REKLAMA

Jak USA zdobywało wpływy w Iranie?

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-07-22 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
50:28 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wieczór Radia TOK FM kolejna godzina naszego spotkania na kolejny gość jest z nami dr Marcin Kotarski Instytut amerykanistyki i studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego dobry wieczór panie doktorze dobry wieczór będzie rozmawiać o zamachu w Iranie w 1953 roku ale zanim do tego 1953 roku dojdziemy, bo był to zamach inspirowany przez Brytyjczyków, a przeprowadzone przez sesja i czyli przez Amerykanów chciałoby się dowiedzieć, dlaczego Brytyjczycy mieli w Iranie tak Rozwiń » żywotne interesy, by doprowadzać do obalenia demokratycznie wybranego rządu, więc może zacznijmy przełom dziewiętnastego dwudziestego wieku, dlaczego Iran jest wówczas dla Brytyjczyków tak ważne, bo na przedpolach Indii położony tak też 1 z powodów innym powodem jest fakt, że to jest kraj w Zatoce Perskiej i że to jest rola la kontrola szlaków morskich kontrola szlaków komunikacyjnych Brytyjczycy wtedy mieli imperium w tym słońce właśnie nie zachodziła oni wykluczyli absolutnie możliwość dopuszczenia jakiegokolwiek mocarstwa do tej części rano sytuacja lat z biegiem czasu będzie kształtował w ten sposób Północna część rano znajdzie się pod wpływem Rosji Południowa część rano będzie pod wpływem Brytyjczyków powiedzmy od razu 1 rzecz nam przez 19 dwudziestego wieku to nie dzisiejszy Iran jest taki gracz, z którym muszą się liczyć nie tylko wszystkie państwa regionu, a także wielkie mocarstwa światowe to jest państwo będą raczej przedmiotem jest podmiotem polityki międzynarodowej to znaczy, że państwa, które chcą realizować swój interes w tym regionie traktują Iran jako kraj, który można penetrować Sky Brytyjczycy mogą to być duża reforma gospodarcza wtedy Iranem rządziła dynastia Kaczorów to była jedenastka, która przyjęła politykę określaną czasami historiografii mianem defensywnej modernizacji czy oni sobie uświadamia jest wśród słabość państwa, którym rządzą rządzi trochę na zasadzie takiej takiego manipulowania poszczególnymi sektorami zarówno jeśli chodzi o grupy, które kontrolowali jak i poszczególne sektory tego państwa to było państwo powiedzmy od razu słabe ono mogło być represyjne to się zdarza, ale jednocześnie państwo słaby świadczące tych usług świadczy normalny nowoczesne państwo swoje społeczeństwo nie mylić tego świadomość prowadzi przezwyciężyć ten problem ograniczeń władzy centralnej poprzez budowę struktur nowoczesnego państwa na co potrzeba środków, żeby środki mieć trzeba ich wypadku tak rozmowa sprzedawać pewne przywileje koncesję tak się zdarzyło, że Brytyjczycy akurat byli zainteresowani eksplorator eksplorowanie zdobywaniem pozyskiwaniem zasobów ropy naftowej tak dużo w Iranie, a tej dużo w Iranie po sobie oraz 1 rzecz to jeszcze nie była nie był taki surowiec jak dziś zaczęli to nie jest tak, że ten, kto na ropę to właściwie jest 1 z rozdających karty w polityce międzynarodowej wtedy w dużej mierze jeszcze energetyka oparta była na węglu to regiony, którym były kopalnie węgla kamiennego toczono wojny, ale pierwsza spółka Nafta, ale wojska powstaje w 1908 roku dokładnie tak wcześnie Brytyjczycy dostali prywatny prywatna firma brytyjska dostała prawo do do poszukiwania złóż ropy jest także Iran nie miał środków na to można posłużyć taką analogią trochę do gazu łupkowego też trzeba mieć pieniądze dziś, żeby go szukać tam, gdzie można go nie znaleźć niż się z tym, że można te pieniądze stracić wtedy Brytyjczycy podejmować ryzyko czy czyta to prawdopodobieństwo znalezienia tych zasobów wykorzystanie byłoby oczywiście o wiele większa, ale i zmian w fakturze Iran nie był w stanie tego robić tak jak mogli to, żeby Brytyjczycy nie wchodząc w szczegóły, bo historia dość złożona i Brytyjczycy początkowo dostali właśnie koncesję na wszystko co można było dostać po protestach Rosjan strony rosyjskiej wracamy do tego elementu prawda tego drugiego gracza istotnego w tym kraju w tym regionie Brytyjczycy się jako wycofali z tej pierwotnej wersji właśnie cała infrastruktura miała podlegać każda rowie zaczęli sprzedawać sektorowa te uprawnienia 1 z tych sektorów sektor naftowy powstaje spółka o nazwie Anglo perska Kompania naftowa później Anglo irańska Kompania naftowa to jest coś co było poprzednikiem dzisiejszego British Petroleum czy, ale Irańczycy nie mają z tego zbyt wielkich dochodów właściwie prawie żadnych dochodów dlatego, że to były symboliczne kwoty odprowadzane do budżetu irańskiego to biorąc pod uwagę fakt, że Iran miał w ogóle znikomy wpływy do budżetu centralnego było jakąś jakimś istotnym elementem tych wyrównali z biegiem czasu im wyższe będą ceny ropy naftowej na rynkach światowych większa tym większa astry i pańska strata tym większa będzie frustracja Irańczyków pan trzeba też powiedzieć 1 rzecz, że wraz z firmą angielską weszły te wpływy polityczne brytyjskie Anglia karp, o ile kampania stała się firmą będącą czymś na kształt państwa w państwie jak w sumie będzie za chwilę sektor strategiczny to będzie za sektor strategiczny Winston Churchill pierwszy lot, a lord Admiralicji zdecyduje o przejściu brytyjskiej Floty na napęd właśnie za pośrednictwem ropy naftowej to wszystko spowoduje wtedy rząd rząd brytyjski kupi też pakiet akcji przejmie pakiet akcji moją kampanię to spowoduje, że ten ten sektor nabierze znaczenia o charakterze politycznym on miał już wcześniej dającego takie znaczenie dla Brytyjczyków na Jerzego tak, by wraz z tym z tą zmianą sytuacji i stanie się niesłychanie wrażliwy tańsze niesłychanie wrażliwi na wszystkim to będą towarzyszyły zmiany, które dokonują się dwudziestym stuleciu historia przyspiesza dwudziestym wieku prawda to jest istotne, że my musimy równolegle, analizując sytuację w Iranie rozpatrywać zmiany mające charakter zarówno gospodarcze jak społeczny i politycznym to nie jest trudne technologicznie społeczeństwo irańskie się zmienia to jesteś inna sprawa tam dokonuje modernizacja możemy zacząć mówić już większe uświadomienie politycznym tego społeczeństwa to znaczy Irańczycy myślą o tym co powinni mieć z tych zasobów jak powinna wyglądać ich państwa, która co ich surowca prawda natomiast mówimy, ale w Polsce, które wydobywa, na którym na, których zarabia ktoś zupełnie inny jest wielka Brytania, która uważała to podobnie jak inne mocarstwa rzecz absolutnie normalną to też jest znak czasu to znaczy wtedy uważano, że są państwa, które po prostu nie byłyby w stanie wykorzystać tych wielkich zasobów i powinny w ogóle uznawać oddawać dawać za darmo czuć czuć jakieś zasady fakt, że to jest wykorzystywane w ogóle ktoś ma pracę można poczytać bogata literatura temat tego jak ciężka była praca robotników irańskich już wówczas zwracano uwagę i ci Irańczycy bliscy Anglo grania w Kampali zwracali uwagę na to, że jeśli chcecie utrzymać pozycję zmieniającym się świecie, jeżeli chcecie być lepiej postrzegani w Iranie z różnych powodów jest to opłacalne to powinniście zmieni np. los i robotników irańskich traktowanych jak siła pół niewolnicze siła robocza na co Brytyjczycy odpowiedzieli dobrze to my damy trochę wówczas pojawią się kolejne postulaty nie może właściwie ustąpić w żadnym wymian dalej, ale jest zażądała lata dokładnie to wiemy już interesy mieli Brytyjczycy interesy polityczne gospodarcze nie jest zły splecione ze sobą takie naczynia połączone w miarę rozwoju technologii i zmian w ogóle świata co dzieje się w Iranie, bo w 1921 roku dochodzi do zamachu stanu 1 z wielu, który miał miejsce w Iranie my będziemy mówić po pięćdziesiątym trzecim, ale na razie zamach 2001 . roku i władzę obejmuje Reza pahlawi tak jest to był to był Reza Han dowódca formacji kozackich to jest klasyczny można powiedzieć przykład człowieka, który będąc dowódcą wojskowym odebrał władzę rządzącym ustanowił własną założyciel nowej jak się miało okazać ostatniej dynastii w historii cesarstwa irańskiego oczywiście nie wiemy co się stanie w przyszłości prawda, ale póki co może być to przez ostatni Szach Iranu, czyli cesarz Szach Szach król królów i on ma ambicję, którą można określić sposób stać się kimś na kształt irańskiego Atatürka, że czas PS ma zachodzi jest 2 takich polityków w tym regionie był przywódca Turcji drugi właśnie Szach Iranu to znaczy oni mieli ambicję uczynienia ze swoich krajów państw nowoczesnych wedle standardów zachodnich Iran miał się stać państwem nowoczesnym poprzez nowoczesność rozumiemy to co było tożsame z nowoczesnością Zachodu jest nowoczesna infrastruktura nowoczesne państwo silną armią także racę społeczeństwo nowoczesne w sensie obyczajowym to znaczy n p . prawa kobiet, gdy dynastia tak, jeżeli ktoś coś zrobił dla praw kobiet w Iranie w dwudziestym stuleciu to oczywiście wśród tych osób należy wymienić 2 ostatnich szachów Iranu w, że będziesz w ten sposób trochę, wyprzedzając historię bo, bo prawa wyborcze kobiet to znowu nie taka częsta rzecz w tamtym regionie za ostatniego szacha Mohammada Rezy Pahlawiego one tak jak mężczyźni czyszczą mogły głosować czy mogą głosować tylko na partię szacha to jest taki taki model model demokracji czy artystycznych to tak prawda, ale podkreślano stale, że uzyskały ten wybór prawda to tutaj wielu poziomach się też będzie działo zjadają taki dowcip stworzył pan Bóg wypowiedział Adamowi wybiera prawda no i właśnie w ten sposób dokonywano wyboru w Iranie, bo Reza pahlawi mówimy teraz ojcu Reza Szach budo, budując to nowoczesne państwo zbudował dyktaturę ani on ani jego syn nie będą uważali, że demokracja to jest dla Iranu na tym etapie historycznym właściwy wybór może 1 obraz chroniła swoje, gdy będzie mówili ostatnim szachów ale, ale wtedy mówimy o reżim o założycielu dynastii o owym wojskowym, który przejął władzę, żeby stworzyć nowoczesne państwo irańskie wtedy wydawało się że, że jemu się wydawało, że Iran nie jest państwem, w którym można, by dokonywać przyprowadzić wolne wybory oczywiście można, by tego zrobić filozofię, że obawiał się w jakim kierunku ten kraj pójdzie czy też chodzi o utrzymanie władzy to jest typowa dyktatura wojskowa tak powiedzmy prześladowaniu opozycji prześladowanie opozycji listwami rozwiązań bo, bo Iran miał taką fazę też powiedzmy od razu Iran przy przeżył rewolucję konstytucyjną, a na początku dwudziestego wieku przez rewolucję konstytucyjną i podobnie jak wiele rewolucji wiele sobie po niej obiecywano wiele rozczarowań przyniosła i Reza rządził w opa rząd już tak w nowej rzeczywistości Iran miał konstytucję tylko, że ta konstytucja nie była przez szacha przestrzegana, a czy monarchia irańska była naszą konstytucję w konsekwencji na konstytucyjną aż do rewolucji islamskiej 1979 roku przy czym ani Reza ojciec ani ma nad Reza pahlawi konstytucji nie przestrzegali co więcej ta elita wywodząca się głównie z dawnej arystokracji irańskiej, która w tym okresie konstytucyjnym, bo odegra taką istotną rolę polityczną ona za czasów Rezy szacha czy założyciela dynastii zostanie zepchnięta na margines oni będą wykonywali swoje funkcje część z nich opowie się po stronie monarchy część przejdzie do opozycji, ale oni właściwie nie będą odgrywali żadnej roli politycznej zawsze odgrywać po odsunięciu Rezy szacha przez mocarstwa zachodnie co się stanie w czasie drugiej wojny światowej natomiast pokrywać no powiedz, dlaczego dlatego, że będzie próbował Szach manewrować między Londynem Berlinem a, a potem między wielką Brytanią, a trzecią rzeszą i w pewnym momencie, kiedy rusza operacja Barbarossa to pojawić takie zagrożenie, że władze w Teheranie może przyjmą naziści będzie interweniować wielka Brytania z Amerykanami i związek radziecki też tak dość zgodnie w tym nowo to nowy Sojusz to nowy sojusznik tak to już po bo z 2001 . roku oni wspólnie rozgrywają kwestie pańską, ale naszym zostaje obalony zostaje ta przekazana synowej w tym w tej fascynacji można też powiedzieć Rezy ojca należy szacha trzecią rzeszą czy Niemcami było mniej fascynacji faszyzmem, a więcej pomysł takiej tak on chciał znaleźć punkt oparcia przeciwko mocarstwom dać to też jest człowiek, który miał świadomość, że Iran jest podmiotem polityki międzynarodowej mówimy cały czas Iranie jest państwem słabym gospodarcza, które z państwem zacofanym i cały ten projekt modernizacyjny Rezy szacha czy założyciela tej nowej dynastii on jest realizowany w trudnych warunkach i wyrażania rozumiem jedynym punktem oparcia dla takiego rządu słabego państwa manewrowanie między tymi, którzy mają wpływy tak jego pomysł był taki oprzemy się na Berlinie niejako, by go koń się do Zachodu, więc ryzyko jak ryzykowne to jego upadek pokazał, ponieważ zachód w warunkach drugiej wojny światowej w ogóle wykluczał taką możliwość pozwolić na rozwój w Iranie tam przyp PS przy okazji, że tę nazwę wprowadził właśnie Reza pahlawi ten Szach, który założył dynastię pahlawi wcześniej Iran nazywany Persja to on wprowadził do obiegu Międzynarodowego tę nazwę wywodzącą się zresztą z tradycji irański, bo presja to jest tradycja grecka i on został odsunięty od władzy właśnie przez mocarstwa zachodnie przede wszystkim 3 mocarstwa zachodnie w obawie, że on będzie patronował wpływom niemieckim w Iranie został odsunięty wieża do Afryki Południowej, gdzie umrze to jego ciało zostanie później pochowane w Teheranie w literaturze pojawia się taki po takie poglądy, że jak zbliżał ten kataklizm rewolucji islamskiej to to ostatni Szach kazał wywieźć ciało ojca, ale zdaje się, że ostatnio natrafiono w czasie robót w Teheranie na mogiły ostatniego szacha taka uwaga na marginesie natomiast na władzę obejmie Zwoli też mocach zachodnich już ostatni Szach Iranu Mohammad Reza pahlawi też młody mężczyzna zainteresowany podówczas przede wszystkim armią no i życiem towarzyskim zdaje się on jeszcze nie wykazywał wyraźnych tak, bo była niższa wykazywał wyraźnych ambicji politycznych był w przeciwieństwie do ojca już świetnie wykształcony znał doskonale języki obce jest częścią swoje miejsce poród porozumiał się wyłącznie po francusku obyty elegancki kulturalny, ale jak napisał o nim 1 z historyków irańskich czy brylujący na Zachodzie, że to trochę krzywdząca określeniem miejsca wiecznego nieudacznika jak się, że te obrazy bardziej złożony, niemniej faktem jest, że ostatni Szach Iranu nie był człowiekiem takich żelaznej woli jak jego ojciec i to widać bardzo wyraźnie na początku to znaczy nie rządzi on nawet wykonuje pewne gesty w stosunku do do społeczeństwa do elity arystokratycznej pokazuje, że on chce rządzić inaczej chce rządzić na bazie konstytucji on przekazuje część majątku przejętego zagrabionego powiedzmy przez jego ojca z powrotem właścicielom czy oddaje do dyspozycji społeczeństwa wykonuje gesty gesty, które mają pokazać, że on jest otwarty na inny model rządzenia to się podobać się nie to się podoba się podoba, zwłaszcza że on przede wszystkim koncentruje swoją uwagę na, ale oni oni Mohammad Reza pahlawi nie wchodzi za bardzo sprawy polityczne jego wielką obsesją jest Ania ona nie była od początku i na nią pozostanie do końca prawda rzadko, że później będzie mnie nie niebywały wprost możliwości, jeżeli chodzi o finansowanie zbrojeń uczynić regionalną potęgą w tym pewnie za chwilę natomiast wówczas wówczas rządzą stare elity, jakby ta arystokracja irańska od żywa, ale jednocześnie zachód już zupełnie nowe procesy społeczne kończyć się druga wojna światowa zaczyna się zupełnie nowy świat czytałam, że w 1949 roku na szacha usiłowano się zamachnąć się on ten zamach przeżył, ale od tego momentu zaczął aktywizować politycznie i że ta aktywizacja polityczna i może taka chęć wyjścia z panowania w kierunku rządzenia obudziła opozycję i na tym gruncie takiego sprzeciwu kontry ukonstytuował się front Narodowy, gdzie pojawia się już główny bohater naszej dzisiejszej dyskusji jeszcze nie wywołanym, czyli późniejszy premier Musiałek tak jest ten zamach, który pani wspomniała miał istotne znaczenie psychologiczne Szach wielu posłannictwo dziejowe ten zamach przeżył i to był dla niego dowód na to, że Bóg powierzył pewną rolę Lis misja myślę, że to to w momencie, kiedy on rzeczywiście wszędzie po tym, po tych wydarzeń z pięćdziesiątego trzeciego roku, ale są głównym tematem naszej dzisiejszej rozmowy on wtedy uwierzę w to do końca to znaczy wszystko się ułożyło tak, że mija ten Iran poprowadził ku czemuś co sam nazwał wielką cywilizacją i to jego Bóg wybrał do tej roli dlatego m. in. że pozwolił przeżyć zamach na na, a jego życie na pewno jest także, że z 1 strony wszak aktywizować politycznie, ale główną rolę w organizowaniu tego frontu Narodowego przepisom pewnym mechanizmom oddolnym i mechanizmom politycznym w samej elicie społecznej Iran jest trochę także po drugiej wojnie światowej to szeroko rozumiany południe na świecie w szczególności kraje Azji południowo-wschodniej Azji Południowej bliskiego Wschodu także Ameryka łacińska, ale będą przeżywały takie przebudzenie polityczne to będzie zupełnie nowa rzeczywistość niektórzy z polityków to widzieliście drugiej wojny światowej to znaczny wkład Franklin Delano Roosevelt mówił czeka na zupełnie inna epoka cieczy się przy tym trochę bank wzbraniał nie chciał w to wierzyć no to się o VAT można otrzymać ta jest wykluczających należy wiązać się niektórym zapisom nawet we wspólnych porozumieniach amerykańsko-brytyjski byłem ja nie będę rozmontował imperium brytyjskiego lat odpowiadał no ale to się stanie czy tego się też czynach tak tak dokładnie tak no i to co się stało podbiły świat i to właśnie jest to co przewidywały to znaczy te ludy w obliczu załamania dawnych mocarst w innych potęg ożywają wagi to się tym ta fala nacjonalizmu i podbijają ze szpitala w pierwszą podróż ta fala nacjonalizmu wystąpiła także w Iranie właśnie warto wspomnieć ten ruch, który my mówimy ten LUKS po drugiej wojny światowej to jest ruch nacjonalistyczny to znaczy taki, który koncentruje się wątków idei narodu i przejęcia pod kontrolę tego narodu najważniejszych jego zasobów, czyli ropy w tym wypadku ropy naftowej np. w Egipcie to będzie kanał Sueski prawda to to Egipcjanie uważają porażka Brytyjczyków do świętowania dokładnie tak dokładnie tak w Iranie będzie ropa naftowa ma moc Sadek przestać typowy przedstawiciel starej elity może wskazywać, że jest prześladowany za ojca rządzącego już wówczas sza dokładnie tak świetnie wykształcony na Zachodzie uwielbiający kulturę zachodnią jednocześnie nieznoszący Brytyjczyków Anglosasi można powiedzieć bez 2 zdań i ryzykują niczego mu przekonywał Amerykanów w czasie rozmów dyplomatycznych nie wiecie co ją kłami dziwi, więc nie wiecie jacy są podstępnie to był jego słowa o Brytyjczykach on stawia sobie za cel przejęcie kontroli nad zasobami ropy naftowej nacjonalizm nacjonalizację przemysłu naftowego to też złożona postać dla jednych to jest bohater demokracji irańskiej dla innych populista jest jednymi drugim co znaczy to jest zarówno człowiek, który uważał, że Iran powinien być innym krajem kontrolującym swoje zasoby usługi są nie wiemy jak wyglądałaby ta demokracja irańska, gdyby projekt osady został zrealizowany dziś wydaje się bardzo wielu ludziom i obserwatorom na Zachodzie tym, którzy komentują tamte wydarzenia jeszcze Irańczykom przede wszystkim, że to obaleniem Sadek, którym powiemy przerwały jakiś marsz Iranu ku nowoczesności demokracji pełnym tego słowa znaczeniu wielu w to wierzyło wówczas, że osady to jest zapowiedź uczynienia z Iranu państwa na obraz i podobieństwo Zachodu w pełnym tego SUV-a zaczęli już trwały zmian tak trwały nie tylko poprzez budowę dróg, którą robił Reza pahlawi, ale także poprzez wprowadzenie demokracji w pełnym tego słowa znaczeniu taki partycypacyjny wielopartyjny ości lub pod pociągnięcia Iranu uczyniła z niego nowoczesnego kraju tak wtedy wierzono na ile ten obraz Mosta Deca jest prawdziwy test temat odrębną dyskusję, bo wiele było tych powiadam w jego aktywności działań populistycznych wiele było zagrań czysto politycznych też toczą się spory o to na ile ta nacjonalizacja była dla niego rzeczywiście taką ideą życiowo najlepiej to element zapewniający jego Ruchowi polityczne poparcie swojej bardziej społeczne, które było entuzjasty były entuzjastyczne to też ciekawy to czy, gdybyśmy spojrzeli na tego człowieka starszego pana z barwionego on, że często urzędował szlafroku bądź w piżamach, bo cały dzień poruszał się gdzieś tam po tych swoich apartamentach przyjmował w ten sposób gości także dyplomatów wiecznie zakażonego przeżywającego załamania nerwowe on miał w sobie nic co na pierwszy rzut oka czyniłoby z niego charyzmatycznego przywódcy a kiedy przemawiał tysiące 2 wały ludzie wierzyli w to, że machamy Masady poprowadzi ich ku wielkości autentycznej wielkości rzekł większa zamożność zamożności w euro odzyskamy to co na opłaty będzie z tego czerpać z dokładnie taki on postawił ten postulat w postaci nacjonalizacji to była Centralna centralny element programu frontu Narodowego tej partii zorganizowanej wokół mama masa Deka, która rzeczywiście zacznie odgrywać istotną rolę prezesa wolność jest wyborach pięćdziesiątego pierwszego roku większość nawet ci, którzy nie byli frontu Narodowego głosowali za nacjonalizacją ropy naftowej, ponieważ no trudno było sobie wyobrazić, że będą głosowali przeci w, jeżeli nastrój czasów, jeżeli nastroje społeczne były takie, że te na ropę naftową trzeba przejąć czap 1 rzecz powiedzieć wyraźnie Brytyjczycy nie byli w ogóle stycznie można będzie także Mohamed Sadek grał o całość, a pełną stawkę, więc nie wiadomo czy gdyby Brytyjczycy wykazywali elastyczność to on i tak nie doprowadziłby nas racjonalizacja z drugiej strony trzeba uczciwie przyznać, że oni negocjować nie chcieli, ale chronologia wypadków była też taka, że kiedy ta nacjonalizacja przemysłu naftowego następuje to oczywiście Anglicy próbują obronić swoje interesy gospodarcze tak wycofują swoich pracowników nakładają sankcje gospodarcze rozpoczynają blokadę morską, czyli w zasadzie z Europą nie można byłoby wiele zrobić ani wydobyć ani sprzedać nią mamy, ale zysków czerpać nie możemy i czytałam, że premier Sadek zaproponował wówczas podziału zysku między Iran, a wielką Brytanię 5050, czyli to byłaby taka sytuacja, że obie strony wygrywają, bo jeżeli najpier w obie strony dążyły do tego, żeby mieć 100 % to teraz był ten krok w tym ze strony Iranu Brytyjczycy powiedzieli nie liczyć się też zgodzić, dlatego że uważali, że to jest otwarcie puszki Pandory, że teraz 50 za chwilę będą chcieli, żeby dziesiąta poza tym oni podobnie Amerykanie interesy różnych miejscach na świecie teraz, jeżeli się zgodzimy NATO, żeby oddać Irańczykom nawet 50 % zaraz się pojawią postulaty dotyczące naszych zasobów w innym zakresie innym państwie czy Uche otwiera szeroko właściwie drzwi do innych źródeł do kolejnych roszczeń w różnych krajach przy pamiętajmy o tym, wielka Brytania wykorzystywać zasoby w różnych miejscach na świecie to też trochę zapewni powinna Amerykanie też trochę Amerykanów można powiedzieć schłodził, jeżeli chodzi o temperaturę entuzjazmu dla osady czeka, bo Amerykanie też widzieli też wiedzieć obserwowali bardzo uważnie odpowiedzieli w Iranie najmniej świadomość, że oni również mają korzystają z zasobów ropy, ale leżących w innych krajach dla firm amerykańskich tras jeśli jest także można znacjonalizować ropy bez odszkodowania co to znaczy, że my właściwie, godząc się na ten fakt zgodzimy się na na pracownie dla grozi CD groźnych dla nas, że właściwie wszyscy będą o tym, wiedzieli inne narody społeczeństwa pójdą w tym samym kierunku można powiedzieć tak, że nawet elity polityczne, które dotychczas szanowała interesy brytyjskie amerykańskie mogłyby podążyć wtedy zatem stwierdzić tak nam się bardziej opłaca w tej chwili dotychczas prawie liczyliśmy się z Amerykanami Brytyjczykami, ale w tej chwili powinny nie da jeśli jest także możemy wykorzystywać zasoby własnym zakresie tym się od was odwracalny nie dość, że uzyskane dochody też poparcie społeczne, więc wszystko 2 pieczenie 1 są też w ten sposób upieczone i rzecz właśnie polegała na tym że, że oni myśleli w kategoriach globalnych zaczniemy ta ropa irańska mogła się stać precedensem jeszcze jest 1 kwestia no Brytyjczycy bez 1 rzecz wielka Brytania wyniki drugiej wojny światowej zbankrutowała oni pociągali kwota ze Stanów i dokładnie i gdy oni potrzebowali pieniędzy nie potrzebowali pieniędzy przecież prasa brytyjska dramatyczny sposób porównywała, a nacjonalizacji Anglo i Ania Oil Company do bombardowania Londynu przez Hitlera prawda dla nich to był gest no wojenny w gruncie rzeczy Dan demonstracyjne manewry wojskowe w Zatoce Perskiej odbywał się pokazać jak bardzo Brytyjczycy czerpią z tego, że na początku lat pięćdziesiątych tam bieda Piszcie tak dokładnie tak i dla nich to było odcięcie od bardzo poważnego źródła dochodu i po drugie to otwierało drogę do tworzył pan powiedział groźny precedens groźny dla interesów brytyjskich właśnie na całe życie dla interesów także innych mocach Stanów zjednoczonych Francji, które wciąż pytamy dekolonizacji dopiero się zaczyna właśnie kwestie prestiżowe notariusze rozpada, ale przecież bóle fantomowe w po życie są odczuwa dokładnie ta dokładnie tak oni i dla nich to było bardzo poważne wyzwanie no i wezwanie pani doktor, któremu nie byli w stanie sami podołać, więc zaczęły się długie, a był właściwie dwuletnie urabia nie Amerykanów, żeby pomogli, ale prezydent Truman był zainteresowany nie wtedy jeszcze Amerykanie byli tym zainteresowani rządzą Stanami znaczeń Demokraci Demokraci byli jednak bardziej wyczuleni na kwestie związane z interesami krajów w doborze do mijających się swoich praw jest jednak różnica między Demokratami republikanami to po pierwsze, uważano, że jeżeli stany Zjednoczone tak oczywisty sposób poprą interesy brytyjskie interesy między charakter kolonialny tak naprawdę to będzie znaczyło, że stany Zjednoczone właściwie rezygnują z budowy swoich wpływów w tym rodzącym się trzecim świecie, bo zwrócił uwagę na 1 rzecz to jest początek zimnej wojny mamy 2 wielkich graczy Stali, lecz związek radziecki w naszej części Europy związek radziecki kojarzył się wówczas z rzuceniem obcej władzy z prześladowaniami dla krajów trzeciego świata dla krajów Azji był szansą był szansą pamiętajmy, że komunizm to była ideologią wolna od rasizmu wielka Brytania Francja to był imperia rasistowskie jeśli stany Zjednoczone miały gra miały perspektywy na cokolwiek na bliskim Wschodzie to one musiały się wyraźnie zdystansować od tej tradycji kolonialnej Brytyjsko francuskiej jeśli one chciały walczyć ze związkiem Radzieckim to musiały się jawić jak jako kraj, który nie będzie wspierał tych nie kolonialnych rasistowskich tak to interpretowano zagrań Londynu czy Paryża oni wyraźnie musieli prowadzić inną politykę zresztą to niebyła też czysta kalkulacja nie chce też chodzić na obszar dyskusja sami politycy amerykańskiej, ale pamiętajmy, że to jest kraj, który rzeczywiście dystansował tradycji kolonialnej brytyjska klub był kiedyś kolonią wyzwolił się z tej odległości kolei i oni oni często dawali wyraz temu, że im się tradycję kolej, ale nie podobają, choć w polityce amerykańskiej były działania, które można, by określić mianem taki właśnie kolonialny, niemniej Truman powiada tak my was Brytyjczykom popieramy was nie poprzemy w tej kwestii musi szukać porozumienia z Iranem ciekawe, że Iran czy Masady też szuka poparcia w stanach Zjednoczonych, ale tutaj wracamy do tego momentu o tym, mówić przed chwilą czy stany Zjednoczone nie mogą zacząć kupować ropy, nawet jeżeli Iran byłby w stanie ją eksportować, dlatego że oznaczałoby to z dystansu zerwanie pewnego stopnia najważniejszym sojusznikiem amerykańskiego koniec gorące nadzieje z Londynem wielka Brytania stany Zjednoczone są sojusznikami będą sojusznikami i wtedy trudno było wykonać tak nieprzyjaznego stosunku do Londynu to jest 1 sprawa jeszcze trzeba pamiętać o tym, że po te interesy amerykańskie, jeżeli my teraz zaczniemy kupować ropę, którą Anglicy uważają za kradzioną wprost tego nie mówi to jeszcze zaczynaliśmy mieć jakąś własność gdzieś amerykańską to jaki będzie mi tytuł do żądania od innych państ w powstrzymania się od zakupu surowca surowca, który nam z kolei zostanie ukradziony prawda, więc można powiedzieć, że obie strony tego sporu słyszą od Trumana nie i Brytyjczycy i premier osady my i też, jakby na boku tego chciał powiedzieć w tej pierwszej fazie jednak Amerykanie wykazywali sporo zrozumienia dla dla polityki irańskiej trochę było w tym zrozumienia tak jak mówię ideowego, ale dużo też było w tym polityki im Amerykanie za i powoli zajmowali miejsce brytyjskie na bliskim Wschodzie i nie można powiedzieć, żeby się przed tym szczególnie bronili oni już tam widzieć swoje interesy spenetrowali Iran tak mówiliśmy przed chwilą w czasie drugiej wojny światowej dopóki Brytyjczycy byli tam silnie faktycznie Amerykanie zachowali pełną powściągliwość, ale nacjonalizacja ropy wyparcie stamtąd Brytyjczyków nasilania się Prus tak tak tak chodzą tam Amerykanie powoli prezydentura Trumana dobiega końca i nastaje nam gen. Dwight Eisenhower i on już ma nieco inne podejście, a może to było zupełnie inaczej może po prostu przedstawiono mu fałszywy obraz rzeczywistości sytuacja trochę zagęszcza można wspomnieć jeszcze do nazwisko John Foster dale sekretarz stanu u władzy Davida Eisenhowera to był polityk, który zdecydowanie antykomunistyczny, który tak zresztą grali politycy amerykańscy tego okresu tylko tylko, że wybierała dzielnicach tak dokładnie tak dalej uważał, że stany Zjednoczone, że to zagrożenie komunistyczne jest zagrożeniem wszechobecne właściwie stany Zjednoczone powinny podjąć politykę bardziej bardziej aktywną niż to było za Trumana i wina czy są inaczej politykę to nie polityka powstrzymywania komunizmu obalenia PiS polityka wypierania komunizmu tą można powiedzieć że, że trochę skompromitowana koncepcja zostały przy okazji Węgier prawda, kiedy to Amerykanie zrobi minister powstania węgierskiego, ale dla sędziów praw irańskich dale jeszcze na początku sytuację obserwuje próbę polega na tym, że sytuacja osady zaczęła się komplikować w samym Iranie to znaczy osady chce jakoś wiz z tego klinczu polegającego na tym, że właściwie ropę irańską kupują tylko jacyś niezależni odbiorcy, którzy dziś przedzierają przez ten właściwy przede wszystkim taki prawny gąszcz stworzony przez Brytyjczyków zaś ignorują te te zastrzeżenia 2 skierowane przez stronę brytyjską na tym się nie zbuduje nowej nowego Iranu i osady podjął bardzo ryzykowną grę to znaczy on dawał do zrozumienia, że jest alternatywa dla Zachodu i to alternatywą jest związek radziecki, a w tym sporo się do pewnego stopnia podpisał na siebie wyrok dlatego, że jeżeli osób kierował stronie amerykańskiej, że jeśli zostanie postawiony pod ścianą w tym sensie, że nie będzie mógł eksportować ropę pozyskiwać z niej dochodów to on zaśnie spogląda w stronę ZSRR to znaczy, że Anne Amerykanie mieli powody do obaw o grę może jeszcze Brytyjczyk latali zagraliby dlatego dla Brytyjczyków po by dojść do władzy Republikanów Eisenhowera wszystkim Alesa zupełnie nowa rzeczywistość dodajmy, że szefem CIA został, ale dalej brat Johna Fostera Alesa ten zdeklarowany antykomunista i od początku zwolennik właściwie o ostrego kursu sprawa irańskich to znaczy za zabezpieczenia Iranu jest taki pogląd, że jeżeli coś działo na bliskim co jest udział ze względu na ropę Iran był postrzegany jako kraj, który może zejść z orbity frazy komunistycznych i nawet nie Europy chodzi tylko o to gdzie ten jest położone jak jest duży terytorialnie z Ukrainą będzie pracował z kim graniczy o to, że kontroluje zatokę Perską po prostu z punktu widzenia geopolitycznego dla Stanów zjednoczonych utrata Iranu to sielanka trwała relatywna się zapala lampka czerwona i oni wracają do koncepcji przedstawione wcześniej przez Brytyjczyków to w czasie Sadek pozbyć no jak to zrobić, a robi Rosja jej to jest epoka złotych operacji złoty wiek operacji tajnych działań, by żeglować, jaki rząd tak uważano wtedy, że jeżeli nie ma innego wyjścia trzeba posłużyć się instrumentem właśnie takim, jakim jest obalenie obalenie obcego rządu wypadku Iranu sprawa zostanie powierzona agentowi CIA Kermit owi Rooseveltowi zwrot z wyższego zupełnie Jamesa Bonda nie przypominał to raczej taki urzędnik grozi średniego szczebla tam pojechał do do Iranu organizować przewrót pomysł był taki, żeby skoncentrowani Zobacz czy wykorzystać morze nastroje wśród wojskowych zastosował ten powiemy do przeprowadzenia po prostu zamachu stanu 2 elementy są nam potrzebne po pierwsze trzeba zorganizować spisek w armii nie było takie trudne, dlatego że armia była Roya listy czy to znaczy opowiada się po stronie monarchii konserwatywna niechętna raczej osady kobiet to oczywiście można, by ten obraz niuansować, bo zależało od tego jaka jaka grupa, ale specyfika struktur, jeżeli generałowie są po stronie po stronie szacha i starego porządku powiedzmy dziękujemy, że to przyjmiemy, że wojsko robi to co każą generałowi przejmie w tamtych warunkach tak to tak można było interpretować jej druga sprawa to Szach potrzeba każdy zamach stanu wymaga aktywizacji i tutaj chodziło o to, żeby on dokonał formalnie formalnie odsunąć Sadek od władzy to znaczy rodzinną dymisja mocą takiego specjalnego aktu dekretu cesarskiego, jakim był firm man i mianował na to stanowisko to opatrzono sobie takiego kandydata to był generał zachodzi, który uchodził za człowieka lojalnego stosunku do Zachodu i 1, który można polegać, który robi co trzeba mówiąc obrazowo czyli, czyli przywróci stary porządek odsunie osady ECA i zdławić coś co identyfikowane jako rewoltę komunistyczną jeszcze 1 nazwa nie padła tu de to jest nazwa partii komunistycznych faktycznie w Iranie wtedy rosła siła była popularna i którą trochę grał Sadek i która trochę z osady kim grała ten obraz jest skomplikowany, ale dość powiedzieć, że dla Amerykanów było mnóstwo dowodów na to, że osady może się też swoją komunistyczną zwrócić tak to interpretowali schodziła się o to, żeby tę pożyczkę za pomocą tych 2 elementów trzeba było przekonać szacha, a właśnie za pomocą pieniędzy raczej nie Szach był bogaty chodziło o to, żeby nie przekazywano rodzinę sza szyldy czy bez w ten sposób, by pieniądze były wykorzystywane oczywiście do zorganizowania tego przewrotu przekupywania przez wszystkich tych w Rzymie tam odpowiedź manifestacji zorganizować sza się do utraty władzy trzeba szerzej opowie się po stronie przez zwolenników zamachu zostanie obalony został premier Szach i niżej jeśli wznieśli przeludnienie wyjdzie tego osady zdejmie ostatecznym to tutaj chodziło i dlatego sza się opierał dość długo działa raczej przez jego siostry obdarzoną zdaje się dużo bardziej silną wcześniejszą osobowością niż starciach i tam prowadzą dotrzeć rozmowy z samym szachem prowadził jak Norman szorstko ojciec tego generała od pustynnej burzy prawna, który przekonywał skutecznie dosyć wraz z ambasadorem amerykańskim szacha do do legitymizowania dodania twarzy temu przewracali w tym sensie, że trzeba było wydać odpowiednie dokumenty w sierpniu pięćdziesiątego trzeciego roku sza się w końcu godzina dymisja premiera tylko za na początku ten przewrót nie udał to jest pierwsza faza dawna raczej cała idea była taka Szach zdymisjonuje premiera i w tym momencie do akcji wkracza generał zachodni wraz z wojskiem uwikłanym w ten spisek następuje po prostu przejęcie władzy rzecz w tym, że osady za pośrednictwem, jaki swoich własnych kanału niektórzy dowiedziałam się o nich dowiedział się wcześniej po prostu kazał aresztować tego oficera później zaczną szefa policji politycznej szacha, który mu wręczał dokument z dymisją prawda nagle to się skoro sypał jak domek z kart, bo siły Zachodniego nie zostały uruchomione osady uruchamia z kolei swoje wierne sobie oddziały, które opanowują sytuację Rosja płacze po rządach w pewnym sensie tak, choć Kermit Roosevelt zachował zimną kre w bardziej ambasador się czy zakłopotanie, bo musiał później jechać do osady Kalisz mamy z tymi wspólnego co Sadek przyjął z hollywoodzkim uśmiechem ale, ale cóż jak to napisał, których ambasador dyplomatów amerykańskich taka już rola dyplomaty, że musi czasami Coma żywe oczy prawda najpier w na górze jest Mosad DK, ale 2 dni później popełnia błąd popełnia błąd tak jak powiedziałem przed chwilą Kermit Roosevelt się tego całego przedsięwzięcia nie stracił zimnej krwi i pomysł teraz trochę inny to znaczy sprowokować manifestację rzekomo manifestacje komunistyczne, które spowodują wrażenie kompletnego chaosu i wtedy Alenia specyfiku, jakby mówiąc już w uproszczeniu tę tę sytuację w Teheranie przejmie władzę już dziś stało się tak, że właśnie te ten tłum przekupiony przez agentów CIA rzekomo zorganizował dzień czy ryzykować okazywał manifestacje rzekomych komunistów dotuje się przyłączyć prawdziwi komuniści i spowodował to wrażenie faktycznie takiego chaosu masowych demonstracji komunistycznych ambasador amerykański rząd premiera Jańskiego w reakcji ten rzeczywiście podejmie jakieś działania polityczne policyjne w odpowiedzi na to partia komunistyczna tu de wycofuje swoich ludzi i osady zostaje sam w momencie, kiedy do akcji wkracza generał zachęcali, a i tak właściwie historia tego przewrotu kończyli udało się doprowadzić do zwycięskiego końca 19 sierpnia pięćdziesiątego trzeciego roku mu sady trafia do aresztu potem jest proces zostaje skazany na 3 pół roku, ale w zasadzie aresztu domowego nie opuści do końca życia tak po pięćdziesiątym trzecim roku zaczyna się budowa dyktatury Mohammada Rezy Pahlawiego, a to może wspomnieć o tym, że on w czasie, kiedy ta pierwsza faza zamachu się nie udało no i opuścił Teheran najpierw zaczął się na bliskim wchodzie później trafił do do Rzymu, gdzie przypadkowo też, że szef CIA, ale dalej z tym sam dokładnie czasie w tym samym hotelu nie ma że, ale i tak, ale i wrócił dopiero wtedy wrócił na obszar władzy zaczyna zaczyna swoje rządy osobiste czy skończy się ta faza, który miał miejsce po obaleniu ojca, a przed pięćdziesiątym trzecim rokiem, czyli taka faza, kiedy rządziła ta stara elita, kiedy rodził się ten ruch nacjonalistyczny po pięćdziesiątym trzecim roku osobistą władzę przejmuje Mohammad Reza pahlawi zresztą generał zachodzi został odsunięty tak złego tak zły, bo tak Szach zaczął postrzegać jako tego, który może przejąć władzę na wzór jego własnego ojca czy Brytyjczycy są Amerykanie zadowoleni lata 21003 . roku w zasadzie tak to znaczy Brytyjczycy nadawanie w tym sensie, że podpisany zostaje nowy układ dotyczący ropy irańskiej tak jak pierwotnie zakładano w tej kwestii tylko, że już do konsorcjum przystępują też Amerykanie właściwie w brytyjskie stają wyparte w to miejsce wchodzą Amerykanie zaczyna się okres w dzisiejszej perspektywy osobom nieznającym historii Iranu to nawet najnowszej musi wykazać, by wygrać przedziwny to znaczy Iran był po pięćdziesiątym trzecim roku 1 z najbliższych sojuszników Stanów zjednoczonych w regionie dziś, kiedy to jest wielki przeciwnik Stanów zjednoczonych państwo skonfrontowane z USA państwo cool antyamerykanizm uczynił to pewnego stopnia ideologią państwową, więc już takie zmiany wieku szatanie to ta historia daje się niebywała, ale cesarstwo Iranu zaś ostatniego szacha to jest państwo, które było sojusznikiem Stanów zjednoczonych, a to nie było także tam mamy właśnie w tym zamachu 50 tego trzeciego roku praprzyczyną tego co jest teraz czy nastrojów antyamerykańskich w dużo w tym prawdy to znaczy właściwie od początku było wiadomo, kto ten zamach stanu zorganizował Amerykanie bardzo długo oczywiście z oczywistych powodów o tym nie wspominali, ale nawet Kermit Roosevelt opublikował swego czasu wspomnienia, których szczególnie się nie krył z tym, że Amerykanie byli zainteresowani zaangażowani w wydarzenia pięćdziesiątego trzeciego roku 2013 oficjalnie się przyznali tak tak nawet dlań Albright za czasów prezydentury Clintona powiedziała o tym, że coś takiego miało miejsce oczywiście nie przeprosiła już tego przyznał teraz przyznała pasja jej to, o czym mówi tak to to już CD agencja wywiadowcza to także historia, ale historia wykorzystywana politycznie była wykorzystywana politycznie przeciwko szachowi w okresie jego rządów okresie jego panowania, dlatego że przeciwnicy podkreślali można powiedzieć nieprawości tej tej tej władzy jej brak brak legitymizacji marionetkowy największego ważne zadania te za prawami oni go osa o oni oni szacha ustanowili oni manipulują z drugiej strony Szach, gdyż i, by robić trzeci to nie to oni do nieba historia zakazana w Iranie wręcz przeciwnie Szach uczynił ten terror petentem ten te wydarzenia swoistym świętem armii, dlatego że podkreślano, że to armia uratowała wówczas Iran przed właściwie wszystkimi, którzy mogli Iranowi zaszkodzić przed nacjonalistami nasadek i przed komunistami przed związkiem Radzieckim, a właściwie pięćdziesiąty trzeci rok był właśnie symbolem tego, że Iran został ocalony wzrasta ta, tyle że do społeczeństwa irańskiego o wiele silniej przemawiała z im im bliżej rewolucji islamskiej w tym silniej przemierzała interpretacja mówiąca o tym, że 503 rok to jest rok, kiedy to Amerykanie ustanowi swoją marionetkę na tronie cesarskim z formalnego punktu widzenia oczywiście nie ustanowił przez 3 nigdy nie publikował on po prostu po pięćdziesiąty trzecim roku zaczyna budowę tych swoich osoby o osobistych rządów, a później w latach w szczególności siedemdziesiątych radykalny wzrost cen ropy naftowej pozwoli mu no zbudować rzeczywiście silne państwo, odgrywając rolę mocarstwa Regionalnego i państwa-strony muszą liczyć możni tego świata każdy zabiegał o względy szacha wspomnijmy, że on jest czy by otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego każdy liczył na jakiś rabat przy sprzedaży ropy, czyli niezamierzone konsekwencje, jeżeli chodzi o tę operację pięćdziesiątego trzeciego roku, które odbiły się czkawką siedemdziesiątym dziewiątym i w latach późniejszych, bo po dziś dzień jak dzisiaj mu posadę jest postrzegany w Iranie tylko kto bo jako człowiek obalony przez tego bezwzględnego szacha na usługach Amerykanów, ale osady przypomnijmy to jest jednak reprezentant nurtu takiego nacjonalistycznego dla niektórych też taka trochę interpretacja pewne tak powiedziałem wcześniej może może nie do końca spójna no był reprezentantem tego nurtu takiej demokracji liberalnej dlatego w oficjalnej narracji państwa, które jednak republiką demokratyczną rządzoną przez duchownych to jest polityk, do którego się odwołuje jako do ofiary tego obalonego przez rewolucję islamską reżimu, ale nie ma ciągłości między osady okiem a, a fotelami rządzącymi Iranem, dlatego że państwo narodziło się w wyniku rewolucji islamskiej rewolucji dla obalił ostatniego szacha to jest jednak państwo inne od tego, który zamierzał budować Mohamed Sadek niezależnie od tego jakie były te koncepcje Sadek na pewno nie miał on w planie budowy budowy państwa demokratycznego to spełnienie tradycja polityczna też na koniec panie doktorze wrócę do CIA, bo tak jak pan mówił to był ten czas, gdy były przeprowadzane rozmaite złoto operator niektórzy twierdzą, że właśnie pięćdziesiątym trzecim roku narodziła się ta, a legenda agencji wywiadowczej, która może pojechać w dowolny zakątek świata tam zaprowadzić swoje porządki oni przeprowadzić szereg takich operacji do najgłośniejszych, a dokładnie tak to jest to jest inna historia też, więc skuteczna obali tam armię SA uznana przez przywódcę gwatemalskie, który przeprowadził reformę znowu jakoś przesadnie przesadnie restrykcyjne ale, ale czy komunikując, ale uderzającą w interesy amerykańskie bardzo bezpośrednio nie wszystko wyszło jak będzie od jedno, że tak przy okazji, że Amerykanie jednak do pewnego stopnia wykorzystywali pewne czynniki miejscowe zaś świadomość np. rzeczywiście istnieje jakiś opór przeciwko osadnikom w Iranie, na które można bazować tak przywiązani do tej idei operacji tak, że później popełnił straszny błąd, organizując podobną operację w zatoce świń, bo chcieli obalić Fidela Castro, który jednak wtedy na Kubie cieszył się autentycznym poparciem i właściwie nie mieli pomysłu na to co Castro wypadku Iranu wypadku Gwatemali koncepcja była, ale tak, by ten pomysł, jeżeli się tak tak nagle się wypalił po jakimś czasie dr Marcin Petelski Instytut amerykanistyki i studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego naszym gościem wieczoru bardzo dziękuję panie doktorze dziękuję bardzo państwa zapraszam na informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA