REKLAMA

Wizualna partyzantka "Solidarności"

Data emisji:
2019-07-29 11:00
Audycja:
OFF Czarek
Prowadzący:
Czas trwania:
43:38 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

państwa i moim gościem jest dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego dyrektor muzeum miasta Gdyni dzień dobry cel jest dobry witam przemy ostatnio obchodziliśmy rocznice wolnych wyborów przy tej okazji powrócił słynny plakat Gary Cooperem Solidarność są w południe i myślę, że to jest taki jak punkt wyjścia do tego, żeby w ogóle porozmawiać szerzej o ikoną w sferze Solidarności, która to rzeczy zmienia, ale w ogóle Kana Rozwiń » była była przez konserwatywne czy czy rewolucyjne tak jest no Itaki Itaka to jest wasze pasjonujące w całej tej sprawie to co nazwami koneserom życia to wyjaśni to takie słowo, którego chyba potocznej polszczyźnie nie używamy wprowadził je do naszej teorii prof. Mieczysław Porębski z Uniwersytetu Jagiellońskiego wybitny historyk sztuki to pojęcie myślę, że są dosyć łatwo jest zrozumieć żona obraz sfera obszaru, jaki zarówno, więc ikoną sfera czy to wszystko co nas otacza obrazowego ten to niekoniecznie są właśnie dzieło sztuki to słowo komfort dlatego takie takie przydatne, że omal nie ogranicza się kodeki z 6 obrazów latko obejmuje właśnie wszystko to co widzialne znaczki zje czas na szlak klawisze opolskich lepiej mówi reality tak jak mówimy o Solidarności gorzko biało-czerwone opaski na ramie planu trudno nazwać dziełem sztuki ewidentnie coś co tworzy obraz bardzo silnie przemawiający urodzona napisy na murach nowości wszystko co widzialnego można wokół siebie wykreować i co niesie jakiś sens Solidarność z bardzo szybko i bardzo spontanicznie na początku potem w sposób taki przemyślany z udziałem niekiedy bardzo wybitnych projektantów to konferencja ożyła to był naprawdę niezwykły fenomen chcą Solidarności się to włos się wykłady rodzaj cudu pewnie i ta to zaangażowanie twórców artystów po stronie Solidarności też było częścią tego, ale mówią to niebyła tylko właśnie profesjonalną twórczość to było też coś co często powstawał bardzo spontanicznie szczególny początki prawdą są niesamowicie takie wzruszające w tej właśnie spontaniczności pieczątki komitetów strajkowych szkół robione gdzieś tam najprostszymi sposobami wycinane z jakiegoś linoleum Rypina zagrają komitet strajkowy 91 tak jest i to było to były do wygląda projekt z kartofla prawda to co dzieci jest też rodzina byliśmy jak to wygląda lepiej to niektóre chyba nawet tak to prawda, ale jak one są nieporadne, ale są takim kapitalnym przykładem na to, że od samego początku była taka potrzeba tworzenia właśnie tych znaków widzialnych widoczne dla jakoś to badacza tych zjawisk fascynujące jest to, że na początku dość często było tak jakby na naśladowanie tych znaków oficjalnych pieczątka zakładowego komitetu strajkowego to właśnie wyglądała miała wyglądać pieniędzy tak jak okrągła pieczęć urzędowa sprawa to miało przybyć przy sprzedaży całej sprawie państwa z Gdańska gorzka prawda to miało sprzedawać powagi miało pokazywać to jest coś takiego na serio skoro mam swoją pieczątkę to jest coś co już poważne, czego decyzja ta średnia pieczątki zamiast analizować to jest fascynujące produkty naprawdę ciekawe jak coś co przyszło do naszej perspektywy było wymierzone wyraźnie przeciwko temu komunistycznym establishmentowi przeciwko tej biurokracji komunistycznych jak w sferze wizualnej właściwie podejmowało te wątki, które były znane właśnie z oficjalnego prawdomówny ten mechanizm dokładnie ma być poważnym wszyscy mają traktować serio musi być pieczątka okrągła pieczęć prawda z napisem z tokiem, jakim herbem pośrodku to jest bardzo fascynujące już dosyć dobrze prowadzona wobec cały ten problem to jak stworzyć jak stworzyć właśnie to ikona sfer ruchu, który nowy, który jest rewolucyjny, ale taki sposób, żeby ona przemawiała ludzi, żeby nie była niezrozumiała mówi pani jak stworzyć, ale to, by sugerowało, że jest jakieś ciało, który ma kontrole jakoś lekarz przestrzenią i może kreować, a tymczasem mówimy rozproszonych pewnie Acta środkach amatorach i profesjonalista i pół profesjonalista, którzy czują coś tworzą takie to wszystko układa jakoś taką kakofonię naraża się na początku były potem uczucia Solidarność krzepnie organizacyjnie to też był organizowany oficjalne konkursy na pierwszą rocznicę powstania Solidarności tak duży konkurs zorganizowany graficznym ponad 100 prac przysłano właśnie plakatów rocznicowych i to już uczucie jakoś tak mówię ciepło i bardziej się oficjalnie bywało to jest na pewno pierwsze tygodnie, zwłaszcza to był taki moment eksplozji najróżniejszych poczynań od takich rzeczy się całkowicie amatorski w bardzo profesjonalna no chyba najsłynniejszym chyba na pewno najsłynniejszym tego przykładem jest sam znak Solidarności, żeby wszystkiego to arcydzieło polskiego projektowania dwudziestym wieku 1 z niewielu w rzeczy, które w myśl chodzi o polskiej sztuki wizualne dwudziestym wieku rzeczywiście zyskała sławę światową IW przez wiele lat ten znak Solidarności rozpoznawanym maszyna na odleglejsze krańce świata to był naprawdę niesamowity sukces czuć za sukcesem stała potęga związku i całego tego ruchu i ten fenomen polityczny Solidarność złożyła, ale znak był znakomity znak był doskonały i z tego względu też tak świetnie tak świetnie oddawał oddawał ten sens samej wszystkich klubów też z Gdańska związany z opowiadań to wyglądało jak przychodził po stocznie gdzieś tam czuł coraz bardziej musi się w to włączy się jako grafik no w chciał się włączyć właśnie w ten sposób, żeby stworzyć jakiś taki wizualny znak Solidarności opowiada jak różne jakieś pomysły chodziły do głowy po pierwsze, brama stoczniowa to taka słynna brama prawda obwieszona kwiatami portretem papieża wizerunkami maryjnymi, który przydzieli stoczniowcy się gdzieś tam komunikowali z tymi, którzy pod bramę tysiącami podchodzili i i właśnie brama jako ten łącznik jako takiego co z 1 strony dzieli właściwie prawdę oddziela w tym wypadku gości łączyło tych, którzy byli stoczniowcy, którzy byli poza stocznią tak bardzo silny bardzo silny to też wizualny znak, że sama brama jak mówi mój nos, że ona stworzyła fenomenalny symbol wizualny poda też cały świat właściwie ten obraz powielał w niezliczonych zupełnie egzemplarzach każdy każdy z Ostrowa magazyn na świecie to zdjęcie tak czy inaczej ujętego tego tego wspaniałego w miejsca pomiędzy właśnie tymi 2 światami ukazywał Janczewski też tak myślę, że może właśnie to zrobić, ale po pierwsze to dosyć trudno jednak stworzyć tego znak graficzny dotąd detali tych szczegółów było tak wiele po drugie, szansy to może trochę zbyt literackie szukał czegoś takiego bardziej graficznego czegoś bardziej wizualnego gdzieś są właściwe wspomnieniach mówi raczej nie jak to było nią otworzyć momentu, kiedy gdzieś ogląda co właśnie już napisy na ulicach pojawiały to słowo Solidarność powracało w biuletyn strajkowy taki tytuł nosi dziś do stołu Solidarność, bo tak zainspirowało i stworzył ten wspaniały słynny napis jak później nazywano ten ten ten krój liter są dolary co prawda na napisy litery co, który właśnie te litery tworzą, jakby taki wspierający się ludzi, na którym powiewa biało-czerwony sztandar co ciekawe sam wszystkim zwraca uwagę na to, że to, że to tata chorągie w narodowa właśnie teren wyrasta, że ten jest przez przypadek on to już bardzo świadomie kreował się na ME zaczyna się okres jak naród niepodległość niezależność i tutaj bardzo zależało właśnie na rzecz docenta, ale wtedy wtedy właśnie wtedy co myślą, aby prawda wtedy atmosfera Narodowego inne masa innych rzeczy prawda niepewność nonsens możemy wymienić je w 2000 słów na en natomiast nietolerancja Stare Miasto oczywiście, że można podkładać właśnie wszystko na torach natomiast można też próbować historyczne to ująć oczywiście z tamtej perspektywy to zresztą w ogóle fenomen to co pamiętam chyba obaj są w takim wieku pamiętam ten trend ten w jakiś tam niezwykły moment, w którym to to co wydawało się niemożliwe czy taka jakaś spójna właściwie niemal wszystkich prawda ze wszystkimi okazała się możliwa na krótko o tym, też pewnie będziemy mówili były potentata Solidarność też różnie różne ewoluowała i ta jest Take pozwala też bardzo ładnie w 2 tysiące dziesiątym roku ktoś rozpada wszystko, bo tak natomiast Kaisera, jeżeli myśli o ikonach tutaj konie to także ludzi innej Lech Wałęsa jasne jako twarz świetnych zgoda, ale ja trochę jak Rio roi jako Alberto Kordy, czyli Che Guevara tak rozpoznawalna i Lech Wałęsa z Wisły w meczu z boiskami i było oczywiście bardzo wykorzystywany jest takie powstały Ursynowskie może trochę można powiedzieć wielobarwne graficzne wyobrażenia Wałęsy powielane w naprawdę niezliczonych zupełnie liczbach natomiast natomiast też warto też w tym też muszą bardzo ciekawe bardzo się do Wałęsa to było u no byłam czy to w ogóle był bezkonkurencyjny jeśli chodzi o to kto ma być twarzą Solidarności ale, ponieważ jak mówiliśmy tak wizualna propaganda Solidarności musiałbym tego słowa w ona odwoływała się do takich też wyobrażeń, które po prostu dobrze znane, który był zakorzeniony, które kojarzone właśnie z czymś oficjalnym już poważnym mogliśmy tych pieczątkach, ale tak samo było na szkodę znaczkami pocztowymi czy banknotami prawda były takie rzeczy, które ludzie mieli swoje w kieszeniach, które w, których używali codziennie wysyłało się masy listów właśnie każdy znał tę formułę znaczka pocztowego i Solidarność bardzo szybko jednak jeszcze w tym okresie przed stanem wojennym oficjalny czy po oficjalnie potem już nielegalnie różne komórki Solidarności także Solidarności walczącej wydawały takie Serie znaczków pocztowych Władysław Frasyniuk tak decyzję o kapitanie kapitał Dell jak pan ma tam przed sobą też serię one są świetne, bo one z dzisiejszej perspektywy są bardzo egzotyczne ciężko na 1 bloku mamy Andrzeja gwiazdę i Władysława Frasyniuka Lecha Wałęsy Anny Walentynowicz prawda Geremka i tam nie będą różne takie osoby stojące dziś różnym wojnę z Lizbony najróżniejsze prawda postaci także na jedno nawet bez tak co szczególnie zawsze wzrusza, że w tym bloku bezpośrednio ze sobą sąsiadują Adam Michnik i Andrzej gwiazda to rzeczywiście pokazuje jak jak inny był ten świat przed osiemdziesiątym dziewiątym rokiem oczyszczą używa tych podziemnych edycjach z początku lat osiemdziesiątych, kiedy chodziło o to, żeby przypominać tych bohaterów podziemia bohaterów oporu prawda tych którzy, którzy tamtej perspektywy wszyscy byli z 1 strony wrócimy do naszej rozmowy o atmosferze Solidarności po informacjach Radia TOK FM informacji już kilka minut w Będzinie jedenastej 20 państwa mają gościem jest dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego dyrektor muzeum miasta Gdyni informacje o informacjach praca w czarnych państwa mają gościem jest dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego dyrektor muzeum miasta Gdyni rozmawiamy o ikona sferze Solidarności swoje pan się informacjami o znaczkach pocztowych bank nota warto oczywiście dodać, że ten banknot jak zdrowie jest w obrocie podobnie jak znaczeń zobowiązać w natomiast jeśli chodzi o banknoty to tutaj ciekawe, bo ile na na znaczkach pocztowych głównie to byli więźniowie polityczni przywódcy to na banknotach pojawia dziś najczęściej Józef Piłsudski papież Jan Paweł II Lech Wałęsa oraz, ale też rodziny Jaruzelskich druga sprawa jest Jaruzelski Jerzy rekordach tak Jerzy Urban też oczywiście ci 2 ostatni w postaci antybohaterów tam dobrze Peter taki banknot z Jaruzelskim, który jest o nominale 30 srebrników właśnie jest to zrozumiałe z kolei Urban to jest tam, o ile pytam co się sowiecki bankierom, że tak sowieckiego światowej to był przerwy eksperymentalny jest drogi dolar w skrócie wpierdol prawda, dlaczego w rozwinięciu tego skrótu zawody takie zabawy jak to często oczywiście bywa przy takim humorem, którego ostrze wymierzone przeciwko, a to okupantowi w czasie wojny to jakiemuś właśnie profesorowi agresorowi no jasne, że humory 1 z narzędzi walki prawda Solidarność też to wykorzystała no właśnie ten trend ten bank eksperymentalne z Urbanem z tego dobrym przykładem z tą Jerzy Urban był szczególnie chyba takim wdzięcznym przelotem tak krytyki takiej taki właśnie humorystycznej samo jego aparycja prawda była bardzo łatwa rzecz geograficznego podróż z Jaruzelskim można powiedzieć, że Solidarność, a właściwie taki dar niebios, bo obaj ci anty bohaterowie Solidarności Jaruzelski Urban nie był tak charakterystyczne dla gości można było bez czuje nieszczególnie zdolny plastycznym bez trudu takich narysować, żeby każdy wiedział kogo chodzi o rządowym, więc jest to to też bardzo graficzne takie wizerunki, więc czuć jak mówię ten trend ten humor dziś tam przeciwko Urbanowi kierowane, ale właściwie tak jak tak miał spojrzeć na dla całej struktury Solidarności jako zjawisko pełniejsze nie tylko takie tak jak dziś radosne i wyjątkowo wyjątkowo zabawne dzisiejszej perspektywy szczegóły smakowite powiedzmy to one chyba o wiele częściej odbywa się do takiej tradycji martyrologiczne takiej tradycji właśnie tych znaków, które wywodziły się jeszcze z 19 wiecznej Polski wyobraźni łańcuch krzyże martyrologia drut kolczasty czy społeczną jak tutaj oczywiście dwudziestowiecznej historyczna martyrologia się pojawia obozy tak dalej odwołania do religijnym to faworyci do wyobrażeń religijnych były sprzeczne na Wielkanoc opuszczamy jakieś takie w podziemiu kartki w czasie stanu wojennego, gdzie spod kamienia grobowca w salach zmartwi zarówno ZUS z VAT Chrystus tak tak do PZPR owcy niestety rząd Karzaja Chrystus ma zamiar zamiast Tety w swej chorągwi z krzyżem ma tam w proporcji Solidarności prawda, więc bardzo dużo takich tradycyjnych odwołań w kości wracam do tego mówiliśmy, że szukano takich ujęć, które będą dla publiczności zrozumiała, które będą od razu rozpoznawalne jako coś co właściwie już znamy wcześniej konsorcjami nieco inną treścią prawda pod domy po co już znanego nową treść czy zmodyfikowano też to zresztą już bardzo bardzo ważne zjawisko budowania czegokolwiek przekazu wizualnego sondaży, by trafić właśnie żywcem trafić do szerokiej publiczności tak już było w wypadku Solidarności też nie mogą być zbyt hermetyczną nie być wyrafinowane jakoś bardzo, bo się, że każdy, kto tworzy reklamy to z tym się wzmaga prawda jak stworzyć reklamę, bo ma, owszem, była na jakimś tam poziom ale, żeby nie było tak hermetyczne, że zrozumieją wyznaje 1 % odbiorców odda jest tu była podobna sytuacja tt tt gotowce tak to nazwijmy wizualne czy właśnie z tego biegu religijnego czy tego, by patriotycznego stąd właśnie ten Piłsudski taki program, który Trybunał sów wszechobecne tego Piłsudskiego niejeden rzeźbiarz zbudował sobie pewnie wille, produkując repliki tam gipsowych posążków tak Piłsudskiego klubu na masową skalę wręcz były produkowane w latach osiemdziesiątych w Polsce w taki odruch robiono skoro jest to przerwa w spowodowany komunizm to dlaczego wracam do tego co bezpośrednio przed komunizmem co było druga Rzeczpospolita jest symbolem, kto Piłsudski to w zasadzie prostego takiego też zupełnie nie wchodzącego tak jak dzisiaj się dzieje jakieś takie dywagacje politologiczne, a po, jakiej stronie lub był Piłsudski, a tu endecja po drugiej prawda czy bardziej czerwony czy bardziej nie a gdzie w tym miejscu dla włoskiego są w zasadzie Sejm zawraca głowy rosną Piłsudskiemu takim tak jak Jan Paweł II takiego tu swoje po prostu wyłączył właściwy sobie mieszczuch wszystko to co nie było komunizmem o można tak powiedzieć prawda w historii Polski to w zupełności wystarczało myślę, że bardzo niewielu tych, którzy mieli gdzieś tam na biurku tego gipsowego Piłsudskiego zastanawiało się nad tym, jaka była rzeczywistego polityka, jakie powinny być kontynuację tej tej myśli piłsudczykowskiej prawda, a może właśnie nie powinno się kontynuować to były rzeczy, które wykraczają daleko poza tym taki prosty komunikat Piłsudski jest naszym idolem, ponieważ walczył z bolszewikami i zbudowanie komunistyczną Polskę oraz trochę inaczej jest, kiedy ta przestrzeń graficzne czy propagandowa musi wejść podziemia i musi jednakowo zaistnieć jako no tak podzielił świadoma artystyczna myśl myślę tutaj o pomniku poległych stoczniowców 1600 siedemdziesiątego to jest ten moment, by to fenomen to jest też się jedno z najbardziej niezwykłych wydarzeń w dziejach sztuki polskiej dwudziestym wieku w ogóle, by pomnik poległych stoczniowców po pierwsze, dlatego, że powstał w warunkach zupełnie wyjątkowy historyczny powstał w nieprawdopodobnym zupełnie tempie, bo przyszła pocztą w ciągu kilku miesięcy do w koniec sierpnia podpisanie porozumień czy mamy wrzesień październik listopad 3 ,5 miesiąca w połowie w połowie grudnia następuje usunięcie tego tego pomnika czyszczą właściciel lub 3 ,5 no może może 4 prawie miesięcy, bo gdzieś tam pierwsze plany pierwsze pomysły pierwszy pierwszej, gdy pojawią się jeszcze w czasie strajków, ale w ciągu tych kilkunastu tygodni powstał pomnik trudno dzisiaj jest właśnie bardzo wymagające naprawdę działa niesamowicie udane dzieło, które fenomenalny wyraża ducha tamtego czasu, które były bardzo pięknym przykładem upamiętnienia jest świetne dzieła sztuki czy akurat chodzi o pomniki to tutaj Polskę nie ma czego wstydzić myślę że, że mamy masę świetnych wyników powstałych i za czasów komunistycznych już po upadku komunizmu, o czym mamy straszne złych pomników Altus inny temat mówią tak naprawdę świetnych do ich do nich był na pewno zaliczył właśnie próg 5 poległych stoczniowców i to jak to się udało stworzyć, jakim entuzjazmem tutaj jeszcze cała Polska na to składa, bo to, bo to w Toblach gdzieś tam z południa prawda przełożony transportowane drogą morską drogą wodną prawda no to nie są to są zdjęcia te reportażowe, które wprost w dobrym są dzisiaj gdzieś tam dostępne co wspaniałe albo powstał na ten temat, więc ktoś jest zainteresowany może go pewnie znaleźć na Allegro i zobaczyć jak jakieś, jakie entuzjazm towarzyszył po prostu w całej tej operacji przewożenia tych czystych przy znów coś wspaniałego natomiast z punktu etyki czy artystycznego to to był naprawdę świetny pomysł świetny pomysł, żeby wykorzystać właśnie znów wrócą do tego, o czym już uniwersalny symbol krzyża w Polskiej tej martyrologii rocznej tradycyjnej ikonografii bardzo bardzo często wykorzystywane, ale tutaj, jakby dodatkowo jeszcze naznaczony tym drugim bardzo ważnym symbolem jest Kotwica pościg istotą forma pomnika poległych stoczniowców jest kombinacja tych 2 bardzo bardzo odwiecznych prawdach i kulturze Europejskiej bardzo zakorzenionych symboli czy krzyże i Kotwicy Kotwica z 1 strony jestem uniwersalnym symbolem nadziei chrześcijańskim symbolem nadziei, ale równocześnie też doskonale odnosi nas do lokalności Kotwica statek okręt przemysł stoczniowy portowcy morze marynarzy prawda to wszystko się coś tak bardzo kojarzyło w całej Polsce wtedy przecież z Wybrzeżem w można chyba tak powiedzieć, że Gdańsk Gdynia Szczecin środa to było główne ośrodki Solidarności Gdańsk były już taką już niemal nieformalną stolicą Polski prawda, więc więcej te morskie wszystkie aluzje, bo jak najbardziej na miejscu i ta intuicja właśnie, żeby ten też symbolika taką ogólną zestroić symboliką, która na ten rynek bardziej lokalny w bardzo odnoszą do tych, których upamiętnia do tych właśnie poległych stoczniowców, bo może się tym pomysłem na to co fascynujące są procesowania jak już w czasie strajków pojawia się ten więzienia pietruszki Bogdana pietruszki procenta stocznie zakończenia styczniowego projekt pierwszy bardzo bliski właśnie temu, który ostatecznie powstał zasadnicza różnica była taka, że tam 4 krzyże na początku potem pojawia się pomysł, żeby tych, którzy jednak były 3 w tutaj historia powstania pomnika jest dosyć też taka, jakby to powiedzieć delikatnie trochę wstydliwa co czy niestety też tu też mówili o tym jak ta Solidarność potem zamieniła się niekoniecznie Solidarność bodajże z dziś już wyraźnie zostało to w jakim sensie symbolem tego mogą być też losy pomnika samego tego co się wokół niego działo, dlatego że różni twórcy współtwórcy ludzie, którzy byli zaangażowani to na początku się zasadzie absolutnie spontaniczne no tak to się dzieje w takim zbiorowym wysiłku tu ktoś coś Doda tam też dodać tu ktoś jakiś pomysł ktoś podejmie potężnie nie pamięta, kto właściwie na to wpadł po latach, kiedy ten pomnik stał się takim potężnym żywym symbolem, gdzie zaczęto się kłóci chyba nawet procesować prawdą to prawa autorskie takiego się gorszące coś jest takim wspólnym dobrem stało się przedmiotem jakiś takich wycieczek ale, żeby też wymienić tych, którzy byli to zaangażowanie niezależnie od tego jak potem gdzieś tam tt tt losy tej dyskusji się potoczyły to nic tak jak można to zrekonstruować na podstawie na podstawie dostępnych źródeł to potem ten pomysł, żeby tak to były 3 krzyże pojawił się w środowisku gdańskich plastyków rzeźbiarzy artystów to był Wojciech Kukliński Maria Polska, gdyby Jabłoński on wpadł na to, żeby jednak 3 krzyże to bardzo szybko chwyciło, bo te 3 krzyże po pierwsze o wiele bardziej symbolicznie odpowiada Broda szykuje się z ulgą to skrzyżowania z takim uniwersalnym znakiem, który od stuleci kulturze już noc w kilkunastu stuleci kulturze Europejskiej w obecnym, a ludzie są o wiele bardziej zwarty plastyczne te 4 grzech patrzą na to pierwsze rysunki został tak tak taki Kubik tworzy też 3 krzyże są rzeczy każdego punktu za akcje, obchodząc dynamiczną tworzą takie kapitalne wizualny połączenia jest to bardzo chwyciło jakiś biskup ówczesny Gdański Lech Kaczmarek powiedział tak to 3 są lepszą tak, by sprawa została przesądzona w kierunku to, czego warto, ale wstęp jest wyłożenie od kwestii plastycznych, ale od kwestii symbolicznych na pewno prawda jest tutaj też pamiętajmy pamiętajmy o tym, że Solidarność była w dużej mierze ruchem, bo dla Leszka socjalistów lewicowców zachodni WBK do zrozumienia, że można być lewicowym właściciel może być członkiem ruchu robotniczego równocześnie odprawiać msze polowe nosić matkę boską w klapie prawda to to było coś takiego co zaskakujące dla zachodnich obserwatorów w sposób naturalny proces, bo to połączenie ruchu robotniczego z czystym katolickim są kasy kompromisu z Lech Kaczmarek tutaj oczywiście, jakby wypowiedział się to w pewnym sensie przesądziło sprawę, a teraz potem oczywiście to był cały skomplikowany proces zatwierdzania Wiktor Zin, który wtedy generalnym konserwatorem przyjeżdżał do do Gdańska w zatwierdzał tą zgodził się na ten wariant z 3 krzyżami pojawiła się potrzeba tych regionów bardzo pięknych próby stworzone przez Elżbietę z troską Roberta Kempińskiego cię, że te media budowa w jasnym teraz teraz teraz możemy patrzeć na to inaczej stanie został również w szatni powiedziałem, że jeżeli mówimy o próbę czasu to ja mam inny problem z tym z tym pomnikiem mianowicie to, że trudno z Zatora on został niestety zniszczone ta koncepcja pierwotna została zatrudniono, że dobrze pojętą chyba 14 lat temu w 2005 roku choroby od 25 lecie Solidarności ustanowiono ten już trochę złym stanie pomnik odświeżyć przy okazji zniszczono to co może, bo jedno z najbardziej silnych cech tego projektu mianowicie czy państwo, którzy pamiętają, bo słyszę od archeologów grane tak to było strasznie popękane, a skoro one były czerpane albo 5 lat było to osoby związane z tą koncepcją właśnie tych kręgów takich cały pomnik był niesiony na takim po chłopcu, jakby czymś w rodzaju niskiego polskiego kurhanu, ale ten kurhan właściciel równocześnie już tak co kojarzyło się z jakimś krater może wulkanu czegoś takiego co takie naturalne, bo naturalnych sił, że tak się właśnie, by się wydobywały podziemnych z takim bolesnym akcie urodzenia się też na własne Kana tworzyła kręgi tak to akurat to akurat te kręgi całe to otoczenie zaprojektowali też gdańscy plastycy architekci Wojciech Kukliński Jacek kręcą i tam ten pomysł tak jakby kręgów, które się od tego krzyża symboliczne, jakby jakiś ślad kamienia rzuconego wody te kręgi rozchodzące się prawda w dal one miałyby być też osadzają się idei Solidarności tego Tety pamięci tych Stoczniowca, ale przecież właśnie to było tak jakby bolesne rodzenie się z podziemi, gdzie w zeszłym roku tej idei Solidarności tej idei właśnie upamiętnienia stoczniowców tej tragedii, ale też tego co z tej tragedii wynik wynik czy właśnie Solidarności czy tak jakby Odrodzenia proszę wyobrazić, że proces 25 latach ktoś bezmyślnie zupełnie nie rozumiejąc sensu tego naprawdę wspaniałego takiego symbolicznego pomysłu to wszystko wygładzić zrobienie takiej gładkiej drodze w ski prawda te podstawy krzyży właściwy zakład kupiono ideę 1 z najwspanialszych polskich pomników to też zadziwiają warto to jest coś co wiele mówi o naszej kulturze plastycznej czy raczej braku prawda przestrzenie publiczne wcześniej nie sądzę, żeby to kolejną złą wolę nie sądzę, żeby ci, którzy ten remont przeprowadzali, czyli osłabić wyrastania pomnika Chrystusa, a dokładnie tak oczywiście też ten sam test sam jak to mówiono do dobrymi intencjami piekło wybrukowane prawda jest, więc akurat pomysł stoczniowców niestety moim zdaniem padł ofiarą takiej ignorancji w zakresie artystycznym powiedzmy jedno, ale może to być też też przestroga dla nas wszystkich robocza więcej namysłu NATO nad wszystkim wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM formacja 1140 za kilka minut dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego dyrektor muzeum miasta Gdyni państwa mają goście wracamy po informacjach Radia TOK FM wczoraj powracamy do atmosfery Solidarności państwa gościem dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego dyrektor muzeum miasta Gdyni czy pomnik już mamy mówię mówię o tym, że, gdyby pomnik to jest ten moty w model moment, kiedy Tatry podziemne radosna twórczość przechodzi do sfery padły oficjalne już jako rządzące się pewnymi prawami już połowę eksperci, którzy mogą krytykować namawiać tak już sam będzie też, ale to co jest ten moment chwilowy brak, bo za chwileczkę stan wojenny znowuż powraca ostatnio nawet w stanie wojennym mamy przynajmniej jedno dzieło, które też bardzo profesjonalnym wykwitem tej twórczości to jest projekt ołtarza papieskiego na Zaspie Mariana Kołodzieja bardzo wybitnego scenografa doznały najwybitniejszych polskich scenografów teatralnych, które tworzy taki właśnie bardzo studio graficzne dzieło pełne najróżniejszych symboli odniesień do do Łodzi Piotrowej znów trochę tak mówiliśmy Kotwicę na pomniku stoczniowców oraz Łódź Piotrowa prowadzone są uniwersalne symbol kościoła złe strony bardzo lokalnego Łódź okręt statek prawda pod żaglami coś co tutaj żyć z tą lokalną społecznością tak blisko morza tak bardzo ważną może to też wiązało, więc to bardzo ciekawy też taki przejaw w tej ikoną sfery, ale jak mówimy o tej wizycie papieża na Zaspie legendarny program korzysta przeszło do historii tej tt także Solidarności tam bardzo ciekawe też takie akty tego rodzaju wizualnej partyzantki, która może nawet dla badacza wtedy ekosfery są są ciekawsze jestem taki bardzo profesjonalny projekt Kołodzieja mianowicie tam dochodziło do takich podmiany czy np. były na blokach napisy byliśmy jesteśmy będziemy to na ziemiach odzyskanych wszyscy, którzy są gdzieś tam z poroża Śląska to pamiętają takie komunikaty są one miały zresztą przypomnieć wszystkim było wierni zawsze wierni bolało tak ją także wtedy świat ludzie tam dopisywać zawsze wierni Bogu prawda, aby wierni Kościołowi to było i Maryi najróżniejsze jakieś takie takie takie dopiski właśnie, które powodowały, że pamięta ten ten oficjalny przekaz stawał się silnym punktem wyjścia do czegoś co był kompletnie w jego przeciwieństwem czy to taki rodzaj wiem takich osób wersy danej ulicy trafiła w ojczyźnie i Bogu tak jest tak właśnie tutaj fajnie, że są zaś to dlaczego warto się odwołuje czy te fotografie archiwalne które, które pokazują właśnie w ten sposób ten sposób takiego działania nadchodzą prawda to był bardzo bardzo pomysłowe i takie spontaniczne to takie partyzanckie działania w sferze wizualnej co oczywiście też pokazuje to sfera wizualna jest elastyczna jak ona jest trudna do takiego jednoznacznego zaprogramowania prawda, że ktoś coś tam zaprogramować noty za piąty socjalistyczny w blokach z ZUS jakieś napisy nikt nie przewidział że, że jakaś taka taka koincydencja nastąpi czy taki rodzaj jakiejś jakieś wykorzystania czy zawłaszczenia przez stronę tego napisaną na taki przerażający jest się tak to jest jak mówią bardzo stroną graficzną był niesamowicie drobiazgowo z drugiej strony tak tak Duda tak jak ja trudno zgodzić rzeczywiście rządu, ale w znów jako historyk też próbuje patrzeć taki czas takie były czas tak, by pewnie tylko właśnie przez jakiś swój własny gust prawda, który też dzisiaj pewnie inne niż byłby wtedy, ale przez pryzmat tych ówczesnych podstawia się, że ta potrzeba wyrażenia całej masy różnych sensów znaczeń symboli prawda ona wymagała takiej właśnie formę niesamowicie bogaty może nawet zbyt bogaty, bo tak w Tax zastanówmy się ile osób było w stanie cało z złożono symbolikę obejrzeć Dorocie co może być 50 m może 100 m, ale tam ludzie byli z policji od Dolecka wiceprezes Pilicy Obywatelska z pewnością co, że takie świetne zdjęcia właśnie też też jestem potem publikowane w jakiś tam takich Solidarność w publikacjach jak wznoszony ten obiad o ołtarz, a dookoła jakieś zyski milicyjny prawda aktorsko ustawiają się tu też pokazującą tę atmosferę bardzo ciekawy jest zestawienie tego ołtarza gdańskiego są też gdyńskim, które w czasie tej samej wizyty papieża w Trójmieście został zniesiony ten gdyński był radykalnie odmienny prostu się dzięki biały takiego, ale wreszcie do basenu tak krystalicznie czyste formy z kompletnie dokładnie odwrotnego można powiedzieć tak to historyczny Gdańsk nowoczesna Gdynia nie wiemy ile świadomie to było kreowana na morze może i tak natomiast gdy znowu była bardzo ciekawa taka koincydencja obrazów, ponieważ w tym czasie dokładnie, kiedy była wizyta papieża ta nazywa uderzał jest z kraju wzrasta na całej fasadzie teatru muzycznego, które dosłownie sąsiadowała z tym terenem, na którym papież tam był witany ogromny napis z kresów starć rozległ rozpocznie rok jest to też tak pracownicy korzyści po kole to trochę tak jak przypominam, że zdjęcie Chrisa Niedenthala oczywiście jasne prawda kino Moskwa za czas apokalipsy transportery opancerzone tak bardzo podobna sytuacja prawda 1 kolega Sławek Kitowski, które tam właśnie brał udział w tym wywieszają tego tego zakresu prosta projektował to zresztą był spory nacisk nawet, żeby to zdjąć, ale ostatecznych jednak władze partyjne stwierdził, że przy bardziej śmieszyły taką akcją niż niższy niż cokolwiek zyskały ten napis został też taki symboliczny sposób prawda bardzo bardzo ciekawy właśnie jak te koincydencja obrazów w treści, które się w tej ekosferze pojawiają jak one są ciekawe czasem zupełnie nieprzewidywalne to jest fascynujące dla badacza prawda to co z innej beczki taka była parę lat temu, którzy pamiętają państwo taka afera, że tam UKIP w wielkiej Brytanii z taką taką akcję przeprowadził przeciwko imigrantom jakaś takie manifestacje plakaty wydrukowali nową bitwą, gdy je szanował Litwę bratanie może czas znowu tak jak nasze ulice walczyć o Brytanię przed inwazją wtedy niemiecką teraz to imigrant, skąd i użyli archiwalnych fotografii z 1 z brytyjskich z PIT frajerów chciał, że to był szpital Jana ZUM Bach z Dywizjonu 303 prawda była afera, bo właśnie to pokazuje jak ja jak ci imigranci rzeczywiście strasznie zagrażali Wielkiej Brytanii, kiedy bronili dlaczego, bo to są tak bardzo ciekawy przykład tego jak ten ten świat obrazów jak on jest żywy, lecz jak on jest taką materią bardzo kapryśną jak bardzo często jest także my jesteśmy w stanie do końca przewidzieć jak dany obraz zadziała prawda, bo nie zadziała możemy ogromne pieniądze włożyć jakąś kampanię, która w ogóle nie chwyci ktoś inny weźmie tam tymczasowym patykiem na płocie coś narysuje i nagle cały kraj cały świat to podchwytuje prawda to jest też bardzo bardzo fascynujące myślę, że cała ta solidarnościowa epopei epopeja obrazowała ona jest też takim przykładem właśnie tego jak różne elementy na co składały różne zjawiska profesjonalne nieprofesjonalne, o czym mówiliśmy, tym bardziej że, tym bardziej, że to były czasy, kiedy te rzeczy się rozchodziły dużo wolniej niż dzisiaj z zawodu n p . tak, że nie do internetu, ale iść, ale to jak trudno jest właśnie taki chwilowe rozchodzenie się spowodować to o tym, doskonale wiedzą coś tam amatorscy czy też też zawodowi twórcy tzw. memu jasno oczyszcza coś wymyśla rzuca, więc mamy widownie nie wiem 100  0001 000 000 pary czy parędziesiąt milionów osób tej niektóre zapalają inne nie nie wiadomo też sami to jest tak to jest fascynujące, dlaczego mój ulubiony, że mówimy o memach jak jak Brexit został przegłosowany i parę dni później takich, gdzie my właśnie zdjęcia ślimaka w dużym zbliżeniu z Tychów wyproszono bardzo się ślimaczą ku górze z napisem ślimaki na Wyspach są w szoku właśnie dowiedział się, że są rybami chłop spod uwzględniane w także także oczywiście, ale te też nie wiem czy to czy to tylko mnie tak poruszyło czy miliony innych gości sprawdzałem tego nie to co też memy są kapitalnym kapitalnym przykładem właśnie współczesnego tworzenia tylko do sfery czy wykorzystywania obrazów do bawienia się obrazami żonglowania nimi przykrywania fragmentaryzacja takiego budowania na nowo, jakiej rzeczywistości się już niedługo pewnie już powstają prace jakieś doktorskie na ten temat, a niedługo powiat będzie jednak takich klasycznych tematów, które badaczy obrazów historycy sztuki będą będą podejmować jako jako właśnie przeja w dzisiejszy tej atmosfery budowane wokół nas też ciekawe tylko spora część przeniosła się w ogromnej mierze do do tej rzeczywistości wirtualnej cyfrowych prawda ta solidarnościowa, która mówiła no bo jednak bardzo analogowa to trzeba było odbić na powielaczu prawda przyciąć włożyć jakiś tor gdzieś przewieźć rozrzucić rozesłać prawda to to na pewno inni czekać w domu takie uczucie ukryć w domu ukryć gdzieś w pociągu, przewożąc 1 miasto do drugiego stopnia tak dobrze, ale rzeczywistość nie pojawi nie pojawił się jeszcze moty w różnego rodzaju symboliki, bo po panu nawiązywaniu do przeszłości tak nie w czasie czy po powstaniu styczniowym żąda jednak była modna ta pierwsza to biżuteria patriotyczna dziennie czarna taka prosta raczej, a tutaj byliśmy biżuterię w postaci oporników oporników tak jest tak jest to oporniki tak oczywiście były takim ciekawym wynalazkiem w tej epoki nos ewidentny sposób nazwa tutaj wpłynęła na to, że ten mały przedmiot elektrotechniczny tak ten obiekt wpisano sobie w sukienki swetry, zwłaszcza z trybu pamiętajmy, że rozciągnięty sweter w latach osiemdziesiątych był symbolem wyboru i Brodach Broda Broda tak jak w siatce tutaj zmówiły się tu tzw. swetrach ktoś to właśnie takim brodaty opozycjonistą często właśnie z Górnikiem w klapie ciekawe są takie za zachowany na weryfikację zrzeszone w lodach tak samo dobrze dziękuję za czujność w splocie z flot 3 tego pełnionego najczęściej swetra natomiast tak sklepie klęska pyta co innego podnoszono trafi tak do Moskwy matkę boską nosi w klapie oraz to prawda natomiast, że główne garnitury piłkarze są drugą stronę to w tym jutro w urzędach urzędnikami partyjnymi i zapewnienie nosili oporników za uporem tępiono w szkołach nawet prawda to było coś takiego co co też pokazuje siłę takiego wizualnego symbolu jak też zbyt wielu już w jakiej szkole chodziłem z zawodnikami już były też jakiś problem dla tych dyrektorów, bo w to wyglądało na to, że nie panują nad młodzieżą w rynku elektronicznych praw ale, ale są takie ciekawe zachowane w kolejce po części są co zbiory my to test gigantyczna w ogóle produkcja toczymy tutaj mówimy o tych druków tych mówiliśmy o znaczkach finalnych prawda o od tych takich plakietka najróżniejszych o ofertach wtedy tak nazywano podkoszulkach od rodzaju nie wolno z przodu szczególna PiS nie lubię ruskich, a na plecach pierogów Andrzej się do siebie miał tak ruszyliśmy z taką właśnie koszulkę czy doświadczy nosiły takie ironiczne jakiś w przypinki w zasadzie zapluty karzeł reakcji prawda to dlatego też była masa tego było naprawdę taka masa to właśnie nie do ogarnięcia, chyba że są instytucje, które Fundacja centrum Solidarności prawda prywatni kolekcjonerzy w Polsce, które zbierają można dzięki temu badacz, ale też otchłań jest naprawdę otchłań w tej otchłani wracając do górników tę książkę takie smaczki jak to, że zdarzały się wersy luksusowe tych opornych w zasadzie wpisano po prostu opornik, a ten zdarza się w wersji jubilerskie opornych oprawiony w jubilerskim srebrną oprawy jakieś pół szlachetnym kamieniem ten w ogóle nie są to nasi bogacze opozycjoniści fakt, iż kwestie te pytania prawda jak to interpretować teraz być może troszkę starsze panie dystyngowany, które też często po stronie Solidarności się opowiadały dla tak po prostu opornych może był zbyt jednak wprost w, a tak już Milewski kolektor, żeby się w trakcie jest standard to zawsze jak to niesamowicie pokazuje nam bogactwo tych możliwości jest zaskakujący to jak się patrzy na to z tej perspektywy już nowych kilkudziesięciu lat to to inwencja pomysł przerabiania np. obiegowych monet na jakieś takie tam zostawiano Orła po jego stronie do rozmów banknotów tak bardzo trudno lokowanie tam z tak oczywiście wyjazd, bo przecież prawdziwe banknoty przerabiano towarzysze czas robiono w jakiś kolarze z tych banknotów oficjalnych, zmieniając zupełnie sens jak właśnie świadczy monet gdzieś tam w dużych ośrodków internowania taka moneta została wykorzystana to co służy Orła zostawiono w Struga tam jakimś narzędziem ostrym koronę po drugiej stronie znak Solidarności walczącej tutaj stworzył taki rodzaj numizmatu opozycyjnego z tego co było zupełnie zwykłe obiegową monetą czy to są ciekawe rzeczy, ale ale, ale niezliczone nic nie ogarnia właściwie powiedział bardzo, ale dziękuję pięknie dziękuję dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego i dyrektor muzeum miasta Gdyni był państwa i moim gościem informację za kilka minut o godzinie dwunastej po informacjach Roch Kowalski i popołudnie Radia TOK FM serdecznie zapraszam na ten program za 3 minuty informację o godzinie dwunastej dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. W aplikacji mobilnej i na stronie. Z pakietem "Aplikacja i WWW" podcasty TOK FM zawsze pod ręką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA