REKLAMA

"Wynalazek nowoczesnego serca". Rekonstrukcja idei, które stoją u podstaw współczesnego myślenia o emocjach

Data emisji:
2019-07-09 22:00
Audycja:
Wieczór - Tomasz Stawiszyński
Prowadzący:
Czas trwania:
51:29 min.
Udostępnij:

Gościem programu była dr Karolina Wigura z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego i Kultury Liberalnej. Nakładem wydawnictwa Scholar ukazała się książka "Wynalazek nowoczesnego serca. Filozoficzne źródła współczesnego myślenia o emocjach".

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

dwudziesta druga 6 Tomasz Stawiszyński studio dr Karolina Wigura dobry wieczór dobry wieczór socjolożka z kultury liberalnej Instytutu socjologii Uniwersytetu Warszawskiego i autorka świeżo wydanej książki wynalazek nowoczesnego serca filozoficzne źródła współczesnego myślenia o emocjach, które się ukazała nakładem wydawnictwa naukowego Scholar i pierwszy nakład się sprzedał ten Chart Baku teraz Type -R tak, choć tak to prawda to jest w ogóle bardzo miła co prawda czy Rozwiń » ja myślę o tym w ten sposób, że może to jest tak, że ta książka się także dobrze sprzedaje, dlatego że może chcielibyśmy zrozumieć lepiej to są emocje to znaczy, że po pierwsze, nasza scena publiczna jest nasycona emocjami co nie znaczy, że rozumiemy, z którymi trochę nie wiemy co zrobić to znaczy nagle się zorientowaliśmy kilka lat temu, że taką rozgrywającą emocje na nas na polskiej scenie publicznej, ale nie tylko również w innych krajach europejskich to emocja strach tę kampanię wyborczą, którą mamy w tej chwili w Polsce można, by było opisać taki sposób, kto lepiej opowie, jakie są źródła nadziei na przyszłość i to wszystko jest o emocjach o mocy emocjach, ale trochę jest także, że nam się wydaje, że te emocje są tak bardzo nami prawda nawet w tej rozmowie, którą przed chwilą miałeś Emilia Kaczmarek cały czas rozmawialiście o tych emocjach emocje, jakie mamy emocje, kiedy widzę geja, jakie mamy emocje, kiedy widzę uchodźcę, a wtedy, kiedy ktoś mówi coś co mi się go kompletnie nie podoba droga i dowiedział, że już sformułowania sformułowanie zdania czy pewnego rodzaju wgląd zastanowienie, jakie mamy emocje to już jest krok dalej od tej akcji bezpośredniej, którą mam na widok geja n p . którą traktuje jako po prostu oczywiste bezpośredni sygnał dotyczący tego kim ten gej jest jak ja powinienem się zachować to, że ten moment autorefleksji, że zaczynam zastanawiać, jaką mamy emocje czy reaguje w sposób adekwatny czy nie często chyba spory, o których mówisz w Polskiej polityce i nie tylko polegają na tym, że ludzie mają jakąś emocję to po prostu za nią idą uważają, że ona daje 11 obraz świata tak, ale może to jest też tak, że nie tylko w Polsce tylko, że w ogóle znaczy, że te media, z którymi dzisiaj żyjemy te media społecznościowe i pewnie też urządzenia którymi posługujemy na co dzień, że one nas cały czas przekonują, że my mamy swoje emocje i tak naprawdę te emocje tak jakby sprawiają, że mamy rację, czyli cały czas żyjemy w takim takim przekonaniu o swojej pojedynczej indywidualnej racji właśnie to racja bardzo emocjonalna no masz rację pewnie, że w ogóle zastanowienie się na temat co ja właściwie w tej chwili odczuwam to jest już kolejny krok, a ja trochę chciałem wykonać jeszcze następny krok to znaczy powiedzieć, że te emocje, które odczuwamy my, ale też emocje, które mamy w swojej sferze publicznej, że one mają historia no właśnie, bo to się przyglądasz ideom, które ukształtowały się wieku siedemnastym i tam szukasz w jakim sensie źródła tego nowoczesnego nie tylko powiedziałbym myślenia o emocjach, ale także po prostu doświadczenia tak, bo to trzeba byłoby w ogóle zapytać, dlaczego ja pisze, że chodzi o histerię histo HH ciekawa była jakaś pomyłka, że chodzi o historii idei emocji i to jest jeszcze jedno zdanie, które chciałam powiedzieć współczesności to znaczy żem nam się znowu wydaje, że my czujemy to co czujemy, ale my czujemy to co nas nauczono, że my czujemy, czyli zapewne kiedyś rodzimy to my mamy bardzo ograniczoną liczbę emocji pewnie odczuwamy jakiś bardziej pozytywny stan jakieś bardziej negatywny stan i potem w trakcie jak jesteśmy uczeni jak to jest być człowiekiem wśród ludzi to dowiadujemy się aha to jest gnie w tak to jest gniew masz z tym robić stoi to masz go pokazywać taki tak to jest wstręt, a to jest radość i t d . tak dalej prawda i to, że jest też wszystko przyswajane wyrażony w języku, który dodaje całe rozbudowane konteksty do tego doświadczenia bardzo pierwotnego, któremu tak i to jak jak w ogóle definiujemy co w tej chwili odczuwam i w ogóle jak definiujemy to czym w ogóle są emocje to jest właśnie coś co ma historia i to jest ciekawy moment ten 17 wiek czy w ogóle narodziny nowoczesności to jest ciekawy moment, który wybierasz no bo wówczas wraz z narodzinami tego całego potężnego kulturowego prądu czy tego tego układu kulturowego, w którym żyjemy indywidualizmu, czyli takiego takiego świata, w którym jednostka zaczyna rozumieć, że jest odrębna, że jest swoista autonomiczna, że się czuje wyodrębniona z tego całego rozbudowanego kosmosu, w którym wcześniej stanowiła tylko taki elemencie punkcik, że w ramach, jakby całego tego indywidualisty rocznego przewrotu także właściwie emocje się u nas pojawiają, ale emocje, które które, które dziś taka nie inaczej rozumiem to ciekawe, że powiedziała, że emocje się wtedy nas pojawiają bo, bo coby to miało znaczyć właściwie najważniejszy w ogóle pierwszy tekst naszej kultury, czyli Iliada Homera zaczyna się od nazwy emocji tą emocją gnie w prawda gnie w bogini opiewają Hilla tak mniej więcej zaczyna Iliada, więc o tym, że emocje są w nas i że one poruszają częściowo nasz umysł i częściowo ciało, że one powodują bicie serca, że one powodują, że się trzęsie my pocimy rumieni my one to świadomość była zawsze zaraz wyjaśnię co miałem namyśli tak natomiast aż do siedemnastego wieku emocje są rozumiane jako pewna część świata, który jest znacznie bardziej skomplikowane niż ten, w którym żyjemy to jest trochę tak jak w filmach Tarkowskiego utarg Wskaż go przechodzą ludzie przed kamerą i potem jak się dobrze przyjrzeć co przejdzie też jakiś Anioł i generalnie rzecz biorąc tak sobie wyobrażamy świat przed 17 wiekiem my w nim byliśmy znacznie bardziej włączeni w różne byty albo, nawiązując do tego co powiedział przed chwilą byliśmy znacznie mniej osamotnieni bylibyśmy częścią pewnej hierarchii na górze tej hierarchii Bóg potem byli aniołowie potem byliśmy my potem zwierzęta potem przedmioty martwe i wiek siedemnasty się z tą hierarchię rozstaje się w człowiek zostaje sam staje się centrum świata i to zmienia emocje no właśnie to dokładnie miałem namyśli to znaczy, mówi że od tej perspektywie, która zresztą też pojawia się w swej książce starożytnej Grecji jeszcze początków, jakby cywilizacji też początków podmiotowości takiej jaką, jaką dzisiaj mamy, jakie dzisiaj rozumiemy to poruszenia, które się pojawiają w oczy, które są doświadczeniem no jednostki to są właśnie poruszenia o charakterze obecnie w jakimś sensie zewnętrznym to znaczy ja doświadczam siebie jako przeniknięta go rozmaitymi siłami mocami, które nie są mną, a o to w tym momencie, który wybiera na moment oficjalny dla swojej refleksji ja się staje kimś właśnie, kto jest złożonym organizmem, w którym różne emocje, a efekty pojawiają się jako jego część po prostu tak tak to znaczy moglibyśmy powiedzieć, że jest taki słynny cytat z Machiavellego księcia, gdzie on pisze, że to wielu sobie wyobrażał takie Republiki Księstwa, których nikt nigdy nie widział no i potem opisuje tak jak on uważa jak tak naprawdę państwo wygląda jak naprawdę zachowuje się książę i można powiedzieć, że ci z 17 wiecznej filozofowi zrobili to z emocjami to znaczy przestali mówić, jakie one powinny być dokończone powinny nas na sprowadzić i i próbowali opisać, jakie one są naprawdę to pierwsi psychologowie nowocześni no to też bardzo ciekawe co mówisz, dlatego że na pewno jest tak mówię trochę prowokacyjna pełno jest tak, że korzenie nowoczesnej psychologii tam właśnie tkwią powiedziała, że spośród tych moich bohaterów to z całą pewnością w filozofii Spinozy możemy jeszcze potem o tym, trochę powiedzieć Babska Arte już Pino za tak, ale z drugiej strony ja mam głębokie przekonanie, że zaglądanie właśnie to filozofii emocji, a nie do psychologii dwudziestowiecznej emocji, która jednak jest bardzo postawiona na behawioralny zmienia, że właśnie to zaglądanie do filozofii emocji może być dzisiaj nowatorskie i oto teraz zapytam, bo to jest bardzo ciekawy ruch, które wykonujesz w sposób świadomy, koncentrując się właśnie na tych 3 autora, o których powiedzieliśmy w nich, widząc takich ojców założycieli tego całego współczesnego myślenia o emocjach no bo rzeczywiście co sama też zauważasz niejednokrotnie dzisiaj w zasadzie psychologia, a w zasadzie neuronauki zmonopolizowały dyskursu emocjach właśnie mówi się o nich wyłącznie w tym modelu no ewentualnie jeszcze w modelu terapeutycznym, który w pewnym momencie też w połowie dwudziestego wieku w drugiej połowie dwudziestego wieku taki renesans zainteresowania emocjami emocjonalność uruchomił natomiast faktycznie dziś ta perspektywa euro naukowa badań empirycznych badań mózgu jest niesamowicie rozbudowana i właściwie myślimy o emocjach jako właśnie o czymś co jest absolutnie przynależne tej dyscyplinie i też sama neuro nauka bardzo jest powiedziałbym świadoma swoich kompetencji w tym zakresie tymczasem proponuje właśnie sięgnięcie po autorów, którzy dawno temu zaczynali te badania badania polegające na egzaminowanie mózgu tylko na introspekcji raczej obserwacji jakimś uogólnia New i pracy na pojęciach pracy na ideach też sięgającej do wcześniejszych pojęć do wcześniejszych tradycji filozoficznych właściwie po co o może ta akcja zapytam po co, dlaczego dzisiaj mając do dyspozycji całą potężną neuro naukową wiedzę wszystkie aparat SME raj skaner i t d . to wszystko co Paweł Boguszewski, który często bywa w tym programie na co dzień obsługuje, dlaczego i po co sięgać po psach Kartezjusza Espinosa wiesz co po to, żeby może odwrotnie, bo bo, obserwując to co się dzieje dzisiaj z emocjami i przemiany polityczne, które się opierają na na takim zbiorowym też poruszenie emocjonalnym można mieć wrażenie, że pomimo tego, że te nauki się szalenie rozwinęły to czegoś nie opisują to znaczy, że nie jest tylko tak jak lubimy myśleć, że w naszym myśleniu zachodzi wyłącznie postęp i myślimy coraz lepiej coraz bardziej efektywnie coraz lepszych narzędzi, używając tylko, że być może po drodze coś zgubiliśmy to nie jest tak, że chce podważać osiągnięcia psychologii albo neuronauki było bynajmniej ja szczerze mówiąc uważam że, że to co dzisiaj przynoszą ze sobą neuronauki to jest niesłychanie interesujące to znaczy np. badanie dynamiki systemów społecznych w momencie zmiany to jak się pojawiają uczucie utraty to są wszystko niesłychanie ciekawe badania, ale z drugiej strony przypuszczam, że że te, że ten euro nauki nie pozwalają nam pewnych zjawisk uchwycić to znaczy to jest tak, jakbyśmy się już zajmowali wyłącznie osobami jako mechanizmami, które jakoś tam działające tam się w nich dzieje hormony się wydzielają tak Polsce przebiegają przez euro w Polsce przebiegają i to są emocje, ale nie nie zajmujemy się już ludźmi ich skomplikowaniem z ich niesłychanie potężnymi namiętnościami też ludźmi zanurzonymi w rozmaitych kontekstach społecznych intelektualnych religijnych układ ekonomiczny dokładnie i 2 tylko przykłady 1 przykład jest taki, że współcześnie, kiedy się patrzy np. ogląda się, jakie jak naukowcy, wzorując się czy inspirujący się właśnie euro naukami psychologią kliniczną piszą o emocjach to widać, że oni bardzo chętnie redukują katalog emocji np. mówią no bojaźń Boża to jest za emocja w ogóle nie nie da się tego śmierć nie ma czegoś takiego tak to jest 1 rzecz druga rzecz się zwiększa moim zdaniem ważniejsza to znaczy przypuszczam, że najważniejszym pytaniem, jakie sobie dzisiaj możemy postawić jest pytanie o relacje pomiędzy rozumem emocjami i ten euro nauki, o których rozmawiamy i w wszystko co wokół nich wymyślono w psychologii ekonomii też bardzo często stawiają bardzo na rozum mówiąc, że to są tak naprawdę 2 strony zupełnie inne takich stron albo rozum albo emocje albo jesteśmy rozsądni racjonalni albo jesteśmy uczucia owi Klichowi i w gruncie rzeczy bez sensu takiego bardzo bardzo widzę bardzo to dobrze widać w dyskusji na temat tzw. populistów tzw. liberałów my liberałowie jesteśmy tacy uporządkowanie racjonalni prawda oni są tacy emocjonalnie i tacy prości w tym nie rozumie świata nie chcą zrozumieć tymczasem to świetnie widać u tych filozofów siedemnastowiecznych, że rozumie emocje to są 2 strony, ale tej samej monety i niema rozumu, który nie opiera się na emocjach i nie ma też właściwych emocji, które nie opierają się rozumie to jest przypuszczam największa lekcja Tomasza Łobza, jaka istnieje to znaczy on, kiedy zastanawia się nad tym jak zaprzestać rewolucji i utworzyć stabilny system społeczny to mówi to jest bardzo trudno też wielka tajemnica w ogóle jak to się dzieje, że ci ludzie, którzy najpier w zabijają się wzajemnie przynajmniej żyją w takim stanie natury jako mówi, czyli takim, kiedy w każdej z każdej chwili coś się może bardzo złego stać on nawet w swoim Legia tanie, o czym się rzadko wspomina pisze w podsumowaniu o przyjacielu, którego zabito przy nim na ulicy to jest wielka wielkie przeżycie dla niego i mówi że to jest wielka tajemnica jak swego stanu, gdzie ludzie żyją właśnie w takim stanie wojny boją się okropnie swoje życie i nagle oni przestają żyć w tym stanie natury co się dzieje coś zmienia nagle stan ten stan społeczny już dziś hipoteza moja jest taka że, że spotykają się nareszcie właściwe emocje z działaniem rozumu, czyli pojawia się strach o swoje życie który, choć uważa za najbardziej rozsądne ze strachów on się łączy z nadzieją na lepszą przyszłość i wtedy możliwe jest, żeby rozum zaczął działać i podpowiadać, jakie są prawa pierwsze prawo drugie prawo trzecie brało nie ma czegoś takiego jak rozum bez emocji przypomniał mi się w tym kontekście, o którym mówiłaś tego dwu wartościowego świata, w którym po 1 stronie są ci racjonalni nowocześnie liberałowie, którzy nie ulegają jakimś prymitywnym odruchami emocję po drugiej stronie są ci właśnie populiści, którzy grają na najniższych rejestrach i się do emocji odwołujący ma być w domyśle jakąś wadą albo jakimś elementem nawet niebezpiecznym przypomniał mi się z kolei Slavoj zniżek, które zwraca uwagę na szczególne zapomnienie właśnie w kręgu osób głoszących taką wykładnie racjonalną liberalną zapomnienie przesłania psychoanalizy, która pokazuje, że rozumie zawsze uwikłany i że intencje świadoma i w ogóle identyfikacja właśnie z tym co racjonalne takie poukładane tak dalej zawsze ukrywa pod spodem jakiś zupełnie inne przestrzenie i to w jakim sensie też jest przesłanie płynące od od swoich autorów tak w jakim sensie na pewno jeszcze tak sobie pomyślałem jak byśmy kontynuowali tę myśl o tym, że stabilność społeczna może być ugruntowana tylko na na tym, że rozum i emocje się ze sobą pogodzą to to co by to znaczyło dla nas dzisiaj o w to znaczy, że my liberałowie musielibyśmy się nauczyć, że nie odrzucamy wszystkich emocji tylko, że staramy się powiedzieć, że dobrze to może niektóre są rzeczywiście destrukcyjne niektóre są niszczące, ale niektóre trzeba zachować ocalić wręcz obstawy marzył od o tym, żeby je wykładać to Uniwersytet Ciach to jakby raz na 2 właśnie przestajemy uważać że, że przekonamy wszystkich do tego, że tylko rozumem mają się posługiwać też trochę musimy chyba uruchomić w sobie te rejestry, które sami pchamy orientując się na taką jednostronną racjonalność tak tak to jest oczywiście też bardzo ciekawe jak jakąś emocję w ogóle hobby wybiera to też możemy jakoś rzutować na dzisiejszy na dzisiejsze czasy mówiąc no dobrze on, mówi że np. strach taki przesąd strach jest bardzo niebezpieczny do możemy np. pytać czy strach przed szczepionkami jest bezpieczne czy nie bezpieczny, a czy strach przed nagłą śmiercią ma rację, bo się jak wiemy się całe życie boi prawda on się rodzi jako pierwszy z tych moich filozofów 3 się rodzi w 1500 osiemdziesiątym ósmy roku, kiedy pogłoski na temat rychłego końca świata znowu nam coś przypomina o bardzo są rozpowszechnione koniec świata ma nastąpić szybko, a w Anglii ma nastąpić wielka wielki atak hiszpańskiej armady no i podobno jego matka tak bardzo boi się tego ataku hiszpańskiej armady, że właśnie przedwcześnie rodzi obca i on potem pisze o sobie matka urodziła na 2 mnie mojego bliźniaka ja i strach więc, że jestem strachem zawsze zresztą jego biograf 1 z jego biografów pisze że, choć był niesłychanie ruchliwym człowiekiem w życiu, ale bardzo śmiałe myślenie w, więc może to jest także się nie wyklucza przetwarza ten swoją najważniejszą emocji na swoją filozofię cała ta filozofia jest o uniknięciu katastrofy w jakimś sensie tak to cała ta filozofia jest o on nad cała sprowadza człowieka na ziemie wyciąga bardzo daleko idące wnioski z makiem lego i ich stara się opowiedzieć no właśnie, jaką rolę mają mieć emocje w człowieku, którego największym pragnieniem jest to, żeby zachować siebie rodzaj wielka rewolucja przedtem myślano, że zadaniem człowieka jest doznać zbawienia nie ulec pokusie dojść do Boga, choć mówi nie tylko wyłączane są bardziej skromne taką pisze o życiu płodowym swoją drogą zawsze mnie zastanawia, skąd to wiedział, ale pisze o życiu płodowym, że nawet, kiedy jesteśmy w łonie matki i jest jakaś jakiś coś nieprzyjemnego dlatego płodu to on on zabiera zabiera kończynę zabiera tak odsuwa się stamtąd, czyli i to zostaje na całe życie usiłujemy znaleźć takie miejsce, gdzie jesteśmy bezpieczni to jest kawał solidnej psychologii moim zdaniem poza wszystkim to znaczy poza to znacząca ciężarem gatunkowym tej myśli to jest w tym rodzaj głębokiej obserwacji rzeczywiście wciąż aktualnej myśli też wydaje, że że, że niesamowitą obserwacja jest obserwacja Barucha Spinozy to znaczy tego filozofa jest skądinąd myśliciel, który dzisiaj w ogóle wraca pod różnymi postaciami jest bardzo chętnie też przyswajane asy Milovan przez takie osoby, które gdzieś na pograniczu filozofii neuro nauki psychologii działają, więc jesteś niezwykle interesująca postać tak bardzo interesująca postacią ze wszystkich tych 3 filozof oboje jeszcze piszą Kartezjusza jest on pisze on żyje najkrócej nieco ponad 40 lat i to jego życie jest naznaczone tą wielką klątwą, którą na niego nałożono w związku z tym, że podważał takie bardzo twarde dogmat judaizmu wtedy ratunkiem był heretykiem wtedy zostać krytykiem nie było bardzo trudno, ale bardzo trudno było zrobić to co zrobił to znaczy po tym, jak już zostało usunięty z 1 wspólnoty religijnej nie przystać do żadnej innej, czyli on jest takim urodzonym nonkonformizm z tą outsiderem Absolut gościem, który naprawdę robił swoje się nie ogląda się wydaje mi, że taki, że to jest to jest osoba, która nie tylko nie przystaje potem żadnej innej wspólnoty religijnej, ale także tak naprawdę wybiera ten swój los szlifierza soczewek, którego zabił, bo on u umiera na choroby płuc związaną z czystym z tymi drwiny na razie była teraz on, ale wybiera ten los to nie jest tak wcale, że on był mamy takie obrażenia wspinał się rząd był jakimś takim biednym szlifując tym szkła wydatkiem takim pozbawionym tego majątku i kontaktów ze swoją rodziną, ale przecież Spinozy doradza politykom tamtego czasu one słuchane on nie musiałby także on po prostu wybiera takie życie może po części dlatego, że to co dla niego jest naj naj ważnie na bardziej istotne jest zrozumieć, że zrozumieć co się stało i znowu bardzo aktualny temat 1 z największych jego pytanie pytanie o nienawiść religijną w następnym wielkim pytaniem jest pytanie o to dlaczego tak bardzo nie znosimy ludzi, którzy mówią nam prawdę niektórzy nie chcą myśleć tak jak wszyscy inni jak odpowiada na te pytania diagnoza no on, mówi że żeby zrozumieć nie inaczej, żeby zobaczyć świat takim, jakim jest naprawdę musielibyśmy przebudować w swoim światopoglądzie tak dużo, że to jest po prostu okropne trudne zadania w i większość ludzi po prostu nie ma na to czasu nie chcę tego robić jest im wygodnie myśleć tak jak myślą no one bardzo okrutny wobec takiej ogólnej wiedzy typowej dla tamtego czasu świeci on po prostu, mówi że tak na myślenie w kategoriach takich, że no słońce świeci po to, żeby nam było dobrze zwierzęta są po to, żeby, żebyśmy je zjadali, a może jeszcze Bóg jest po to, żeby nas ratować, kiedy cały świat mówi nam jest że, że jest dokładnie inaczej, ale mówi, że to co w olbrzymiej odwagi, żeby powiedzieć jak tak naprawdę jest dotrzeć do tej wiedzy jako mówi wiedzy prawdziwej, więc większość ludzi tego nie zrobi, a tych, którzy zrobią będą darzyć szczerą nienawiścią no ją takie ma też niesamowite zupełnie przekonania na temat emocji, które myślę, że będą ci się znowu kojarzyły z psychoanalizą pewnie słusznie bo, bo od chwili w nich psychoanaliza i psychologia to znaczy n p . jest pierwszą osobą, która próbuje opisać, że ludzie wzajemnie zarażają się emocjami to jest coś co dzisiejsze też neuronauki bardzo rozwijają to znaczy, kiedy na ciebie patrzy i myślę jak się teraz czujesz Tomku szerzy całkiem kraj jest bardzo obszarów, ale jest tylko moja interpretacja ja myślę jest to kraj, więc jeśli też będę czuła HOKEJ, ale prawda jest taka, że i ja naśladuje tylko tę emocję, którą to właśnie widzę, ale przecież może udawać mogę zauważyć bardzo smutny albo możesz myśleć o czymś zupełnie innym swoje namiętności mogą być teraz olbrzymie dotyczy czegoś poza tym studiem, więc ja tego wszystkiego nie widzę ja tylko naśladuje to co sobie wyobrażam, że to odczuwasz i tak właśnie Espinoza tłumaczy genezę naszych emocji no to jest 1 z wielu przyp przykładów tego jak powiedziałbym nowoczesne jest to myśliciel albo jak współczesny jest to myśliciel skądinąd właśnie te całe kwestie związane z emocjami i różnymi analizami Pino w obszarze efektów się posługiwał chętnie tę określeniem zresztą o tym od tej redukcji bogatego języka i bogatych rozróżnień też trochę mówi w książce, że dziś mamy właśnie jedno słowo na znaczenie tych wszystkich Stanów terminów tak dalej, a niegdyś mieliśmy ten wachlarz bardziej rozbudowane, ale no to jest niewątpliwie coś takiego co co co jeśli chodzi o to adaptację współczesną Spinozy jest bardzo rozbudowane byśmy teraz poszukali w księgarni Amazon n p . na hasło Spinozy jakiś książę ktoś ma mnóstwo znaleźli takich, które naprawdę poważną euro nauką też się zajmują ja się, że tak absolutnie i też łączy to z tym że pewnie nasze czasy bardzo potrzebują jakiegoś rodzaju duchowości, której jest inną duchowością niż ta, która była rozpowszechniona przez całe stulecia istnienia naszej kultury to znaczy inna niż duchowość chrześcijańska filozofia Spinozy proponuje taką duchowość to jest duchowość zaczerpnięta od stoików, którzy można upraszczając powiedzieć uważali, że cały świat jest uduchowiony tak, ale nie w takim sensie, że istnieje w nim osobowy Bóg i on wszystko przenika wszędzie jest tylko bardziej to jest także świat jest jednością, że dzisiaj byśmy powiedzieli wszystkie nasze atomy pochodzą z jakichś innych ciał przedmiotów i w przyszłości będą stanowić te inne ciała i przedmioty, czyli się świat jest jednością i jednocześnie jest przepojony jakąś duchowością uduchowione, że to że, że ona jest od niego, choć zalega nam na tak na takim ten takim z plecenia się materii nieożywionej czymś tajemniczym to jest właśnie duchowość, ale nie jest żaden sposób osobowe niemożna tego powiedzieć na tę na te wzrastają związane z tym instytucjonalnym gremialnie właśnie rozumianą transcendencji są tylko jakoś immanentnie obecna w tym wszystkim to się przypomina zawsze w tym kontekście 1 też traktatu logiczna filozoficznego Wittgensteina, która dobrze odzwierciedla moim zdaniem ten rodzaj, jakby specyficzne intuicji metafizycznej duchowości nie to jaki jest świat jestem co mistyczne, lecz to, że jest o tak nam brzmi tłumaczenie Bogusława Wolniewicza to podaje i to chyba jest dobrze to dobrze odzwierciedla ten ten ten rodzaj intuicji metafizycznej, której mówisz tak tak i no tak, ale trzeba pamiętać, że dzisiaj to, o czym rozmawiamy jest po prostu 1 ze światopoglądów natomiast wtedy wieku siedemnastym napisać coś takiego to znaczyło właśnie zostać krytykiem być oskarżonym ateizm właśnie i mieć bardzo duże prawdopodobieństwo bycia spalonym na stosie 17 wiek to przecież nie jest tylko wiek Kartezjusza to jest także wiek czy dana Bruna paliło się wtedy na fali łosie np. Tomasz Hobbes miał dużo szczęścia, ponieważ spalono jego tylko jego dzieła w dla mnie to była dla mnie to była też bardzo ciekawa lekcja, bo ja się z zaskoczeniem dowiedziałem przyjechał wszy do Oksfordu, zwiedzając słynną modli najbardziej, czyli serce to byli to biblioteka, której sercem Oksfordu, że właśnie na słynnym kwadratowym dziedzińcu podli najwyżej po śmierci Jobsa spalono jego dzieła w, ponieważ uważano, że jest krytykiem i niezależnie od tego jak bardzo przez całe życie starał się uczynić zadość potrzebom aktualnie panującej władzy, bo tak robił ze strachu to jednak uznano, że jest ateistą materia listą i powiedzieli byśmy dzisiaj no pewnie słusznie tak myślano tak było było swobodnie w odniesieniu do PIT AZ rzeczywiście słusznie uważano za heretyka pomoc jeszcze chwilę od tych nazwijmy to współczesne aplikacjach możliwych tego wszystkiego i o konsekwencjach dla dzisiejszego naszego myślenia o emocjach widzenia emocji w zasadzie to nie jest może może inaczej może zapytam jeszcze o źródła swojego zainteresowania tym tematem rozumiem też jakieś kontinuum swojej pracy naukowej, bo się zajmowała się kwestią wybaczenia wcześniej, które też w zasadzie to szerokie spektrum tematyki emocjonalnej chodzi, ale to nie jest jakoś szczególnie mam wrażenie w obszarze dzisiaj myśli socjologicznej czy filozoficznej eksplorowanie temat na pewno Martha Nussbaum, która się pojawia w swojej książce zresztą w kulturze liberalnej też wydawali czyją na pewno Ewa i luz, która też się pojawia to są odpowiednio filozofka i socjolożka, która się, które się zajmują emocjami właśnie specyficznie emocjami no ba w kontekście politycznym i luz w kontekście kultury terapeutycznej i kapitalizmu głównie, ale to nie jest jakoś ja mam takie wrażenie obszar szczególnie eksplorowanie, dlaczego się akurat emocjami chciała zająć i znowu, dlaczego akurat ten siedemnasty wiek ani jakiś późniejszy moment dał się tak istotne oprócz tego tam się rodzi pewnego rodzaju paradygmat czy czy czy perspektywa, która później uzyskuje jakąś pełną nowoczesności późniejszej forma no to może trzeba było powiedzieć tak że jeśli chodzi o same emocje, dlaczego w ogóle o nich pisać to z całą pewnością u mnie to jest rzeczywiście kontynuację takiego zainteresowania tematami, które łączą szerokie aż szeroki kontekst społeczny społeczno-polityczne z tym jak funkcjonują w niej jednostki to znaczy, kiedy my jak sam pierwszą książkę swoją, czyli książkę wina narodów o przebaczeniu w polityce to 1 z najważniejszych pytań, jakie sobie stawiałam, bo to pytanie o oto dlaczego co odczuwał, jakie były powody dla takiego zjawiska, że sami świadkowie tego tych okropności dwudziestowiecznych, bo wtedy ta książka dotyczyła dwudziestego wieku dzieci mierze Holokaustu, dlaczego ci ludzie podczas gdy cały świat szedł do przodu mówił już przebaczamy i my chcemy rozliczyć, a oni także Amelii pozostawali w miejscu mówili, ale ja jestem ja nie przebacza ja nie mogę przebaczyć, czyli to jest takie takie napięcie pomiędzy zmianą społeczną, a tymi uczuciami jednostki i całą pewnością dokładnie to samo zainteresowanie jest w tej książce to jest jakby pierwsza rzecz druga rzecz jest taka, że rzeczywiście ta książka wprowadza temat emocji do historii idei w Polsce, która to historia idei jest no powiedzmy prowadzona jeszcze cały czas w takim paradygmacie bardzo racjonalizm też czym oglądamy konstrukcje państwo Monteskiusza w ale w bardzo rzadko zwracamy uwagę na to jak bardzo ważne są jego namiętności to znaczy, że nie ma Monteskiusza klub bez namiętności, które budują państwo, skąd trójpodział władzy przez straż ze strachu ze strachu przed tym, że człowiek jest zapominalski zapomina o tym jak utrzymać pokój Monteskiusz pisze wprost, więc trzeba trochę do tej historii idei w Polsce wprowadzić tego tematu emocji ja nie jestem pierwsza te te wątki były wprowadzone choćby przez profesora gorzowskiego, a współcześnie przez profesor żelazną, więc to nie jest tak, że jestem zupełnie odosobniona dlatego mało tymczasem anglosaska i historia idei i niemiecka historia idei aż huczy od dyskusji na temat historii emocji i historii idei emocji jest taki bardzo ciekawy blok, których nazwa historie o mało się blok i tam rozstrzygane są takie oto problemy, kiedy Jezus wszedł do świątyni i rozgonić kupców to co odczuwa w pamiętasz Tomku są odczuwał co odczuwał no prawdopodobnie większość z nas powie gniew, ale problem polega na tym że, chociaż w interpretacjach tego fragmentu nowego testamentu pisze się często Gniewie cała egzegezy tego fragmentu pod kątem tego gniewu to słowo nie tam nie pada, więc tego rodzaju dyskusje są prowadzone wśród historyków idei anglosaskich niemieckich ja chciałam trochę tego przenieść na zawsze chciałam trochę pokazać i o czym się dzisiaj rozmawia właśnie pewnie pod pod wpływem wzrostu zainteresowania emocjami w psychologii neuro nauka też dokładnie to samo zainteresowanie wchodzi do do do historii idei to jest takie klasyczne pytanie terapeutyczne no dobrze to pan czy pani mówi o tym co pani myśli, ale co pani czuje co pani czuła wtedy trochę jak z tym Jezusa właśnie ten tak jak z tym z tą zmianą paradygmatu której, której mówisz to znaczy przejścia z takiego racjonalizowania właśnie do sfery emocjonalnej, choć oczywiście istnieje pewne niebezpieczeństwo przesunięcia się na inną skrajność to w kulturze terapeutycznej też jest widoczne to znaczy w pewnym momencie ciężar przeniósł się właściwe wyłącznie na emocje z kolei rodzaj lęku przed racjonalizację czy uruchamianiem sfery pojęciowo intelektualnej się tam pojawił absolutnie tutaj można byłoby powiedzieć, że dzisiaj mamy do czynienia nie tylko z tym, że sadzamy ludzi na kozetkę i prosimy, żeby mówili co czują, ale do pewnego stopnia sadzamy też naszych autorów wielkich tekstów kultury na kozetkę i pytają pytamy no i co ten to na sile 100 to właściwie całemu odczuwa gnie w, ale co to był gniew czy to jest ten sam gnie w co mój gnie w, kiedy nie wiem rano np. zobaczy, że ktoś zablokował mi rower drugim rowerem i założą blokadę czy to czy to jestem sam gniew czy też to jest jakiś inny gnie w a kiedy razem z Rotterdamu pisze o łagodnej irytacji intelektualistów, którzy ciągle się denerwują, kiedy im przeszkadza to jest ten sam gnie w, kiedy irytacja, którą ja odczuwam nowość etc uniwersyteckiej, kiedy ktoś mi przeszkadza, więc to są to są to jest tego rodzaju ruch który, których chciałam trochę przeszczepić na ten Polski grunt badania historii filozofii mówiliśmy tutaj jeszcze za 1 000 000 Kaczmarek w poprzedniej godzinie trochę od tych radykalnych sporach tożsamościowych amerykańskich kampusach i o tym co część socjologów określa mianem wikt i hut karcer czy kultury ofiar Nicieja, w której z kolei ta koncentracja na emocjach jest ogromna to znaczy to w jakim sensie jest trochę zjawisko pochodne od tego przełomu terapeutycznego drugi po dwudziestego wieku, w którym właśnie na koncentrację na emocjach w stopniu takim bardzo intensywnym się pojawiła jak na to patrzył z tej perspektywy, którą w książce rozwijasz w ogóle z perspektywy kogoś, kto się przyglądać dynamice rozwoju naszego myślenia o emocjach w późnej nowoczesności na to zjawisko takiego z kolei w pewnym oczywiście pewnej grupie społecznej, bo to jest wszystko klasa średnia wyższa średnia właściwie młodzi ludzie na kampusach inteligencja tak dalej, ale zjawiska już jakoś uchwytna kilka książek na ten temat powstało poważni psychologowi jak monarcha jest np. się się tym zaczęli zajmować Tomasz w zasadzie, jakby rodzaj takiego kultu emocji czegoś co o emocje traktuje jako źródło nienaruszalne i informacji o świecie jako coś co tego negować właściwie nie wolno co z kolei podniesione niemal do rangi absolutu to znaczy jeśli się czuje urażony przez coś co ty robisz to znaczy, że mnie uraziła po prostu nie ja mogę reagować w sposób nadmierny to jest bardzo ciekawe co powiedziałeś, bo ostatnio myślałam przy okazji takiego raportu, który został wydany przez misję Fart już pijany kasują front leśni z oni zrobili taki bar takie bardzo ciekawe badania na temat emocji w Europie, jakie emocje odczuwają Europejczycy to co wyszło ono n p . bardzo dużo uczucia nostalgii bardzo dużo strachu, ale nie takiego jak często myślimy dam przykład o Polakach wyszło, że Polacy bardziej boją się emigracji do krajów takich jak wielka Brytania niż imigracji osób takich bardzo SA Warszawa oraz, ale to troszeczkę jest także można powiedzieć no to bardzo dobrze taki raport powstał nareszcie rozmawiamy o tym co ludzie naprawdę czują, a nie o tym co powinni czuć myśleć, ale to jeszcze nie jest koniec bo jakby i cóż z tego właściwie wynika, że powiemy, że dzisiaj ludzie coś odczuwają budowanie polityki nie polega przecież na tym, że wyłącznie tylko czynimy zadość temu co ludzie czują, bo emocje są czymś bardzo chaotycznym i czymś bardzo plastycznym, więc robienie polityki polega na opowiadaniu ludzi ludziom o tym co czują tak można powiedzieć, że w 2015 roku przypuszczam, że Polacy odczuwali bardzo dużo zaniepokojenia tym, że nagle dowie to wiedzieliśmy, że jest kryzys migracyjny o tym, szef przedtem w Polsce dużo mówiło nie było dużo tych obrazków w mediach, bo duże zaniepokojenie teraz, w jaką stronę to poszło to była kwestia tego jak to powiedziano politycznie była 1 opowieść prawa sprawiedliwości, która była opowieścią no nie chcę, żeby to źle zabrzmiało, ale bardzo efektywną to znaczy po wyrazista opowieść, która mu teraz ludzie o tym, bo boicie się obcego chcemy tutaj budować nasz kraj nie chcemy, żeby nasz nasz cieszy nas ciężka praca starosty zwolniona przez przez jakiś dziwny multikulti praw jak ta powiedziała bardzo wyrazista no to to jest właściwie takie dopowiedzenie tego, o czym mówiliśmy przedtem o tej stronie nazwijmy ją liberalną teraz o uogólniając znaczy, że to nie jest tylko także my się jako liberałowie musimy nauczyć rozumieć, że ludzie mają emocje, ale też musimy się nauczyć integrować te emocje w naszą opowieść o przyszłości przyszłości to jest to jest zadanie które, który jest jeszcze przed nami na pewno nie wystarczy się zorientować ludzie czują i co aktualnie czują w z pewnością tak, ale to jest właśnie już perspektywa, która wymaga zmiany takiego bardzo naiwnego bezpośredniego myślenia o tym co to są emocje to wymaga jak w takiej takiego refleksyjnie która, której jest powiedziałbym niestety deficytowym towarem tak, ale wydaje mi się, że prawica zrobiła to bardzo dobrze, że odrobiła tę lekcję bardzo dobrze ja 2 × w tygodniu przechodzę przez plac Piłsudskiego plac Piłsudskiego dla mnie metaforą pewnej prywatyzacji państwa strata nastąpiła przez tę nagromadzenie to prawda śladów niezwykła kolekcja Kaczyński tak bardzo psychoanalityk sny miejsce pewnie byś powiedział tak to znaczy to jest coś takiego, że i jest 1 osoba w tym państwie, która straciła coś najważniejszego w życiu i tam jest wielka dziura tak jest wielka dziura po tej osobie i teraz ta osoba zachowuje się tak jak można było nastawiać wokół tej dziury różne naczynia i powiedzieć tej dziury już nie widać tak jest ale gdyby na tym się skończyło to prawo sprawiedliwość nigdy nie wygrał wyborów w istocie to co się udało prawicy to jest przetłumaczenie osobistego poczucia utraty Jarosława Kaczyńskiego na społeczne uczucie utraty, które się wiąże z głęboką zmianą okresie dokonał w Polsce bardzo rzadko pamiętamy o tym, że zmiana oznacza utratę to znaczy, że to jest tylko wielki sukces to jest też wielka utrata nawyków sposobu życia w młodości ludzi, którzy za zakładali trzecią Rzeczpospolitą i myślę, że prawicę opowiedziała to świetnie na tym też polega dobra literatura to znaczy taka która, która trafia, żeby opowiedzieć za pomocą jakichś własnych symboli jakieś własne historie uniwersalne doświadczenie wielu coś takiego rzeczywiście coś się stało absolutnie wynalazek nowoczesnego serca filozoficzne źródła współczesnego myślenia o emocjach to jest książka Karoliny Wigury, która się ukazała nakładem wydawnictwa Scholar no cóż Piper ba już jest dostęp książka w księgarniach polecamy rzecz jasna bardzo dziękuję za bardzo was zaproszenia planujesz jakiś ciąg dalszy tej podróży czy Odysei w poszukiwaniu źródeł współczesnego doświadczenia myślenia emocjach powyżej siedemnastego wieku czy na razie wrażenia tak teraz będę miała przyjemność spędzić kilka miesięcy w sensie z kolei w Berlinie i tam będzie powstawała książka opolskich emocjach współczesnych, która zaczyna się od tego placu Piłsudskiego, który z chwilą mówiłam dobrze nie mogę się doczekać lektura bardzo dziękuję Karolina Wigura bardzo dziękuję Instytut socjologii Uniwersytetu Warszawskiego i kultura liberalna Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - TOMASZ STAWISZYŃSKI

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Wybierz pakiet Aplikacja i WWW - słuchaj gdzie chcesz i kiedy chcesz!

Kup teraz

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA