REKLAMA

Jak każda królowa Wisła ma lepsze i gorsze dni. O niskim stanie rzek

Data emisji:
2019-07-24 12:00
Audycja:
Popołudnie Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
20:44 min.
Udostępnij:

Gościem programu był dr hab. Mateusz Grygoruk, hydrolog, Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska, Katedra Inżynierii Wodnej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

, a teraz poważnie kilka chwil temu na terenie całego kraju minęło południe jest popołudnie Radia TOK FM mówi państwu dzień dobry państwa moim gościem dzisiaj dr hab. Mateusz Grygoruk hydrolog wydział budownictwa i inżynierii środowiska dokładnie katedra inżynierii Wodnej szkoły głównej gospodarstwa wiejskiego w Warszawie dzień dobry panie doktorze dzień dobry 143 cm ma teraz Wisła w Krakowie 40 przy stołecznych bulwarach 125 w Toruniu czy grozi nam to, że za chwilę z Rozwiń » królowej polskich rzek Wisła stronie się cieknący strumykiem jak każda królowa Wisła ma lepsze gorsze dni, a i tak było zawsze i to nie jest nic ekstremalnie nie jest to zaskakujące, że Wisła w środku lata prowadzi mało wody tutaj warto odnieść do tego co pan myśli odpowiedział, bo stany wody i często są mylone z głębokością i tutaj trzeba zatrzymać się nad metodyką monitoringu hydrologicznego w zasadzie w każdym kraju to, o czym pan powiedział 44 cm w Warszawie to nie jest tak, że Wisła można przejść będzie dokonana chodzi o to, że mamy na brzegu przy moście w niemym, który prosił pan mówił, ale właściciel szkoły przy moście śląsko-dąbrowskim mamy pewien zastawili zwany punkt, od którego w centymetrach liczyć się ten stan wody to nie jest także Wisła jest rekordowo niska ona jest rekordowo niska tylko, żeby ani pan słuchać, żeby się państwo nie nie sugerowali tym, że 44 cm to jest tak mało, że wody do kolan nie to po prostu chodzi o to, że w dniu dzisiejszym stan wody Wisły wznosi się 44 cm ponad pewien umowny poziom odniesienia i ciężko porównywać między sobą te stany wody między Krakowem Warszawą czy Tczewem, bo powiat wniesie punkt odniesienia jest inny prawda natomiast niewątpliwie, jeżeli spojrzymy w długim okresie czasu na stany wód Wisły w Warszawie to jest końcówka nie jest ekstremalnie głęboka długotrwała nie wiadomo, że będzie trwała na razie jesteśmy w trakcie tenisówki, ale póki co nie jest ekstremalnie głęboka niż w największej zupki Wisły w zdarzały się i to się bardzo ciekawe chyba jeszcze państwo słyszeliście w wodę w 1921 roku po pięćdziesiątym pierwszym i do tych bardzo głębokich niżów jak jeszcze brakuje panie doktorze jak to się dzieje, że 2 miesiące temu patrzyliśmy na Wisłę, która prawie występowała z wałów miała 650 cm i po tych kilku tygodniach właściwie mamy ten rekordowo niski stan 40 widzimy ten Piastowie czyste dno rzeki to odzwierciedla prognozy wpływu zmian klimatu na elementy cyklu hydrologicznego, które są znane i w zasadzie są zbieżne ze sobą od końca dwudziestego wieku wszyscy badacze klimatu stwierdzali, że będziemy świadkami coraz częściej występujących zdarzeń ekstremalnych czy nasza królowa będzie albo ekstremalnie dobrym humorze, który będzie się przerażał demoniczną powróci zalewy i płacz mieszkańców z drugiej strony będzie klub ruchu ową cichą, która przez przez swoje braki przez przez brak wody przez przez kiepski humor również będzie utrudniał życie co więcej te prognozy mówiły o tym, że średnio będzie inaczej średnio będzie bardzo podobnie kiedyś będziemy świadkami częstszych wezbrań czas niż u, czyli Wisła się nie zmienia Wisła się zmienia dynamicznie i te ekstrema ekstremalne przepływy ekstremalne jeżówki będą zdarzały się coraz częściej patrzymy na dzisiejsze tytuły w prasie w ogóle na to jak media od kilku dni interesują się Wisłą mamy taki katastroficzny obraz rzeki, która umiera, ale to jest dobra informacja, bo trzeba zwracać uwagę na takie procesy natomiast zawsze zaskakuje mnie to, że o tym, było mówione już wiele lat temu zaskakuje mnie to, że nie ma nagłówków w gazetach n p . nie wiem 15 maja jest dużo wody jest fajna przygoda z tą Wisłą ludzie wypoczywali mówi o pasji mamy Wisły prawda Wisła występuje tylko wtedy, kiedy jest powódź i wtedy również jeżówka, czyli państwo automatycznie przyzwyczajać społeczeństwo tego, że Wisła sprawa problem za mało się mówi w Polsce rzekach takim generalnym ujęciu prawda my mówimy o rzekach tylko wtedy, kiedy jest problem nie mówimy o nich jako o inteligentnym elemencie krajobrazu życia człowieka i wydaje się głównym bardzo będę chciał, żebyśmy jeszcze do tego, jaką funkcję rzeki pełnią w naszym otoczeniu wrócili, ale są takie 2 punkty odniesienia z 1 strony to jest stan wody z drugiej strony to jest przepływ jeśli spojrzymy na przepływ to dzisiaj ma 220 m ³ / s 1947 roku były to 68 było 68 m ³ / s w 1985 roku 148 m ³ / s co jest wyznacznikiem tak na dobre tak dobrą sprawę dobrej kondycji Wisły to bardzo skomplikowane pytanie, bo już kiedyś tak jak rozmawialiśmy orzeka tu państwo w redakcji mówiłem, że rzeka czuje się dobrze nie tylko wtedy, kiedy jest w niej przez długi czas średnio wody, bo to jest również złe rzeka musi żyć naturalnym swoim cyklem tenisówki wezbrania w każdej rzeczy się pojawiają i wszystko to co żyje w rzece wszystko to co do pewnego czasu temu żyło nad rzeką było do tego przyzwyczajone i zdrowa lekka to jest taka, że ta, która jest dynamiczna, czyli jest mniej niż w kraju bez branie to jest rzeka, która ma odpowiednie uchylono ekologii, czyli noty rzecz jest urozmaicony jest wyprostowane, bo wybór takiej rzece w warunkach niż łódzki zna zawsze znajdą się głębsze miejsca, w których pewne gatunki mogą funkcjonować w przypadku wezwań przypadku powodzi gdzieś w marginalnych częściach kobieta bliżej brzegu znajduje się miejsce, gdzie te zwierzęta czy czy organizmy, które tam żyją mogą znaleźć schronienie czyli, odpowiadając na pana pytanie, jaka powinna być Wisła w dobrym stanie to powinna być przede wszystkim płynąca rzeka o w miarę naturalnym reżim hydrologiczny, który składa się wg Niziołek czy ten problem, który dotyka obecnie Wisła ani słówka to jest to jest rzeczywiście problem tam też dotyka innych polskich to jest problem ten problem dotyka wszystkich polskich rzek, bo mrówki są duży problem dla rolnictwa i jesteśmy krajem w większości rolniczym i to co się dzieje w rzece oddziałuje bardzo na to co się dzieje wokół najczęściej polskie rzeki mają kontakt z wodami podziemnymi w na pewno na najbliższym w swoim otoczeniu niski stan wody powoduje z Czech pływanie tych zasobów z pobliskiej warstw wodonośnych, czyli obniżają poziom wody to, o czym mówił ostatnio Instytut Geologiczny państwowy studia geologiczne, że możemy się spodziewać utrudnień w dostarczaniu wód zasobów głębinowych wynika właśnie z tego, że niskie stany wody powodują wstrzymywanie i tej wody plastyczne brakować tej wody brakuje również przez to, że źle gospoda generalnie źle gospodarują przestrzenią budujemy wszędzie chodniki budujemy dachy to woda spływa szybko jest bardzo szybko prowadzone najczęściej do kanalizacji deszczowej kanalizacją deszczową dla szybko do rzeki nie wsiąka i proszę pamiętać o tym, że to co dzisiaj widzimy, że te wody podziemne, które są obok w Dolinie to są wody, które są uzupełniane na przestrzeni dziesiątków lat i to, że dzisiaj widzimy tego problemu to może oznaczać, że problem pojawi się w najbliższej przyszłości albo dzisiejszy problem może wynikać niekoniecznie z ostatnich dwóch-trzech lat, ale pewnego dłuższego okresu użył pan takiego sformułowania może zabraknąć wody nam mieszkańcom może zabraknąć wody tak może zabraknąć wody może zobaczyli niewiele oto, żebyśmy zaczęli ją oszczędzać odpowiednio rację nawet ci nie są nietrafione nie są trafione, ale to jest tylko element całej gospodarki Wodnej gospodarka wodna powinna mieć w zasadzie ma w każdym kraju 2 stany stan normalny, czyli taki w takich średnich warunkach i stan nadzwyczajny, w którym uruchamia się pewne mechanizmy mogące umożliwić korzystanie z ograniczonych zasobów wodnych permanentnie jesteśmy w tym stanie nadzwyczajnie permanentnie jesteś w tym stanie nadzwyczajnym możemy w tym stanie nadzwyczajnym bywać częściej natomiast wydane ostatnio częściej tak bywa ostatnią część sam pan powiedział w czerwcu powódź w kwietniu susza w lipcu susza ostatnio w Skierniewicach zabrakło wody zabrakło wody było mało prawdopodobne przez to, że przez lata zaniedbywana zasilanie zasobów wód podziemnych, czyli betonowa no różne tereny nie wiem nie dbano o to, żeby pewne powierzchni ciała były aktywne, czyli rośnie tam zwykła jeśli jeszcze nie kostka ten proces może dotknąć wkrótce mieszkańców większych miast tak, ale wydaje mi się, że będzie to dotknięcie hybrydowe to znaczy będą to element naszego życia, które są warunkowane przez odpowiednią ilość jakość zasobów wodnych i te elementy będą się zmieniać np. dostawy prądu przecież nie ma wody w rzece nie ma czym chłodzić elektrownię n p . w Kozienicach prawda różnica zbudowano legalnie bądź nielegalnie specjalny klub, który ma zadanie 5 wody Wisły po to, żeby było więcej do elektrowni wyłączą prąd, bo nie mają czym chłodzić im mamy problem rolnicy mają problem, bo nie mają czym nawadniać swoich pól Pietruszka 20 zł to daje tutaj stawiamy wielokrotnie teraz proszę państwa na informacje TOK FM po nich wrócimy do rozmowy o Wiśle nie tylko w Wiśle w ogóle stanie rzek w Polsce, a teraz na poważnie test popołudniu Radia TOK FM Roch Kowalski wracamy do naszej rozmowy na temat hydrologii kraju na temat Wisły i tego jak wyglądają polskie rzeki z nami studio dr hab. Mateusz Grygoruk ze szkoły głównej gospodarstwa wiejskiego w Warszawie dzień dobry panie doktorze jeszcze raz nowych nie skończyliśmy na tym, że niski stan wód może rzeczywiście powodować zagrożenie to jak sam pan ujął za zagrożenie hybrydowe z 1 strony może być także zabraknie wody pitnej w kranie może być też także mniej mniejsza ilość wody spowoduje zakłócenia pracy elektrowni albo w pracach wiejskich jak w takim razie powinniśmy dbać o rzeki wydaje się, że przede wszystkim należy orzekać mówić należy mówić o wodzie i należy przedstawić tą wodę jako i niejako małpkę Zorro żona występuje i chcemy to będziemy nad woda nie chcemy tu siedzimy w domu tylko jako element naszego codziennego życia byliśmy tego dużo bliżej, gdy życie czy społeczeństwo rozwijało się nie miasta, ale na wsi, bo wtedy rzeka czy te zasoby wodne warunkowały wszystko dzisiaj czujemy się ochoty zasobów wodnych niezależnymi z tego względu, że dochodzimy do domu odkręcamy kran prysznic kąpiemy się bywam samotne starsze emerytowane zawsze płynie, ale problem będą się pojawiać i wydaje się, że jak sobie z tym radzić przede wszystkim edukować, a po drugie musimy podejmować cały szereg działań jedno działanie w tym przypadku taki np. nie wybudował konkurencyjnych nie wystarczy bo, bo problem z wodą to jest problem wielu elementów bilansu wodnego jest problem parowania to jest problem opadu to jest problem odpływu nad tymi wszystkimi elementami musimy też problem wynikający z działalności człowieka też wydaje się, że w dużej mierze globalne zmiany Klim klimatu czy globalne zmiany środowiska są potęgowane przez niewłaściwą adaptację człowieka do tych zmian klimatu to znaczy podejmujemy krótkotrwały działania, które mają za zadanie zażegnać ten nasz chwilowy problem w dacie n p . jak na boisku gramy gramy w piłkę naderwałem ścięgno mamy takich projektów można przypiąć sobie nogę, bo jest zimny tak chodzi na nogę przez 15200 będziemy biegać im może na 20 wyciągniemy ale gdy wchodzimy z boiska nagle okazuje się że, że to 20 minut krytyczne, które można było poświęcić na hospitalizację spowodowało, że mniejsze jest czy nogę i tak nadwyrężone, że trzeba teraz 23 lat rekonwalescencji piłkarz wróci do gry i my nie podejmujemy często działań takich systemowych, bo zapominamy, bo każdy ogląda prawda to widział pan na pewno również w internecie są strony pokazujące metamorfozy polskich miast prawda Skierniewice, o których pan mówił Białystok rynki będą wszystkie będą nowe rynki prawda to jest przyspieszanie odpływu to jest generowanie i suszy poprzez ograniczanie infiltracji generowanie powodzi w momentach tej wody jest dużo o tym musi pamiętać to nie jest tak, że ktoś zaprojektował wyjęty z krajobrazu element przestrzeni to wszystko za sobą spółka podobnie rolnictwo i często zdarza się także jest wybranie łąki są zalane rolnicy podejmują działania, żeby odnowić urządzenia melioracyjne, które od lat nie był używany, bo była susza i teraz nagle od odkupuje dawne rowy melioracyjne spuszczają wodę i przez 3 kolejne lata usłyszy, bo spuścić całą wodę z łąki, więc jest to również są są takie spontaniczne adaptację, które w wyniku takiej reakcyjnej natury nie pozwalają na mówieniu o gospodarce Wodnej w długim horyzoncie czasowym to wydaje mi się łączy się z tym, o czym mówił w czasie, czyli edukacja musimy wiedzieć muszą być świadomi, że problem wody to jest kwestia, która powinna się pojawiać na co dzień nie tylko w chwilach, gdy brakuje albo gdy jest za dużo, jakby miał pan wymienić takie grzechy główne polskich zaniedbań w sprawie rzek to co by to było regulowanie ich na potęgę nie budowanie zbiorników retencyjnych, a czy, toteż trudno o tym, ludzi w oderwaniu od realiów był moment, kiedy regulację rzek były potrzebne i gdy na pewno rolnictwo na nieprzyjaznych terenach północno-wschodniej czy w centralnej zachodniej Polsce zaczęło się rozwijać właśnie wyniku Melioracji, czyli osuszono pewne tereny, na których możliwa była gospodarka dzisiaj wydaje mi się, że głównym problemem jest brak, gdzie modne słowo ostatnio, ale holistycznego spojrzenia na wzrost rozważa zasoby wodne, czyli patrzymy na wybrane elementy jak bym dzisiaj po powiedział, że mamy duże skłonności do tworzenia trzeciej drogi, a to droga, którą teraz przechodzimy już wielu jak drogę wielu inżynierów wodnych przeszło np. sprawdzenie retencji czytanie pensja, którą mamy jest wystarczająco nasze często, mówi że 6 % odpływu ten przyjmuje się nabrać Doda odpływ ze wszystkich rzek w Polsce i i podzieli się przez objętość wszystkich zbiorników zaporowych mamy tu będzie 6 %, ale mało, kto mówi o tym, że mamy naturalną retencję w postaci wielu mokradeł wielu bajek to jest wielokrotnie większe n p . co wczoraj ze znajomymi liczyliśmy objętość retencyjną Doliny Biebrzy czy bagien, która jest dwukrotnie większa niż objętość 1 największego zbiornika w Polsce o tym, mało, kto mówi ramion wykorzystujemy my ją może, jeżeli nie wykorzystuje on jest wykorzystywana przez przyrodę przez rolnictwo przez ludzi, którzy nie są podtapianie przez wody, które jest wstanie zrelacjonować w tym bagnie natomiast ta retencji pomijana, bo my lubimy takie gwałtowne rozwiązanie Grunwald to się pan sobie spojrzał w bajki dla dzieci prawda nie ma bajek o takich Niewiem ludziach czy postaciach, które podejmują wolne przemyślane działania, bo tam zawsze bohater, bo my od maleńkości lubił bohaterów musi być ktoś, kto uwolnił od problemu nie mówi się o ludziach, którzy zbudowali dobrze droga albo most dzięki temu przez ten most możemy przejrzeć wiele lat mówi o ludziach, którzy w przypadku awarii mostu biegnie od mostu ratowali samochód uratowali kierowcę uratowali dzieci prawda i my przez to jesteśmy niewolnikami gwałtownych rozwiązań technicznych mówimy, że należy podjąć działania, które razu nie radzą my musimy wdrażać spokojne i przemyślane działania np. sprawdzania, które zbiorniki są potrzebne, które nie są potrzebne i rozważać możliwość rozbijania zapór, żeby przywracać rzekom naturalne różnice biologiczne naturalną przestrzeń, w której to, że mogą rozgrywać inne kraje wszyscy przychodziły wiedzą, że w ciągu 1520 lat jesteśmy w stanie tę rzekę i tą królową oni mieli do tego stopnia żony nie będzie wiedziała co się dzieje, ale królowa jak ściąganie to nagle pokaże swoje rogi w tym przypadku, jakim muszą mieć możliwość ekspansji, bo bo, bo inaczej zawsze będzie mini pro, czyli regulujemy za dużo teraz mało rzeczy reguluje regulowali my dużo, a teraz ponosimy konsekwencje braku systematycznego podejścia do tych regulowanych jak nie mówi o odnawianiu regulacji mówimy o tym, że musi mieć świadomość, że uregulowana rzeka reaguje inaczej niż taka naturalna i musimy myśleć o tym w jaki sposób przeciwdziałać problem, które będą się pojawiać coraz częściej my te problemy pogłębiamy zamiast niwelować, czyli np. odnawiamy niektóre meliorację przyspieszamy wpły w nie pozwalamy nad rzekami rosnąć drzewo albo wyższe roślinności, która zacienia kobieto prawda takie zacienione koryto nie jest dobrym miejscem do rozwoju roślinności Wodnej, czyli tak roślinność wodna w zacienionym korycie nie rozwija się tak bardzo przez co nie piętrzy wodę nie trzeba już nosi tak kosić prawda nie nie podejmujemy pracę utrzymania owych, które polegają na pielęgnacji rzecz n p . w postaci wrzucania do rzek w wielu czy piasku tworzenia bystrzy takie, które mogą przepłynąć ryby, które piętrzą wodę w przypadku Niziołek, ale budujemy betonowe przegrody teraz robi się te Bystra czasami są takie Jaskółki dziś nad rzeką bóbr gdzieś tutaj w środkowej Polsce, że odwracamy się w tym kierunku bardziej na naturalnych takich stabilnych źródło wagony będą one oddać rzeki naturze i ja nie powiedzie, bo często już negatywne, dlaczego tak, bo ludzie po powiedzą, że my chcemy na siłę cofnąć do epoki kamienia łupanego rzeki wylewały ja bym proponował sformułować inaczej proponowałbym powiedzieć, że spróbujemy wykorzystać naturalne procesy spróbujmy zrozumieć, a te procesy pozwolą nam utrzymać zarówno dobry stan rzek jak i w miarę wysoki na pewno nie niższy niż za pomocą metod sztucznych poziom bezpieczeństwa przeciwpowodziowego przeciw ekstremalnego przypadku czy zmiany klimatyczne, które właściwie doświadczamy teraz już odczuwamy na własnej skórze i trudno jest zaprzeczyć, że one rzeczywiście zachodzą będą miały wpływ na to, że stan polskich rzek polskich hut będzie się pogarszał znacząco w jakim tempie o tempie ciężko powiedzieć też mówi pan pogarszał on będzie zmieniał i pewnie ciężko powiedzieć, w którym kierunku, bo zmian zmiany klimatu w takich naturalnych zlewnia w obszarach, w których funkcjonuje ten nasz umownie mówiąc proces był przebieg procesów biologicznych czy obieg wody poddane zmianom klimatu będą reagować różnie w zależności od wielu elementów np. obszary wysocy znowu doliną takie typowe dla krajobrazu Mazowsza czy północnej Polski w obliczu zmian klimatu będą reagować bardzo osobliwie na wysoczyznach zawsze będzie susza, bo deszcze będą padały bardzo krótko będą bardzo intensywne nie będą sięgały wszystko co spadnie prawdopodobnie będzie wpływało na wierzchu do rzeki, a w Dolinie będą częstsze powodzie z tego względu, że to woda nie będzie miała, którędy odpłynąć będzie za dużo w krótkim czasie, więc teraz może powiedzieć dobrze to regulujemy rzeki, ale nie zapominajmy, że te powodzie będą podzielone długimi okresami suszy, w których ta wysoka czy duża ilość wody zgromadzona w Dolinie będzie w stanie ten proces nieco później także jednoznaczne odpowiedzi nie ma na pewno trzeba monitorować i na pewno trzeba analizować ten proces przed procesów biologicznych w bardzo lokalnym ujęciu w każdym miejscu to może być inaczej na pewno możemy spodziewać więcej, któremu w 1047 km dokładnie ma Wisła i tymi 1047 km będziemy się nadal cieszyć ja mam nadzieję, że tak osobiście mam nadzieję, że nie dojdą do skutku budowy kolejnych zbiorników retencyjnych na Wiśle czy być może się teraz narażam, ale osobiście mam nadzieję, że tego nie dojdzie osobiście mam nadzieję, że Wisła jako płynąca rzeka będzie nas cieszyć tym, że rozumiemy, że wiemy, że czasem dobrze czasem gorszy humor na każdy bardzo serdecznie panu dziękuję państwa moim gościem był dr hab. Mateusz Grygoruk hydrolog z szkoły głównej gospodarstwa wiejskiego teraz informacje TOK FM po nich raport gospodarczy Roch Kowalski do usłyszenia dziękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. W aplikacji mobilnej i na stronie. Z pakietem "Aplikacja i WWW" podcasty TOK FM zawsze pod ręką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA