REKLAMA

Polscy naukowcy zaangażowani w międzynarodowy projekt kosmiczny POLAR-2

Data emisji:
2019-07-08 12:00
Audycja:
A teraz na poważnie
Prowadzący:
Czas trwania:
24:41 min.
Udostępnij:

W jego ramach będą badać promieniowanie gamma. - To najpotężniejsze eksplozje we wszechświecie od czasów Wielkiego Wybuchu. To wybuchy, które bardzo działają na wyobraźnię od kilkudziesięciu lat. Zostały odkryte w latach 60. przez amerykańskie satelity, które obserwowały ziemię pod kątem tego czy gdzieś nie odbywają się próby nuklearne. Promieniowanie gamma tworzy się w trakcie bardzo silnych eksplozji wysokoenergetycznych, których w kosmosie nie brakuje - mówiła dr hab. Agnieszka Pollo z Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ oraz Narodowego Centrum Badań Jądrowych w Warszawie.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Mikołaj Lizut dzień dobry, a studio prof. Agnieszka Pollo z wydziału fizyki astronomii i informatyki stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także Narodowego centrum badań jądrowych w Warszawie dzień dobry dzień do narodowe centrum badań jądrowych weźmie udział w międzynarodowym projekcie polar 2 to jest eksperyment prowadzony przez chińską stację kosmiczną w 2024 roku prawdopodobnie będzie to eksperyment to znaczy sformułowała bym tu inaczej to jest eksperyment, Rozwiń » który będzie wysłany w kosmos na chińskiej stacji kosmicznej natomiast prowadzony on jest wspólnie przez 4 kraje w tej chwili 1 z tych krajów jest Polska tak naprawdę prowadzącym kraje można powiedzieć Szwajcaria, a poza tym uczestniczą w tym właśnie Chiny i ostatnio dołączyły Niemcy, czyli to jest współpraca ONZ Stach z Chińczykami drugą po Amerykanach potęgą kosmiczną rosnącą jest pole 2 ma badać rozbłyski gamma w powietrzu może co takiego co to są rozbłyski gamma rozbłyski gamma no to mówi się, że to są najpotężniejsze eksplozję we wszechświecie od czasu wielkiego wybuchu pewnie nie bez wielkiej przesady i to są takie wybuchy, które bardzo działają na wyobraźnie od od już kilkudziesięciu lat, więc ta historia, którą się zwykle opowiada zaczyna się od tego, że one zostały odkryte w latach sześćdziesiątych przez amerykańskie satelity obserwujące właśnie w promieniach gamma tylko tak naprawdę satelity wojskowe obserwujące ziemie pod kątem tego czy gdzieś nie odbywają się próby nuklearne no właśnie promieniowanie gamma nie dociera prawie do ziemi prawda promieniowanie gamma z kosmosu nie dociera do ziemi, dlatego że na nasze szczęście atmosfera bardzo dobrze nas przed nim chronić natomiast promieniowanie gamma może być tworzone w trakcie jakichś bardzo silnych eksplozji wysokoenergetycznych no, więc wybuch bomby jądrowej no to jest jest taki przykład, ale jeżeli w kosmosie mamy tego rodzaju procesy, które do tego prowadzą np. słońce też trochę promieniuje w w tym zakresie to nasza atmosfera stanowi taką kół Derka, która zabezpiecza, żeby nam się nic złego nie stało, a co wywołuje takie silne rozbłyski gamma, jakiego typu to są problemy z katastrofy no właśnie właśnie jakieś takie procesy bardzo wysoko energetyczne, w których dochodzi albo albo właśnie takie jak jak w procesach jądrowych jak w reaktorach jądrowych tego tego rodzaju tego rodzaju zrywa umowę z 2 Super nowe jak najbardziej zderzenie z Jasną zderzenie gwiazd neutronowych jak najbardziej i właśnie właśnie, jeżeli chodzi o rozbłysku gamma przez wiele lat były kontrowersje, skąd one właściwie właściwie się biorą wiadomo było żonę do ziemi docierają ziemia jest bombardowana codziennie przez co najmniej 1 taki rozbłysk i dopiero pod koniec lat dziewięćdziesiątych udało się potwierdzić hipotezę, że one dochodzą bardzo odległego wszechświata, jeżeli dochodzą bardzo odległego wszechświata to znaczy, że one muszą być rzeczywiście potężne, żeby nawet tutaj na ziemi czy z orbity ziemskiej były tak doskonale widoczne i z czasem właśnie doszliśmy do 2 takich głównych scenariuszy ich powstawania, z których 1 jest związany właśnie z ze zderzeniem 2 gwiazd neutronowych albo gwiazdy neutronowej czarną dziurą natomiast drugi jest związany z wybuchem gwiazdy supernowej albo nawet takiej potężniejsze niż supernowa, którą mówimy i parno a, czyli ze śmiercią bardzo bardzo masywnej gwiazdy, która zapada się tworzy się czarna dziura no i reszta materii leci w kosmos energia leci w kosmos część tej energii leci w postaci takich 2 stożków prom wysokoenergetycznego promieniowania i właśnie pani profesor skoro jesteśmy przy czarnych dziurach to jest temat niezwykle fascynujący moich przestrzeni publicznej oczywiście wśród laików krążą takie, żeby maksymy dotyczące czarnych dziur co to znaczy, że czarna dziura nie ma włosów to znaczy, że czarne dziury jest tak naprawdę obiektem bardzo prymitywnym bardzo prosty i czas niczego nie emituje czy to zwolnienie to nie o to chodzi żona niczego nie emituje, bo wydaje się, że ona dzięki tzw. promieniowanie ruchu Kinga nawet leciutko może coś emitować to żona nie ma włosów to oznacza żona ma masę ma ewentualnie spin czyli, czyli jakoś się obraca może mieć kolor tylko nie ten kolor, który znamy codziennego życia tylko tylko taką cechę kwartałów natomiast wszystkie inne informacje materii zorganizowała taki, czyli takie cząstki elementarne mają swoje kolory, ale też myląca nazwa jest myląca nazwa także nie nie choćby nie wchodźmy w detale skoro mówimy o rozwój ska gamba, które są jednak znacznie większymi obiektami natomiast natomiast powiedzenie tak naprawdę oznacza, że czarną dziurę da się odpisać przy pomocy bardzo niewielu parametrów marnie formacji nie, dlatego że nic nie wiemy tylko, dlatego że w momencie, kiedy taka czarna dziura się tworzy to większość informacji przestaje być istotna ta materia, która do niej wpada tak jakby zapomina o wszystkim co wiedziała wcześniej no właśnie druga sentencja, którą bardzo często powtarzają laicy to Bóg nigdy nie pokazuje nagi osobliwości cóż to znaczy to znaczy, że nie możemy do tej czarnej dziury zajścia nie możemy zajrzeć pod jej horyzont zdarzeń wynik daje to naga osobliwość, czyli czarna dziura in spe w tak naprawdę jest okryta horyzontem zdarzeń co takiego dobrze tutaj tutaj tak naprawdę chodzi, by trochę w sferę, jakby to powiedzieć matematycznej spekulacji, dlatego że osobliwość naga czy nie naga to jest termin matematyczny to jest miejsce, gdzie się załamuje załamuje fizyka, jaką znamy w związku z tym tak naprawdę czarna dziura jest taki obszar, którego nie jesteśmy w stanie opisać przy pomocy tej fizyki jakiej, jakiej mówimy z punktu widzenia nas, czyli obserwatorów będących z zewnątrz takich czarnych dziur, które jak najbardziej we wszechświecie mogą być wydaje nam się, że są to wygląda także są miejsca, gdzie właśnie masa jest taka duża gęstość materii jest taka taka wysoka, że dochodzi tam do pewnego załamania praw fizyki, jaką znamy i te miejsca są otoczone tak no niewidoczną granicą i ta granica nosi właśnie horyzontu zdarzeń to nie jest jakaś fizyczna granica tylko to jest to jest rozumiem, że granica wyznaczona przez przez promienie świetnego nie wydostają się takie, jeżeli ktoś coś wpadnie za horyzont zdarzeń to już się zza tego horyzontu zdarzeń nie wyłoni no, więc wszystko co wpadnie zostaje tam uwięzione, więc można powiedzieć, że nie możemy zajrzeć za ten horyzont nie możemy zobaczyć tej osobliwości, które jest w środku dobrze czarne dziury jak chyba sama nazwa wskazuje są niewidoczne niemożna zaobserwować, ale jakieś patenty na obserwację czarnej dziury chyba są skoro Wola 2 bada promieniowanie gamma także to powstałe ze zdarzenia przed gwiazdy neutronowej czarną dziurą na coś coś tknęło pośrednio od czarnych dziurach możemy powiedzieć patenty na obserwowanie czarnych dziur są no i taki najbardziej efektowny patent ostatnich lat to są obserwacje fal grawitacyjnych to wszyscy wszyscy na pewno słyszeli, że kilka lat temu odkryliśmy także z udziałem naszych polskich kolegów pierwsze sygnały fal grawitacyjnych i większość tych sygnałów, jakie dotąd obserwowano pochodziły właśnie ze zderzenia 2 czarnych dziur, więc w pewnym sensie czarne dziury można obserwować tylko bardzo nie wprost natomiast, jeżeli do natomiast czarna dziura, bo najczęściej nie istnieje w próżni, jeżeli ona była taka zupełnie przez nic nie otoczona żadnej materii wokół był nie by nie miała tobyśmy pewnie nie byli w stanie powiedzieć, że ona tam jest ona działa trochę jak odkurzyć natomiast czarne dziury bardzo często działają jak odkurzacze, jeżeli wokół czarnej dziury jest materia ta materia bardzo się rozpędza, jeżeli jest jakiś inny obiekt, który świeci no to od krąży czarną dziurę jak się zbliża się tak rozczarowuje wokół, zanim zostanie wchłonięty i ta materia osiąga takie prędkości, że świeci to bardzo intensywnie, czyli to zdjęcie, które ostatnio obiegło prasę tak naprawdę to nie jest zdjęcie, ale tak naprawdę to nie jest zdjęcie zresztą Jan wizualizacja tego co się dzieje wokół siadam autorzy próbowali podkreśla, że to tak naprawdę nie jest czarna dziura Tykocin czarnej dziury, a więc to nie jest dokładnie to co jest w środku tylko właśnie to co co jest dookoła co sprawia, że czarną widać widać, gdzie nic nie widać no ale zdjęcie czarnej dziury brzmi lepiej i wrócimy do naszej rozmowy tuż po informacjach Radia TOK FM prof. Agnieszka Pollo z Narodowego centrum badań jądrowych w Warszawie jest państwa mój gość, a teraz na poważnie prof. Agnieszka Pollo z Narodowego centrum badań jądrowych w Warszawie z państwa i moim gościem rozmawiamy o eksperymencie polar 2, które z udziałem polskich naukowców ma być prowadzony na międzynarodowej stać nas na chińskiej stacji kosmicznej za 5 lat najwięcej pań profesor, ale ja mam pytanie ten eksperyment ma badać promieniowanie gamma w tle, czyli no takie najbardziej spektakularne eksplozje kosmiczne po wielkim wybuchu, ale moje pytanie być może zabrzmi dla pani dziwnie natomiast to jest rzecz, która nurtuje mnie od dłuższego czasu jak sądzę ludzkość także co fizycy teoretyczni, którzy badają model kosmologiczny mogą powiedzieć Bogu to jest to jest pytanie, które zwykle odpowiadam że, że w zasadzie to nic to jednak nie wchodzi w zakres zakres naszych badań tylko w rodzaju rejestrów USA zajmujemy się stworzeniem tylko zajmujemy się akurat do tego punktu, który do, którego jesteśmy w stanie coś wyjaśnić coś co się pisać natomiast wszystko co jest poza tym punktem no to jest kwestia regulacji albo dla filozofii albo dla teologii, ale to już nie jest fizyk, czyli osobliwość, bo o tym, mówimy tak możemy to tak tak ująć ale aby więcej razy nie działają prawa fizyki nie jest nie jest powiedziane, że kiedyś tych praw fizyki nie odkryje mnie nie rekonstruuje, więc historycznie rzecz biorąc to jakby to pule naszego zrozumienia cały czas się poszerza no dobrze, ale to zostawmy osobliwość zajmijmy się tym co co po czy do tego jak świat działa potrzebny jest Bóg czy świat działa bez niego pytam oczywiście prawa rządzące przez świat powiedziałbym, że to też jest pytanie spoza spoza fizyki to jest to jest znowu pytanie z dziedziny z dziedziny filozofii, bo my jako fizycy po prostu poznajemy te prawa, jakie są poznajemy je empirycznie natomiast, skąd one się wzięły, dlaczego one są te są takie, jakie są to to już są pytania, które trochę, ale ten się zabrać ją poza naszą metodologię, skąd się te prawa widziały jak wyobrazić sobie świat, gdyby te prawa były troszkę Ależ oczywiście, ale to nadal wtedy, jeżeli wyobrażamy sobie modyfikację praw fizyki to nadal jest fizyka no dobrze skoro jesteśmy przy głównych pytaniach, które zadają nastolatkowie fizykom to będę brnął dalej czy możliwe są podróże w czasie nic mi o tym nie wiadomo to znaczy w pewnym sensie w czasie podróżujemy bez przer w prawda cały czas robimy się coraz starsi i ale też jednokierunkowa wzdłuż pewnej osi czasu cały czas się poruszamy natomiast natomiast obawiam się, że w ramach tej fizyki, jaką znamy trudno nam było skonstruować inne inne podróże w czasie, chociaż osobiście bardzo bym chciała, żeby to było możliwe, ale ta co zaproponował Albert Einstein, czyli ogólna teoria względności mówi o o tym, że czas przestrzeń właśnie Alicję czasoprzestrzeń, czyli czas jest ściśle związane z przestrzeni przestrzenią i dla każdego obserwatora płynie inny czas nie jest to jakaś nie jest Universal czas nie jest uniwersalny nie jest czymś zewnętrznym, więc teoretycznie można z sobie wyobrazić takie zakrzywienie czasoprzestrzeni państwo w kształcie siodła moglibyśmy przenieść się do wydarzeń z przeszłości on nie wygląda na to, żeby to było w naszej w naszym obecnym modelu wszechświata w naszym obecnym paradygmacie rzeczywiście możliwe, więc nie liczyłabym na to, że w przewidywalnej przyszłości skonstruuje maszynę, która będzie mogła to robić no dobrze, a pytają panią dzieci n p . czy wszechświaty skończony w bardzo pani odpowiada, że po pierwsze to w zasadzie nie wiemy, ale wszystko wskazuje na to, że może być nieskończone i bez brzegów czemu miałby mieć projekt, ale czy to znaczy, że przeszedł będzie się rozszerzał w nieskończoność, bo widzimy przecież i tak to jest wiedza chyba dosyć powszechna tzw. przesunięciu ku czerwieni, czyli dalekie obiekty, które obserwujemy z ziemi mają taką czerwona poświata co oznacza, że się oddalają tak są mają cały widmo przesunięte ku czerwieni i rzeczywiście natomiast to to będzie trwało wieczne w wiecznie to to nie jest dobry dobre słowo dla kosmologii to znaczy tak po pierwsze to drobna drobna uwaga techniczna zamiast powiedzieć, że się od oddalają zgrabnie jest powiedzieć, że znajdują się w przestrzeni, która się rozszerza dlatego, że to to jest technicznie lekko co innego no i rzeczywiście tak jak widzimy wszechświat w tej chwili wygląda na to, że wszechświat cały czas się rozszerza rozszerza się nawet coraz szybciej i będzie się rozszerzał z tego co wiemy zawsze to jest to jest ta wizja wszechświata, którą mamy w tej chwili natomiast warto jest pamiętać, że jeszcze ćwierć wieku temu się świat wydawał nam się trochę inny, dlatego że jeszcze ćwierć wieku temu zastanawialiśmy się raczej czy wszechświat będzie się coraz wolniej rozszerzał w nieskończoność czy raczej w pewnym momencie zatrzyma swoje rozszerzanie i zacznie się zapadać z powrotem do pierwotnej osobliwości i dopiero odkrycie tego, że odległe supernowe są słabsze niż wydawałoby nam się być powinny doprowadziło do konkluzji, że chyba jednak rozszerza się coraz szybciej teraz rzeczywiście mamy coraz więcej pośrednich argumentów na to, że w, że to nam jakoś bardziej pasuje do obserwacji, że się rozszerza coraz szybciej no i jeśli tak no to będzie się rozszerzał zawsze coraz szybciej i Kosmala kosmologia mówią dzisiaj, że wszechświat zaczął się mniej więcej około 10 miliardów no light chwili to nawet, że 1414 no ale w każdym razie jest to jakaś kaw skończona tak skończona liczba co to znaczy rozszerzanie inflacyjne, które zaczęło się podobno przy tak się zaczęła nasza historia inflacja to jest taki wprowadzony w gruncie rzeczy im teoretycznie koncept, że zaraz po powstaniu wszechświata po po tym co nazywamy wielkim wybuchem był taki okres istnienia wszechświata, kiedy przestrzeń rozszerzała się nie tak jak teraz tylko znacznie znacznie szybciej i ten okres stosunkowo krótki nazywam inflacją, ale to tempo rozszerzania się było wtedy takie, że ten cały wszechświat, który w ogóle możemy obserwować dzisiaj to był maleńki maleńki fragment wszechświata, który był wtedy no właśnie chciałbym to zrozumieć co to znaczy szybciej ekspozycja nie, czyli szybciej niż światło tak, dlatego że jeśli chodzi o samą przestrzeń sama przestrzeń nie jest ograniczona ogólną teorią względności w tym pod tym względem to, że nie można przekazać informacji 1 punktu do drugiego szybciej niż światło to dotyczy materii natomiast, jeżeli mówimy o samej przestrzeni to sama przestrzeń nie jest ograniczona, bo ona może się rozszerzać dowolnie szybko jej to jej to nie przeszkadza na sobie nie przekazuje informacji w związku z tym na tym właśnie polega koncept inflacji, że tam materii w zasadzie w zasadzie nie było tylko sama przestrzeni taką pseudo próżnią i czas i czasem z, z którego dopiero dopiero potem wyłoniła się materia ta pseudo przestrzeń na tyle szybko się rozszerzała, że wygłosiła cały wszechświat także właśnie z całym tym obszarze, który obserwujemy wygląda tak no w zasadzie jednakowo strasznie trudno dowiemy się czegoś myśli pani z tego eksperymentu rad nie o tym, polar 2 o tym co się będziemy dowiadywać tych eksperymentów, których mogę podpowiadać, kiedy indziej z tego eksperymentu będziemy się dowiadywać jak powstaje bardzo wysoko energetyczne promieniowanie właśnie w zderzeniach 2 gwiazd neutronowych albo wybuchach supernowych pani profesor na pewno też dzieci pytają panią kosmitów są śmieć nie ma też nic mi o tym nie wiadomo no tak ale bo pytanie wydaje się bardzo głupie Nadolny, dlaczego nie ma głupich pytań natomiast fizycy teoretyczni chyba się też tym zajmują troszkę to znaczy, że skoro mówiliśmy już o tym, myślę, że nie ośmielę się powiedzieć moim kolegom teoretyka, że zajmują się kosmitami, ale coś coś nawet było nazywane małymi zielonymi ludzikami prawda może trafić gryzonie rodzą, ale pamiętam w każdym razie był taki tryb to tu Foch w odkryciach odkrycia fizyki teoretycznej natomiast no jest też prawdopodobieństwo, że życie na ziemi nie jest jakimś ekskluzywne egzamin z innym zjawiskiem jak najbardziej takie prawdopodobieństwo powstawania życia nawet dawać się liczy na to są właśnie różne różne skomplikowane mniej czy bardziej wzory i tak rzeczywiście statystycznie rzecz biorąc no to w naszej galaktyce jest 10 do dwunastej gwiazd mniejszy bardziej podobnych do słońca takich galaktyk to bardzo ważna to bardzo dużo tak takich galaktyk jak nasza też jest też jest bardzo dużo innych niż nasza też jest bardzo dużo oczywiście, żeby powstało życie takie jak na ziemi takie jak my znamy no to musi być spełniony ciał cały szereg warunków nie za ciepło nie za nie za zimno musi być woda nie musi być atmosfera, która odpowiednio chroni przed właśnie takim wysokoenergetycznych promieniowaniem przydałoby się pole magnetyczne, które też odpowiednio ochroni, więc to to to to oczywiście też wszyscy wiedzą, że teraz bardzo aktywna gałąź gastronomii to są poszukiwania planet pozasłonecznych no właśnie to hasło, pod którym się to sprzedaje opinii publicznej to jest właśnie poszukiwaniu drugiej ziemi o tym, że znajdujemy drugą ziemię to słyszymy mniej więcej raz na kilka miesięcy zawsze ta druga ziemia jest trochę podobnie się do ziemi, ale jeszcze nie całkiem podobna no, więc to jest to jest nośne hasło i pewnie, którego nie znajdziemy planetę, która jest podobna i rachunek prawdopodobieństwa, mówi że takich planet powinno zawsze świecie trochę istnieć, więc kto wie może jakieś życie podobne do naszego też na tych plany tak istnieje z drugiej strony nikt nie powiedział, że jeżeli istnieje gdzieś jakieś życie no to musi być bardzo podobny do naszego może są też jakieś inne formy życia, kto wie z trzeciej strony takie bardziej czy mniej złożone związki organiczne we wszechświecie są bardzo powszechne jak się obserwuje galaktyki to one są zaśmiecone różnymi różnymi takimi dość skomplikowanymi związkami opartymi na wodą, że w węglu tlenie, więc bardzo dziękuję pani profesor za ten niezwykle interesujące wyjaśnienia z góry przepraszam za własną ignorancję, ale dla nas wszystkich mam nadzieję, że było to niezwykle ciekawe prof. Agnieszka Pollo z wydziału fizyki astronomii informatyki stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także Narodowego centrum badań jądrowych w Warszawie była państwa i moim gościem za chwilę informacje Radia TOK FM po nich raport gospodarczy, który zaprasza Aleksandra Dziadykiewicz program gotowość pan marszałek Mikołaj Lizut usłyszeli Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Wybierz pakiet Aplikacja i WWW - słuchaj gdzie chcesz i kiedy chcesz!

Kup teraz

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA