REKLAMA

Jaki wpływ na historię praw człowieka miała Rewolucja Francuska?

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2019-07-13 13:20
Audycja:
Magazyn Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
24:29 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
radio TOK FM pierwsze radio informacyjne przekazanie Mikołaj Lizut połączyłem się z panem Adamem Ostolskim socjologiem z uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry dzień dobry jutro narodowe święto Francji 14 lipca 14 lipca 1700 osiemdziesiątego dziewiątego roku lud Paryża zdobył Bastylię i ta data jest uważana jako początek wielkiej rewolucji francuskiej tym samym upadek są reżim we Francji trochę ponad miesiąc później uchwalono deklarację praw człowieka i obywatela 26 Rozwiń » sierpnia 1700 osiemdziesiątego dziewiątego roku to niezwykłej niezwykle doniosły dokument zarówno historii politycznej Francji, jaki Europy w to od właśnie tej daty od 26 sierpnia 1001100 osiemdziesiątego dziewiątego roku możemy w ogóle mówić o prawach człowieka co tak naprawdę zawierała deklaracja praw człowieka obywatela na czym polegał jej przełomowy charakter rzeczywiście 14 lipca to jest święto narodowe Francuzów, ale myślę, że to jest bardzo ważne dzielnie dla wszystkich, dla których niska jest idea praw człowieka, ale także bliskie jest takie rozumienie historii historii jako o obszarów, gdzie się realizować ludzka wolność dlatego 14 lipca był świętowane nie tylko we Francji, ale też poza granicami Francji właśnie przez ludzi, którzy uważali, że rewolucja francuska otwiera nowy rozdział historii nie tylko Europy, ale też świata i rzeczywiście deklaracja praw człowieka i obywatela to był ten przełomowy dokument, który pewne zasady filozofii politycznej wypracowane w oświadczeniu przełożył na związek obowiązującego prawa, bo mimo, że formalnie to jest deklaracja to ten dokument wciąż pozostaje częścią francuskiej konstytucji także tej obecnie obowiązującej konstytucji w piątej Republiki to prawda jest w preambule tak i deklaracja zawierała pewne zapisy dotyczące praw człowieka takich jak prawo do wolności do oporu przeciwko niesprawiedliwej władzy czy do własności, ale także zasady rządów prawa np. trójpodział władzy oraz fundamentalną zasadę, że celem wszelkiego porządku politycznego jest otrzymywanie ochrona praw człowieka no właśnie rejterada była to był prawne ujęcie tej tego rewolucyjnego hasła Liberte gali te straty te, czyli wolność równość braterstwo tak i to co jest tutaj istotne, że prawa człowieka w tym ujęciu zawarte w deklaracji praw człowieka nie są jakimś ograniczeniem nakładanym na rząd to znaczy nie jest także prawa człowieka są tylko tym zewnętrznym wobec celów rządu to ogranicza możliwości swobodnego manewru rządzących, czyli arbitralność, a są zdefiniowane jako cel, czego porządku politycznego wszelkie zbiorowości politycznej i to jest ta przełomowa idea, bo do tej pory władza służyła monarchom służyła być może społeczeństwo czasem nawet, ale nigdy dotąd tak wyraźnie tak wprost nie powiedziano, że wolność człowieka równość, że prawo do oporu przeciwko niesprawiedliwej władzy jest fundamentem systemu politycznego to była rzeczywiście rewolucyjna deklaracja, ale spotkała się z bardzo wyraźnym oporem dla niektórych wręcz była herezją dość przypomnieć, że papież jest szóste potępił deklarację praw człowieka obywatela w liście pasterskim z 1700 dziewięćdziesiątego pierwszego roku, czyli te postulaty, które dziś wydają nam się oczywista tak jak wolność równość czy braterstwo dla kościoła oczywiste nie był no i całą pewnością było także różne grupy, które zajmowały uprzywilejowane miejsce w tym systemie od rodzin mogły czuć niezadowolone z tego obrotu spraw, ale też trzeba powiedzieć, że deklaracja praw człowieka i obywatela być może ta część rozmowy do tego wrócimy miała swoje ograniczenia n p . nie obejmowała kobiet nowość i były poważne problemy z jej zastosowaniem w stosunku do mieszkańców kolonii Bonn kolonii pan tu pomimo swojej rewolucję codzienności ten dokument rzeczywiście miał swoje wady także wskazywane już wtedy, gdy nad deklaracją praw człowieka obywatela pracowano m. in . ona deklarowała równouprawnienie, ale jedynie mężczyzn zniesienie tych Stanów pod względem prawnym stąd pojawił się pomysł zresztą opublikowane deklaracji praw kobiety obywatelki z września 1700 dziewięćdziesiątego pierwszego roku tak autorką deklaracji praw kobiety obywatelki była olimpiada gór zresztą sama uczestniczka rewolucji francuskiej na bardzo aktywnie publikowała pisała i popierała cel rewolucjonistów, ale wskazywała równocześnie, że się zatrzymują w połowie drogi w tej w tej deklaracji praw kobiety obywatelki zawarte jest takie sformułowanie kobiety mają prawo tankować na szafot powinny mieć również prawo wstępować na mównicę no właśnie dosyć mocne słowa, zwłaszcza w kontekście trwającego już w tym czasie terroru rewolucyjnego, gdy szafot pracował pełną parą i ile ten taki właśnie w kontekście tego, że Olimpia reguł ostatecznie zakończyła życie właśnie na szafocie w tym okresie na ile deklaracja praw człowieka i obywatela stała się podstawą tego w co wierzymy dziś liberalnej demokracji myślę, że to jest mimo, że to jest dokument ma ponad 200 lat to on cały czas pokazuje pewien taki cel pewien ideał, do którego nie dacie nasze systemy demokratyczne dorastają, ale przede wszystkim uruchomił pewną dynamikę i prawa człowieka mają coś takiego sobie, że one mówiąc może nieco metaforycznie dążą do tego, żeby się poszerzać, że albo mówiąc już bardziej precyzyjnie, że inspirują różnych ludzi do tego, żeby po pierwsze, posiadać prawa człowieka na kolejne grupy, a po drugie, żeby pogłębiać nasze rozumienie tego czym te prawa człowieka są i pierwsze 2 takie poszerzenia miały miejsce jeszcze w osiemnastym wieku o 1 wspomnieliśmy to była deklaracja praw kobiety obywatelki, ale bardzo ważną konsekwencją deklaracji praw człowieka obywatela było również powstanie na Haiti 1700 dziewięćdziesiątym pierwszym roku wybuchła rewolucja i niewolników z koloni francuskiej Haiti i ta rewolucja tak naprawdę poniosła ideały rewolucji francuskiej jeszcze dalej, mówiąc że one mają dotyczyć nie tylko mężczyznę metropolii, ale mają dotyczyć wszystkich ludzi każdego człowiek wrócił do naszej rozmowy tuż po informacjach Radia TOK FM Adam Ostolski socjolog z uniwersytetu Warszawskiego jest państwa mają dość państwo mają gościem jest Adam Ostolski socjolog z uniwersytetu Warszawskiego w rozmawiamy w przeddzień święta Narodowego Francji i Francuzów 14 lipca 1700 osiemdziesiątego dziewiątego roku lud Paryża zdobył Bastylię w tym samym rozpoczęła się wielka rewolucja francuska rewolucja, która przemodelować zła ustrój Francja tym samym odcisnęła ogromne piętno na historii Europy świata dość powiedzieć, że przykład takie rzeczy, których sobie nie kończy zdajemy sprawę jak system metryczny czy prawa człowieka to są właśnie zasługi rewolucji francuskiej, a ja chciałbym nadal rozmawiać o prawach człowieka, bo niecały miesiąc po czy trochę ponad miesiąc po zdobyciu Bastylii uchwalono deklarację praw człowieka obywatela pierwszy taki dokument taką trochę konstytuantę, która stała się także podstawą konstytucji pierwszej Republiki, a także jest w preambule obecnej konstytucji francuskiej i to jest dokument zupełnie rewolucyjny, który mówi, że ludzie są równi to co dziś wydaje się absolutnie oczywiste tuż po upadku są reżim wcale oczywiste nie było prawda i być może ta oczywistość jest też coś z tego granice ciągle trzeba przesuwać, bo ile w momencie przyjmowania deklaracji praw człowieka nie było dla wszystkich oczywiste, że ta równość powinna obejmować również kobiety tak nawet 2001 . wieku n p . nie wszyscy godzą się z tym, że ta równość powinna obejmować również gejów lesbijki, więc to jest taki niedokończony proces to jest taka przygoda, która będzie trwała jeszcze przez niewiele DK poszerzaniem pogłębianiem naszego rozumienia praw człowieka prawa człowieka w ogóle jako idea wprawiły w nowe wściekłość hierarchię kościoła katolickiego on grzmiała, że liczą się przede wszystkim prawa boskie prawa człowieka, że to jest uzurpacja w dalszym ciągu wtedy jeszcze kościół głosi, że wszelka władza pochodzi od Boga, a nie jest umową społeczną w tak to prawda, choć też trzeba powiedzieć, że jeśli mówimy o tym, poszerzaniu praw człowieka ich dalszej historii to w dwudziestym wieku tak bardzo ważnym dokumentem, który pokazał ostateczne zwycięstwo właśnie rewolucyjnej idei praw człowieka była encyklika Jana 2003 . pasem InterRisk, czyli pokój na ziemi adresowana nie tylko do biskupów wiernych, lecz do wszystkich ludzi dobrej woli ona bardzo obszernie wykładała katolickie spojrzenie na prawa człowieka w tym co jest myślę bardzo ważne w kontekście obecnej dyskusji również naprawa uchodźców i prawa osób, które migrują z przyczyn ekonomicznych tak, choć to jest oczywiście znacznie późniejsza historia dwudziesty trzecie 1 z ojców soborowych, czyli rzecz dziejąca się po drugiej wojnie światowej sześćdziesiąty piąty rok to jest no cały świat przeżył potworną traumę potworną hekatombę, a drugiej wojny światowej zna lata fizyczną dopiero po drugiej wojnie światowej prawa człowieka stały się jakąś wykładnię prawa Międzynarodowego dotąd przestrzeganie praw człowieka bądź nieprzestrzeganie było wyłączną kompetencją poszczególnych państw nad ich inicjałów tak to był kolejny ważny przełom, czyli przyjęcie powszechnej DEKRA DK powszechnej deklaracji praw człowieka, która stała się podstawowym dokumentem organizacji narodów Zjednoczonych, ale po drugiej wojny światowej doszło do jeszcze 1 uposażenia, które nie miało jakiegoś symbolicznego dokumentu momentu, ale które bardzo dobrze wyraził brytyjski socjolog Tomasz Marszał książce obywatelstwo klasa społeczna, a mianowicie do tych praw politycznych i cywilnych zaczęto dołączać prawa socjalne rozumiejąc, że tak formalnie ogólnie sformułowane prawa człowieka niekoniecznie są czymś czym wszyscy mogą się cieszyć jeśli nie mają do tego odpowiednich środków i to poszerzenie praw człowieka na prawa społeczne i kulturowe potem również na prawa ekologiczne i prawo do tego, żeby nasza planeta przyszłości nadawała się również do życia to jest kolejna odsłona tego procesu, który zapoczątkował się właśnie we Francji 1700 osiemdziesiątym dziewiątym roku no właśnie, bo to jest ciekawe, że to jest cały czas taki projekt otwarty i niedokończony mam namyśli prawa człowieka tymczasem Joanno Harari swej jest z 1 ze swych książek chyba w Sapie z wygłosił taką tezę, że prawa człowieka jak wiele innych konstruktor tego typu są tak porządkiem wyobrażony, choć ojcowie założyciele w stanach Zjednoczonych napisali, że uważamy za oczywiste, że człowiek rodzi się równe z innymi to wcale oczywiste nie jest tylko jest to jakiś jakiś postulat po prostu prawa człowieka, żeby mogły być czymś realnym, a nie tylko symbolicznym, żeby miały wpły w na faktyczne życie ludzi społeczeństw muszą być dobrze osadzone w instytucjach to jest pierwszy warunek to rozumiano już w czasach rewolucji francuskiej, że bez odpowiedniego konstruowania porządku politycznego prawa człowieka pozostaną tylko na papierze zostaną tylko postulatem rozumu natomiast druga rzecz, która jest ważna to to jest to, że prawa człowieka muszą być ważne dla ludzi dla ludzi, którzy się potrafią buntować przeciwko niesprawiedliwej władzy jeśli ona prawa narusza i który są też gotowi dyskutować poszukiwać działać na rzecz tego, by te prawa człowieka miały swoje nowe życie i w tym kontekście bardzo ciekawe jest to wracając do rewolucji francuskiej, że deklaracja praw człowieka i obywatela przyjęta została przez Francuzów 26 sierpnia, ale król podpisał ją dopiero 5 października i okoliczności jakich król podpisał tę deklarację są bardzo ciekawe, ponieważ został do tego zmuszony przez marsz głodowy kobiet na Wersal paryskie kobiety z klasy ludowej w sytuacji braków aprowizacyjnych zbuntowały się ruszyły na wersalce, by wymusić na królu podpisanie dekretu o zaopatrzeniu Paryża, a przy okazji można powiedzieć niejako rzutem na taśmy wymusiły powstanie podpisanie deklaracji praw człowieka i obywatela i tym samym będzie szesnasty podpisał deklarację, że oto sam reżim jego władza absolutna przestała istnieć tak, mimo że ten proces jeszcze miał kilka rozdziałów przed sobą to de facto uznanie, że suwerenność polityczna wypływa z narodu ani odwiecznej władzy królów czy Ława Bozok elita ten przełomowy moment się się wówczas dokonał i jest to o tyle ważne być może bez tego buntu kobiet, które przecież w pierwszym odruchu nie walczyły o to, żeby prawa człowieka obywatela były zagwarantowane tylko chodziło oto śmieci czym nakarmić rodzinę i włożyć też do Tuska i one zbuntowały się ruszyły na Wersal i mimo że pierwszy powód tego buntu to były problemy życiowe trudności życiowe to jednak skutki polityczne były dużo dużo bardziej dalekosiężne i to również bardzo ważna lekcja, którą mamy rewolucji francuskiej, że bez takiej gotowości do tego, żeby się zbuntować, żeby tego zażądać od rządzących, żeby działać na rzecz tego, żeby nasze prawa były chronione i podtrzymywane to one pozostaną tylko deklaracją no właśnie, ale tutaj Sydney nasuwa szereg pięknych analogii, bo rzeczywiście tak jest, że takie niezwykle ważne zry w punkty dotyczące elementarnych praw człowieka mają często w swoją są takie pod glebie sytuacji ekonomicznej która, która np. wynika z nierówności z tyranii przychodzimy tu namyśli ja wiem pierwsza Solidarność tak również w czasie pierwszej Solidarności wiemy, że takie przełomowy moment ważne momenty były marsze głodowe kobiet w Łodzi również taki element tej historii społecznej, które niekoniecznie wszedł do zbiorowej legendy, ale był bardzo istotne jako czynnik napędzający te wydarzenia powiedział pan, że prawa człowieka to jest projekt wciąż rozwijane wciąż poszerzane i wciąż niedokończone, więc spróbujmy sobie wyobrazić powiedzieliśmy trochę o postulatach dotyczących równości gwarancji pra w n p . dla gejów lesbijek dla mniejszości prawa zwierząt także to jest również część takiej deklaracji prawa ekologiczna to, żeby jakoś zachować ziemie w spróbujmy wyobrazić, gdzie jak ten projekt p t . prawa człowieka mógłby się zamknąć dla mnie domknięcie tego projektu nie jest tym, kto chciałby sobie wyobrażać, bo to, by oznaczało wyobrażamy sobie taki moment, kiedy historia się, kiedy historia się kończy i nowych takich dniach był taki filozofii publicysta Francji po Fukuyama, który napisał książkę koniec historii w osiemdziesiątym dziewiątym roku, gdyż uważał że, że to właśnie ten moment, ale widzimy widzimy, że jego pomysły były trochę przedwczesne, czyli z 200 lat od od wielkiej rewolucji tak myślę, że ma ważniejsze byłoby wskazanie dalszych kierunków, w jakich te prawa się będą rozwijać i słusznie pan redaktor wspomniał o prawach zwierząt, dlatego że my wychodzimy już poza taki horyzont humanistyczne ograniczone czy antropometrycznych ograniczony spada ludzi, zwłaszcza że słowa, ale też zwierza tak tak właśnie człowiek to też zwierzę natomiast to jest istotne to jest co będzie prawdziwym wyzwaniem 2001 . wieku to jest dostrzeżenie tego, że dzisiaj zagrożenia dla praw człowieka nie płyną już Boskiej od królów czy tradycji tak często, owszem, czasem to również zdarza, ale bardzo często i coraz częściej zagrożenia dla praw człowieka to są zagrożenia związane z rozwojem i niekontrolowanym wykorzystywaniem nowych technologii umożliwia nadzór nad populacją inwigilację czy kontrolowanie nawet działań jednostek przez algorytmy przez BIK data i teraz pytanie jak sformułować się prawa człowieka dwudziestym pierwszy 2 Pusz świecie BIK data i powszechnego wykorzystania algorytmów to jest pytanie bardzo poważne oczywiście nie chcemy zatrzymywać rozwoju technologii wiemy, że ona nam również służy, ale też nie możemy zamykać oczu na to, że bywa wykorzystywana do tego, żeby nasze prawa ograniczać w takich miejscach, gdzie nawet jest 30 lat mówi myślę, że nie domyślali się one są to prawda, choć nie skończyły się jeszcze różne za pandy teraz chińskie dyktatorskie na świecie i takie zagrożenie powrotu w jakimś sensie są reżim w dalszym ciągu światu grożą to rzeczywiście pojawiają się zupełnie nowe zagrożenia dla praw człowieka wynikające z rozwoju technologicznego i w tym sensie ma pan absolutną rację, że projekt p t. prawa człowieka w dalszym ciągu musi być poszerzane bardzo dziękuję za tę rozmowę Adam Ostolski dziękuję socjolog z uniwersytetu Warszawskiego państwa i moim gościem za chwilę informacje Radia TOK FM, a po nich Homo science Aleksandry i Piotra Stanisławskich program przygotowała Karolina Korczyńska realizowała Jana cech Mikołaj Lizut do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MAGAZYN RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!