REKLAMA

Skazani na nudę. O realiach życia na zsyłce na Syberii opowiada Wojciech Lada

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-07-04 20:00
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
40:03 min.
Udostępnij:

„Na zesłańców czekała przede wszystkim nuda. Jednak więźniowie dostawali paczki z domów, mogli też korzystać z lokalnych, dobrze wyposażonych bibliotek” – mówi Wojciech Lada, historyk, autor książki „Pożytki z katorgi”. Zesłańcy mieli względną swobodę poruszania, poznawali lokalnych mieszkańców, romansowali. „Nasz obraz życia na Syberii zupełnie nie przystaje do rzeczywistości” – ocenia historyk.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wieczór Radia TOK FM dobry wieczór przy mikrofonie Zuzanna Piechowicz, a moim i państwa gościmy Wojciech lada autor książki pożytki z katorgi historyk dzień dobry znają państwo Wojciecha Lady z naszej anteny rozmawialiśmy opolskich terrorysta swej poprzedniej książce jeszcze innej poprzedniej książce rozmawiał z Hanną Zielińską bandyci z AK te rozmowy do znalezienia w naszej aplikacji mobilnej, a teraz taka najprzyjemniejsze książka o zsyłce na Sybir tak no brzmi to Rozwiń » może dziwnie kuriozalnie, ale oczywiście ta książka wyszła najwyżej najbardziej czytadło tak powiem wbrew słowom katorga, które bije z tytułu zaraz wyjaśnimy, dlaczego jesteśmy zgodni co do tego, że to jest najważniejsza książka jest książka wydana przez wydawnictwo czarne, a opowiadasz drogę Polaków część polskich naukowców różnych bohaterów od momentu tej decyzji o suce i tego jak to życie tam na tej Syberii na Sybirze wyglądało to może spróbujmy od początku ktoś dostaje wyrok, że jest zesłany na Syberię i co się dzieje dalej siedzi przez pewien czas więzieniu nigdy nie wie jak długo, ponieważ wysyłka na Syberię albo improwizowana i był okresem impulsu kierownictwo więzienia lub wyższych władz więziennictwa jest wiele opcji, które mogą nastąpić później mniej więcej do połowy dziewiętnastego wieku taka osoba szła w kolumnie kilkudziesięciu kilkuset skazańców piechotą na Syberię co samo by bywało mordercze no jest parę tysięcy km często wtedy wówczas w kajdanach jeszcze ile to zajmowało taka, a 2 lata np. czy 2 lata maszerowali po prostu do bywało różnie nie ma reguły nie było żadnego czasowego ograniczenia, ale pewne są to jest to wiele wiele wiele miesięcy naprawdę chodzenia pieszo z reguły szło się około 30 km dziennie takie odpoczynki na poważniejszych etapach były tam z 300 km więcej niż 10 dni przyszło prawie w plenerze prawie, bo tam tam były budynki jeszcze coś nas emerytów zależało albo odbywa karę w więzieniu albo w karnym batalionie albo na katorgę właśnie albo na katorgę może warto wyjaśnić, że katorga oznaczała tak na pewno ciężkie roboty i skazanych na nią było był bardzo niewielki odsetek Polaków, bo zwykle wahały od 24 %, więc katorga jest jakby takim wariantem skrajnym suki, ale wróćmy do tego coś mogło dziać, bo to jest ważne w książce, że im dalej w wiek dziewiętnasty bliżej końca tego stulecia tym Rosja część odchodziła od właśnie z ruchu pieszego, bo nieopłacalna, bo trzeba zaangażować żołnierzy zaboleć Corte budynki właśnie im bardziej następował postęp technologiczny, czyli rozbudowano sieć kolejową w tym częściej tym dalej wysyłam skazańców koleją następnie, jakim rodzajem transportu wodnego lub konnego już do miejsca zasądzonego wyroku i tam rzeczywiście można było pracować na katorgę można było być skazanym na osiedlenie się po prostu tkwić w tubylczych nurtach albo jakiś zaimprowizowany komuna skazańców ma nawet 1520 albo dożywotnio jednocześnie ta katorga była tym najgorszą opcją, ale ty piszesz ten tytuł brzmi pożytki z katorgi, jakie mogą być pożytki z tej samej katorgi już za chwilę przejdziemy do całej soki tych innych opcji soki faktycznie zaczął się prowokujące natomiast jak wspomniałem już katorga katorga była pomysłem nieopłacalnym po prostu na Syberii nie było tylu miejsc do pracy ilu wskazano na nią zesłańców prawda jest taka, że pracowali bądź w kopalniach, bo w tartakach na naprawę bardzo wielki odsetek skazańców pozostali byli skazani tak naprawdę nuda oni byli wydzielano jakieś drobniejsze roboty Bronisław Piłsudski np. miał pracować w tartaku, ale na to za słabe i prowadzi obserwacje meteorologiczne, jakie mogą być pożytki z Katowic nie powinni związać Polski z nudy, ponieważ 90  000 zesłańców po prostu najczęściej mówiło na Syberii co było właściwą karą suki braku, jakby zajęć oni rozpoczynali naukę na Syberii, o czym warto pamiętać o tym pisze było bardzo dużo książek biblioteki był bardzo rozbudowane bardzo nowoczesne wspominam o tym, że n p . teoria Karola Darwina prędzej znalazł oddźwięk w wojsku syberyjskim niż we Lwowie n p . to jest niesamowite, bo niezwykłe wydaje się, że to Syberia była takim właśnie końca świata, gdzie nic nie dociera nie wszyscy wszyscy mamy w głowach taki obraz tych Rosjanki dziczy kozaków jak sam spadających cenach znakami tłum kadra oficerska armii rosyjskiej, bo niezwykle oczytana niezwykle wykształcony byli kulturalni ludzie absolutnie poziomie europejskim światowym przecież dla nich służba byli też, bo rodzajem suki ani to oni awansował na nabycie oficerem na Syberii owo, jakby była to regeneracja degradacja przepraszam i inteligentni bystrzy ludzie również 7 to na Syberii gromadzili bardzo bardzo pokaźne biblioteki najnowszych publikacji naukowych biblioteki był zazwyczaj również dostępne dla więźniów, którzy oprócz tego otrzymywali paczki z domów trzeba pamiętać, że 99 % to szlachcice wykształceni ludzie po 1 wykształconych rodziców którzy, aby dbali o edukację dzieci również na sukces syberyjskiej od kiedy właściwie ta zsyłka była taką karą kiedy, kiedy pierwsi tacy więźniowie trafiali właśnie na Polski na Syberię szacuje, że to był dziś to były wojny Stefana Batorego i bardziej 1616 wiek tylko, że wtedy, bo naprawdę garstka to jest to chyba setka 2 setki może skazańców w czasie służących wojsku jest tak naprawdę zesłanych na po prostu być na Syberii mówimy to ich jak taki pierwszy Polski po powstaniach rozbiorowych, czyli jest fakt Kościuszko ska Konfederacja Barska no wiadomo kolejny powstanie listopadowe styczniowe największa fala najdłuższa fala była fala konspiracji socjalistycznej jak analogie do moich polskich terrorystów, czyli to zsyłka od 3 lat osiemdziesiątych dziewiętnastego wieku do pierwszego dziesięciolecia dwudziestego wieku czy są dane i właściwie Polaków zostało zesłanych na Syberię nie są bardzo szans ratunkowe mówi się np. że po powstaniu styczniowym skazano ich 20  000 zakładać tyle samo mogło być po listopadowym trochę mniejsze liczby po wcześniejszych zrywach natomiast tego nie da się oszacować Rosjanie nie prowadzili aż tak precyzyjnej księgowości postęp na Syberii robi się lekki bałagan więźniowie zamienili się tożsamością było to możliwe rzeczywiście, że ktoś, kto chciał iść dalej zamienia się z kolegą z nazwiskiem i szedł dalej po prostu jakimś sensie szedł dalej w Rosjan musiał się zgadzać liczby głowy ani nazwiska i daje dajmy na to, że ktoś jakimś etapie spotkał kolegę ten bliski jego przyjaciel chciał iść na kolejny etap już powodu, więc ktoś mu na tym etapie mógł się między osobą, którą siedział rząd jego nazwisko i pójść ze swoim przyjacielem była to bardzo często praktyka i Rosjanie tego nie notowali dlatego odtworzenie losów skazańców wszystkich jest niemożliwe rozkaz co się działo z tymi ludźmi oni już na tej Syberii umierali czy zakłada tam rodziny czy po jakimś czasie mogli wrócić do Polski jak to wyglądało wszystkie warianty były dostępne to znaczy tak tylko 1620 lat różnie czasem mniej no można założyć, że ktoś poszedł na to tylko mając lat 2025 lat, jakby cały ten młody dorosłe życie było wtopienie się warunki syberyjskie, czyli oni rzeczywiście zakładali tam rodziny niestety bardzo często z kobietami lokalnych plemion mówi niestety nie dlatego, żeby one były tym gorsze tylko po prostu wszedł końca zsyłki nie zostawiali po prostu razem z dziećmi było to tak nagminne jak pisał Feliks pan, że w ogóle już nawet nic się tym przejmował, bo to rozbudziło niecodzienny, więc zakładali rodziny uczyli się zawodu uczyli uprawy roli i bardzo wielu z nich chciało nawet wracać, bo już nie pamiętali za bardzo czym jest Polska, jakby przyzwyczaili się do bycia tutaj tutaj było ich dom po prostu no niestety bardzo duży odsetek zapadał na ciężkie choroby psychiczne kończące się samobójstwami równie często nie ma statystyk, ale była to plaga najtwardsi radzili sobie odsiadywali 1520 i rzeczywiście zwracaliśmy na to warunki zapamiętać, że oni mieli pieniędzy, a powrót na parę tysięcy km kosztował i wreszcie moi bohaterowie ci, którzy oczywiście wyciągarki pożytki z katorgi zostawali naukowcami jak mówiliśmy tam panowała totalna nuda i najlepszą receptą na nudę było czytanie i rzeczywiście ci moi bohaterowie bardzo często przeważnie w ogóle niewykształceni prawnie wykształcenie w ciągu np. 5 lat czytania książek stawali się ekspertami w swoich dziedzinach nauki w geologii etnografii z teologii botanicy i oni już nawet będąc przed trzydziestką stawali się światowej sławy ekspertami w swoich dziedzinach swoje książki wynika taki wniosek przynajmniej dla mnie to było twoje to łatwe intencja że, gdyby nie zsyłka to oni właściwie tymi naukowcami prawdopodobnie nie zostaje ale w jakim przypadku rzeczywiście mamy 6 bohaterów Benedykt Dybowski już podczas gdy był profesorem tak może miał 30 lat zaledwie częścią powiedz, jakie dziedziny, żebyśmy mogli później bliżej przedstawić wjechać tam szukać profesor będą Dybowski był zoologiem przede wszystkich biologiem no w tym momencie jego nazwiskiem jest ochrzczonych bym się około setki gatunków gatunków różnych różnego rodzaju zwierząt przeważnie morskich, więc chyba był zoologiem drugi przykład kolega leczyli Jan Czerski był z kolei geologiem wybitnym ma aktualnie na Syberii więcej 33 swojego nazwiska pasma górskie większe niż nasza Alpy to najsłynniejszy swoich bohaterów przynajmniej tak dla mnie nie wiem czy on czy KON ne jest list PiS-u Piłsudski wraz z racji nazwiska tak dla trochę poza kategorią, ale nie ze swoje zasługi co prawda, chociaż tak naprawdę to już kwestia dyskusyjna, kto położył większego, bo właśnie pożytki z katorgi proszę spojrzeć na postać Bronisława Piłsudskiego odrobinę starszego brata marszałka Józefa Piłsudskiego, który przebywał odbywał swym katorgę na Sachalinie jak wspomniana praca w tartaku, ale był to zbyt słaby i prowadzi obserwacje meteorologiczne logiczne zlecone przez władze, a sam siebie badał zwyczaje lokalnego premie, a znów wówczas będącego tak naprawdę w fazie wymierania lub zatracenia swoich cech i przez znudzenie Piłsudskiego i przez to, że jakby przebywał nie ustanie śród, a nów notował wszystkie ich zwyczaje wierzenia legendy w tej fazie schyłkowej fazie będą jeszcze istniały, ale już umierały dzięki jego pracownik zapisał, jeżeli jej jego znajomości języka ludzkiego jest osób osobliwe naprawdę ten lud był w stanie po upadku związku Radzieckiego odtwarzać swoją tożsamość narodową to Polacy właśnie dostarczali materiałów do tego, żeby mogły przetrwać w cały całe narody drugim takim przykładem jest Rusiecki który, jakby nas w Polsce prawie nieznanego ulica liczy 100 m dziś w Warszawie nie więcej natomiast na Syberii swoje tablice pomniki z tego co się orientuję jest otoczony takim kultem na Syberii Jakucji w Republice Sacha, że w zasadzie w każdym domu jest przez 1 książka 12 lat w kraju Jakutów to taka jak ska Biblio naprawdę zrekonstruowali swój sprzeciw swoje wierzenia na podstawie etnograficznych praca Gosiewskiego drzwi to niewiarygodnie, a to naprawdę byli, więc Polacy i oczywiście był jeszcze KON Feliks KON tak to jest postać postać być może najciekawsza najciekawsza przed swoim swoje wybory życiowe jeśli dobrze państwo zostawia się na koniec na koniec cała kont na koniec to nie jak i celowy wybór, ale się postacie inna jednoznacznie negatywna tak rozbił Polaków no i w sumie trudno się dziwić no był był on bolszewik jem zadeklarowanym był to ważne przy Piłsudskiego Lenina on przyjechał do Rosji tym samym zapis o planowanym wagony razem z Leninem one razem z marchewki dzierżyńskim szli za armią czerwoną dwudziestym roku, żeby zakładać, jakby sowiecką władzę również w Polsce faktycznie trudno kona lubić trudno Conan pod tym względem, jakby szanować czcić, ale też on jest postacią dla mnie najciekawszą, bo on był badany był etnograf wielu odkryć oczywiście w Republice Tuwy chociażby natomiast dla mnie bardzo interesujące były jego takie doświadczenie polityczne to znaczy to jest tak zesłany na Syberię został jako dwudziestoletni chłopak o socjalista socjalista nie komunista o niej ukształtowany jeszcze poglądach i właśnie chcemy pokazać, że będą to, żeby Car sam raz sam na siebie ukręcił bat, bo jakby, ściskając wszystkich rewolucjonistów wszystkich wszystkiego z polityką, ale głowy, jakby do tych małych syberyjskich nurt działań sobie pili wódkę dyskutowali budzili ludzi -li się bać, a żeby mniej dziś dyskutowali po prostu i to właśnie na Syberii tak naprawdę wyklarowała się doktryna bolszewizmu komunizmu tego radykalnego leninowskiego i właśnie koniec modelowym przykładem tej ewolucji od takiego socjalisty narodowca to jednak Książąt patriotą był także, że z domu z domu zaangażowanego powstanie styczniowe on też sam materiał kultem powstanie styczniowe, a mimo to właśnie przez ileś lat na zsyłce tych zapadłych biurkach został bolszewickim o wydają się to interesujące ewolucja polityczna czy ci Polacy na Syberii tworzy jakiś jakąś społeczność oddzielną od innych mieszkańców ci, którzy nie byli katar oczywiście, bo oni byli trochę winnej sytuacji czy raczej wtapiają się to społeczność innych, którzy tam do mieszkańców tej z konieczności trochę tworzyli co prawda zależy, gdzie miasto tworzy zwarte społeczności oczywiście, bo można odbywać sukces miasta oczywiście tak to było stosunkowo mało uciążliwe natomiast ci po rozsyłanie inne gdzieś tam w terenie po Jakucji oni musieli się wyróżniać się wyróżniali się i wyglądem językiem i też, jakim światopoglądem mogli z pewnością kulturalni w naszym dzisiejszym europejskim rozumieniu oni starali się topić tak jak się wszystkim, którym pojął za żonę jak wódkę Piłsudski, który pojął za żonę i bluzkę na to oni nigdy nie nie byliby w stanie zostać, jakby Azjatami, więc konieczna, bo to pytam też Rosja, ale tak blisko już granicy 4 otwarto oferty mogą idealny tak to Warmię właśnie bardzo to, że warto to ta jest od nowie byli wyjątkiem byli oni jedyny nie mogło idealnym ludem w tej części świata, więc tutaj mówimy o ludziach skośnych oczach i tak trochę im po prostu wyróżniających się od Polaków jak naturalny sposób po prostu, więc oni po prostu nie mogli się tak do końca to być społeczności i jest wiele przekazu, a nawet jeśli dzieliło Polaków od siebie kilkadziesiąt kilometrów, ale się starali jak najczęściej kontaktować wpadali spędzali ze sobą, czas więc w miarę możliwości tworzenia polskiej kolonii w niekoniecznie Polski nie one mogły być europejskie, bo nas, by było też bardzo wielu Rosjan więc, jakby tutaj to wszystko się splatały czy na Syberii trafiały też Polki trafiały Polki i przyznam, że bardzo chciałem zrobić taki kobiecy rozdziału osób nie udało się w 119 wiek to jest jeszcze czas, kiedy kobiet Stal kobiety nie swoich praw oczywiście na ten wniosek, by pewną rekompensatą za to było to, że nie był aż tak bardzo karane bardzo rzadko zasądzono im kary śmierci to były pojedyncze przypadki bardzo bardzo rzadko też zasądza zasądzono im wieloletnie zsyłki to znacznie trudniej robiono natomiast jeśli już skasowany to bardzo niewiele pozostawiły wspomnień potem jedyną taką bardzo wyrazistą osobą Ewa Celińska, którą zesłano za starą starą konspirację Szymona Konarskiego kolarskiego przepraszam czy mówimy o latach latach trzydziestych dziewiętnastego wieku, dlatego że ona spędzała tę sukę Berezowiec mieszkając na normalne kwaterze na normalny pokój mówiący normalnym poziomie żywieniem, jakby to był rodzaj odizolowania od Europy ani takiej totalnej katorgi oczywiście były kobiety w więzieniach więzień nakaże, który siedział Feliks KON był oddział kobiet żeńskiej natomiast mamy wszyscy taki obraz w głowie tych płócien Malczewskiego czy Kossaka właśnie do tych jakich tylko są kobiety są starty są dzieci istotnie oni się zdarzali natomiast kobiety jednak głównie towarzyszyły dobrowolnie swoim ojcom mężom w lotnictwie c, ale one były kobietami wolnymi on nie musiał się w więzieniach one mogły sobie wynająć pokój mogły w wolnym tempie albo jechać, więc nie było to taka sensu stricto sensu stricte suka jak wyglądało życie na taki serce jak wyglądał dzień takiego mężczyznę na zsyłce nie Katowice wstawał myślał, że musi coś zjeść bardzo rzadko miał zapasy, gdzie spał właśnie tak nocą różne warianty bardzo bardzo często wariantem było spanie po prostu w biurkach lokalnych plemion wynikało z tego, że teoretycznie takie plemiona powinna wydzielić takie ze słońca zgodnie z prawem, jaką część swoich ziem oczywiście oni wcale nie chcieli wydać swoją ziemię oferowali tej burty skazańcy przyjmowali chętnie, bo uczniom nie potrafi uprawiać roli ryby nawet dostali kawał ziemi to niby nie zrobili w związku z tym tak dostawali za za mogli mieszkać mogli się żywić w tych nurtach co przypłaca -li poważnymi dolegliwościami żołądkowymi jedzenie syberyjski było niestrawne dla dla Polaków przy pierwszej fazie no jak spowiedź potworną nudą, bo w takim nurcie żyła bez cała duża rodzina Jakucka, która po my jasno w tamtych czasach bardzo śmierdziało oni po prostu nie znali higieny w naszym dzisiejszym pojęciu, więc prawdopodobnie taki delikwent budził się rano i natychmiast wychodzi z jurty mieszka z tą rodziną tak jak było takim lokatorem lokatorem tak sublokator po prostu i to był 1 wariant wypełnią obce osoby albo czytaniem albo łowienie ryb albo polowaniem czymkolwiek, jeżeli oczywiście był to okres ciepły, bo w okresie zimy po prostu musiał siedzieć lub leżeć w Juracie i nic zrobić to jest właśnie panu, który mówiliśmy mógł jedynie czytać książki zwrócił uwagę, że w pierwszych latach nawet nie mógł się porozumieć tym jak tam nie zna tego języka się dopiero uczył, więc to potęgowało nudę inny wariant był taki, że skazańcy organizowali sami sobie coś rodzaju komuny Chin mieszkali po kilka osób w jakiś tam chacie którą, skąd znaleźli i stara się uprawiać rolę polować, a nie to samo czy tak nie jest tak skutecznie tak to tak dokładnie tak nawet podobnie trochę i wreszcie wariant chyba najłagodniejsze, czyli po prostu osiedlenie w miastach jedno jest bliski wbre w pozorom zmian swoje atrakcyjne bibliotek miał muzea miały teatry koncerty cerkwi był koncert właśnie były też całe społeczności polskie 2 w przypadku w przypadku 1 z moich bohaterów jest opis on ska gdzie, jakby był podobno pełny polskich zesłańców, gdzie śpiewano urządzano bale potańcówki on interesował damskim towarzystwem wszystko, aby to toczyło się takim wielkomiejskim stylu temu najkorzystniejszy obraz natomiast najczęstszym było właśnie posiedzenie w tych lokalnych już tak i odgrażali się w czy ktoś pilnował, żeby nie zrobili takiego kroku, że wracają do Polski nie było sprawdzone tak tak tak tak były siły policyjne rabusia i tam meldować ale, choć to było takie przestrzenie wynik tego nie ustaje kontrolować jest doskonały opowiadanie zostawione przez Wacława Sieroszewskiego 1 mój bohater nazwać ucieczka, gdzie właśnie mam przez kilkadziesiąt stron ten człowiek postanawia uciec to jest to nam napotkana tyle niebezpieczne przez tyle tysięcy km co dzikie zwierzęta to jest upiorne zimno to są wreszcie tzw. włóczędze, czyli zesłańcy, którzy uciekli, ale postanowili wracać już tworzyć takie bandy bandy, które tworzyły się z napadów, więc było takie ryzyko wreszcie trzeba też lokalne plemiona bardzo często nie były pozytywnie nastawiony do zesłańców, tym bardziej że za wskazanie zesłańca złapanie go mogli otrzymać nagrody, więc również lokalne plemiona były pewnym zagrożeniem dla Polaków, więc ucieczka ucieczka raczej nie wchodziła w grę ta kontrola była bardzo luźna uczyć się zdarzały np. Feliks Dzierżyński czekał 3 rady Syberii po tak taki przykład, ale był to rzadki wariant oni mieli pewną swobodę poruszania się nie moglibyśmy zamieszkać w innym mieście, bo tu tuba kontrola natomiast na przestrzeni jakieś tam swoje mówi się poruszać swobodnie trudno, żeby te plemiona i ich członkowie lubili Polaków i lubi zesłańców skoro mieszkali u nich oblegali opowiada chwilę później jeszcze wchodzi w relacje z kobietami tych plemion, porzucając często tak jak mówiłem tak to nie jest najlepszy wizerunek nie człowiekiem zwróć uwagę tam też nie zmieściło się jakoś wypadły w redakcji, ale to to jest bardzo ciekawa ciekawa relacja właśnie erotyczną matrymonialne między Polakami, a wiatami Otóż te plemiona trochę inaczej postrzegał seksualność oni tworzyli oni by nie tyle rodziną w sensie ojciec matka dziecko nie było zbyt, lecz ród to było po kilkadziesiąt osób spokrewnionych ze sobą i tutaj jakby kwestia dziecka dziecko nie było dzieckiem rodziców tylko rodu oni tak to postrzegali w związku z tym to czy nie jest to dziecko nie było aż tak istotne ważne było, że on jest w tym rodzie nawet jakby dodatkowe takie zewnętrzne ojciec robił tyle dobrze, że było to odświeżenie genów, więc tutaj kwestia zawierania tych mało się wstrzymać nawet przypadkowych stosunków seksualnych nie była źle widziana nikt nie było to za zazdrosny nie mam pretensji, więc tu trzeba w tej ocenie też trochę pozbyć się naszego Europejskiego postrzegania świata w tak to zawsze jest zawsze trzeba o tym, myśleć bardzo ciekawy szkoda, że wypadło w redakcji jakoś nie zmieszczą nie wie, nawet jeżeli ciekawe jest też w takim razie jak to z tymi potomkami, bo często myślimy rozmawiamy o tym, ta karta Polaka wielka dyskusja o karcie Polaka otworzyła też tę opowieść o potomkach zesłańców syberyjskich, którzy tam wciąż są i tak naprawdę no są tutaj w tej narracji są Polakami są potomkami właśnie pora nie spotkają się sytuacją, a przecież i Wacław Sieroszewski zostawił potomków w Republice Sacha, a zwłaszcza najsłynniejszy Bronisław Piłsudski mamy Piłsudski dzisiaj w Azji przecież w Japonii nie słyszałem, żeby ktoś ubiegał się obywatelstwo polskie, ale oni raczej po prostu jak mówię, jeżeli w tym rodzie byli wychowywani w tym rodzina brali takiej mentalności oni nie potrzebują nowej ojczyzny, bo mają, żeby swoją to nazwisko jest nigdzie nie da się, że przyjęte japońskie teraz nie pamięta niestety jak w, czyli to nie jest także, ale potomkowi odkryć, jakby to wiadomo, że oni są nimi są ktoś tam z nimi rozmawiał więc, ale rozumie, że ta pamięć nie jest jakoś istotna nie nie bardziej tu w Polsce myślę, że tak myślę, że tak, żeby właśnie w Polsce zapewne tak tak też zabawne ja spotkałem się ale, toteż było jak i podróżnik był w latach trzydziestych na Sachalinie, gdzie właśnie Piłsudski pozostawił swoje dzieci wtedy już dzieci miały swoje dzieci to rzeczywiście taka pamięć o Piłsudskim trwała trochę wszyscy pamiętali tego dobrego wujka Piłsudskiego tam, który był dobry dla nas pomagał neutralna natomiast daje się, że ono kilkadziesiąt lat później to już, jakby się zupełnie nastąpiło co się stało z tymi bohaterami w momencie, kiedy ten czas zsyłki skończy właśnie nie byli ciekawi, bo większość z nich postanowiło nie zostawać jakimś spodobało na Syberii nocą wrócił nie wraca nie wracać ja znów zwrócę uwagę, że oni byli zesłani w młodym wieku najstarsi mieli 30 lat najmłodszy 18 i oni nie tylko przyzwyczaili się do syberyjskiego klimatu syberyjskich warunków, ale także tu zaczęli się uczyć i rozpoczęli swoje prace naukowe, a jeszcze zwrócić uwagę, że Syberia była w tamtym czasie tak naprawdę się w epoce neolitu i tam były do odkrycia setki tysiące gatunków zwierząt nieznanych nauce do ustalenia jak tak miało geny, zanim Bajkał np. czy w ogóle układów skalnych i oni wszystkim zaś mieli po prostu zbyt młodymi naukowcami, którzy nagle trafili jak już badawczego raju oni po prostu mogli nie wychodzi wychodzili przed dom albo badali prostatę rywali świat jest przykładem tej bardzo dobrym Benedykt Dybowski no wielki teolog naprawdę wielki uznawany świecie nauki do dziś, które już na pierwszym etapie swoim pierwsze kroki na Syberię on nie wraca nie ma nie ma opcji, żeby wrócić, dopóki nie kończy badań i kury kuriozalne było to rzeczywiście po kilkunastu lat został zwolniony mógł wrócić istotnie wrócił do Polski, ale tylko na chwilę zebrał fundusze i pojechał dalej na Kamczatkę i badał Kamczatkę kilka kolejnych lat po paru kolejnych wrócił na żądanie Uniwersytetu lwowskiego, żeby objął tam wreszcie katedra jakąś tam i był wtedy już panem dobrze po pięćdziesiątce więc, więc będzie oczywiście kilkadziesiąt lat nas wszyscy byli zachwycony badaniami i odkrywanie, ale nie dla każdego kończyło się to aż tak dobrze to moi bohaterowie mieli szczęście i nie zginęli przeżyli jakoś samą sam ciężar Syberii samo zimno niebezpieczeństwa natomiast nie znaczy, że przeżyli dobrej formie bo dla przykładu Jan Czerski u szczytu swej kariery mężczyzna postawny silny ledwo po czterdziestce zarabiający dobre pieniądze w tym momencie już i będący sławą stąd ni zowąd po opuszczeniu Syberii popełnia samobójstwo nikt nie wie, dlaczego domyślam się, że jednak powodem była jakaś straszna depresja po prostu nie zdiagnozowano wtedy to samo dotyczy Bronisława Piłsudskiego, który wrócił z Syberią chciał wrócić oczywiście natomiast tak bardzo nie mógł odnaleźć w Polsce nie miał co robić nikt go to był rok mówimy o latach 900 dziesiąty powiedzmy więcej nie mógł znaleźć pracę nie mógł znaleźć niczego i w końcu wyjechał do Paryża, gdzie popełnił samobójstwo tak naprawdę bodaj jedyną osobą, która wracała ich 2 osobami, które wracały chętnie z tych moich bohaterów to jest Wacław Sieroszewski i Feliks KON z różnych powodów pierwszy po prostu był patriotą i chciał wrócić do Polski, bo to się u siebie z Afryką przeciwnie doszedł do wniosku, że jednak sposób w Europie, by robić rewolucję w istotny udział jak ta wizja zsyłki, która była wtedy w Polsce różniła się od tej wizji zsyłki, która była w rzeczywistości, bo to, że teraz mamy taki wizerunek tej spółki jako czegoś dramatycznego pracy ciężkiej i właściwie ja przed przeczytaniem książki myślę, że większość tych ludzi posługi minęła z wycieńczenia, a wtedy jak bym się w Polsce tej suce nie do końca potrafił w 100 % to zrekonstruować na pewno była czarna legenda tego się po prostu Bano i Bem i trzeba było się bać taki był cel caratu nie bardzo umiem dzisiaj było to w czasach powstań listopadowego styczniowego więcej mogę powiedzieć o tych latach osiemdziesiątych, czyli tej socjalistycznej konspiracji tu panowała taka oczywiście obawiano natomiast któryś z nich powiedział z tych rewolucjonistów 9 piątego roku, że wszyscy wiedzieliśmy, że rok 2 i każdy pójdzie jak ty, czyli oni, jakby już, angażując się spisek mieli pełną świadomość, że być może lądują na Syberii czy tego Bano na pewno się Bano, ale mam takie wrażenie że, ponieważ pamiętajmy, że byli to bardzo bardzo młodzi ludzie tacy rozgorączkowani chłopcy po prostu, że oni traktowali trochę pokazać czemu po prostu radcom tam pojadę sobie na Syberię co zrobią i mam wrażenie, że z taką świadomością, jakby przystępowano do konspiracji, czyli taką aspirację była głównym powodem zsyłek raczej trudno było trafić na zsyłkę za coś innego można było było wyraźne rozróżnienie między życiem politycznym i kryminalnymi ale o ile w przypadku politycznych mamy mnóstwo wspomnień relacji o tyle kryminalni czy złodzieje mordercy gwałciciele nie pozostawiali po co pan pan pamiętników trudno zrekonstruować tą tę warstwę dodatkową warto wspomnieć może karą dla więźniów politycznych było to, że oni byli trzymani razem z kryminalnymi co powodowało liczne bójki złodziejstwo i jakąś napiętą bardzo ostro sytuacja to zabieg podobny jak w czasie Polski ludowej więzienia tak tak tak tak także prostą łączącą elementem kary nocą co będzie siedział w więzieniu sam po prostu jak na wakacjach tutaj danym kraju nad lekami albo z kolegami tutaj mówili zakupione po prostu już, a co najbardziej zaskoczyło w tej historii, odkrywając Syberię na nową chyba przyroda zaskoczyła mnie przyroda nie byłem na Syberii nigdy natomiast tu może bowiem Sieroszewski im, które będzie, kiedy wrócił z zesłania po 12 latach napisał takie słowa mała ta moja Polska tylko piasek i sosny, ale jednak Wajda, czyli jak będą oczywiście żyjemy w takim środowisku takim wychowaliśmy znamieniem Europy pewnie wszyscy więcej dlatego rzeczywiście ta potęga syberyjskiej natury, jakby taka pierwotną ość była niezwykła zaskoczyło mnie też wyobraźnia jak ludzka i w ogóle czy szerzej syberyjska ich szamanizm, które był, jakby pierwotnym spojrzeniem na świat tych ludów pierwotnych archaiczny bardzo i okazuje się, że nawet współcześnie antropolodzy badający np. Jakutów, którzy są zupełnie współczesnymi ludźmi wykształconymi na uniwersytetach tytuły profesorskie mają oni wciąż nie potrafią ani nie chcą trzeba się wyzbyć ani mistycznych wizji świata tego tego świata, w którym jakby wszystkim rządzą duchy bogowie, którzy mieszkają w wielopiętrowych przed świecie po prostu można z piekieł do nieba się dostać się chwilę i t d . jakby nam te stulecia dwudziestego wieku komunizmu sowiecki nie potrafiły tego chrystianizacji nie potrafił zabić pierwotne, jakby cudownie pierwotnej wizji świata myślę, że oni mogliby podobnie opowiadać o tym jak katolicyzm jest popularny w Polsce i być może to kogo to Polacy wierzą, jakie to dziwne jest na pewno tak na pewno nie powstał z martwych do nich zbawił, bo umarł czekajcie ocenia prezes ludzie nie umierają wg ich wierzeń obrazem tak jak to nic dziwnego, że tak stało się jasne to jest bardzo ciekawe też zmiana perspektywa PS, kiedy ostatni raz była suka, kiedy ludzie przestali wyjeżdżać na Sybir ludzie to pamiętać, że jeszcze mamy tę sukę jak drugi wariat utrudnianie pisze tonie o tym, książkę piszą o zsyłce carskiej referatu na temat pani też na wszystkich uwagach i szuka komunistycznych jak okres stalinizmu późniejsze nie na ostatniej daty, ale jak głęboko bardzo głęboko po drugiej wojny światowej wtedy trafia znacznie większe ilości ludzi i znacznie znacznie tragiczniejszy w warunkach ja polecam książkę klasztor w Pile pina niesamowita i to jednak trzeba też pamiętać właśnie, gdzie nie potrzebujemy tej książki przez pryzmat lat stalinowskich gułagów, bo tyle, bo inna kultura zabijania w dziewiętnastym wieku nie myślano jeszcze w kategoriach ludobójstwa, owszem, zabijano wiele osób, ale to nie był świadomy ludobójstwo natomiast suki stalinowski był ludobójstwem to proste ich zsyłano po to, żeby zabić rytmy różnica nie było wtedy jeszcze nawet tego terminu nie było albo ministerstwo oczywiście nie było tak tak tak jest to są badania późniejsze tak nie bodaj pierwszą taką chyba pierwszym jest pewne taką masową żona była była zagłada Ormian, jakby w Turcji chyba 9 jedenasty rok, więc to jednak już dwudziesty wiek jeszcze nie powiedzieć co to jest Sachalin Sachalinu wyspa wyspa piękna wyspa górzysta ogromna w Czechowie opisywał to przecież Czech o doskonały reportaż jest u Czechów jako reporter naprawdę jestem jestem totalnym fanom literatury rosyjskiej, a po tymczasowe jeszcze bardziej tak jest to ogół ogromne górzysta wyspa o klimacie takimi podarki etycznym, czyli większość większość roku panuje zima w czasie, kiedy był tam właśnie Czechów, ale też Bronisław Piłsudski bądź mniej więcej pokryli w tej wizycie spotkali się nie spotkali się nie ma w tym żadnej wzmianki, ale żaden wielki, ale wielokrotnie większa od Grecji np. że tam przez 9 dni od tej rzeki, więc jest chłodno raczej to chyba fachowca pisał, że mieszkańcy mówią, że Sachalin w ogóle nie posiada klimatu paskudną pogodę i tam byli też przez 200 lat coś wpada przy 200 dni w roku coś wpada przez 200 ileś tam wieje wiatr jest, więc jest to wielka na pewno piękna krajobrazowo wyspa, ale myślę, że do życia piekło, tym bardziej piekło w tamtym czasie, ponieważ to było więzienie tam w lokalnych mieszkańców, by było to premie, a nów no jednak już mamy premie natomiast wszyscy prawdziwi Europejczycy byli albo skazańcy albo pilnująca ich Korta, więc po sobie na takie ogromnej wyspie tak to było to było może to nie jest dobre porównanie, ale Sachalin był tym dla Rosji czy Australia dla Wielkiej Brytanii, gdy miejsce miejscem zsyłki po prostu tam nie było życia normalnego uwięzienie i rzeczywiście pisze się po prostu Bóg kradziono wszystko zdarzały się zabójstwa nieustannie po prostu to piekło, bo tam pomieszano kryminalnych z politycznymi jest cudem, że Piłsudski w takich warunkach w ogóle był w stanie badać badań etnograficznych plemię właśnie to jedyne plemię, które z innego nie mieli po prostu raczej handlowym chłopcy nie tej nie dobić się, chociaż skazanego za próbę zabicia cara, ale to inna historia czy jeszcze w tym czasie, kiedy starszy brat był na Sachalinie młodszy młodszy romansował z mocy romansów nie widział samochód ze sobą zrobić najzabawniejsze Piłsudski przed powrotem do kraju został zesłany do jak też bardzo młody chłopak bez wykształcenia zupełnie, kto to Bronisław był na pierwszym roku studiów Józef wejście w gimnazjum wtedy on nas, by on nie miał katorgi Józef był po prostu zsyłce osiedleniu i to za pięcioletni więc, jakby nie miał nie muszą nawet wracać warunki no zajmował się niczym, czyli gadał z kumplami spał i romansował na ten okres znamy jego pierwsze pierwsze damską męskie relacje i jest widok korespondencji takie takie zapiski, że w zasadzie on nie wie co on ma wracać nie mam nic nie umiano paździerz nic nie umiał lub w młodym nie wyższą cenę szlachcicem tak się złożyło, że jakby zaangażował się politycznie wkrótce staną na czele polskiej partii socjalistycznej już dalej wiadomo za to za co wtedy trafiona suka jak za to samo co brat nie on trafił na Syberię oni trafić trochę zdani na Syberię to znaczy była, a pan Józef za nic Bronisław studia wtedy w Petersburgu i w Petersburgu powstała taka organizacja terrorystyczna frakcja terrorystyczna narodowej woli narodu 2 lata matka w pierś organizacja terrorystyczna na świecie rosyjska wtedy już rozbita, ale bardzo, jakby jej idea była modna, więc chłopcy 1 pierwszego roku postanowili założyć organizację czysto terrorystyczną i szóstą rocznicę zabójstwa cara przez Polaka nawiasem mówiąc postanowili zabić kolejnego cara skonstruować bomby chodzili i właśnie tę działalność był zaangażowany Bronisław Piłsudski ale o ile się orientuję w zasadzie tylko tak, że udostępnił swój pokój w akademiku pewnie do drukowania odezwy być może widział coś więcej nie jesteśmy tego pewni i tak naprawdę jest 1 winą było to, że Bronisław Józef mieli kontakty w Wilnie stamtąd pochodzili ze spiskowcami z tego miasta i właśnie spiskowcy Petersburg chce wzięli materiały wybuchowe z Wilna, więc kiedy ktoś z Petersburga przyjechał do Wilna to Józef Piłsudski młody oprowadzał go po mieście to była jedyna wina Piłsudskiego, ale oficjalnie obaj byli skazani za pracę nad zamachem na życie cara czy Józef nie wykorzystał tego czasu na czytanie i rozwój intelektualny jak zawsze nas całą pewnością nie Józef był dobrym strategiem doskonałym znawcą ludzi no pewnie postacią charyzmatyczną niewątpliwie natomiast na pewno nie był naukowcy badacze i jedno z bohaterów swojej innej książki polscy terroryści zgadza się bardzo państwu polecamy książkę, ale dzisiaj w tej audycji rozmawiamy o książce pożytki z katorgi jest książka wydana przez wydawnictwo czarne moim gościem był Wojciech lada historyk jak zniszczyć powiedział, że popularyzatorem wiedzy i po to, ładne to ładne to przedmioty, a nawet, ale poza to twór popkultury Satora dobrze to już ustaliliśmy, że od teraz będziemy przedstawiać popularyzatorem wiedzy historii będzie bardzo miło bardzo dziękuję ja nazywam się Zuzanna Piechowicz teraz czas tej formacji Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA