REKLAMA

Cadyk znaczy sprawiedliwy

Data emisji:
2019-07-30 11:00
Audycja:
OFF Czarek
Prowadzący:
Czas trwania:
39:31 min.
Udostępnij:

Kontynuujemy naszą rozmowę z prof. Marcinem Wodzińskim o jego książce "Chasydyzm. Wszystko, co najważniejsze". Rozwiń »

Więcej: https://austeria.pl/produkt/chasydyzm-wszystko-co-najwazniejsze/ Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

państwa i moim gościem jest prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego dzień dobry panie profesorze dzień dobry państwu po raz kolejny spotykamy się, aby porozmawiać o chasydyzm je, bo za hasło brzmi pan chyba co 2 tygodnie wydaje książkę wiek co 2 miesiące może co 2 miesiące dobrze tak się złożyło 12 latach pracy 3 książki ukazują się w ciągu roku chasydyzm wszystko co najważniejsze książka wydana przez wydawnictwo Austeria to Rozwiń » jest książka, która ostatnio rozmawialiśmy, ale właściwie tylko na gry byliśmy, bo te to jesteś bardzo obszerna pozycja, a poza tym temat jest bardzo przed no to wszystko co najważniejsze o tym, temacie tak wszystko najważniejsza jak zaczęliście jakieś boczne tematy skręcać wprawo lewo to właśnie można gadać gadać no można o was weźmie rozmawiać o różnych aspektach, ale gdzieś w centrum tych grup, na które chasydzi dzielą się niekoniecznie z powodu miejsca zamieszkania czasem z miejsca pewnych preferencji stolica DEK teraz przeciętny obywatel naszego kraju pewnie zastanawiasz się kim ten cadyk jest kim ten spadek nie jest czy uda się go jakoś odnieść do tych terminów pojęć, które znamy czy innych religii czy z czy w ogóle z innych terminów dotyczących administracji organizacji, jaka jest jego relacja z innymi a jakie jego relacja do szefa na górze no na tym zastanowić się nie tylko zwykli mieszkańcy naszego kraju jak pan mówi, ale też badacze chasydyzmu i badacze religii, bo to jest właściwie najlepiej zbadany aspekt chasydyzmu właśnie przy jego przywództwo ci Sadek samo słowo Sadiq znaczek po hebrajsku sprawiedliwy jedno odsyła do takiej przechadzki koncepcji zgodnie, z którą świat istnieje dzięki sprawiedliwie ona się z czasem przekształca w koncepcie 36 sprawiedliwych ukrytych sprawiedliwych pewnych lamy 2 wyników, bo mamy 2 razem daje 36 musi ich ramy 2 w nocy nikt nie wie, gdzie oni są nikt nie wie kim są, ale tylko dzięki nim Bóg zachowuje świat, gdyby nie było tych 36 sprawiedliwych świat nie miałby sensu istnieć dla Boga i przestał istnieć część nieśmiertelni, czyli nie oni w każdym pokoleniu rodzą się od nie wie, kto to jest 1 zamierza wrócić wreszcie co najmniej 36 i też koncepcja znana mistrz mówi żydowskie mu od urzędu od późnej starożytności i tutaj nie ma w tym sensie Sadek jest starą koncepcją, ale chasydyzm tak wiele ruchów religijnych jest jednocześnie bardzo konserwatywny zachowywania pewnych koncepcji i rewolucyjny nadawanie nowego znaczenia, a dziś nie sady to nie jest tylko jakiś nieznany przywódca religijny, na którym opiera się istnienie świata, ale też bardzo konkretna znana wszystkim osoba z imienia z miejsca zamieszkania i aktywności swojego pochodzenia w związku z tym inaczej niż w tradycji żydowskiej passy dziś można pojechać do cadyka i poprosił o interwencję uboga, bo co jest bliżej Boga dzięki temu, że jego dusza jest na nieskończenie wyższym poziomie doskonałości religijnej on wchodzi bliższy kontakt z Bogiem i może przekazać mu prośby, a drugą stronę jest szefa czyli jakby kanałem, przez który Bóg zsyła na świat wszystkie dobrodziejstwa jakiś, jakimi świat obdarza jest to sady, jakby dystrybutorem w imieniu Boga tego wszystkiego co Bóg przekazuje prostym ludziom na ziemi pewnie fajnie jest mieć takiego cadyka, do którego można pojechać spotkać osobiście, ale w momencie, kiedy mamy tych co jego najbardziej popularnych to stać się fizycznie niemożliwe, bo to jest taka liczba potencjalnych chętnych, że dzień miesiąc rok za krótki, ale też nie każdy musi chcieć chodzi o tych najpopularniejszych to w zależności od zapotrzebowania religijnego jedni będą szukać takich celników, którzy są potężni jak mają wielkie dwory wielki wielką liczbę zwolenników, a nie będą szukali intymnego kontaktu z językiem i będą skłon ni grupować się w mniejszych grupach to również związane z zamożnością dość paradoksalnie te największe grupy chasydzkie gromadzą najzamożniejszych ludzi, bo przeciętny na odległość od cadyka do mieszkającego w nowym Targu 200 m dalej jazda jest duża w związku z tym podróż jest droga uczestnictwo w tej grupie kosztowne bycie chasydyzm dynastii GER albo czwartku jest kosztowny bycie asy 1 z dynastii 5 albo wąchockiej bardzo tanie, bo cadyk mieszka 10 albo 30 km od przejść od swojego zwolennika i nie mogą być na co dzień na tym także to są różne czynniki, które wpływają na to, że różne grupy gromadzą się wg innych kluczy kluczy przywództwa duchowego, ale również klucz organizacji przestrzennej są bardzo powiązane, ale czy wymagamy czy Dwór cadyka wymaga cadyka więcej znaczą powinien być mądrzejszy bardziej sprawiedliwy bardziej opanowano niż przeciętny Asset Tadek czy każdy Hasi powinien dążyć do tego co powinno być stałą własnością każdego z właściwością każdego adwokata czy wygód Unia mistyka przyciągnięcie do Boga cadyk przebywa stale w kontakcie z Bogiem każdy Hasi do tego dąży, ale bez pomocy cadyka właściwie nie jest mu nie jest w stanie tego osiągnąć w tym oczywiście Sadek jest święto 3 niż jego zwolennicy bliżej Boga niż jego zwolennicy ktoś musi przekładać ani na mądrość ani nauczono ość ani na zamożność są bardzo różne typy przywództwa znamy historyczne przypadki cadyków, którzy byli dyslektyków ami, którzy nie potrafili właściwie czytać pisać czy funkcjonalnie czytamy oczywiście nie byli analfabetami, ale funkcjonalnie nie posługiwali się nigdy uczono ością znajomością tekstów religijnych jako istotnego, a oraz liczbie chciałem dać bardzo ważnego przecież instrumentu komunikowania teście religijnych poprzez egzegezę tekstów religijnych poprzez znajomość tego korpusu literatury rabinicznej mamy takich satyryków, których z punktu widzenia uczynność rabini można uznać za nieuków wyznaczeni byli mniej święci oni mieli gorszą mniejszą charyzmy mamy też takich, którzy opierają swoją charyzmę na splendorze zamożności mówi der Mark Rut, czyli droga królewska chasydyzmu, więc budowanie właściwie Królewskiego splendoru, które ma być 1 z form przekazywania ten splendor na ziemi jest jakby odbiciem splendoru niebieskiego wspaniały świat Bożego odbija się w wspaniałości dworca, ale mam też bardzo skromnych cadyków, którzy żyją w wiejskich chatach bardzo skromnych warunkach, którzy są wybitnymi tak młody sami, którzy świetnie zdają na inne literaturze religijnej mamy też takich, którzy mogli powiedzieć co brat łata to zaś są bardzo bliskimi ludziom ich codziennych problemach mamy też cadyków, którzy prowadzą życie ascetyczne mamy bardzo wiele różnych modeli przywództwa powiedział panie profesorze charyzma jest taki najważniejszym należały zdecydowanie tak jak w jak wielu słabo strukturyzowanych grupa religijnych ruchach religijnych to opiera na charyzmie tak, by potem ona instytucji analizuje to jest taki proces, jaki asy, gdyż można pięknie przestudiowanie, jaki fason bardzo wielu socjologów, którzy nie zajmują haseł jako takim, ale w nas byśmy lepiej niż, gdzie indziej widać co to jest charyzmat ligi na i w jaki sposób ona się Instytut realizuje coś co było dla Maxa Webera takim wielkim tematem wstydliwym nad socjologią religii współcześnie socjolodzy uwielbiają badać Betard dla wśród uwielbiają badać na przykładzie chasydyzmu, bo tu pięknie widać jak komunikat czy taka nie struktury Giovanna wspólnota zmienia się w coś co tak nazywał kominy liczyli, czyli wspólnotą gminą może giną w jaki sposób grupa religijna mała oparta na indywidualnym kontakcie, w którym charyzma jest charyzmą indywidualną wynikającą z tego, że ktoś jest szczególnie Święty albo szczególnie uczony wyróżnia się grupy sobie równych, ale uznających jego autorytet ludzi sprawuje charyzmatyczne przywództwo nad tą małą grupą po jego śmierci, kiedy grupa znacznie większa rodzi się problem wyłonienia następcy to jest kryzys jak przy, jaki przechodzi bardzo wielu ruchów religijnych, a dziś niektórzy pojawiła się kwestia instytucji realizowania, kto jak ma wyłonić następcę, tym bardziej że chcieliśmy też bardzo istotny mechanizm, bo tutaj, bo chasydyzm jest wspólnotą latarnią nowoczesną w tym sensie wspólnotą, do której należy się, bo chce nie ma obowiązku przynależności do chasydyzmu w związku z tym, kto jest uprawniony do wyłonienia następcy i w jaki sposób na to się stać i o tym, porozmawiamy po informacjach o grze porozmawiamy po informacje prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego chasydyzm wszystko co najważniejsze książka wydana przez wydawnictwo Austeria oni dzisiaj rozmawiamy nasze drugie spotkanie dotyczące tej książki wcześniej Atlas, a sadyzmu no i tak jak powiedział na początku po prostu nie składa broni prostu produkuje, więc następną książkę w sierpniu na rangę University Press wydaje książkę p t. stadion asystenci studiując chasydyzm źródła metody perspektywy to jest zbiór 13 artykułów o właściwy rozdział źródło znawczyni materiału znawcy, które pokazują jak można badać chasydyzm co nowego nie możemy powiedzieć informacje o godzinie jedenastej 20 po informacjach wracamy do programu off czarek wczoraj prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego jest państwa i moim gościem, że rozmawiamy o chasydyzm nie Całek postać cadyka i instytucja co DK właściwie czyli kto jak wybiera cadyka, kiedy odchodzi charyzmatyczny 1 charyzmatyczna mówiliśmy o inscenizacji jego przywództwa w różnych grupach co się dzieje różnie i na różnych terytoriach na Ukrainie instytucjonalizacja dynastii chasydzkich ona już zaczyna osiemnastym wieku w centralnej Polsce do drugiej połowy dziewiętnastego wieku jeszcze bardzo nie strukturyzowane, ale generalnie taka ogólna tendencja, która się dzieje kasy liczbie to jest tendencja przejścia od swobodnego wyboru wspólnoty, do której się należy i takiego swobodnego przepływu chasydów między różnymi fabrykami, z którymi wiążą się na krócej lub dłużej najczęściej do śmierci tego przywództwa, po czym zwolennicy tego cadyka, który właśnie umarł przychodzą do innej grupy, kto może być powiązana wspólnym studiami może być 1 z uczniów może być 1 z synów zmarłego cadyka może być też ktoś dość odległy od niego ktoś, kto dla tych co chasydów zachowuje, jaki związek duchowy odległy związek duchowy taka swobodna struktura przepływu zwolenników zmienia się od końca osiemnastego wieku dziewiętnastym wieku dominującym motywem jeździ dziedziczenia, czyli dynastyczną ość syn albo synowie cadyka stają się sady kami po jego śmierci czasami w dziewiętnastym wieku już za życia swego ojca pełnią taką funkcji pomocniczych cadyków czy główny sady rezyduje w Czarnobylu, a jego synowie rezydują w quizie fatalny duży skup i w kilku innych miejscowościach tam pełnią funkcje pomocnicze do czasu śmierci ojca, jakie jak on umiera to każdy z nich tworzy własny 2 i czasem tych w sumie 100 cadyków dynastii czarnobylskiej w tych kolejnych pokoleniach opanowują coraz większy obszar Ukrainy centralnej zachodniej taki model dynastyczne dominuje dzisiaj właściwie dwudziestym roku to jest jedno niemal jedyny model dzisiaj już trudno sobie wyobrazić cadyka, który nie byłby synem cadyka żona cadyka czy jest takim dodatkowym łatwiejszą ścieżką do cadyka może być, ale dla kobiet bardzo rzadko dla innych może być istotnym elementem świata chasydzkiego wtedy, kiedy Sadek umiera nie ma następcy albo nie ma naturalnego następcy, bo jego syn n p . jest bardzo młody jeszcze nie może samodzielnie sprawować przywództwa i wtedy pojawia się taki model kobiety jako regentki takiego intelekt, a właściwie i taki model pojawi się czasami poza tym kobiety oczywiście wywierają istotny wpły w na kształt dworu czasami poprzez zakulisowe naciski najczęściej poprzez ich ogromną rolę w organizacji życia Dworucha wszystkich ich kobiety dość często decydują o tym kto może, kto nie może być dopuszczony jak będą organizowane te rzeczy jak wygląda przestrzeń Dworucha wszystkiego ci, które przestrzeni są publiczne ruszą prywatne, które są dla mężczyzn, które są dla kobiet także one tam odbywają, ale dużo mówiliśmy poprzednim razem to chcę przypomnieć czasy, gdy to jest dzień dobry skład to jest klub dla panów, a nie dla pań Klatt klasycznym chasydyzm kobiety są wyłączone nie ma dla nich miejsca instytucjonalnie nie ma do nich nie patrzyliśmy w związku z tym rola żony cadyka jest również dość ograniczona znacznie mniejsza niż moglibyśmy sobie wyobrazić właśnie na tej zasadzie on prowadzi 2, a ona organizuje jej rola jest jednak znacznie znacznie skromniejsza przynajmniej słabiej widoczna po co mężczyźni przechodzą do cadyka czy jakaś gradacja potrzeb tak jak banał i umysł naj mówi Hasi skora miejskie powiedzenie to znaczy chasydzi i nie chasydzi przychodzą do cadyka do cadyka nie trzeba wchodzić tylko jako Asset czasem przychodzi do cadyka ze względu na wzbogacenie duchowe na torze potrzebuje takiego duchowego kontaktu ze swoim przewodnikiem, ale przychodzi również o to, żeby Sadek mu pomógł w jego codziennych sprawach i w tej drugiej sprawie przychodzą do cadyka również nie chasydzi mogą przychodzić zwykli Żydzi chasydzkie mogą przychodzić nawet chrześcijanie mamy wiele świadect w o chrześcijanach odwiedzających dwory cadyków mogą wchodzić nawet kobiety do niektórych cadyków są dopuszczani do innych nie, ale wtedy składają kwity, czyli taką prośbę na szczęście zachowało się trochę takich chwili jest 1 zbiór sady takiego prawie cadyka, który przez to, że był Żydem niemieckim miał porządek w swoich papierach się zachował 7000 próśb złożonych do niego w drugiej połowie dziewiętnastego wieku i z tego możemy prześledzić od co prosili ludzie przychodzący na jego Dwór z 7000 udało się ułożyć takim no dość dość regularnie podział na 3 kategorie tak jak mówiłem jak banał umysł naj proszą o kwestie związane z życiem czy zdrowiem ba naj, czyli dziećmi, czyli potomstwem Mezo naj, czyli zarobkiem źródłami utrzymania i osiągnie więcej, czyli połowa kwestii dotyczy kwestii zdrowotnych, a wśród nich najważniejsza jest taki dotyczy drugiej kategorii, czyli dzieci ci bezpłodności wszystkich problemów związanych z bezpłodnością to bardzo jest jest moim zdaniem ciekawe, bo to pokazuje nie z medyczny znaczenie problemu bezpłodności i umieranie dzieci to nie jest największy problem dziewiętnastym wieku mógł powiedzieć nas tego wieku to największy społeczny problem nie medyczne tylko społeczny problem pokazuje znaczenie tej kwestii i widzimy czasami poruszające historie, kiedy haseł przychodzi do cadyka i prosi, żeby mu pomógł, bo 10 lat są małżeństwem z jego żoną i nie mogą mieć dzieci i wszyscy mu każą porzucić żony, bo w tradycyjnym świecie w obrazie nie było naturalne, że bezpłodności winna jest wyłącznie kobieta i on nie chce on mimo wszystko kocha swoją żonę bardzo poruszające sytuacji bardzo bardzo bolesne te kwity pozwalają na bardzo głęboki wgląd w taki obszar życia wspólnoty żydowskiej chasydzkiej, który jest niedostępny przez inne źródła poruszające źródło to jest taki bardzo ciekawe kwit el Rachel o wprowadzenie jej pod chałupę z przeznaczonym jej szło LM będą Gila, który jest oddany, a jego dusza pragnie pan już od 3 lat i ojciec Hans Hennig to wielki Bogacz zaś ojciec wyżej wspomnianej Panny nie mógł dać takiego posady j w. wspomniany młodzieniec mógł zdobyć jednak Szmuel przychodził sam kilkakrotnie przekonywał, że część jego życzeniem pragnieniem jest pojęcie zarząd ojciec młodzieńca nie zgadzał się na to zmuszał go do pisania kontraktu zalet nowego inną dziewicą jednak on mimo wszystko stale przychodził do tej dziewczyny obiecywał, że zerwie wcześniejsze zaręczyny i tak też zrobił trzykrotnie potem wyżej wspomniane młodzieniec naciska na swego ojca matkę ów aż ojciec przeszedł swoją żoną rodziną znają osobiście wielkiej radości uścisnął dłoń ojca dziewczyny, by dać mu posadę w 2000 rubli i kontrakt na czeczeński został zawarty, a potem pan młody wyszedł ze światem panną i o zwał się tymi słowy niebiosa są mniej to świadkiem, że ich nie rozdziela, chyba że nie daj Boże śmierci rozdzieli, albowiem mocna była ich miłość później zaś ojciec młodzieńca znów nie chciał dać synowi tego został ustalony na wyprawę ślubną i powiedział nie słuchały śmiech mówiłem ci, że im, żeby nauczyć wyswatać i dlatego nie da się wyprawy dlatego pan młody nie chce, a potem, gdy syn powiedział, że słucha głosu użycza ojciec młodzieńca powiedział, że przepis na niego cały majątek jeśli się zgodzić się na ślub z tą panną, która była mowa wyjdzie mu to na dobre, bo ona pragnie pan Rachel siedzi lamentu jednymi nocą, bo hańba jest wielka dlatego nie odwoła się zlituje i pomodli za nią, bo pan napełnił serce ojca, by ten podtrzymał zobowiązanie, by nie doszło do ściśnięcia dłoni z innym światem i ciężkiej klątwy z powodu zerwania zaręczyn no to tak Irena Julia posiada może mamy cały scenariusz to właściwie tak, a takich kwit jest 7000 nie wszystkim takie bogate i nic i w szczegóły i narracyjny, ale one wszystkie pokazują tego typu problemy jak jej np. mężczyzna składa PE kwituje proszę o Mir domowy, bo jego nowa żona nienawidzi jego dzieci z poprzedniego małżeństwa albo kiedy kobieta w imieniu swojego męża składa prośbę o to, żeby wrócił z Ameryki zaczął, a przynajmniej zaczął przysyłać pieniądze stamtąd na utrzymanie swoich dzieci, kiedy w innej historii jeszcze bardziej może poruszającej słyszymy o mężu, który został żołnierzem i wywieziony na Syberię i po 10 latach służby wojskowej przestał się zbyć swoje rodziny i nie wie co zrobić z trojgiem dzieci i t d . i t d . historie są dla mnie bardzo poruszające, bo każda z nich jest indywidualna i to jest takie wyjątkowe źródło, bo pokazuje życie najniższych warst w społeczności żydowskiej, czyli pokazuje coś co jest poza obrazem normatywnej rabiniczne kultury żydowskiej mamy bardzo mało źródeł, które pozwalają nam popatrzeć na to jak wygląda, a jest mówi Mucha kiedyś mnie to pozwala nam to zobaczyć, jakie sprawy są najważniejsze to znaczy z jakimi sprawami przeciętny Żyd uważa, że może przyjść do cadyka innymi słowy jakich kompetencji cadyka co sady może, czego nie może co warto go prosić co można go prosić co będzie chciał spełnić co jest w stanie spełnić czy też pojawia również takie ludowe wyobrażenie cadyka, bo to co do tej pory mówiliśmy od wieku to w dużej mierze rabini liczne wyobrażenie o wysokiej kultury rabin liczne na temat duchowego przywództwa cadyka prawda on siedzi tam dziś na włosku w niebie ma blisko do pana Boga w związku z tym on zsyła wszystkie dobra na świat to z punktu widzenia cadyka co sobie o tym, myślą prości chasydzi albo kości nie chasydzi, którzy proszą o pomoc jak oni sobie wyobrażają jego jego władzy jego kompetencje badałem te chwile, dlatego że one pozwalają na wygląd od dołu one pozwalają na przedstawi Egipt gali karnego ani elitarnego obrazu Pańskiego przywództwa i ten obraz nie jest w pełni kompatybilny z obrazem elitarnym pierwsza rzecz to jest dla mnie absolutnie fascynujące kwestia zaufania do cadyka to naturalna kategoria w każdej religii jeśli chcemy, żeby czuć się spełnił to musimy zaufać temu ludowi cudotwórca musi mieć pełne zaufanie osoby, które go o to prosi w kwitach bardzo pięknie widać te obietnice wyznawców, którzy przychodzą do cadyka i proszą go o wstawiennictwo, ale mówią jak się spełni to ja tak będzie postępował jak okazały się mamy takie warunkowe zawierzenie mamy też sytuacje kolejna paradoksalna sytuacja, kiedy sady ktoś obiecuje, a pół roku później ten wraca i mówi rewia obiecało mi, że w ciągu pół roku zostanę rabinem w jakiejś dużej miejscowości, a ja ciągle nie dostałem żadnej oferty nie spełniło się nie mówić co prawda chwili oddawał pieniądze za to co mi obiecał, ale trochę ta relacja tak wygląda znaczy, że strony zaufanie z ich strony ograniczenie tego zaufania sprawdzą i bardzo właśnie taka bardzo dynamiczna sytuacja takiej samej sytuacji mamy z punktu widzenia cadyka jedno z moich ulubionych historii opowiada o tym jak w dwudziestoleciu międzywojennym cadyka Elimelecha Peela z Błażowej Mieszko w Rzeszowie był za zaangażowany w sprawy między szewcem, a garnizon polskim garnizonem w tym, że w Rzeszowie do czego szewca wpłynęło zamówienie na dużą liczbę butów wojskowych o oczywiście zadowolony wyprodukował nie wiem 100200300 lub dla całego garnizonu, ale buty bardzo szybko się rozpadły w związku z tym dowódca garnizonu wniósł sprawę do sądu przeciwko temu szewca szewc zaraz poleciał do la Zara prosi go, żeby Pomóż mi, bo mnie zaraz do więzienia wsadzą mu się zamieni ich Bóg sprawiłby, żeby sprawa nie padło na mnie ryby mówi dobrze, ale 300 zł my się należy za interwencję w dobrze dam ci to 300 zł tylko, żeby nie poszedł więzienia i rzeczywiście się w sprawę wygrał wrócił do cadyka mówi, żeby mój adwokat powiedział, że ta sprawa była oczywiście do wygrania toby się nic nie należy, bo no przecież tutaj nic nie zrobiłeś sprawa była wygrana na poziomie prawnym nie mieli przeciwko mnie argument dzieci nie mam tych 300 zł no trudno co zrobić, ale dowódca armii dowódca garnizonu już odwołanie, więc znowu się przyleciał do do do cadyka mówi, żeby ratusz, bo jest odwołali z domu mogą wsadzić do więzienia na co ryby już odejść z poprzedniego przykładu mówi dobrze interweniuje, ale 300 zł na stół najpier w płatne z góry co szewskim zrobić wysupłał 300 zł zapłacił sprawa trafiła do sądu odwołanie sprawa ostateczna i szew przegrał trafił do więzienia na co, żeby powiedział ja dostałem się należało i on dostał co mu się należało prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego państwa gościem informacja 1140 informacja wracamy o czary państwa mają gości jest prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego rozmawiamy o oraz, gdyż umie i tak też taki też z tytułu 1 z książek pana profesora chasydyzm wszystko co najważniejsze książka wydana przez wydawnictwo Austeria między fasadami zwykłymi Żydami z rąk China rozgorzał spór trwały od pewnego czasu teraz zaś przemienił się otwarty konflikt zwykli Żydzi głównie rzemieślnicy miejscowi handlarze zazdrościli bogatszy od siebie haseł do Chin jawną pogardą traktowali biedaków niewykształconych był to przykład odwiecznej wrogości zawiści, które przez stulecia, którą się stracić klasy, tyle że tym razem przejawy dotyczyły spra w religii oto cytat Dariusz Klinger z jego wspomnień z Polski taki trochę rasistowską zabarwiony, ale my bardzo się pod tym pod tym podpisuje, bo to wskazuje na związek między ekonomią religią absolutnie fascynujący to SN, rozpatrując zagadnienie badane od bardzo dawna na różne sposoby socjologia religii patrzy na to trochę inaczej niż ekonomiści historycy w historiografii kasy, gdy mu właściwie do dzisiaj panuje przekonanie, że chasydyzm był ruchem biedoty, a przynajmniej o swoich początków był ruchem biedoty taką teorię sformułowali właściwie ojcowie założyciele historiografia sadyzmu, ale jak zapytamy, skąd to wiedzą zawsze są to bardzo skromne i moim zdaniem niewystarczające źródła jako świnie, dlaczego mielibyśmy takie przekonanie wierzyć w związku z tym postanowiłem to policzyć i udało mi się znaleźć kilka list chasydów z 4 miejscowości centralnej Polski pierwszy po dziewiętnastego wieku i list podatkowych tych samych miejscowości porównałem 2 listy we wszystkich 4 miejscowościach wyszedł bardzo podobny i fascynujący model Intel zależność relacji po pierwsze, tradycyjna społeczność żydowska w Europie wschodniej dzieliła się na 34 grupy zawodowe około 40 % to byli ludzie związani z handlem usługami finansowymi również druga grupa 40 %o wa to umorzenie silniczki potem 2 grupy około dziesięcioprocentowy, dlaczego lotnicy niewykwalifikowani i wolne zawody wśród tych wolnych zawodów byli głównie funkcjonariusze gminni to był to nauczyciele rabin szosę ci, że za rytualny to musi być też żebracy i różni inni ludzie wolnych zawodów i tak wygląda ogólna struktura tych wszystkich 4 gminach, które przebadały jeśli chodzi o nie chasydów to wśród chasydów proporcje kompletnie inna po pierwsze, chasydzi są średnio bogaci niż chasydzi są 3 najwyższych klasach podatkowych, kto siedzi na 56 lat podatkowych wtedy społeczność romską w centralnej Polsce oni są nad reprezentowani 3 najwyższych klasach podatkowych i nie do reprezentowania 3 niższych i o ile wśród niech haseł takich Żydów około 40 % ludzi zajmuje się handlem wśród chasydów 87080 % prawie niema rzemieślników zupełnie nie ma robotników niewykwalifikowanych i są do nad reprezentowani w wolnych zawodach związanych z funkcjami religijnymi i to moim zdaniem pokazuje bardzo interesującą zależność między religią i ekonomią, bo to nie jest związek przypadkowy pytanie, jakie trzeba postawić rzeczywiście czy chasydyzm przyciąga zamożnych ludzi szczególnie kupców ci kasę z wrażeniu ludzi zamożnymi to jest pytanie, które istnieje w socjologii ligi do właśnie dotyczy wszystkich Religi i sugeruje w szóstym rozdziale tej książki hasłem wszystko najważniejsze, że to właściwie pozorna opozycja, bo te mechanizmy są współ on skorelowane są współ istniejące przez to, że chasydyzm wspiera, że przyciąga ludzi o wysokim kapitale wspiera ich bogacenie się oczy przyciąga takich ludzi, którzy mają możliwość wzbogacenia, którzy mają potencjał osobisty społeczny kulturalny każdy inny, który pomoże im w przyszłości się wzbogacić, a jednocześnie przez to, że gromadzi takich ludzi stwarza mechanizmy, które im to ład, który to ułatwiają klientom umożliwiają, żeby takie taki prosty przykład 1 z kasy z amerykańskich krytyków z maski dziewiętnastego wieku pisał o tym, że co rynkowi organizują zjazdy na swoich dworach taki największym zjazdy późno późnym latem wczesną jesienią a dlaczego wtedy robią Ano, dlatego że wtedy jest najwięcej towarów rolnych na rynku w związku z tym żyć mają najwięcej pieniędzy z handlu i mogą czynić największe datki finansowe, więc widzi w tym taki jest taki typowym mechanizm naturalny historii ligi, kiedy widzimy elity religijne jako tych, którzy wykorzystują naiwność swoich zwolenników ale kiedy popatrzymy na to z punktu widzenia tych zwolenników to oni tam niekoniecznie są wykorzystywani w ustawie zjawią się tym dworze i kogoś potykają kupiec zbożowy z Mazowsza spotyka nadwozie Aleksandr o wie kupca zbożowego z Wielkopolski 1 z nich ma za dużo zboża, a drugi potrzebuje kupić i co tam robią mają idealną sytuację ekonomiczną, która wspiera ich działalność ekonomiczną po pierwsze jest to szeroka trans terytorialna sieć kontaktów i po drugie to jest Sicz kont jak kontaktów niekompetentni w nich takich, w których zaufanie jest podstawowym kapitałem 2 chasydów wyznawców tego samego człowieka ufa sobie, a wszystkie relacje ekonomiczne oparte na zaufaniu są generalnie efektywniejsze niż te, które opierają się na wymuszeniu kontraktów i w ten sposób kasy ZUS stwarza naturalny kontakt naturalne relacje ekonomiczne, które pozwalają będą się bogacić dobrze, a co, jeżeli spotka swego konkurenta na tym, że dworzec tak znowu mamy sytuację, która jest dla obu korzystniejsza, bo jeśli 2 konkurentów spotka się sytuacji nie jest zaufania do skazani są na sąd, który jest kosztowny i zawsze w wypadku tego sądu istnieje ryzyko, że któraś ze stron będzie próbował ten sąd obejść oszukać nie dotrzymać warunków umowy są to tylko sąd i będę mógł rozstrzygnięcie tego sądu potraktować także będzie dla mnie ekonomicznie korzystniejszy, a trochę na Gnie wynik sprawy to pewnie tak zrobię nadwozie zamyka się nie stanie, bo jeśli mamy sytuację konkurencyjną jeśli mamy sytuację konfliktu pod sady jest naszym rozjemcą w stoczni powiedzieliśmy w poprzedniej części sady poza tym, że jest cudotwórcą to ma drugą niesamowicie ważną funkcję się równorzędnym on jest ekspertem od spra w boskich ekspertem od spra w ludzkich znaczy on jest arbitrem on ma pomóc znaleźć etat komuś, kto takiego etatu nie ma ma poradzić młodemu rabinowi dziś ma przejść, żeby miał lepszy dochód ze swojego rabina z 2 on ma po podpowiedzieć, kto kim powinien zawrzeć związek małżeński on się zajmuje również sprawami codziennymi oni również rodzajem banku bez odsetkowego to znaczy sady dostaje pieniądze i sady może pożyczyć pieniądze na rozpoczęcie biznesu jest coś, czego nie chasydzi nie mają też jeszcze 1 kolejna szansa na rozpoczęcie skutecznego interesu tradycyjnie zaczyna się to albo przez pieniądze rodzinne albo przez pieniądze z gminy żydowskiej każdy z tego może skorzystać, a może korzystać z trzeciego źródła wsparcia albo cadyka albo w wyznawców wspólnota Polska jest mniejsza niż wspólnota ogólność rozkazów z tym jest ekonomicznie efektywniejsze i mamy wiele pięknych historii, które pokazują w jaki sposób chasydzi wykorzystują strukturę religijną społeczną do wsparcia działań ekonomicznych, ale który chce bardzo mocno podkreślić wykorzystują to do wsparcia działań ekonomicznych, które są narzędziem oddziaływania religijnego społecznego ekonomia nie jest celem ostatecznym celem tych działań jest kilku kin opowiada n p . jak w Kamieńcu litewskim, który mieszkał pewien dostawca mąki dzierżawca mój mój dostawca mąki antyrosyjski doniósł na sali aktu został aresztowany przez jakiś krótki czas był w areszcie i wyznawcy tego wtedy postanowili się na nim zemścić za donoszenie do władz carskich na co Dyka co zrobili odwiedzili wszystkich ludzi, którzy kupowali tego dostawcy mąki odwiedzili ich powiedzieli, że pod groźbą klątwy i wybicia wszystkich szyb i fizycznych różnych konsekwencji na nich mają nie kupować muzyki od tego dostawcy dostawca rozwoził mogę wszystkich swoich kontrahentów ten sposób, że oddawał im pierwszą porcję na kredyt zbierał płatność przy w momencie postawienia drugiej dostawy tam 0304 . kolejny w ten sposób cały czas interesie kręci w momencie, kiedy wszyscy odmówili mu do zapłaty on właściwie kompletnie zbankrutował przestał uszanować ekonomicznie co zrobił poszedł cadyka z prośbą o to, żeby mu wybaczył i żeby pomógł odzyskać z ZOZ rozdysponowane pieniądze to co się wtedy zgodził pod warunkiem, że będzie co roku przewodził swojego syna na 2 i modlił się w czasie zostanie wyznawcą tegoż cadyka to pokazuje w jaki sposób do celów nie ekonomicznych z haseł wykorzystali bardzo ścisłą silną więź to nie w niedużej wspólnoty chasydzkiej, żeby wymusić działania ekonomiczne na fasadach nieraz dach, żeby osiągnąć cel ekonomiczny im się, że to jest kluczowe dla zrozumienia też ekonomicznego sukcesu pasy weźmie dobrze, ale przecież powinien tam jakiś wątek jednakowo ekonomiczne, bo pożyczamy pieniądze bez dodatkowo rozumiem, licząc na to, że Sadek pożycza, by zostać całych pożycza pieniądze bez dziecko bez odsetkowe, licząc na to, że wdzięczne po albo udanym biznesie, bo nieudanym człowiek będzie powracał do niego i tym samym, gdyby długofalowego wspierał także ekonomicznie także ekonomicznie, ale tylko także ekonomicznie oczywiście to jest założenie, że on kiedyś te pieniądze odda przynajmniej tę sumę kapitału, a być może nawet jeszcze będzie składał większe lepsze datki, ale to nie jest głównym celem podstawowym celem jest wsparcie wyznawcy wsparcie społeczne, a inne cele ekonomiczne w tym oczywiście też istnieją to Intel temu nie możemy zaprzeczyć, ale swoje pan tylko o fasadach są w górnych 3 grupach nie jest także, że znacznie różnią tak jak w tym cytacie to jest także znaczna przepaść pomiędzy zwykłymi Żydami hasłami chasydzi w jak w to jest także w drugiej połowie dziewiętnastego wieku, gdy chasydyzm staje się na niektórych obszarach Europy wschodniej ruchem dominującym oczywiście gromadzi bogatych średnich i biednych nie może być tak, że tylko zamożniejsze grupy są wyznawcami hasło wtedy pojawia się wewnętrzna stratyfikacji już wspominaliśmy duże dwory taki jak Góra Kalwaria czy BU czy lubicie gromadzą w zasadzie najbogatsze najwyższe warstwy ekonomiczne jest mały dwory skupujące tylko wyznawców z małego obszaru gromadzą te biedniejsze, więc powie się wewnętrzna stratyfikacja jest bardzo ciekawy wcześniej tego mechanizmu nie widzę wpierw wypowiedzieć z tego biegu widzę takiej inne ciekawe zjawisko to znaczy, a dziś są w 3 najwyższych grupach podatkowych, ale są stosunkowo słabo reprezentowani w pierwszej grupie podatkowej najwyższej to znaczy, że oni są, jakby zapleczem ex rzeczywistej elity finansowej gospodarczej danych miasteczkach czy najprawdopodobniej osoby możemy obejść złotych konfliktu między 2 elitami, w których 1 sprawuje kontrolę ekonomiczną nad miasteczkiem, a druga próbuje się z nią ścigać próbuje z nią konkurować w momencie, kiedy dochodzi do konfliktu takich 2 grup naturalnie między nimi dochodzi do zwycięstwa 1 i prześladowania drugiej dla tej drugiej jest 1 bardzo prosty mechanizm ucieczki sytuacji podporządkowania czy stworzenie odrębnych wspólnoty religijnej w tym wypadku stworzenie grupy chasydzkich, bo od na ziemiach cytat wszystkiego 1800 czwartego, a w królestwie polskim od 18002004 . roku chasydzi mieli prawo do tworzenia osobnych wspólnot religijnych w łonie gminy żydowskiej i to im umożliwiała to ją umożliwiało skuteczne konkurowanie, ale o tym, panie profesorze przy kolejnej okazji trzecim razem, a prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego był państwa moim gościem ascetyzm wszystko co najważniejsze książka wydana przez wydawnictwo Austeria to temat nasze dzisiejsze rozmowy także informację, że kilka minut o godzinie dwunastej dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Wybierz pakiet Aplikacja i WWW - słuchaj gdzie chcesz i kiedy chcesz!

Kup teraz

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA