REKLAMA

Budownicze nowego świata – polskie architektki XXw.

Emancypantki
Data emisji:
2019-08-02 21:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
38:10 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
piątkowy wieczór Radia TOK FM przy mikrofonie Hanna Zielińska rozpoczynamy magazynujące Panki dzisiaj naszym gościem jest Aleksandra Kędziorek dobry wieczór Tur historyczka sztuki w tym w szczególności historyczka architektury kuratorka autorka rozlicznych artykułów w architekturze w prasie polskiej w prasie zagranicznej też związana z różnymi instytucjami m. in. muzeum sztuki nowoczesnej w Warszawie muzeum architektury we Wrocławiu z fundacją bęc zmiana i też autorka Rozwiń » opracowania korespondencji Heleny synku architektki książki wydanej przez Narodowy Instytut architektury i urbanistyki i generalnie rzecz biorąc chodząca encyklopedia polskiej architektury modernistycznej zresztą współtwórczyni Global Circle opinię o mediach architekcie dobrze rozumiem tak 1 z wielu osób zaangażowanych powstanie tej książki ona się karze 2 tysiące 2002. 2001 . roku ja tam z takim szarym członkiem zespołu, który pisze, ale gramy dla handlu zawsze jak wypadają właśnie, że jest wiele potrzebnych lasów i ekspertów decyzja ta książka, która daje się, że będzie bardzo potrzebna uczestniczy w powstawaniu związku z polskiej kilka osób jest gigantyczny zespół międzynarodowy książkę wydaje wydawnictwo Bloomsbury w Stanach Zjednoczonych i ma na taki bardzo dalekosiężne ambicje, które są bliskie mojemu sercu, żeby właśnie przybliżyć biografie różne architekta, które tworzyły na całym świecie tutaj w Gdańsku po skupia się głównie w okresie powojennym i żeby wpisać na nowo do historii, w których często gubi no dobrze dzisiaj drodzy państwo chcemy porozmawiać o architektach to słowo po prostu tak prowokuje, żeby porozmawiać o nim samym oczywiście to zrobimy, a nie tylko aby dziedzinie, które to słowo KON tu jedno demontuje porozmawiamy o debacie architektonicznej tworzonej przez kobiety o tym, poległo się kobiecym historii polskiej architektury dwudziestego wieku o faktycznej roli kobiet w kształtowaniu dzisiejszej generalnie biorąc współczesnej urbanistyki, ale też opowiemy o kilku konkretnych kobietach przedstawimy kilka sylwetek, ale najpier w właśnie chciałabym zatrzymać się przy tym słowie, które tak elektryzuje architektki na ile ono już mocno osiadło w ZUS-ie językowym, a na ile wciąż drażni jest takim potykać się, że zatrzymujemy się po przy nim chociażby potem, żeby powiedzieć, że ona jest HOKEJ i że się zgadzamy co do jego roli w polszczyźnie dla mnie się zupełnie naturalne, ale też się w tejże ważnej wypowiedzi, że ona to nie jest nowe słowo to słowo, które występowały w latach międzywojennych było na porządku dziennym, bo często używane, a później okres PRL-u je jakby wymazał z naszego języka i architektki przeistoczył się w takich bez bezosobowe bez 3 architektów co miało jakoś podkreślać rangę zawodu, ale też zgubiło ich taki na indywidualne atrybuty, ale też wcześniej długo się zastanawiano jak właśnie nazwać kobiety tworzące architekturze i słodkie słowo, które bardzo się podobało, która wydobyła też spra w prof. Marta Leśniakowska, kiedy pierwsza kobieta jest drugim roku Jadwiga Dobrzyńska skończyła wydział architektury Politechniki warszawskiej nie wiadomo, bo jak nazwać prasa wymyśliła architektoniczne na bardzo architekt ski już dziś przebijają powracają do języka staje się coraz bardziej oczywiste, chociaż nadal trzeba przyznać do środowiska tektoniczne współczesnej bardzo męsko centralne aha no tak to tym bardziej bardzo dobrze, że właśnie dzisiaj skupiamy się na kobietach chcemy porozmawiać o pionier kach polskiej architektury, bo rozumiem, że okres międzywojnia to jestem pierwszy moment historii architektury, kiedy możemy mówić o faktycznym udziale kobiet nawet jeszcze na poziomie edukacji czy portu pieszych studentek architektury taki to Polska, ale wcale nie odbiega bardzo daleko od świata w piersiach, jakby studentka architektury w naukę w paryskiej Ecole de, bo warto się pojawiła w 18001010 . roku, czyli niedaleko wcześniej Polki wraz z odzyskania niepodległości z prawa wyborcze uzyskały niedługo później też możliwość studiowania i architektki też też, by uczestniczyły w tym też też też korzystały z tego pojawiło się kilka takich wybitnych postaci, które właśnie wówczas studiowały, które już pod koniec lat dwudziestych weszły mocno się polską awangardę, czyli tak mam namyśli halny synku Barbarę drukarską czy na kata Natalia nie wie, skąd troską będziemy dzisiaj o nich więcej trochę rozmawiać, a teraz jeszcze zarysu naszym słuchaczom powiedziałbym kraj obraz no nie tyle architektury tylko architektoniczne dwudziestolecia czy też początku dwudziestego wieku to jednak architektura, która stawia przed sobą inne cele urbanistyka też stawia przed sobą inne cele innego rodzaju potrzeby też miało społeczeństwo polskość też była istotna jako taka, jaką wartość świeżo odzyskana, jaka była tamta architektura generalnie rzecz biorąc, zanim przejdziemy do tego, jaka była architektura kobiet albo jego w porównaniu z tą dzisiejszą dzisiejsze dwudziestolecie międzywojenne to jest splot bardzo różnych kierunków tak mamy przed takim Party, które tra w tych ludziach chcę zaznaczyć polskość chce i był ustanowić krajobraz architektoniczny tego na nowo odzyskanego państwa, więc jest mnóstwo budynków rządowych mnóstwo takich banków reprezentacyjnych pokazujących władze szukających często takie mitycznego niem stylu Narodowego tak to właśnie zajęła architekt cel lata dwudzieste właśnie poszukiwania tego jak ta narodowa Polska, która może wyglądać równolegle zaczyna dojrzewać coś się co dzisiaj nazywamy modernizmem, bo poszukiwaniem nowej architektury prewencji nowym czasom nowej przestrzeni i w tym jedno, czyli architekcie bardzo różnych krajów dwudziestym ósmy roku powstało dostał Kongres nowoczesnej tektury misja uczestniczył w nich i Walter Gropius Bauhausu i lekko buzuje, który później stał się tzw. papieżem modernizmu, ale uczestniczył też polscy architekci i tam dyskutowano o tym jak ma wyglądać Arte, która takiego zwykłego człowieka tak jak stworzyć np. masowe budownictwo mieszkaniowe jak powiedzieć takie minimalne potrzeby mieszkaniowe, bo architekci społecznicy zajmujący się czasem budownictwem obserwowali, że jest gigantyczny głód mieszkań, że 1 rzeczą jest budowanie tych budynków reprezentacyjnych, ale drugą jest to, że ludzie nadal żyją w koszmarnych warunkach i trzeba coś zrobić, żeby to im inne warunki poprawić z taką misję społeczną budowaną w ten ten zawód i właśnie poprzez kolejne kongresy międzynarodowe też pracę w równolegle FF różnych krajach Europy starali się znaleźć nową estetykę, ale też nowe no to nowe budownictwo, które by odpowiadał na te potrzeby, a jednocześnie pokazywało jak jest nowy świat no i teraz pomału wkraczamy w strefę genderowe jeśli np. spojrzymy na obecność kobiet w polityce i spróbujemy sobie my tę obecność przeanalizować pod kątem reprezentacji czy wielkoformatowych dzieł, a misji społecznej czy pożyteczną ości działalności to widzimy, że to kobiety w polityce przede wszystkim zajmują się takimi kwestiami jak ochrona zdrowia dostęp do edukacji dostęp do ubezpieczeń społecznych i to potwierdza w wielu krajach, w których kobiety są liderkami politycznymi w jakimś sensie potwierdza się również w innych dziedzinach, w których kobiety mają wpły w mają jakąś władzę czy dobrze się spodziewam, że to się może również potwierdzić w dziedzinie architektury, że kobiety architektki kładą bardzo duży nacisk na użyteczność społeczną na to, żeby zaspokajać potrzeby, a nie produkować te potrzeby po to, żeby ewentualnie potem za ciężkie pieniądze te potrzeby spełniać, czyli bardziej bliżej powiedziałaby myślenia socjalistycznego niż kapitalistycznego tak czy akurat w przypadku czasów międzywojennych to było charakterystyczne dla całej grupy prezes tak były kobiety mężczyźni natomiast działali na na różnych prawa na równych prawach i tutaj małżeństwo Brykalski i małżeństwo z kilku słów i trosce oni wszyscy spotkali się przy projekcie warszawskiej spółdzielni mieszkaniowej czy nowego osiedla na Żoliborzu, które właśnie miało taki bardzo mocne społeczne i tutaj, żeby pokazać coś co innego wyróżnić rolę kobiet to jakby wspólnie z mężami też często projektowały całe osiedla my same mocniej angażowały w taką działalność Warty, które trzeba mocno związana z tymi potrzebami społecznymi tak np. była Nina Jankowska, która jest taką bardziej i umysły mniej znaną dzisiaj już arch. Eko, które warszawskiej spółdzielni mieszkaniowej traktował przedszkola ma więcej pyta pan wybicia taka, bo użytkowa dziedzina bardzo potrzebna być może mało spektakularna np. może mniej prestiżowa niż np. budowanie tych w jakiś gmachów reprezentacyjnych dla władzy na pewno pewnie właśnie z tego powodu dzisiaj mniej o nich słyszymy tak to jest ale, toteż pokazuje właśnie kobieta architekt mocniej zwracają uwagę na to na ten aspekt projektowania to sam może działo w przypadku Barbary Bukalski zresztą Jankowską się przyjaźniła ona brukselska wspólnie ze Stanisław Brykalski projektowali całe osiedla na wkład w tym co Barbara Górka stworzyła sama było w projekt kuchni i to jest też taki bardzo znaczący moment polskiej historii tych, które Bona ta kuchnia Brykalski powstaje zaraz po słynnej kuchni frankfurckiej gra też Telichowski to był taki pierwszy modernistyczny projekt później właściwie wszystkie nasze kuchnie dzisiejsze są bardzo opierają się na tamtym pomyśle jak było uporządkować pracę kuchenną, żeby się dobrze dobrze w tej kuchni, czyli tzw . ciąg tak to właśnie będą pomysły brukselska zaprojektowana Żoliborzu właśnie po raz pierwszy w 1 z projektowanych przez siebie kolonii i i i właśnie ma ważne było to ja po to, podkreślała, że to, że to projektował on mając doświadczenie tego jak tekst kuchni korzysta na aparat koryguje też swoim 1 ze swoich apartamentów zaprojektował kuchnię i był bardzo szczęśliwy z tego żona jest na środku jest taka właśnie nagle z centrum domu i nie mógł tego nachwalić natomiast jego żona też wyjście z tej kuchni korzystała cały czas narzekała żona nie może tam pracować tak brukselska widziała jak się pracuje w kuchni widziała w tym co się wiąże właśnie zaprojektował ją pod kobietę i bardzo lubię schemat, który ona do tego stworzyła pokazują właśnie takich jak wyglądać tam właśnie są cała aranżacja tego tej wnęki kuchennej i przed tym stoi kobieta trochę taki człowiek drugi chiński właśnie pokarm pokazuje, że ma zasięg czy może dać dosięgną wszystkich szamb ciągu roboczą roboczym wszystko dopasowane właśnie do jej wzrostu do jej do jej potrzeb no to jak jesteśmy przy Barbarze drukarskiej to powiedzmy też, że była ona pierwszą profesor na Politechnice warszawskiej jak tutaj spełniała się w tej roli była postrzegana jak sama sobie radziła zostałbym profesorem profesorką wydział architektury Politechniki warszawskiej 40 ósmy roku zaraz później dołączyła też podobne stanowisko serwisowa to był jakiś taki sposób na przetrwanie wczasach to nie do końca jej też odpowiadały, tak więc wykształciła wielu znanych architektów, więc jak też ten okres jej działalności pedagogicznej był szalenie ważne natomiast była też trochę taka działalność skoro nie mogę projektować się zajmę też też nauczaniem tak jak było to też 1 ze sposobów, które wielu architektów architektem właśnie w czasach powojennych przyjmowało, żeby Marty uciec od tej dominującej doktryny socrealizmu i późniejszych niepewnych losów architekta tworzącego w komunizm no mamy jakiś pozostałe po niej teksty skrypty wykład wiemy coś o tym, jaką była akademicką myślę, że na Politechnice warszawskiej płynność dużą inwestycję znaleźć natomiast jest jeszcze taki 1 legendarny sklep właśnie książka, która okazała się dokładnie w czterdziestym ósmym roku zasady budowy osiedli społecznych to jest dosyć smutna historia, ponieważ ona to opublikowała, bo takie dzieło dzieło życia, które otrzymywała podsumowywał to co stworzyła wspólnie z mężem w latach międzywojennych przez cały okres okupacji pracował nad tą książką natomiast ona ukazała się dosyć nieszczęśliwe tuż przed wprowadzeniem do socjalizmu i po prostu wzorowy wchłonięta pożar przez tego potwora, a cały nakład zniszczono, więc teraz z takim białym Krukiem krąży w różnych w różnych pozostaje egzemplarza natomiast była wycofana z dystrybucji, więc ten moment, kiedy ona mogła zabłysnąć mógł pokazać całą wiedzę, która zgromadziła w przez okres międzywojenny żaru buldożer niestety ideologii ze Wschodu to jest w ogóle niż części, które dotknęło wiele dziedzin modernistycznych wiele prospołecznych inicjaty w i budownictwo społeczne rzeczywiście nie miał szans na samodzielną egzystencję z oddzielną od polityki bym powiedziała oddzielną czy też oddzielną od ideologii, która została nam narzucona, aby przez związek radziecki, bo gdzieś tam oficjalnie to się teoretycznie spotykało, ale to oczywiście w praktyce zupełnie inaczej wyglądało wspomniała o współpracy brukselskiej z mężem i tutaj rozumiem, że to nie jest jedyny przypadek, kiedy architektka współpracuje w duecie z mężczyzną z mężem i jeśli jest to właśnie duet żony z mężem była architektoniczne to społeczeństwo postrzega to jako mistrza i asystentka trochę tak i często nie wynika wcale z tego, jakkolwiek sam samo to małżeństwo się postrzegała to, że właśnie architekci Arktyki architekcie pracowali głównie razem jako jako pary małżeńskie to taki artystycznym rysem polskich seriali, w których są Piotr Marciniak na świetny tekst na ten temat zebrał właśnie wszystkie architekt, które się pojawiły w okresie między powojennymi właśnie to był taki klucz do zrozumienia letnich ich pozycji, która była łatwa i tych założeń architektonicznych mamy sporo, bo tej w mieniu w miłość już brukselskich serwisów i Piotrowskich, ale później pójdziemy w czasy powojenne to mamy Zofii Oskar Hansen ów mamy Maria Kazimiera piechotą, którzy zaprojektowali warszawskie Bielany n p . takim wyjątkiem jest Halina Skibniewska związki miast, którzy wprawdzie byli małżeństwem oboje architekcie, ale udało im jakąś bieliznę drogi, ale często właśnie kobiety, ale jak to wspólna pracownia wspólne projekty 1 podpis męski nie 2 podpisy go często jest także i to się sprawdza nie tylko nie tylko w Polsce często mimo tego są 2 podpisy to często ta praca z trybu Wanat kot do mężczyzny i tutaj jest taki n p . ze światowych seriach tektury Danii, skąd brał, która wspólnie z mężem napisała 1 z najważniejszych książek dla teorii po wojnach które, czyli uczące las Vegas urząd od las Vegas i ta książka była podpisana wszędzie ma nawet 3 nazwiskami, bo szczegóły 1 Arte, które z nimi tom to współtworzył, a później dziennikarze badacze go wszyscy, którzy odnosili jako teoria, mówi że Astoria Wenta i jego, czyli jej męża i zajęło kilkadziesiąt lat, żeby był zamanifestować swoją rolę w tym jej mąż nigdy nie umniejszał natomiast, jakby tak z automatu była wykluczona z tej historii do tego stopnia często budynki, które zaprojektował zupełnie sam, aby Jacek przypisywanej żali tak i ta jest dosyć mocna historia, którą ona też to opisała ten obszar taki bardzo radykalne efektem potrzeb podsumował właśnie już wylała całą frustrację wieloletnią z tego z tego powodu i teraz dopiero właściwie zyskuje należne jej uznanie mamy ślady takiej frustracji polskich architekt tek czy sytuacja była na tyle złożone przyjmowały stan rzeczy pod zły stan rzeczy za niezmiennej nawet nie podejmowały tego w debacie architektonicznej swej roli to pewnie zależy od charakteru, bo tutaj dla mnie ciekawym przypadkiem była Zofia Hansen, która zupełnie, by jak chciałam dowiedzieć cała robiła sama np. dlatego nie da zupełnie bez twierdzi także, kiedy jest, kiedy przygotowywałam muzeum sztuki nowoczesnej pracował z takim dużym projekcie związanym z cenami Zofia Hansen wtedy żyła i zapytaliśmy ją właśnie to co narobiła sama i tutaj w przypadku tu też taka kwestia charakterologiczne żona była taka cicha skromna wycofana i nie za bardzo chciałaby walczyć o te o uznanie czy wydobycie swojej roli z tej wspólnej twórczości może słusznie pod względem, że częste, których powstaje wspólnie to nie da się tutaj powiedzieć ja zrobiłem to zrobi tamto kata dziś jest wynikiem wspólnych działań natomiast na pewno by nie było też także jej mąż się jakoś umniejsza taką zawsze dbał o to, żeby ona wszędzie była wymieniona i funkcjonowała równolegle z nim jako współtwórczyni ich wspólnych projektów natomiast późniejsza historia dziś o niej zapomniała też dopiero od niedawna wraca teraz chciałabym porozmawiać o uchylenie synku, który w literaturze bardzo często występuje jako Helena serków Sowa co też znakiem czasu my o mężu nie mówiło się z rynku sowy czy tym bardziej nie używał panieńskiego nazwiska jego żonę, żeby podkreślić jego rolę w społeczeństwie Helena serków jest autorką opracowania i korespondencji ona również pracowała w duecie z mężem oboje byli związani z Warszawą tutaj zostawiliśmy swoje prace co w tej korespondencji z takiego ciekawego co uznała się za niezwykłe, bo tutaj możesz powiedzmy, że ona oprócz tego, bo architekt konto też tłumaczką i język był dla niej bardzo plastycznym wdzięcznym narzędziem ona rzeczywiście wspaniale posługiwała się językiem, ale rozumiem, że nie chodzi tylko o to, że była sprawna językowo nie nie tylko o to jak te listy były pisane, ale też, o czym niskim tak to jest taka książka, która wyszła w tym roku jak współredagował wspólnie z Katarzyną Zuchowicz mają Wirkus i to co nas zafascynowało w tych listach, które zbierałyśmy w archiwach na całym świecie tak to trzeba było prześledzić jak by wszystkie wędrówki wszystkich adresatów nadawców korespondencji to było to, że te listy pokazywały jak w Polsce architekcie funkcjonowali w tym międzynarodowym środowisku i tak też kobiety miały bardzo oczywista bardzo ważną rolę więcej detalisty, który tam zgromadziły się w tej książce są wymieniane m. in. Walterem Gropius sem Eko realizowane z terenem trybu wówczas przewodniczącym wspomniany Kongresu partytury modernistycznej i wieloma innymi postaciami ważnymi dla dla ówczesnej historii architektury natomiast one świetnie pokazują poza tymi historiami, które są w nich samych zawarte, jaką rolę kobiety właśnie w ramach kongresów to było coś co co nas zafascynowało, że właśnie Helena synku ze swoimi niesamowitymi zdolnościami językowymi komunikacyjnymi też takim tupetem, która miała potrafiła nawiązać i utrzymać kontakt z tym między Adamem środowiskiem architektonicznym tak samo robiły kobiety żony innych architektów często było także na samych kongresach spotykają się architekci przeważnie mężczyźni dyskutowali architekturze miast pomiędzy konkursami prowadzona była intensywna korespondencja, którą właśnie prowadziły Kubie tak one podtrzymywały te sieci relacji i druga też była taka rzecz, która nas zaskoczyła, która była oczywista dla ludzi tamtych czasów nie jest oczywista dzisiaj też poza tymi żonami, które bardzo mocno uczestniczyły w tej korespondencji często otwarcie było też taka, jakoby niewidzialna kobieca ręka, czyli sekretarki tyle osób pisały fizycznie te listy tak tutaj tam też przytaczamy przytaczamy 1 Lis Waltera Gropiusa, gdzie on przeprasza, że nagle zmienia język, ale akurat taką ma sekretarka ponadto tylko taki może dyktować zajmują się to są takie rzeczy, które właśnie dziś już nie są oczywiste sekretarka jako człowiek przedmiot trochę w tle niewidzialna ręka tak ma tak tak takie, by takie były czasy tak interesującą postacią, która też mnie by bardzo zafascynowała, które już wspomniałam się także Halina Skibniewska ona z kolei oporu 3 architektury zajmował się polityką ile Helena ser Kusy miała swój świat swoje życie swoje różne uzdolnienia poza architekturą i powiedzmy, że one kształtowały się literacko w języku o tyle Halina Skibniewska no po prostu była polityką posłanką jak to by sprzyjała, bo przeszkadzało jej działaniom architektonicznym przyczyną była też Urban Nisko, a to już z pogranicza architektury polityki urbanistyka myślę, że art, która zawsze na pograniczu polityki tak to w przeciwieństwie do wszystkich innych dziedzin sztuki na zawsze wymaga dużych pieniędzy i dalekosiężnego planowania, więc zawsze gdzieś ten styk z władzą jest ponieść on się po też w przypadku rent z rynku, która miała taki dosyć kontrowersyjny i ważne dla biografię pisarki po prostu zadeklarowała się jako komunistka bardzo mocno, jakby przeszła na stronę później słowa wrócić do modernizmu my Halina Skibniewska też, by otwarcie włączyła się w działaniu polityczną ona była posłanką później wicemarszałkini Sejmu PRL co wielu jej zarzucało, widząc w tym także formę na mocny kolaboracji z władzą wręcz bycia tą władzą natomiast ona też to później wykorzystywała w dobrym celu np. okresie już stanu wojennego pomagała internowanym wydobywa ludzi z aresztu i t d . by taka była wicemarszałkiem Sejmu od 701000 osiemdziesiątego piątego roku, czyli dokładnie właśnie w tym czasie również, o którym pani mówi no tutaj rzeczywiście tym okresie aktywne zaangażowanie w politykę mogło budzić pewnego rodzaju kontrowersje, ale też powiedzmy może, że to właśnie Skibniewska jest autorką sadów żoliborskich 1 z piękniejszych warszawskich osiedli osiedla Szwoleżerów też takiego wykorzystującego naturalną zieleń tuż przy Łazienkach, ale co najbardziej ciekawe to właśnie Skibniewska jako pierwsza stworzyła samodzielne mieszkania dla niepełnosprawnych to też pokazuje to jej podłoże ideologiczne podłoże jej projektów i tą potrzeba misji społecznej co to znaczy, że to były mieszkania samodzielne dla osób niepełnosprawnych to były w taki specjalny blok, który powstał na Sadybie strona też projektowała, gdzie właśnie w całym tym bloku zaprojektowane mieszkania, które miały też asystentów agencji niepełnosprawni, którzy na potrzebował tak bardzo się dostosowanego do ich potrzeb mieszkania pozwalającego np. na poruszanie się na nic na wózku inwalidzkim mogli tam żyć niebędących skoszarowani w żadnym ośrodku tak, ale jednocześnie mogą liczyć na na na pomoc osób, które byłyby to miały właśnie tych z taką tego typu prace wykonywały Skibniewska niepełnosprawnym łatwiej im poświęcić bardzo duży obszar swojej twórczości tak napisał też książki na na tematach, które dla niepełnosprawnych próbowała wprowadzać tego typu rozwiązania w różnych swoich projektach, ale też bardzo dużo na temat ekologii to są też takie aneksy do dzisiaj czyta to właśnie to co dzisiaj tego dzisiaj potrzebujemy tak np. projektowała cały obszar Białołęki wspólnie z gigantycznym zespołem jeszcze zanim Białołęka stała się tym czym dzisiaj jest takim urbanistycznym chaosem to ona jeszcze wówczas na takim dziewiczym polu wspólnie z całą gromadą ekologów zastanawiała się w jaki sposób tam wprowadzić miasto, żeby nie zniszczyć istniejący tam w środę z projektu niestety upadł wraz z transformacją ustrojową i później InPostu nastąpi wolna Amerykanka natomiast jest też znana z takich projektów, które miały służyć czy takiemu zwykłemu człowiekowi na świat Sady Żoliborskie miały zaprojektowany taki system z Rogowski mieszka jest dzisiaj znana, które pozwala na przebudowanie mieszkania w zależności od tego jak zmieniała się rodzina tak czy jedno mieszkanie mogło służyć cie 2 osobom 2 osobom z dzieckiem potem starsze dziecko potrzebowało innej przestrzeni można było to samo mieszkanie w różny sposób prze aranżować korzystają z różnych modułów strona zaprojektowała, żeby właśnie w nim przejrzeć dobrze różne bywają życia rodziny kolejny motyw pokazujący, by kobieta architekt kim blisko praktyki blisko tego co jest potrzebne wśród architekt tek pionierek modernistycznej architektury polskiej jest także dana Reiter, która jest pionierką polskiej architektury w ogóle 1 z pierwszych kobiety architektem w Polsce, ale w jej przypadku jest też bardzo interesująca historia awansu społecznego, bo ona wydobyła się z rodziny żydowskiej urodziła się w 1902 roku w Drohobyczu, czyli na prowincji i udało jej się w tamtych czasach przypomnijmy, że jednak był to sukces zarówno dostać się na studia do Lwowa jak i po prostu uzyskać ten tytuł zawód architektki tak jak później zbudowała wiele bardzo ciekawych kamienic w Krakowie także jej twórczość nadal można jeszcze tam podziwiać natomiast dosyć nieszczęśliwie skończą swoje życie w obozie koncentracyjnym w Płaszowie także tutaj ich rezusy krótka natomiast też warto pamiętać kolejna postać Jadwiga Grabowska Hawrylak związana z powojennym Wrocławiem kojarzona z powojennym Wrocławiem co o nich wiemy to jest 1 z tych postaci, które radziły sobie doskonale same bez męża tak tak podobnie jak Halina Skibniewska tutaj Jadwiga Grabowska willa jest taką postacią zupełnie samodzielną Warty którzy, chociaż ojca rodzina też też poszła architektoniczne drogi jest znana z kilku bardzo taki dobitny realizacji we Wrocławiu m. in. osiedla przy placu Grunwaldzkim za 70 tych, które ma bardzo zwanego Manhattanem tak lub sedes owcami, a taką oto z powodu elewacji kraju jest bardzo taka wyrazista są takie betonowe kształtki nałożone na elewację, które nadają tym całość dni brutali styczny charakter, czyli tylko 0 skargę rada jest też ciekawe, bo łatwo mówiąc o kobietach karteczkę można wejść takie stereotypy, że właśnie to, że to będzie jakiś projektowanie bardziej taki ład John z nią jej, że tutaj ważne brutal i jest to jednak znaczy architektura, która właśnie ukształtowała współczesny krajobraz Wrocławia jak właściwie pani jak ty z tyloma projektami stron doświadczeniami w latami pracy utrwalania dorobku architektów architekt tek jak jak jak właściwie tutaj myśleć sensownie o pielęgnowaniu dorobku architektach to jest trochę trudna dziedzina, bo z 1 strony oczywiście, że te projekty stoją te projekty gdzieś są nie widzimy, tyle że nie zawsze jest dla nas ważne, kto jest autorem mało tego nawet czasami nas to po prostu nie interesuje i o ile historia architektury jest stosunkowo łatwo pielęgnować historię sztuki też o tyle w przypadku architektury ten dorobek ta spuścizna no ona wymaga pewnego opowiedzenia właśnie kontekstu historycznego politycznego jak wyglądało społeczeństwo, jakie miało potrzeby jak jest sens po co to się robi to co właściwie twoja dziedzina historia architektury, dlaczego to jest ważne, żebyśmy właśnie wiedzieli, kto budował nasze miasta jak budował, jakim założeniem, z czym się zmagał poco to wszystko było temu także jest oczywiste, że miasta, których my żyjemy one są żydowskim dla nas są współczesne, tak więc więc przez państwo się zmagamy przekształcamy dostosujemy do własnych potrzeb takich współczesnych, tak więc natomiast one też narastają miał miasta narastają w czasie i natykam się na co dzień art którą, która pochodzi z różnych momentów powstała w różnych trudnych uwarunkowaniach w różnych kontekstach politycznych społecznych tak dalej i czasami są to budynki, które czujemy tak intuicyjnie tak np. są dla nas komfortowe ich wartości ziemi w żaden sposób nie starzeją my są też budynki, które np. zatarły, których wartości zatarły się ze zbiegiem lat albo, które dzisiaj jakoś nie odpowiadają współczesnym funkcjom i wówczas historia to proszę bardzo przydaje, żeby wytłumaczyć by, jaki był kontekst powstania, dlaczego wyglądają tak nie inaczej i odkryć co pracownik jest wartościowe wtedy można zamiast burzyć stawiać na nowo co jest najłatwiejszą, ale też często kosztowną operacją docenić wartości tego co co już mamy i zacząć nadawać temu na nowe funkcje albo odświeżać oczyszczać tak czasami te budynki, które chociażby tego okresu PRL-u który, których jest taki stygmat pochodzenia z czasów komunizmu, a one bardzo często tak, ale jednak one bardzo często są po prostu bardzo słabe jakościowo materiałowo konstrukcyjnie mnóstwo niedoróbek nawet jeśli wiele wybaczy wiele błędów tamtejszym ekipom to no no są powody rzeczywiście do tego stygmatów czasami nie wystarczy umyć to znaczy pewnie w dużych miastach jest mnóstwo wspaniałych budynków tamtego okresu, który trzyma się świetnie, ale te te rozliczne osiedle tam dziesięciolecia trzydziestolecia i rusz lecia rozsiane po miasteczkach cały Polski całej Polski to właściwie to są takie PUP braki tak dlatego wydaje się, że ważne jest to, żeby mieć świadomość właśnie skończył co co wzięło jaki Deca jest historia danego budynku, żeby móc za każdym razem rozważyć to jest warte zachowania czy czy niewarte czy właśnie może są elementy, które są wartościowe jak nie byłaby taka atrakcyjna jak wielu własne oferty, które by zachować wszystko tak wiadomo, że miałyby żyjemy w tych miastach i one one muszą być z nami natomiast często bardzo łatwo podjąć decyzję, że czegoś rezygnujemy zastępujemy nowym można, by było właśnie konstrukt na nią tak zmienić w ogóle wiedzieć jakby, z czym mamy do czynienia z czego wynikały z decyzji architektów, żeby traktować tak nie inaczej w tym tkwi wartość danych budynków wtedy by łatwiej nam podejmować decyzję pracodawcy dalej z nimi zrobić na ile dzisiaj w dzisiejszej architekturze światowej może Polski też zasadne jest wyodrębniać głos kobiet i mówić o głosie kobiety w architekturze czy czasy zmieniły się na, tyle że płeć ma już coraz mniejsze znaczenie po prostu liczą się inne przesłanki merytoryczne czy wciąż jednak tak jak zaznaczyła się na początku rozmowy przez to, że jednak ma kulminacja w tym zawodzie jest silna wciąż ten głos kobiet jest w jakimś sensie odrębne dają się duże liście do zrobienia to pokazuje nie tylko to co się dzieje w Polsce też za granicą n p . na ostatnim Biennale Wenecji, które się odbyło w 2000 osiemnastym roku wynalazca, który miałby taki duży performer właśnie znanych kobiet architekta, które na otwarcie tego Biennale chciał zamanifestować, że my tu też jesteśmy także pokazać właśnie swoje znaczenie i powstańca, więc takich inicjatyw inicjaty w jak chociażby wspomniana na początku encyklopedia, ale też wiele organizacji wspierających kobiety w architekturze nie po to, że powie, że art, która tworzona przez kobiety jest taki sposób inna odrębna magistra był trują wyróżniają odróżniają dach, który tworzony przez mężczyzn myślę, że bardziej chodzi o to, żeby właśnie kobiety nie był pomijany, żeby nie było więcej takich przypadków jazdy Nisko bram czy wieloma artystami polskimi teraz miałyśmy znaczka giną oby jak w cieniu swoich mężów tak, żeby po prostu wszystkie te wysiłki, które teraz się nad podejmuje, którym mam nadzieję, że towarzyszyły nam przez następne lata są to, żeby właśnie postu dać architektom głos także one mogły popsuć wykazywać się swoją własną działalnością, żeby właśnie za to były doceniane co możesz polecić naszym słuchaczom, którzy zainteresowali się rolą obecnością kobiet w architekturze mamy książkę wydaną w 2016 roku właśnie o architektach książkę wydaną przez wydawnictwo EMG w Krakowie książka architektki po prostu wydana w ramach serii architektura jest najważniejsza i tę książkę polecamy, ale nie tylko to to nie jest jedyne źródło jeśli chcemy zagłębić się historia architektury czy historii architektury kobiet co jeszcze to jedno takich na chwilę obecną kluczowych, ale też sporo artykułów ostatnio na wiosnę tego roku wyszedł numer magazynu elitą, który jest wydawany przez minister nowe centrum kultury w Krakowie poświęcone w ogóle kobietą w Europie środkowo-wschodniej, ale tam też 1 świetny artykuł Grzegorza piątka o pierwszej studentce le Corbusiera i też jest sporo właśnie pojedynczych artykułów pisze chociażby napis Marta Leśniakowska też na temat modernistyczna temat Barbary brukselskiej nie ma jeszcze takiej poza książką architektki nie ma takiej 1 zbiorczej publikacji, które można byłoby się odnieść, ale te ślady cel coraz bardziej widoczna jest właśnie książka, którą współredagował o Helenie Arkuszowej książka Filipa Springera Zofii Oskara Hansena, gdzie też Zofia tam istnieje jako równorzędny głos mam nadzieję, że będzie coraz więcej takich danych bardzo dziękujemy za to powieście dzisiaj naszym gościem w tej części wieczoru była Aleksandra Kędziorek historyczka sztuki historyczka architektury kuratorka autorka artykułów o architekturze współpracująca m. in. muzeum sztuki nowoczesnej w Warszawie muzeum architektury we Wrocławiu z fundacją bęc zmiana i jak państwo słyszeli współ redaktorka listów Heleny serków z wydanych przez Narodowy Instytut architektury i urbanistyki dziękuję bardzo za rozmowę dziękuję zapraszamy na informacje, które będą za kilka minut Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: EMANCYPANTKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA