REKLAMA

Zapomniana w Polsce, a podziwiana m. in. Miłosza i amerykańskie feministki - o Annie Świrszczyńskiej opowiada prof. Wioletta Bojda

Światopodgląd
Data emisji:
2019-07-25 15:40
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
23:13 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
świat podgląda Agnieszka Lichnerowicz chciałby, żebyśmy teraz przypomniały poetka, która wydaje mi się, że jest w dużej mierze w Polsce zapomniana w listopadzie, bo wielu tras uniesień i pamięta jak najbardziej i czyta i ale ale, ale później stawiam tezę, że to dotyczy bardzo niewielu i być może nawet bardziej pamiętana jest za granicą o paradoksie niż w Polsce przyznam szczerze pierwszy raz wiele razy spotkałam się z jej nazwiskiem zagranicą czy gdy rozmawiałam z Rozwiń » tymi, którzy wykładają kulturę polską literaturę polską za granicą czy n p . ostatnio muzeum Guggenheima, a znacznie rzadziej spotykam się z nią w Polsce chodzi mi o Anne świerszczy chińską wyszły wydawnictwo władze wydały niedawno jej zapiski wybrane zapiski intymne p t . jeszcze kocham i wybrała je opracowała napisała wstęp 2 wstęp wiele, bo idea, która z państwa gościem dzień dobry dzień dobry i też niedawno całkiem nowe wydanie wyszło jej chyba najsłynniejszego tomu wierszy budowałam barykadę co przeczy trochę mojej tezie, bo trochę może mamy nawet do czynienia z renesansem pamięć o nim, ale szczególnie właśnie dzięki powstaniu warszawskiemu tymczasem ona wydała chyba 2 takie powiedziałam, że kultowe nawet tomiki 1 dotyczący powstania Warszawskiego, a drugi dotyczący feministyczne o kobiecości tras czy pan się zgadza z komentarzami diagnozą teza związaną z funkcjonowaniem Świerczyński szef polskiej przestrzeni literackiej tak tak i nawet bardzo zgadzam ze słowem tego pani użyła, czyli paradoks, że tak jest w istocie rzeczy Wilczyńska bardzo słabo funkcjonuje w Polskiej kulturze ona właściwie jej byt jest związany z katakumb ami, bo rzeczywiście są osoby, które ją znają rozpoznają są też osoby, które nie słów, które nigdy oni nie słyszały i to jest straszne też bardzo charakterystyczne dla studentów polonistyki mają służyć właśnie tam na świecie na pewno nie poruszyło, gdy byłam w Bilbao, gdzie w tym kraju Basków oglądam wystawę amerykańskiej artystki z feministycznej ten cel tak właśnie widza, a tam podpisze odwołanie do budowała barykadę, a w księgarni muzealnej można kupić angielską wersję tego co w Polsce całkiem nie tak łatwo dostać tak panie mówi to niebyła budowa barykady wydanym przez PL tak i ta jest też kolejny paradoks, bo rzeczywiście księgarniach internetowych bardzo trudno ten tomik nam, że jedno, ale nie tak dawno wyszedł może 34 lata temu wątpię, by sprzedał nakład, bo jest to też taka pozycja nie podobno wasza trudno mi było zdobyć, więc wydawnictwo rozmawiam już nie tak wiele tych zaniechano jednak sprzedano też świetnie no dobrze jak dobrze dopowiedzmy może miała się paniom powiedzieć uczniom, dlaczego Anna wielki wielką poetką była już, dlaczego Anna Świerczyńska wielką poetką była, bo świetnie pisała mówiąc wprost świetnie opisała dotykała tematów bardziej uniwersalny, bo jesteś dla mnie na swój sposób zaskakujące, bo czytam Świerczyńska na różnych etapach życia 1 osoba z tym nazwiskiem to prawda świeckich pan tak, tym bardziej że nie jest to nazwisko rodzinnego USA może drogo błędne tę wersję nazwiska zawdzięczamy carskiemu urzędnikowi, który chciał być większy od papieża nie potrafił zapisać nazwiska Świerczyńska, bo tak nazywał ojciec poetki tylko utrudnił sobie życie, wprowadzając kolejne 2 znak i przerwała pani, dlaczego wielką poetkę była właśnie, dlatego że dotyczy dotykała problemów uniwersalnych nie wypowiadanych momentami, bo trudno jej poezji porównać z twórczością kogokolwiek innego jakiejkolwiek innej osoby, dlaczego Świerczyńska była odważna tak pisała seksualność kobiety kobiety tak seksualności kobiety kobiety przeżywaniu miłości związku z mężczyzną, ale wyzwolonym tych wszystkich romantycznych kostiumów do tego byśmy przeszły ja ja może zostawiła w tej rozmowie budowałam barykadę i dlatego że zbliża się kolejna rocznica wybuchu powstania Warszawskiego, więc być może będzie pretekst, żeby się skupić na tym tomiku powstańczym, który powstał w latach siedemdziesiątych co ciekawe skupmy się na jeszcze kocham, czyli złe strony jej zapiskach intymnych, a z drugiej strony tej poezji, a właściwie, dlaczego pani wybrała te teksty teksty już kobiety dojrzałe 60 letniej, która przeżywa kolejną miłość właśnie dlatego sąd teksty kobiety dojrzałe sześćdziesięcioletni, która łamie konwenanse, dlatego że w wieku 60 lat przeżywa miłość szesnastolatki pamiętnik jest bardzo nierówny, ale momentami jest pisane przez osobę dojrzałą obdarzoną samoświadomość, a czasem mamy wrażenie robią tam będą zajmowali nastolatki pensjonarki tak, które przeżywa pierwszą miłość pierwsze zauroczenie z tego powodu bardzo ciekawe co więcej właśnie ten tytuł też miało w jaki sposób prowokować, bo jestem kocham jest fragment 1 z tekstów Świerczyński bodajże pierwszej strony pierwsza notatka jeszcze kocham to jest niezwykła także dla niej, że w tym wieku odczuwa tak silne emocje przed notatek Świerczyński znalazłam taki wiesz za co jego pamięć nigdy nie był drukowany panie późniejszy niż zapiski mam 70 lat jestem piękna i 70 lat tańczy ma 70 lat biegnę mam 70 lat jestem piękna mam 70 lat tańczy mam 70 lat biegle do nowego kochanka płyta jest błędna w tym wieku Anna Świrszczyńska nie wstydzi się demonstracyjnie ujawniać swojej emocjonalności jednocześnie daje taką jej sposób widzenia świata staje się manifestem kobiecości, pod którym każda z nas chyba chciałaby się nawet od sali to są teksty poznać z lat siedemdziesiątych tak rozumie 80 techno tomik jest tam pociąg babą to jest 70700202 . roku i jest ważne, że ten kontekst w styczniu 2002 rok w tamtym systemie takim, jaki był i w tamtym czasie podział panicznych feministycznym z kolei jeśli czynność inspirowała, jakby swoim przeżywaniem świata, dlatego że bardzo trudno związać Świerczyńska z Pittem feministycznego, bo jej feminizm jest przede wszystkim feminizmem indywidualnym jej poezja na tyle kobieca na ile łączy się z jej pojmowaniem świata była kobietą, więc popatrzyła przez pryzmat kobiecości natomiast trwają, mimo że feministki amerykańskie bardzo zaakceptował jej poezje trudno znaleźć może, bo nie ma między jedno 3 romanse w wieku 6070 lat chodzi o to, że jak na ówczesne nowoczesne standardy krakowskie tych tak była też ogólnopolskie było to na pewno wyzwanie na pewno łamała zasady skoro feministki amerykańskiej znają, a u nas rzadziej, a to dzięki jej męskiemu ambasadora, jakim był Czesław Miłosz myślę, że wciąż mnie pani wcześnie popularności na Zachodzie myślę, że w 90 % zawdzięcza to Świerczyńska przykładem Miłosza który, prowadząc wykłady na slawistykę w Harvardzie zręcznie wprowadzał świadomość amerykańską polskich poetów tłumacz Herberta Wisławę Szymborską poemat Aleksandra wata i poezji Anny Świrszczyńskiej jako pierwszy przetłumaczył to szczęśliwa psi ogon 31 i późniejszych temu ktoś bodajże siedemdziesiąty szósty, ale nie chcę przeklinać tak, ale to jest późniejsza sprawa, a później po raz drugi przystąpił raz wieczorem do tłumaczenia wyboru jej poezji kobiecej o wspólnym tytule mówię do swojego ciała JST za Miłosza, że Świerczyńska postrzega swoje ciało z zewnątrz w ten sposób chciał podkreślić tam ciągle przez nią prowadzoną wiwisekcja Świerczyńska wciąż siebie analizuje na kartach zapisków intymnych, ale też na kartach jestem baba wciąż analizuje swoje ciało, które przeżywa miłość przy czym, ale bardzo ambiwalentny stosunek do miłości chce miłości, ale chce miłości mężczyzny przy tym sama chce zachować wolność i angażować się stąd ta historia Józefem staje się dla niej idealnym sposobem na przeżywanie siebie tak to też te wszystkie romanse czy to się poprawia też jej romans jej wcześniejszego męża Poświatowska dotyczą 3 takim podział bardzo środowiskowe czeka ciekawa historia, ale przyznam, że to co nie bardzo też uderzyło to szczególnie we wstępie, który pani przygotowała to jest to, że ta poetka artystka z 1 strony z drugiej strony zakochana kobieta czy kobieta kochana przez mężczyzn tak strasznie pisała dużo o takich próśb man powiedział czysto materialnych, że tu jest potrzebne tyle złotych na tam zagrać na rozwód na mieszkanie na opiekę na nie wiadomo co bardzo pani skupiła się na tych tekstach chyba były dla mnie uderzające się przyznać to sam badania, o których pani mówi to są badania pisane do związku literatów polskich, które są zdeponowane w domu literatów na starówce, kiedy odnalazłem byłam zaskoczona po prostu też z poetyką tych podań tak dlatego, że to nie jest typowy język urzędowy, ale czasem wrażenie, że czytam list do przyjaciela dziecko wdrapujemy się na kolana potrzebna jest pracownia, bo nie mogę pisać czasami tak bardzo emocjonalny tamtych podania nie zaskakiwał z czego to wynika, że potrzebuje pieniędzy na rozwód potrzebuje pieniędzy na rozwód albo potrzebuje pieniędzy na pogrzeb matki i związek literatów w pokrywa te wszystkie finansowe zobowiązania w tym, że trzeba podkreślić, iż w ogóle idea pisania przez artystkę do związku literatów potrzebuje pieniędzy na rozwój bardzo pani dzisiejsze może, że winę za bardzo tego środowiska, ale ja też nie znam na tyle środowiska literackiego, ale wątpię, żeby była instytucja, która utrzymuje bez literata niepracującego i jednocześnie zajmuje się jego wyjazdami na wakacje wymiana kulturalna przez to był idealny sposób na spędzenie wakacji darmowych wakacji za granicą były też damy pracy twórczej tego tutaj podkreślić, że tak funkcjonował związek literatów polskich to była taka instytucja, która w zamian za dusze dawała przeżyć ciało czyli, jeżeli pisarz spełniał wymogi poetyki stosowanej zalecanej przez związek literatów jednocześnie związek literatów łożył na jego utrzymanie to Świerczyńska nie była jedyna, dlatego że po prostu lata pięćdziesiąte lata sześćdziesiąte polskich pisarzy tak właśnie wyglądają Wioletta Bonda jest państwa gościem autorka opracowania tekstu wstępu zakończenia do zapisków intymnych Anny Świrszczyńskiej, które wydało wydawnictwo byłaby p t . jeszcze kocham informacja po informacjach wrócimy świat podgląda Agnieszka Lichnerowicz jeszcze kocham to jest tytuł zapisków intymnych Anny Świrszczyńskiej, które wydało wydawnictwo Łaba to są zapiski już dojrzałej poetki Anny Świrszczyńskiej sześćdziesięcioletni powiedzmy z czasu, gdy miała romans z żonatym mężczyzną i duże, że połowa tego te książki tego wydania to jest właśnie wstęp Violet boi bardzo ciekawy rozmawiamy bardziej od tej drugiej twarzy Anny Świrszczyńskiej tej kobiecej feministycznej ten drugi na najbardziej znany tom to jest jestem babą bardzo ciekawy tytuł, który wyszedł w latach siedemdziesiątych w PRL -u, ale mówiliśmy, że ta wielka artystka artystka Szczurka artystę i kobieta Socha niezwykłe listy do związku literatów proszące o wsparcie finansowe, bo ona też oczywiście miał młodszego męża aktora w dużej mierze musiał utrzymywać gospodarstwo domowe potem dziecko, ale to co jest upalnie uderzające nie ma to zostało przyjęte bardzo to jest to jest to jej ukąszenie stalinowskiego wypowiedziała to znaczy to jak i jakie dziś powiedzielibyśmy jednak takie straszne teksty pisała wtedy wychwalające jak pani rozumie tamten system z 1 strony naturalnie, że bali konformizm to wiemy, ale ona w pewnym sensie nie miał w sobie takiego sprzeciwu przynajmniej tutaj się nie ujawnia wobec tamtego zna prosiły, by odpowiedzieć, że jak tego po prostu nie rozum ale dlaczego nie rozumie, bo żyje w innej rzeczywistości natomiast musimy wziąć pod uwagę 1 rzecz to są ludzie wpisani w kulturę dwudziestolecia międzywojennego ludzie zaprzyjaźnieni ze sobą jako per ma Janina Broniewska Janina Broniewska Wanda Wasilewska były koleżanki Świerczyński z małego płomyka to jest ten trzon czy aby marynarzom znowu sięgnąć targa dokładnie Marci Shore wiecznie żywa, która mówi o tym, ukąszenia właśnie oczywiście tylko tak z tym, że komuniści czy lewicowcy dwudziestolecia jednak nie powinni być utożsamiani ze Stali nocami lewicowość dwudziestolecia jest nowoczesny jak wyglądają jak mówił jej tekst na razie narażą pracy lampach, a więc się tak tylko co się dzieje jest wolna 5 lat koszmaru, po czym odbudowywany jest nowy ład, kto na szczycie tego nowego ładu przyjaciele sprzed wojny przewodniczącą związku literatów wówczas była Janina Broniewska polityką kulturalną zarządzał jak Jakub Berman Wanda Wasilewska jest wciąż tą taką osobą posłał niską Stalina żona przyjeżdża do Polski wydaje dyspozycje to jest odradzające się środowisko, który staje przed pytaniem jak żyć, jeżeli przyjaciele są wpisani ten sam związek chyba nie jest taki zły co więcej to są ludzie umęczeni wojną oni naprawdę tam po prostu żyć dla mnie to było uderzające, że Świerczyńska tak bardzo wchodzi też swojej polityki, bo przecież wydaje antologie Miłosza pieśń niepodległa wiec w 1941 tuż po wojnie ma propozycję wystąpienia w audycji radiowej Maliszewskiego z tym wierszem co robi grzecznie skreśla kolejne wersy bez żadnego buntu nawet mu tłumaczy, żeby usunąć te fragmenty, które są niezgodne z cenzurą co może być nie zgodne kaźni Syberii może być wzmianka o Katyniu też niestosowna odrzuca to wszystko, więc akceptuje ten nowy porządek karierę drogą robi kariery chcę żyć związek literatów też bardzo uderza w próżności twórców przystąpienie do tego związku jest jedno wcześniej oznacza podwyższenie statusu na wzór związku Radzieckiego, gdzie literaci stanowią nową warstwę arystokracji takiej arystokracji socjalistycznej ci ludzie byli od razu utożsamianie z taką wyższą warstwą społeczeństwa od nich wymagano, żeby społeczeństwo nauczano czytałem protokoły w związku literatów na ten dla mnie uderzające było to tam prowadzono debaty na temat tego jak walczyć z alkoholizmem robotników i co powinni w tym celu robić PiS literaci co robi Świerczyńska napisze kilka tekstów o walce z alkoholizmem taki, a i tak to się dzieje po prostu ona wpisała się nowy system nie miał świata z drugiej strony, bo odzież w fakcie, by do najlepszej teksty powstawały do wojny w czasie wojny i potem w latach siedemdziesiątych to to jest nie są one też hołd użyła w dużej mierze czy taktyka ta była dla mnie uderzające, że ona używała tego słowa autorzy planu, ale jednocześnie, kiedy czytam listy czy korespondencji z wydawnictwami alter z rodziną najnowsza przeznaczone te teksty wysoko oceniła i tak nie było najbardziej zaskakujące bo gdyby debiutantka napisała latającą dziewczynę no albo np. to już jest, aby takie kobiety i on oczy no i słabe teksty są realistyczne całkowicie podporządkowane polityce socjalistycznej tylko, w czym rzecz, gdy wyk obsada debiutantka rozumiał, aby to spisać to osoba dojrzała, którą miał na koncie bardzo dobry zbiór poezji wiersze proza 3006 . roku miała świetny dramat Orfeusza w bardzo blisko w każdym razie świetny dramat miała kapitalne prozy proza artystyczna miała też pierwsze próbki tekstów wojennych, które drukowała w odrodzeniu i nagle taki zwrot w stronę, ale tamtych latach siedemdziesiątych napisała budowałam barykadę wiersze, które przygotowują się też na tej ulicy zaczął czytać i zdaje się, że warto sięgnąć z okazji rocznicy powstania Warszawskiego one są niesamowite doznania dla mnie najciekawsze chyba tekst, jaki ostatnio czytałam o odwadze o powstaniu no i napisała jestem babą i te teksty, które pani zamieszcza w jeszcze kocham wybrała pani wyjść cham dodajmy do tego wielowymiarowego obrazu Anny Świrszczyńskiej to, że była dosyć ekscentryczna, ale oczywiście każdy twórca w takim sensie rzeczywiście takie teksty racjonalizatorski zaangażowane jak naprawiać społeczeństwo w takim wymiarze 8 duchowym czy rzeczywiście są nie są tylko była postrzegana już wtedy w środowisku na patrol z boku tego środowiska artystycznego w Krakowie była uważana za własne kontrole wariatka babę Jagę znaczy czarownica te słowa, którego używał miłość tylko na osiągnięcie tak bardzo pozytywna, jako że po przeżytej niezwykłość na bardzo dziwnie Świerczyńska nie była związana z żadnym środowiskiem literackim, ale miał swoje prywatne pojedyncze kontakty na świat doskonale rozumiała Tadeuszem Różewiczem czemu poświęcone zresztą pierwsza notatka miała przyjaciółki zwykle dużo młodsze Urszula Kozioł Jadwiga Zielińska to osoby którymi utrzymywała bliższych kontekstem żony były młodsze od niej natomiast w środowisku literackim jako takim nie funkcjonowała czemu to przypisać nie wiem nie chcę stawiać test, bo nie wiem pisał o nim Tadeusz Kwiatkowski, że sama się od nich odcinała nie chciał uczestniczyć w tym życiu kamień dla Warszawy zawsze działa do Warszawy, tyle że miała tutaj problem właśnie związany z lokalem związek literatów po prostu nie przyznał mieszkania był też problem z tym, że ojciec miał w Krakowie pracownia w Warszawie, by nie dostał, więc to takie właśnie lokalowe problemy natomiast pani wspomniała budowałam barykadę i jestem baba, a te 2 tomy bardzo mocno łączą się z zapiskami intymnymi, dlaczego moja teza jest taka że, gdyby nie znają z Józefem na tej pozycji nie było po wszystkich kryzysowa ten rodzi Józek tak jak bohater zapisków intymnych tam żonaty kochanego ukochany przyjaciel nie wiem, jakie są odebrać w każdym razie postać wieloznaczna najlepiej, podsumowując w każdym razie czym rzecz Świerczyńska przeżywa kryzys twórczy, bo inaczej nie możemy nazwać tego stanu, w którym pisała są realistyczne dramaty jednocześnie czuje się niespełniona odrzucona właśnie przez środowisko niezauważana przez krytykę wspomniała pani o tym, że mąż miał Thomas z młodszą siostrą młodszą piękną i w dodatku spełnioną literacko Poświatowska to musiało być dla jej dach zdarł z kamienicy to już jest poziom wypowiedziała melodramatu brazylijskiego tak szczególnie przekonujące sąsiedzi tam, ale niezależnie od tego jak będziemy tutaj dowcipkować na ten temat też to dramat indywidualnie przeżywany przez kobietę, która musi się pogodzić z tym, że mąż zamienił ją nam młodszy model co więcej Poświatowska miała wszystko to, czego pragnęła Świerczyńska sławę talent urodę młodość, więc dla Świerczyński musiał to być bardzo trudny czas Józef pozwala jej odbudować poczucie wartości jego miłość jego zachwyt momentami zaskakujący pozwala jej ponownie uwierzyć w siebie w trakcie znajomości z nim pisze swój pierwszy przełomowy tom i wiatr wydaje go w siedemdziesiątym roku co ciekawe to Józef nazywał Świerczyńska swoim wiatrem jestem baba pisze równolegle zapiskami intymnymi natomiast zaraz potem budowałam barykadę co więcej 1 wiersz jest poświęcone synowi Józefa Józef też pochodził z Warszawy jako syn, który działa w AK zginął w czasie powstania Świerczyńska była sanitariuszką w czasie powstania Warszawskiego baliśmy się, budując pod ostrzałem barykadę knajpie aż kochanka jubilera fryzjer wszystko tchórze upadła na ziemię służąca, dźwigając kamień z bruku baliśmy się bardzo wszystko tchórze dozorca straganiarzy KE emeryt upadł na ziemię aptekarz wlokąc drzwi do ubikacji baliśmy się jeszcze bardziej szmuglu RK krawcowa Tramwajarz wszystko tchórze upadł chłopak z poprawczaka wlokąc worek z piaskiem, więc baliśmy się naprawdę, choć nikt z nas nie zmusza ni, choć nikt nas nie zmuszał zbudowaliśmy barykadę pod ostrzałem to jest 1 z wierszy Anny Świrszczyńskiej wydają się, że warto, powodując barykady się przy okazji rocznicy no jeszcze kocham i jestem kobietą jestem babą to są te kobiece feministyczne nie wiem jak to określić teksty to teksty do jeszcze kocham wybrała wiele ta wojna, która była państwa gościem bardzo dziękuję dziękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA