gra była sprawowana tymczasem okazało się, że w momencie, kiedy się tej opresji prawdy pozbędziemy, kiedy właśnie wejdziemy w taki relatywizm, który wszelako zawsze jest trochę pozorny, bo musi być choćby prawdziwe zdanie to, że nie ma prawdziwych zdań prawda natomiast, że kiedy coś takiego się wydarzy no bo to właśnie zaczyna rządzić siła to znaczy tam, gdzie nie ma prawdy choćby taki właśnie poczciwy racjonalistyczną oświeceniową pojmowanej, że mamy jakieś narzędzia do tworzenia zdań weryfikowania tych zdań no to magia po prostu przychodzą goście, którzy są wstanie ci wszystko powiedzieć, że nie ma na Krymie żadnych żołnierzy po prostu ich, ponieważ jest opowiedziane w telewizji za Lejdis osobno ponadto wszyscy uważają, że tak było w telewizji to znaczy rzeczywiście jedno nie ma no tak, ale tam są rzeczy bym odróżnił pojęcie prawdy używasz w skrócie on będzie radny z wieloznacznym dobra wiadomość to bynajmniej Niejestem jakimś dokonał się lubi kimś kto by nie używał pojęcia prawdy w sposób wiążący na czym innym jest pojęcie prawdy w logice czy w różnych miejscach można go używać, ale też jako filozof pośród zrzeszeni zajmują zmieniają świat tenisa niestety z wyjątkiem 1, bo ma on miał takie ambicje i kilku było w 4 też - 1 i nic jako filozofia mamy obowiązek nawet kwestionować czy badać racjonalności sensowność pojęcia prawdy np. idąc niczym, dlaczego poszukujemy ciągle sprawdzenie fałszu np. iluzji złudzeń to są inne kwestie, ale tu pojęcie prawdy, w których używali było o znaczeniu prawdy, ale tak naprawdę dla kota to nie chodziło o prawdę tylko chodzi o totalnym wyjaśnienie świata znaczy taki system wyjaśniających z irytującym, który wszystko wiąże z pewną właśnie spójną całość im coś bardziej spójne, tym bardziej podejrzane wszystkie teorie spiskowe są na to dowody wiadomo nie ma dziury więc, więc ta totalność takiego całościowego wyjaśnią też charakterystyczne dla doktryny monopolistyczną, czyli dla chrześcijaństwa w naukach, ponieważ metafizyka Krzesińska Anna przetrwała, chociaż pozostałości całe konto chrześcijańskiej wrócą do kosza w sensie właśnie jest zmartwychwstanie tak dalej Bóg i t d . więc stoi to jednak to nastawienie taki, że mamy dysponujemy całościowym ujęciem i ona on jest wiążący to jest to jest postawa postawa oświecenia z pocztą do krytyki oświecenia, czyli tej książki dialektyki oświecenia tych panów Adorno Alzheimer tak nie później w konta, który będzie mówił właśnie od tych totalnych wyjaśnienia się na to, że jej imię i moi panowie panowie 4 jeźdźcy oni pomysłem są nieświadomi w ogóle całej tej historii Tumultu powiedziałem ani nadaje się obudzili nauka nam mówi prawdę czy taki zdrowy świeży dziewiętnastowieczny znajdzie chyba fajne zwiewne najbardziej w zasadzie nowego opisu to jeszcze chyba wspominany tu przez moment sędziwe Pinter pokazują swoje zdanie, że klient otrzyma on jest właśnie, więc o nich dziś wchodzą z Tyrolu głosicieli propagandy stwierdzał tak zwał mają mają liczyć mogą mieć słuszne racje, gdy ja przyznaję, że ten świat szalony tego szaleństwa jest strasznie dużo działo próbować na różne sposoby ich metoda może być nieskuteczna mi się wydaje, że jest nieskuteczna George okolic takie coś nam tu podsunął natomiast wtedy oni przestają być tym co ja uważam za badać oczy za filozofa, bo przestają być oni korzystają z wiedzy są propagandy z nami w wojnie ideologicznej wojny owym ideologiczną w sensie, że ludzie się oszukuje to naprawdę nie jest Putin to naprawdę od starożytności Rzymianie przychodzą na czas wprowadzić krainy wojna kłam teraz są lepsze narzędzia niż ktoś jest szybszy ktoś inny szybszy, ale propaganda i kłamstwo nie przedstawienie własnej wizji świata, żeby wszyscy ją przyjęli to jest w świecie ludzkim naturalne do tego nie można zrezygnować, bo jesteś taka pokusa, że to teraz będziemy prowadzić uczone dyskusyjna co z tą mądrego da nam wojna polityczna za autorytaryzm mamy czas pamiętać, że autorytaryzm są bardziej ich praktykowaną formą życia ludzkości niż demokracja demokracja są wyrafinowane krótkotrwałe idę dalej jest autorytaryzm, który się odradzają też naturalne, że się od rodzaju aż natura biologiczna i kulturowa ludzka jest taka, że nie wiem czy w niebezpieczne chyli się one się nie za późno nieraz naturalne pewnie chciał wydatkować energię p t. edukacji wielu wielu innych rzeczy, żeby balansować, żeby chronić wolność ludzi daje na to co chronić wolność ludzi to jest dla mnie utrudnienie działania ma szanować obraza prawa pracowników Williamowi po prostu zamknąć w budce i eksploatować to wszystko wymaga wydatkowania energii i prostsza silniejsze i sprawniejsze metody zarządzania, jaki był za całą historię ludzkości no to są takie zawody medyczne systemy to tak ludzkość wygląda coś się wysilić, żeby tak nie było na to tutejsze absolutnie zachęca prezes trzeba wysilić ten wysiłek jest wart mimo wszystko, żeby zarówno dla polega właśnie gra polityczna polega na tym, kto kogo przechytrzy Maniek czy to ma słuszną rację ich chronić technikach przecieraliśmy oczy wszystkich ofiar tego dowiedzieć się wymiarami pragmatyczne realistyczne oblicze prof. Bartosia się ujawniło bardzo dziękuję bardzo prezes Tadeusz Bartoś filozof publicysta Akademia humanistyczna imienia Aleksandra Gieysztora warszawskie centrum studiom w warszawskiej oczywiście filozofii Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!