REKLAMA

Jaką lekcję z unii lubelskiej może wyciągnąć dzisiejsza Europa?

Data emisji:
2019-07-11 15:40
Audycja:
Światopodgląd
Prowadzący:
Czas trwania:
23:52 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

świat podgląd Agnieszka Lichnerowicz państwa gościem jest teraz prof. Paweł Kowal z Instytutu studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk czy na dobre i na zdrowie początek lipca na początku nic lipca świętowaliśmy z dumą ogromną okrągłą niemal 450 tą rocznicę Unii lubelskiej ona została podpisana 1 lipca, a ostatecznie ratyfikowana przez króla ówczesnego 4 lipca 1500 sześćdziesiątego dziewiątego roku i wielu uważa, że to jest jedno z najważniejszych wydarzeń w Rozwiń » historii Polski i z tego powodu, iż z powodu tego wydaje mi się, że jeśli wychodzimy z założenia, że historia nie powtarza, ale się rymuje dziś doświadczenie tamtejszy nie może być bardzo ciekawe inspirujące dla pomysłów integracyjnych na kontynencie europejskim, ale dla tych słuchaczy, którzy mnie pamiętają albo uważaj na lekcjach to jak pan ujął istotę tejże Unii, bo to też różnie różni ujmują w stworzenie państwa federacyjnego z wyraźnym takim klasycznym klasycznym układem federacyjnym, gdzie był precyzyjnie powiedziane co jest jak sprawy są na szczeblu federacji, czyli szkoda ścieków federacji była polityka obronna polityka zagraniczna a jakie sprawy są na szczeblu państwa skorych, czyli wielkiego Księstwa i Korony klub parlament no przez parlament tak i król król wybrany przez lata tylko tych elementów więcej, ale po prostu wychodzimy też był wyraźny podział na rzeczy, które są federalne tak byśmy się dzisiejszym językiem opowiedzieli inne rzeczy, które na lepszy należą do poszczególnych państ w pozorom to tych państw skoro już dużo rzeczy należało, dlatego że w wojsku oddzielną urzędowe czy silne sądownictwo oddzielne tam te negocjacje trwały dość długo Korona chciała więcej bardziej się zjednoczyć wielkie Księstwo litewskie było bardziej ostrożny w tych sprawach n p . takie ciekawe rzeczy niż były kłopoty z kupowaniem ziemi w koronie to z kolei warunek Korony panów w koronie, którzy widzieli skłonność do oligarchii wielkim Księstwie litewskim także szli Radziwiłłowie brąz to, więc brutalnie dobrze zorganizowane związkowe państwo odpowiadające naturze taką przyzna taki poziom trochę filozoficzny przypomniał swoją ulubioną frazę z pamięci tożsamości Jana Pawła II ostatniej książki pisze właśnie on powiedział, że urzędowe Skaba pierwszym dla firm coraz tak to powiedział konto powiedział on opowiedział w 2003 roku podczas kiedy znane pielgrzymki narodowej w Rzymie, kiedy miał taki kłopot, że dochodziło do niego część biskupów nie popiera integracji Europejskiej użył tej Formuły po to, żeby, jakby trochę tak jak to powiedzieć zlokalizować źródło ma uruchomić poświęcić Unię lubelską sobą miłośnikiem czasów Jagiellońskich, ale nie ten cytat, z czym przyjmuje się przychodzi taki powiedział, kiedy napisał kiedyś Polacy mają skłonność do Unii, czyli że Polska najlepiej realizują tak waszą wiedzą co groziło tym jest napisane w jego książce, że Polacy najlepiej realizują w takim szerszym kontekście, kiedy musiał się mierzyć konkurować wewnętrznie z partnerami i pod napisał kiedyś mamy skłonność do Unii czy to była Unia Brzeska mówił o kwestiach religijnych czy Unia lubelska w innym miejscu powołał porównywał Unię lubelską w i pokazywał jako taką figurę rację można powiedzieć, że taki pierwowzór Unii Europejskiej także te w tym jest dużo w tym w tym, jakby nie w tym problem Unii lubelskiej zawarte dużo tych konkretnych elementów takich nastrojowych jest dużo, iż chodzi o rozumienie z regresem to ona była w sensie tej lub republikańską ości Rzeczpospolitej tak wtedy ją wtedy była bardzo progresywna on mi kłopoty zaczęła napotykać wtedy, kiedy jakby, żeby dorównać kroku trendom na kontynencie, kiedy państwowość co bardziej oplu są od stycznia był bardzo trudno okiełznać żywioł demokratyczny tę kulturę demokratyczną, która niosła, którą niosła ze sobą Unia, bo to była kwestia to była kwestia nie tylko ustroju, ale też pewnej filozofii państwa tutaj też uważa, że najlepiej o Unii lubelskiej oprócz Oskara Haleckiego i czasów Jagiellońskich pisał właśnie powód drugi tylko w tej roli papieża tylko myśliciela takiego historię monitorach polityka polityka nie bójmy się tego zła polityka dlatego rząd używa Unii lubelskiej troszeczkę tak instrumentalnie, żeby uczyć Polaków w tym kontekście integracji Europejskiej i one to najlepiej widziałem to widział w kilku warstwach oczywiście, ponieważ był duchownym, więc udział w warstwie religijnej proszę zwrócić uwagę, że one staroście kanonizował, czyli w tym świecie religijnym pokazać jako najważniejszy wzór takich bezdyskusyjny te wielkie postaci tego świata Unii Jagiellonów, czyli Jadwigę Kazimierza wielką atencją charakteryzowały się Jan Paweł II chodzi o podejście do Jagiełły Tusk bardzo lubił to był jego świat prawie nigdy się nie odwoływał np. to nie do drugiej Rzeczypospolitej wyjątkowe sytuacje trzeba też bardzo ciekawy moment też bardzo zależało, żeby pan o tym, porozmawiać, bo wybieramy różne momenty to już jest mowa o polityce historycznej, a nie o nauce czy polityce historycznej różne momenty, żeby inspirować się dziś mówić o tym czy to znaczy Polska to znaczy polskości i obecnie władze takie bardziej mają przywiązaniem powiedziała dwudziestowiecznej czy nacjonalistyczne czy czy nacjonalistyczne w takim neutralnym ujęciu, czyli dotyczące drugiej Rzeczypospolitej, która oczywiście dzisiaj ta punktem odniesienia jest stosowanie druga Rzeczpospolita z, a charakterystyczne przypada stulecie Rzeczpospolitej z udziałem niepodległości odzyskanie niepodległości, kiedy zaprojektowano mamy paszporty czy, że dokumenty co tam to już jednak prowadzone były ostro brawo, ale one odwoływały do jego kształtu Rzeczypospolitej okresu drugiej Rzeczypospolitej nie było to zręczne, ale nie umiem powiedzieć że, gdy cały świat odwzorowanie jakiś bohaterów i t d . zawsze dotyczył tylko dwudziestego wieku tego czasu, kiedy kształtowały się nacjonalizmy natomiast dzisiejsze państwo faktycznie mało 2 do dziś pierwszej Rzeczypospolitej, a pan uważa, że w sumie mogą być ciekawsze uważam, że komisja może to lepsze bardziej na pewno w latach dziewięćdziesiątych latach dwutysięcznych to było bardziej na czasie bardziej współczesne tylko my przeżywaliśmy to, że jakby nie, że w czasach komuny nie można było dobrze mówić o drugiej Rzeczpospolitej trzeba do tego wszystkiego kry trochę krytykować takich pozycji prawda ideologiczny bardzo najpóźniej właściwy zwrot nastąpił tylko w kierunku taki absolutyzm racji wynoszenia pod niebiosa drugiej Rzeczpospolitej co nie było do końca zgodne z prawem druga Rzeczpospolita była takim państwem, które próbowało swej pierwszej fazie nawiązać do pierwszej Rzeczypospolitej być państwem federacyjnym czy to istotę próbował zachować to się nie udało później było druga Rzeczpospolita była takim dzieckiem różnych politycznych kompromisów dobrze, że była oczywiście jesteśmy z tego dumni natomiast mniejsze nie udało wrócić do tradycji jest Rzeczpospolita i nawet niektórzy dziś piszą o tym, że trudno nam zrozumieć jak też istotę czy sytuację kontekst Unii lubelskiej dlatego, że to był jeszcze twór prezentacja realistycznych przed dziewiętnastowieczny, a dziś używamy, kiedy używam takiej formy Polska polskość musimy bardzo w tych kategoriach tej ideologii narodowych teraz pani prowadzi w bardzo niebezpiecznym rejonu, bo ja, bo to jest cała dyskusja o tym, czym jest Wilno np. jest dla nas albo to jest Polska, gdyby się przy przeszliśmy na Wilnie prawda my ciągle słyszę, że Wilno z kresami, kiedy ja mam mu studenci, którzy mimo, że Wilno okresy na to pytanie czy znają jakieś inne państwo w Europie, który 1 ze swych stolic nazwał wykresami, bo jakoś marchwią np. nie dlatego, że jeżeli dobrze rozumiemy Unię to też musimy rozumieć, że Unia to państwo pierwsze pospolite, bo nasze, czyli nasze było wielkie Księstwo litewskie nasza była rozedmą odnosi też część naszej tradycji, ale im powie, że jego był Kraków nie ma właściwie rozumieć stan tego państwa, że tanie państwo tylko Polaków to było państwo, gdzie to Naszość dotyczyła całości tego państwa z jego charakterem jego imię i dowodzenia Ukraińcy dziś pewnie panowali nad tym procesem uznania Ukraińców za partnerów też toczył wojnę tam zdaniem Plińskiego może zakończyć powstaniem Chmielnickiego zakończą się, że grupa zakończył się próbą zawarcia też takiej Unii i one jakby jeszcze trwał 19 wieku, bo jeżeli popatrzymy szczególnie na kongresie powstania styczniowego jest najbardziej wymowna to jego powstanie styczniowe całym swym duchem nawiązywało do istot do tej do do pierwszej Rzeczypospolitej i w tych nam na wszystkich emblemat powstańczy widzimy 3 herby Polski czy Korony, bo to byłoby właściwe powiedzieć wielkiego Księstwa i Rusi, czyli ta myśl, że ta Unia rzeczywistość nie jest dwuczłonową tylko trójczłonowe, gdzie już kiełkowała w sensie ustrojowym po różne przyczyny polityczne spowodowały, że to się nie udało w sensie prawnym do 5, ale było kilka razy bardzo blisko czyli, żeby właściwie zrozumieć Unię lubelską musimy sobie zdać sprawę, że to dotyczy naszej wspólnej historii i że to jest też nasze myśli o taki problem, że także Polacy niechętnie do tego przyznają, bo Polacy są w stanie powiedzieć na takiej zasadzie nasze dopłaca co Polska jest imperialna mamy często loteria i tutaj marże prawda uczniom, kiedy prowadzę ich lekturze my byliśmy wierni była Polska tak było państwo federacyjne związkowe, które miało kilka członów tak nasze wspólne, ale związkowe to nie było to nie jest także Polacy mieszkali gdzieś tam za czerni chowem, że była też dużo dużo osadnictwo polskie tak tak nie było to nie jest tak, że Polacy mieszkańcy wielkich przestrzeniach wielkiego Księstwa litewskiego to jest tak, że to państwo trzeba rozumieć trochę tak faktycznie dzisiejszą Unię Europejską jako taki trud traktować jako swoje no i zachęcać też naszych partnerów mówi Białorusina Ukraińca Litwinach przede wszystkim, że oni także to idealne wiele lat uważali, że to jest symbol Paszcza Ania no takiego bym powiedział realizacji realizacji takiej symboliki już imperializmu carskiego polonizacji i oni też, by ten sam problem co może oni mają kłopot wypowiedzieć to jest nasze w takim rozumieniu nasze wspólne, dlatego że trzyma się w obrazie jest bardzo ruchu taki tożsamość pociął sobie zadać pytanie czy dzisiejsi Litwini pasożytnicza Litwini to są ci sami Litwini byli wielkim Księstwie litewskim czy dzisiejsi Polacy, którzy te tak bardzo tak dużą wagę przywiązują do kwestii etnicznych to są ci sami Polacy, a jakże mam jeszcze w jakim państwie porozmawia magnata ich tożsamości w języku tak dalej jest pytań musisz się mnóstwo zadać, ale wyrzut tego, aby wyjść od tego, żeby zostawić tylko o tej tradycji wielkiego Księstwa i Korony i Unii jako takiej tradycji osierocony, bo one trochę to jest taka się też tak naprawdę nikt nie czuje, że te z jego toczyć wyraźnie w dyskusjach w Polsce to wyczuwa się, że Polacy nie traktują traktują to trochę jak często czuje w w takich szczególnie prywatnych rozmowach, że plac w centrum jakąś opowieść o Piaście pisze, że to strasznie dawno było nie było ważne to czym bardzo ważne warto, bo bardzo istotne państwo w Europie największy przez pewien czas 2 proc gruba sprawa z tą Unią lubelską pierwszą rzecz ale, żeby też nie nie jest realizować nie idealizować no to jednak po pierwsze nikt nie zachwyciło zachodnich tzw. Europy na swoim koncie już jednak było symbolem bym powiedziała tzw. chaosu anarchii pod hasłem liberum veto to bardziej złożone znowu, bo po pierwsze, zachodzi też były podobne twory Unia kalmarska np. po drugie, Polacy w dziewiętnastym wieku wtedy, kiedy kształtowały się historiografia nie byli tacy silni tanecznie nie bardzo nie było było pisanie historii dla dla pokrzepienia serc swoich, ponieważ nie było państwa polskiego wtedy nie nic nie było też tego mocnego oddziaływanie chodzi o opowiedzenie naszej części historii Europy i trochę zostaliśmy tylko jak przyznaje dzisiaj nie wiem takie wielkie prace czy Frosta czy Patrika tych zachodnich profesorów, którzy trochę o tym, piszą próbują jak by nadrobić stracony w dziewiętnastym wieku czas, ale w rzeczywistości my na opowiedzenie naszej historii właśnie tej historii bardzo Demokratycznej, bo jest, o czym mówić o tych aspektach religijnych unijną Unii lubelskiej i tego papież Rzeczypospolitej trzeba chodzić też pewnej kulturze prawnej o Dumie Pawła Włodkowica innego sposobu, który tej tradycji powody są też graniczy z innego sposobu rozwiązywania sporów polemice z tą postawą Krzyżacy twa prawda jeszcze będziemy mieć wiele kwestii religii za kilka minut, żeby porozmawiać również o tym, prof. Paweł Kowal jest czas państwa gościem Instytut studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk i nawet właśnie postawie przypomnieć testament Prometeusza to jest opowieść trochę o tym, że rząd też trochę też, bo może bardziej, a także polityce wschodniej za kilka dni wracamy teraz informacja o podgląd Agnieszka Lichnerowicz w studiu prof. Paweł Kowal z Instytutu studiów politycznych polskiej Akademii na bank oraz dzień dobry i rozmawiali o Unii lubelskiej te największe obchody miały miejsce na początku lipca, bo to są te pierwsze dni lipca, które symbolicznie uznajemy za rocznicowe 0101 . lipca 1500 sześćdziesiątego dziewiątego roku Unia lubelska została podpisana, a potem 4 lipca ratyfikowana przez króla Unia lubelska, czyli porozumienie z 1 strony między Koroną Królestwa polskiego z drugiej strony wielkim księstwem litewskim te obchody trwają dalej też 450 rocznica wydaje się, że to jest bardzo taka ciekawa inspirująca też dyskusja czy analiza dotycząca tej Unii lubelskiej to co jeszcze bym zwrócił uwagę co jest dosyć charakterystyczne i ciekawy podobne dziś wtedy to jest to, że jedno czy wróg zawsze jedno czy wróg to znaczy wtedy jednak ostatecznie mimo obiekcji wielkie Księstwo litewskie zdecydowały się wejść do tej ściślejszej niż początkowo chcieli oni po prostu Rosz gros umów wtedy po prostu Iwan groźny im groził no tak też udawało długi czas, dlatego że pies Rzeczpospolita była poważnym partnerem Moskwy i poważnym konkurentem dzisiaj te dysproporcje rzeczywiście dużo większa czy właściwie dopiero Unia Europejska jako całość może być teoretycznie partnerem Rosji, ale dzisiaj Rosja oczywiście potencjalnie dużo silniejsza proporcjonalnie dużo silniejsza niż wówczas wielkie Księstwo moskiewskie co jest w zasadzie coś dzisiaj panu rymuje, gdy rozmawiamy o Unii Europejskiej rząd z tego sformułowania reformowanie oczywiście nigdy to nie jest 1 do 1 i też przyznaje, że w ogóle nie wchłania miał jak by jak kupuje te ogólne porównania Wojtyły, który mówił skłonności do nawet gdy wyliczyłem ile na 1050 lat istnienia polskiej z 1050 już 3 lata istnienia Polski ile byliśmy w różnych uniach faktycznie byliśmy większość jego czasów Unii, czyli to porównanie Wojtyły da się fizycznie zbadać w uprawie jest jakiś science sprawę, że możemy sprawdzić nawet nie kupuje równe części dzisiejszych polityków czy komentatorów, którzy pokazują Unię lubelską jako taką lepszą nie Unii Europejskiej gorszą, kiedy wchodzimy w szczegóły to musimy rozumieć wtedy negocjowały 2 podmioty prawne w innych warunkach bez internetu bez telefonu sól bardzo trudno porównać dzisiaj mamy do czynienia z państwem i uważam, że państwo jestem polskim innymi państwami, które tworzą de facto rodzaj federacji 1 moim zdaniem Unii Europejskiej jest już dużym stopniu w federacyjnej właściwie warto by nie walczyć z federacyjną ością Unii Europejskiej warto walczyć z dążeniami niektórzy do tworzenia superpaństwa to jest właśnie różnica, że często się traktuje jako Polska prawica n p . jako główny problem Unii Europejskiej Federacyjny to nie federacyjnej główny problem tylko właśnie próba tworzenia Unii 1 wielkiego Europejskiego państwa niektórzy mają faktycznie głowy krótko mówiąc dziś ta federacja boją wróży jednak jest federacja Europejska jest dużo bardziej nowoczesna dużo bardziej uszczegółowiona jest dużo więcej podmiotów inaczej funkcjonuje pnączy oferowaną różnica jest też miałem wtedy uczestniczyło, jakby kogoś informowała Republika nie inaczej wygląda społeczeństwo, kto ma aktach prawa wyborcze, kto ma prawo być wybierany, kto może decydować, kto ma pieniądze no nie wchodziłby te wszystkie szczeble poprzez na rok panu wyciągnąć z tamtego doświadczenia dla banków jesteśmy właśnie w tej polityce historycznej, czyli takie jak nad naszym największym problemem pieszy Rzeczpospolitej Błoniu czytanie ambicji Rusinów to bez wątpienia to się to nieszczęście zaczęło się od od Rusi czy od niezdolności do tego, żeby elity szczególnie elity Korony przyp, bo w gminie wynikło lubelski zmienił się granice Korony i wielkiego Księstwa i po stronie ochrony, że sprawa załatwienia konfliktu strukturalnego konfliktu ruszą tego nie załatwiono to sprawa na zawsze potem została problemem dzisiaj to jest problem polsko-ukraiński właśnie chciałam przypomnieć, że służby, czyli ta te tereny, które zamieszkane, których są mieszkania w krainę prawda, że dowiedzieliśmy się Ukraińcy czy nie nie można użyjmy tego miasteczka historyczne niemożliwość dogadania się z Ukraińcami strukturalne niezdolność do czytania tego, że wtedy bardzo pewnie religia odgrywała nie regat trwała rolę jak różnicujące, ale było jasne, że ta społeczność, która mieszka naruszy dzisiejsi Ukraińcy ich praw przodkowie ma już swoje ambicje polityczne w stanie kształtować się politycznie i trzeba uznać jako podmiot federacji idą one takie kategorie bardziej tożsamości narodowej, a mniej klasy ekonomicznej też, że już narodowej tożsamości pewnej politycznej prawnej bym powiedział raczej, bo też mówimy o 161717 wieku w kontekście tego się to z też delikatnie prawda oczywiście to są jakieś pierwociny kształtowanie świadomości narodowej języka i t d. ale mówił pewnej tożsamości prawnej o innych zwyczajach innej kulturze politycznej czyli, że to wyraźnie wyodrębnione i ciepło nie polskie i nie były w stanie tego uznać tego faktu, że jest ktoś inny, kto chce z nami być tego chce mieć pewien poziom autonomii odrębności, gdyby się udało być może inaczej potoczyłyby się w ogóle Rosy pieszy Rzeczpospolitej, a mój taki wniosek przestroga jednak przed liberum veto w takich strukturach federacyjnych, że w rozszerza się to ta, która wkłada kij w mrowisko, ale trochę, gdy jest wyrazem jakieś moje analizy tego, że być może Unii Europejskiej to pracy przedstawia z kolei Polski rząd, który jak ustawiono tele Polski rząd w sprawie Timmermansa de facto stosował liberum veto zastosowano wobec NATO to było takie co zbiorowe liberum veto, ponieważ będzie taka brama mniejszość blokującą, ale ta możliwość istnieje, chociaż tego trochę chodzi dlatego uważam, że niedawno w tym tygodniu przed osiągnięciem polskiego rządu jest, że był w stanie zmobilizować kilka państ w do tego, żeby one się trochę inaczej zachowały się dobrym tonie jest destrukcyjny właśnie czy jesteś ja mam czasu jest zawsze jak mnie nie wyciąga z tego jednoznacznie pozytywnego ani negatywnego wniosku po prostu jest także, jeżeli państwo, jeżeli taka struktura federacyjna to wydaje mi się, że realnie konieczny taki mechanizm zapewnienia przynajmniej wstrzymania pewnych decyzji, które mniejszych odbiera, że są przeciwko nie, bo to jest kwestia percepcji oczywiście mniejszość musi być jakiś instrument, żeby została tak łatwo przegłosowana w tym instrumentem wtedy było liberum veto dzisiaj tym instrumentem jest właśnie np. Unii Europejskiej mniejszość blokująca albo 1 wymóg jednomyślności albo wymóg jednomyślności, ale jest już takie doświadczenie ustrojowe ze względu na dużą liczbę państw należą do Unii Europejskiej, że taka, że trzeba osób oszczędnie gospodarować tymi sytuacjami, które trzeba być jednomyślny lepiej stworzyć sytuacje, jakie większości kwalifikowanej dużej większości, ale jednak pozwalającej komuś być po podjęciu decyzji stąd, kiedy sprzeciw to przecież, choć w Sojusz na koniec czy ma pan na jeszcze kwestie ligi, bo ona odegrała jak rozumiem też spory religijne i to jak Rosja wykorzystała dzisiejszych dziś używam dzisiejszego języka odegrały destrukcyjną rolę odegrały dyskusją, chociaż nie możemy nakładać na dzisiejszy świadomości wtedy świadomości ówczesnych elit politycznych Królestwa była taka, że nie wszyscy obywatele tego wspólnego państwa, do których się właśnie co ty się mało, kto chce przyznać swojego historycznego dziedzictwa ważniejsze są katolikami to było oczywiste oczywiście takim aktem przełomowym były śluby Jana Kazimierza który, jakby ofiarował naród, który ofiarował naród matce Boskiej no takiej matce Boskiej katolickiej powiedział prawdę przeci w śluby lwowskie Jana Kazimierza były miesięcznice, bo PiS takim przełomowym momentem, kiedy powiązano już tak na stałe katolicyzm z polskością, ale w ogóle szczególnie w ramach Unii nie ma takiego połączenia nie było takiego myślenia, że katolicyzm to jest polskość katolicyzm pomyślę, że polskość czy ta tożsamość pierwszy rzut zależy wszystko to już no właśnie jest, bo myślę, że to zróżnicowane prawda czy i to byłyby w tamtym czasie oczywiste to to co dzisiaj myślimy o relacji między religią państwową społeczeństwo, którzy drą późniejsze sprawa, więc 450 lat temu powstała Unia lubelska w sumie pozyskać do kiedy ona trwała Ros ona trwała do ona trwała w takim kształcie została zawarta do konstytucji 3 maja Consus 3 maja kilka istotnych rzeczy zmieniła wspólnie, a niektóre instytucje osiemnastym roku to już coś zupełnie później no to wiem będzie tak później ona trwa w głowach ludzi, czego wyrazem jest powstanie styczniowe mówiliśmy o tym, trwałość osiemnastym roku, dlatego że sens polityki wschodniej Piłsudskiego polega na tym, by otworzyć pierwszą Rzeczpospolitą to nie było wtedy taka właśnie z mchu i paproci chodziło o pokazanie kontynuacji zresztą 1 z centralnych sporów ustrojowych jak się toczył w drugiej Rzeczypospolitej to spór o to czy Polska, która powstała w roku osiemnastym w sensie prawnym jest nowym bytem też można ustalić ciągłość z pierwszą Rzeczpospolitą to strasznie ważne zagadnienie także nie tylko na poziomie dyskusji historyków, ale to było zagadnienie ważne na poziomie czysto, jakby w politycznej czysto ust ustrojowej takiej formalno prawnej regulacji więcej przeczytacie państwo o tym, o polityce wschodniej m. in . czy historii polityki wschodniej w testamencie Prometeusza Pawła Kowala prof. Paweł prowadzą z Instytutu, który w politycznej polskiego nominał był państwa gościem bardzo dziękuję informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!