REKLAMA

Susza powszednia - czy zagraża bezpieczeństwu żywnościowemu Polski?

Data emisji:
2019-07-08 13:20
Audycja:
Połączenie
Prowadzący:
Czas trwania:
24:24 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

połączenie trzynasta 23 Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną w studiu prof. Zbigniew Karaczun z SGGW dzień dobry dzień dobry pan dzień dobry państwu także ekspert koalicji klimatycznej koalicji, która ostatnio opublikowała raport to susza w Polsce ich wpływie na rolnictwo w 1 z akapitów tego raportu czytamy, że następującą słyszy są w Polsce zjawiskiem coraz częstszym w latach 195181 występował średnio co piąty co piątym roku w okresie 822012 średnio 3 latach w Rozwiń » poszczególnych 5 meczach w latach 20132016 susze wystąpiły już w każdym roku, czyli postęp nie jest mamy problem rzeczywiście mamy duży problem suszy mam bardzo duży problem z wodą i z racjonalną gospodarką wodą i by zarówno dla gospodarki takie komunalne dla nas na potrzeby człowieka, ale także przede wszystkim dla rolnictwa przemysłu co zastane susza kiedyś to de facto kiedyś mamy różne rodzaje słuszność, po czym pan poczynając od czegoś co nazywamy suszą fizjologiczną, kiedy rośliny wody jest tak mało albo takie są warunki biologiczne gleby, że woda i roślin nie mogą pod pobierać wodę przez suszę rolniczą, kiedy nie ma wystarczającej ilości dla roślin uprawnych, a do czegoś co jest najgroźniejszym zjawiskiem czy suszy hydrologicznej, kiedy zaczyna być zaburzony stosunki wodne czy zaczyna właśnie brakować wody zarówno po tej powierzchni obie jak podziemnej to co jest najgorsze to, że w tej chwili w Polsce mamy bardzo poważną suszę hydrologiczną, czyli rozumiem, że sytuacja faktycznie zmierza ku takiemu bardzo takie utrwalenie się tego zjawiska niestety tak od kilku lat mówił, że mam permanentne susze letnie, czyli co roku w lecie występuje zjawisko suszy natomiast proszę pamiętać, że w zeszłym roku mieliśmy coś co nazywaliśmy słyszał stulecia, czyli najgłębszym takim są najbardziej suchym latem od przynajmniej kilkudziesięciu, jeżeli nie od 100 lat potem mieliśmy bardzo suche zimy suchą jesień suchą zimę suchą wiosnę teraz mamy suche lato w związku z tym rzeczywiście sytuacja staje się coraz bardziej po poważna i znowu powiem to po raz kolejny nie tylko dla rolnictwa, ale również dla nas jako konsumentów wody tutaj też taka matka wiele mówiąca, która się nazwa klimatyczny bilans wodny od z lat siedemdziesiątych do 2015 roku badane i wygląda to dość powiedzieć niepokojącą mianowicie takim obszarem, który został oznaczony jako skrajnie niedoborach wy właściwie objęta cała Polska Centralna to znaczy od o to chodzi takim klinem od od Zachodu na wschód od w zasadzie Szczecina Zielonej Góry przez Poznań przez całą Wielkopolskę aż prawie po Mazowieckie i w kierunku ściany wschodnich jak widział węża jak powiedział, że tak naprawdę najbardziej zagrożone są 22 obszary czy dla regionu jednak Wielkopolską, gdzie na pierwszy, gdy wielka obszarowi wszędzie mamy lepszych glebach, które są tak naprawdę spichlerzem jest pisarzem polskim mamy najlepsze gleby najlepiej rozwinięte rolnictwo najbardziej efektywną produkcją produkcję rolną i tam rzeczywiście ten brak wody staje się dramatem co gorsza jest to, że w tym województwie zresztą tak samo jak w drugim, czyli łódzkim to złą sytuację z wodą pogarsza gospodarka polityka państwa, czyli takie bardzo agresywne promowanie odkrywek węgla brunatnego, bo drugim regionem, gdzie mam bardzo poważne problemy z wodą to jest łódzkie i samo miasto Łódź jest także zagrożone, dlatego że Łódź nie ma powierzchniowych punktów poboru wody pitnej czerpie głównie z wód podziemnych i tu naprawdę może być bardzo dramatyczna sytuacja w ciągu najbliższych kilku lat ten raport mówi głównie od miasta ma wpły w na rolnictwo za chwilę tym więcej powiemy, ale może znów wypada sobie zadać pytanie co jest przyczyną tej sytuacji czy to są tylko zmiany klimatu czy też jednak ta nasza ten sposób gospodarowania zasobami wodnymi, które nasi jak powiedział także Polska rzeczywiście jest krajem to powtarzamy od pewnego czasu to myślę, że słuchaczy także słyszą, że Polska jest krajem dosyć ubogim w zasoby wodne to znaczy przywołała przywoływany jest 1600 m ³ na metr na osobę na rok to jest tak ponad dwukrotnie mniej średnio w unii Europejskiej, czyli 4 pół 1000 m ³ ale, gdybyśmy prowadzili rozsądną gospodarkę wodną to tej wody będą wystarczało, by tak naprawdę od wielu lat zaniedbaliśmy gospodarkę wodną, bo początkowo po drugiej wojnie światowej, szukając tej produkcji, aby zwiększenia produkcji żywności myśmy gwałtownie osuszali tereny podmokłe po to, żeby pozyskać nowe grunty uprawne, ale kontynuowaliśmy to prawie do lat 80 później, kiedy stało się jasne, że wody zaczyna w Polsce brakować myśmy nie podjęli działań, które by zatrzymywały wodę systemie przyrodniczym, czyli nie próbowaliśmy budo na nie zachowywaliśmy otworzyliśmy małych stawów śródpolnych nie budowaliśmy otworzyliśmy mokradeł i bagien śródpolnych nie chroni szliśmy zadrzewień śródpolnych to są wszystko systemy, które zatrzymało, by wodę w ekosystemie z tego punktu widzenia w tej chwili z trwogą myślą o planach rządowych też obecnego rządu regulują regulacji, że Polski że, bo zabetonowanie Wisły i Odry i zbudowanie tzw. autostrady wodnych spowoduje, że ta woda będzie jeszcze szybciej odpływa od Bałtyku z punktu widzenia Rolniczego będzie to tragedia i dlatego my musimy naprawdę gwałtownie w tej chwili potrzebujemy programu takiego takim wsparcia dla małych recenzenci Wodnej taki program graty jak to ładnie nazwać Lech re za polskich nasze i ja myślę, że tak naprawdę to, czego potrzebujemy to plan adaptacji do zmian klimatu, gdzie tam woda byłaby 1 z głównych argumentów, bo rzeczywiście tak jak pan doktor powiedział mamy 2 główne powody to jedno to jest właśnie to zaniechanie czy zaniedbania w gospodarce Wodnej, ale drugie to są zmiany klimatu zmiany klimatu, które spowodowały możnych to teraz krótka anegdota ja pamiętam ze swojego dzieciństwa długi deszczowy tydzień to był zresztą książka, która była lekturą szkolną, kiedy w zasadzie każde wakacje, zwłaszcza w lipcu przynajmniej był 1 tydzień, kiedy codziennie padał tak zresztą, a efekt tego deskę nie było dużo, ale codziennie padało i ten deszcz pozwala na nawodnienie się środowiska w tej chwili zmieniło się rozkład opadów tego deszczu nie jest mniej, ale on spada w ciągu bardzo krótkiego czasu bardzo gwałtownych i takich gęstych deszczach co powoduje, że woda zamiast wnikać do gleby oraz wpływa na spływa do rowów melioracyjnych melioracja Melioracji system mediacji do rzek i ucieka do Bałtyku i to spowodowały zmiany klimatu i my wiemy o tym, mi od pewnego czasu czy koalicja klimatyczna mówi przynajmniej 10 lat o tym, że taki proces następuje i że powinniśmy jemu zapobiegać, jakby adoptować system przyrodniczy do do tego, żeby zatrzymywać jak najwięcej tej wody niestety politycy mają jak widać inne priorytety i uważają, że ta woda nie jest problemem, ale zatrzymajmy się na moment przy tej regulacji rzek, bo to jest rzeczywiście niepokojące program w jaki sposób się go uzasadnia, bo to jest to zastanawiające w sytuacji, kiedy już wiemy o tych wszystkich rzeczach, o których pan mówi to nie jest żadna nowość w sumie ten raport potwierdza pewien proces, który w Polsce zachodzi od kilkudziesięciu lat czy w jak powiedział cynicznie, chociaż ja nie wiem czy to jest oczywiście też tak naprawdę realistyczne spojrzenie, jeżeli stworzyliśmy ministerstwo żeglugi śródlądowej żeglugi nie mamy nie mamy gdzie żeglować śródlądową oprócz wielkich jezior mazurskich i paru innych miejsc można pływać żaglówkami Noto ministerstwo poczuło się w obowiązku stworzy uzasadni swoje istnienie myślę, że tak naprawdę ten program to jest tylko po to, żeby uzasadnić istnienie tego ministerstwa, dlatego że naprawdę wszystkie analizy, które są robione pokazują, że ten program nie bronić ekonomicznie bo owszem, rzekami można taniej i bardziej pro ekologicznie przewozi część towarów, ale trzeba mieć te towary, które się będzie chciał przywrócić tak ja naprawdę nie potrafi powiedzieć tam się próbuje uzasadniać tak naprawdę ochroną przeciwpowodziową, ale naprawdę nie widzę, jaką funkcję przeciwpowodziową spełni np. zbiornik duży wielki zbiornik zbudowany w środkowym biegu czy Odry czy oczy czy Wisły, bo takiej funkcji nie będzie spełniał tego typu instalacje trzeba budować w górach i ta woda rzeczywiście się zbiera, ale dzisiaj wiemy o tym, to praktyka w krajach sąsiednich pokazuje, że takie podejście regulacyjne do Hydro technik takich takich brutalnych wchodzenia w system przyrodniczy to była praktyka lat 5060 dzisiaj wiemy o tym, że znacznie taniej znacznie lepiej można robić zgodnie z przyrodą Niewiem nie potrafi odpowiedzi proszę spytać pana ministra czemu ten należy ram służąc, ale to się kryje za tym stwierdzeniem, że znacznie taniej znacznie lepiej można zrobić przed tym co pan namyśli ja myślę, że mówi o ochronie ochronie przeciwpowodziowej tak znaczy, że pozostawianie właśnie tego powolnego biegu rzek tworzenie tzw. polderów, gdzie pozwalanie się w bezpiecznym wylewania się wody poza poza koryto w momencie, kiedy rzeczywiście są duże wezbrania tak, żeby to nie zniszczyło majątku trwałego i dobytku ludzi tylko po prostu, żeby pozwoli w tej przyrodzie w wodzie pozostać przez pewien czas i bezpiecznie odpłynąć nadmiarowe ilości budowa wałów budowa wielkich zapór ona może nam pomocny szef niektórych przypadkach proszę pamiętać, że co jakiś czas coraz częściej mówimy o tym, właśnie powódź stulecia czy Tysiąclecia susza stulecia zaczynamy mieć takie zjawiska ekstremalne, które tak naprawdę nie jesteśmy w stanie przewidzieć żony się wydarzą to dobry przykład trzęsienia ziemi w Japonii zburzenia czy zalania elektrowni funkcjami nic nie spodziewał, ale może Fukushimy przepraszam, że fala może mieć 6 m wysokości tak dzisiaj i co mamy budować te wały jeszcze wyżej niż budowaliśmy, bo być może będzie większa fala naprawdę nie jesteśmy w stanie przewidzieć tego jak bardzo gwałtownie mogą być ekstrema pogodowe w wyniku zmian klimatu i musimy się do nich przygotowywać, ale musimy to robić w sposób rozsądny taki, który będzie w zgodzie z przyrodą nie będzie taki, który będzie gwałtownie niszczy cały system przyrodniczy trzynasta 35 za chwilę wrócimy do rozmowy łączenie 1342 Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną w studiu prof. Zbigniew Karaczun ze szkoły głównej gospodarstwa wiejskiego rozmawiamy o pustym dnie w Polsce o problemie z wodą problem z gospodarowaniem wodą w Polsce i problemy właściwe gospodarowanie Niemcy można takiego pojęcia użyć w tym część jest przyroda, czyli o obchodzenie się zasadę przyrodniczym co w koniec końców przekłada się właśnie na na te procesy na NATO NATO występowanie złóż na ten ubytek wody zdecydowanie tak czy ja myślę, że mamy naszych kart to jest dla mnie niesamowite, dlatego że przyroda krajobraz to są czynniki, które definiują tak naprawdę odrębność narodową i jak patrzy na sposób, zwłaszcza ze strony prawicy traktowania przyrody i traktowania takiego instrumentalnego i tego hejtu, który jest na ochronę środowiska ochrony przyrody to naprawdę ja tego jak czegoś tutaj nie rozumiem tutaj rzeczywiście jest pewna luka poznawcza, który nie potrafię zrozumieć nie potrafię tego wyjaśnić, zwłaszcza że wydaje mi się każdy rozsądny człowiek chciałby żyć w dobrej jakości środowiska, bo naturalne zrozumiałe jest to, że jako środowiska definiuje także jakość życia czy niemożna być dobrej jakości życia z zanieczyszczonym zdegradowanym środowisku można w końcu o tym, rolnictwie, która wydaje się padać coraz bardziej ofiarą tego właśnie w jaki sposób gospodarujemy wodą na zawsze było w Polsce nie efektywne wydaje się, że teraz stanie się efektywne jeszcze mniej, a w, a czy i nie chciał takich też te stawia, dlatego że rolnictwo ma w Polsce potencjał do tego, żeby być efektywne nawet małe gospodarstwa małe, czyli w granicach tych 1020 ha one mogą przetrwać powinny przetrwać na rynku, dlatego że z one są również bardzo istotnym elementem systemu Przyrodniczego i oddziaływanie mały gospodarz, jeżeli są dobrze prowadzonej dobrze gospodarują jest znacznie mniejsze mniej negatywne dla środowiska Przyrodniczego niż wielkie monokultury natomiast rzeczywiście wydaje mi się, że to, czego potrzebujemy potrzebujemy nowego spojrzenia na politykę rolną na rolnictwo w Polsce, dlatego że ewidentnie widzimy, że kwestie zmian klimatu skutków zmian klimatu to nie jest przyszłość to jest coś co już dzisiaj dotyka nas jako obywateli tego kraju, ale dotyka również rolników jako producentów proszę zauważyć, że w ciągu ostatnich kilku laty nie było normalnego przebiegu okresu wegetacyjnego my mamy bardzo wcześnie rozpoczynacie to zresztą pokazują modele takie, które które, która winna, który widzimy, że w ciągu ostatnich 5 lat okres wegetacyjny w Polsce wydłużył się prawie miesiąc może powiedzieć fantastycznie, bo dzięki temu mam winorośl w Polskim Polska stała się producentem wina, ale z drugiej strony zapominamy często o tym, że rośliny, które wchodzą w cykl wegetacyjny w lutym, a nie w marcu zaczynają być szczególnie wrażliwe na przymrozki i w maju, jeżeli wystąpią przymrozki to potrafią zniszczyć bardzo dużą ilość plonów, ale też również dla rolnictwa ogromny problem z nowymi szkodnikami nowymi chorobami, które się zaczyna pojawiać dla w bydle czy dla produkcji roślin zwierzęcy to jest choroba niebieskiego języka bydła produkcji roślinnej n p . jest pomocnicy prasowi Janka czy taki szkodnik kukurydzy, które potrafi zniszczyć do 100 % plonów to są choroby szkodniki, które w Polsce ze względu na klimat, który był kiedyś ostrzejszy kiedyś mieliśmy, ale będą jednak upierać, że z tego raportu koalicji klimatycznej wynika dość jasno, że to są rzeczy ta sytuacja przekłada się na niższą efektywną to prawda czy rzeczywiście to tu się zgadza w pełni zgoda, bo to był raport, który koalicja klimatyczna zleciła specjalistom z Instytutu Ekonomiki rolnictwa gospodarki Żywnościowej, którzy prowadzili badania w gminach objętych suszą i rzeczywiście wykazaliśmy w tym raporcie, że jak produkcyjności, czyli wielkość produkcji wielkość plonu znacząco istotnie spada w tych gminach co więcej spadają dochody rolnicze to także jest istotny problem też ten spadek jest naprawdę duży, bo też jest od 1115 prawie procent, więc dochodach rolniczych to jest naprawdę znaczący spadek i wydaje się, że ten raport również pokazuje zresztą jest taka jako koalicja klimatyczna w tej chwili prowadzimy tak takie analizy na ile zmiany klimatu będą negatywnie wpływały na bezpieczeństwo żywnościowe Polski właśnie do tego chciałem przejść tutaj jest ewidentnie zawarta taka teza, że będziemy coraz bardziej polegać na imporcie na czym do tego morze morze może rzeczywiście, że nie będziemy prowadzili 2 rzeczy dla 1 strony właśnie tej adaptacji do zmian klimatu, ale z drugiej strony daje jasno powiem też, że musimy prowadzić windykację my musimy ograniczać emisję gazów cieplarnianych musimy chronić niemal dlatego, że jeżeli pójdziemy za daleko ze zmianą składu atmosfery nie będziemy w stanie zaadoptować do tych zmian, czyli my musimy w Polsce tak naprawdę rozpocząć działania windykacyjne zaprzestać spalać węgiel już 2030 roku powinniśmy naprawdę ograniczyć emisję również z innych sektorów i dopiero wtedy będziemy mogli wstań w efektywnie adoptować rolnictwo do tej zmiany natomiast to jest też wezwanie wezwanie także do pana ministra Kowalczyka, który chyba jutro pojutrze jedzie na taką nieformalną radę do do Finlandii rady ministrów środowiska, którzy mają właśnie debatować nad założeniami polityki klimatycznej całej Unii Europejskiej fatalnie się stało, że Polska zawetowała to nową politykę neutralność klimatyczną Unii Europejskiej do 2010 roku teraz jest szansa być może zmiany trochę tego stanowiska i stworzenie mechanizmów, które pozwoliłyby Unii Europejskiej dosyć aktywnie brać udział zarówno w szczycie oenzetowski, który będzie poświęcony polityce klimatycznej międzynarodowej, jaki później w szczycie klimatycznym w ramach konwencji klimatycznej, ale skoro jesteśmy przy politykach unijnych to warto powiedzieć o tym w jaki sposób to wspólna polityka rolna wpływa na to także na środowisko m. in. na coś co jest odpowiedzią na tą rosnącą emisję gazów cieplarnianych, czyli na resort stacje czy nas sadzenie lasów w Polsce powierzchnia zalesień finansowanych z tzw . że tutaj dobrze powiedział programu rozwoju obszarów wiejskich spada to spada sukcesywnie 2004 roku tak bardzo bardzo wyraźnie to jest spowodowane przede wszystkim dopłatami do gruntów rolnych także w tym, że dominującą pozycję tak naprawdę wspólnej polityki są dopłaty bezpośrednie, czyli tak naprawdę płatności, którzy rolnicy dostają za to tylko, że mają grunt orny i przynajmniej raz w roku je albo założą albo wykoszą tak, czyli coś z nimi zrobią niekoniecznie muszą ich uprawie w związku z tym ta skłonny rzeczywiście do przekazywania gruntów rolnych na czele zalesienia owe znacząco spadła czy rzeczywiście tych grzechów wspólnej polityki rolnej można, by znaleźć więcej w ogóle takiej polityki, która wydawałaby się bardzo proszę środowisko Unii Europejskiej, która czasami ma negatywne skutki na świecie też można znaleźć sporo takim dobrym przykładem jest promocja Unii Europejskiej biopali w pierwszej generacji, która spowodowała bardzo duży import do Unii Europejskiej oleju palmowego i w efekcie wycinanie lasów tropikalnych to, żeby tworzyć formy palmy olejowej zysku z tym rzeczywiście bardzo ważne jest to, żeby widzieć całą politykę klimatyczną w sposób dosyć szeroki i holistyczne, bo z 1 strony wiemy o tym, że ochrona klimatu jest największym wyzwaniem w tej chwili do 2001 . wieku, ale musimy ją robić w taki sposób, która będzie rzeczywiście przynosiła korzyści nie tylko Unii Europejskiej będzie powodowała redukcji emisji tylko Unii Europejskiej, ale że będzie to jakby płaszczyzna współpracy międzynarodowej umożliwi również redukcji emisji w krajach trzecich spoza Unii w twarz, bo to jest największy paradoks prawda, że pewnymi regulacjami może doprowadzić do sytuacji, w której chronimy klimat klimat Unii natomiast prowadzimy jakąś dewastacji inną politykę na innych kontynentach no bis taki dobry przykład wielka Brytania zrobiła takie swoje analizy, gdzie wykazała, że tak naprawdę wyprowadzenie przemysłu Wielkiej Brytanii do krajów trzecich, zwłaszcza azjatyckich znacząco spowodowało tam tak naprawdę emisja, czyli samej samej Wielkiej Brytanii emisja spadła natomiast, jeżeli policzy, jakby przepływy materialne czy to wszystko co wielka Brytania importuje z zagranicy to rzeczywiście tak naprawdę misja wzrasta ustępuje bardzo istotne, żeby rzeczywiście stworzyć mechanizmy takie, które spowodują, że będziemy mogli lepiej kontrolować to emisja również w krajach trzecich nie wiem czy n p . podwyższając koszty czy, wprowadzając np. opłaty Węglowej za za transport międzynarodowy, czyli za to, że nie wiem, że nie będzie się opłacało sprowadzać truskawek czy cebuli z Chin tylko znacznie bardziej efektywne będzie produkcja lokalna wracających do Polski do naszej gospodarki Wodnej co Polska powinna zacząć robić już teraz, żeby zatrzymać ten proces utraty wody ja myślę, że tak naprawdę powinniśmy wrócić do do do do do do takich planów, które już kiedyś były to raczej do planów budowy małej retencji takich wiejskiej znaczy w moim przekonaniu w każdym powiecie w Polsce powinien być nieduży zbiornik wodny, który będzie zabezpieczał potrzeby tak naprawdę wody dla rolnictwa dla mieszkańców tego powiatu to można zrobić, bo takich możliwości jest przed wojną w Polsce było mniej więcej 24  000 miejsc, gdzie można było spiętrzyć wodę z 1 strony właśnie, regulując stosunki wodne na danym terenie, ale z drugiej strony dzięki temu, uzyskując pewne możliwości dla produkcji energii Wodnej w tej chwili bardzo wiele z tych mniej zostało stracone, ale ciągle możemy to zrobić ciągle możemy odtwarzać poprzez zmianę podejścia do Melioracji i ośmieszający na wyrównującej takie nawadniania łące, żeby to wody zatrzymywać powinniśmy bardzo mocno w tej chwili postawić na ochronę zadrzewień śródpolnych proszę pamiętać, że lex Szyszko spowodował, że w Polsce wycięliśmy prawie 3 czy może więcej milionów drzew także na terenach wiejskich to jest tragedia dla obszarów wiejskich, bo drzewa i zalesienia stanowi taki lokalny zbiornik retencyjny one zatrzymują część wody system przyrodniczy bardzo ważne jest ochrona wszelkiego rodzaju terenów podmokłych bagien, bo to jest także zatrzymywanie wody w ekosystemie być może powinniśmy za to n p . w ramach programów rolnośrodowiskowych wodnych i klimatycznych płacić rolnikom za to, że będą utrzymywali tego typu system dziękuję bardzo prof. Zbigniew Karaczun ze szkoły głównej gospodarstwa wiejskiego w Warszawie ekspert koalicji klimatycznej był ze mną studio 1354 za chwilę informacje o łączenie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!