REKLAMA

Czy starosta musi znać się na drzewach?

Data emisji:
2019-08-10 20:00
Audycja:
Weekend Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
55:02 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

dzień dobry państwu Ewa Podolska zapraszam państwa na drugą godzinę naszego bloku zielono mi od razu proszę wybaczyć ewentualne niedoskonałości techniczne, ponieważ nie jesteśmy w Warszawie co więcej nie jesteśmy żadnym studio tak to nieraz, bywa że nagrywamy studia w Krakowie Otóż nie jestem w Rybniku w siedzibie starostwa powiatowego, a Widzew nie siedzi pan Damian Mrowiec starosta powiatu rybnickiego dzień dobry dzień dobry ja pana nazwisko i pana znam pewien sposób, Rozwiń » chociaż nie znaliśmy się osobiście natomiast wiele lat temu, gdy zaczęły się moje działania w obronie tutaj lasów wokół kamienia trzeba wydawać gazetkę zielony kamień na pewno niektórzy słuchacze pamiętają, bo opowiadam historię wtedy pamiętam wysłałem do pana te gazetkę i dostaliśmy słowa wsparcia widziałam, że pan, jakby po naszej stronie lata mijały nie mieliśmy bliższego kontaktu aż do momentu, gdy jako swojemu wielkiemu zdziwieniu rozmawiając z osobą, która też bywała w radiu i też może państwo znacie panią dr Marzeną Suchocką specjalistkę materii drze w architektem krajobrazu jest pani doktor pracuje na SGGW jest także nie w polskim państwie dendrologicznej przewodniczącą zarządu sekcji drze w Otóż pani dr Marzena Suchocka powiedziała, że przyjeżdża do Rybnika, a to dlatego, ponieważ współpracuje właśnie ze starostwem dokonuje analizy drze w, ale co mnie bardziej zdumiało powiedziała, że starosta jest osobą, która aha chodzi na kurs po to, by dostać tytuł mam przed sobą ten dyplom dostać tytuł certyfikowanego inspektora drzew i to mi niesamowicie dziwiło, bo to chodzi nie tylko także pan sobie, choć na drugą ulicę zaraz o tym, powiemy pan musiał jeździć przecież, bo tutaj do pana wykładowcy nie przyjeżdża to zdziwiło, że przedstawiciel samorządu chce, mimo że nie pracuje pan wydział ochrony środowiska i t d . że chce nabyć tę wiedzę naprawdę zdziwiło mnie w sposób bardzo pozytywny bardzo mile zaskoczyła no i stąd po pewnym czasie to nasza rozmowa no miło mi słyszeć tyle tyle słów takich ciepłych pod moim adresem to nic takiego to nie jest żadne wynaturzenie, że człowiek jak pracuje w samorządzie ma do czynienia z przyrodą jak również z ludźmi, którzy tę przyrodę w jaki sposób kształtują pozytywny lub negatywny, bo wycinek wycinka drzew to dla mnie jest negatywne kształtowanie, ale też czasami są takie potrzeby w związku z tym zrodziła się we mnie taka chęć Poznania tej tej materii pani określiła od podstaw od lat jestem miłośnikiem przyrody w różnych jej aspektach lubię owady ptaki i jakoś to zawsze interesowało, ale chciałem być takim też nad wyraz może uczciwe w stosunku do tych, których dotyczą decyzji albo wycince albo zalesieniu cokolwiek urządzenia lasu czegokolwiek dotyczy decyzja administracyjna chciałem, żeby te decyzje nie były tak podpisywane mechanicznie, jako że żelu wie mam swój ogród też drzewa sadzę i jakoś się nimi tam opiekuje no wie nie zaszkodzi 1 dokument, a poza tym tak, żartując praca samorządowa też jest ma ten swój sens swoją specyfikę, że dzisiaj się samorządowcy, a jutro nie, więc być może, gdyby kiedyś stracił ten okres, na którym teraz siedzę to może, w której gminie znajdę jako jako certyfikowany taki rodzaj ekspert od drze w zatrudnienie także zieleni zieleń miejska w różnych miastach może potrzebować kogoś takiego kiedyś także różnie bywa to musimy nie musimy wejść głębiej to nie jest tak prostu pięknie pan powiedział, ale powiedzmy tak, bo ja mam na poziomie jak mieszka w dzielnicy Rybnika, czyli ja widzę jak to się dzieje na poziomie miasta pan reprezentuje powiat, kto się zgłasza to w jakim momentach powiat ma wydać zgodę już zatrzymamy się przy tej kwestii oceny drzewa czy ono może być wycięte czy nie kogo dotyczy dotyczy instytucji, które działają w obrębie powiatu gmin, ale również instytucji, które są z gminami związane n p . spółki różnego rodzaju komunalne spółki wodociągowe, gdzie na ich terenie jakieś krzewy drzewa czy jakiekolwiek zalesienie istnieje i oni wracają z do nas o decyzję o wydaniu od wydania decyzji o pozwolenie na wycinkę i wiemy, że przepisy się zmieniły w ostatnich latach słynne lex Szyszko wcześniej także zwracali się po prostu obywatele tak mieszkańcy na na pozycji, które rozpoczęło ta tak dalej tak jest dalej tak jest i mieszkańcy się zwracają, tyle że czasami napotykają teraz u nas na powiedzmy jakąś dyskusję o kiedyś być może bardziej bezceremonialnie, żeby podchodzili do tego, ale z wiekiem przyda mi moja świadomość, że jeśli idzie od zakresu naszej działalności wzrosła i staram się nagrzewa i na co przyrody już patrzeć teraz tak no jak to się dzisiaj popularny w holi stycznie, że jesteśmy wszyscy cieszą 1 wielkiej środy globalnej i każde uderzenie w w tym przyrody nawet najmniejsze drzewo powoduje, jakie straty nieodwracalne, a staramy się też mieszkańcy uświadamiać, że się też niezbędnie konieczne toczyły się taką decyzję wydajemy z bólem serca się mówi, ale też wydaje takie decyzje to pan mówi o zmianie podejścia starostwa jeśli wycinanie drze w, ale umyka 1 rzecz, bo chciałabym, by to wyraźnie zabrzmiało ta zmiana przepisów czy dobrze rozumiem przedtem przed wprowadzeniem innego owego słynnego lex Szyszko obywatel się zwracał im musiał uzyskać zgodę, a po wprowadzeniu obywatel informuje, że chce wyciąć drzewo i czy dobrze rozumiem, bo tu chciałbym uchwycić zmiany w przepisach, że jeżeli wydział ochrony środowiska czy to miasta Rybnik czy to starostwa nie reaguje rozumiem rozumiem to on może to drzewo wyciąć tak tak i tak niestety było i to było widoczne powstały liszaje takie w naszym środowisku, bo to jak się przejedzie przez nasze miasteczka wioski było widać po tym, po tym lex Szyszko słynnym, że ludzie bez opamiętania wycinali drzewa i teraz to trochę zmieniło, bo dokonał dokonano korekty tych tych przepisów, ale tak jak pani mówi faktycznie było widać, że ludzie przestali tutaj do urzędu przyjeżdżać z z prośbą o wydanie decyzji no niestety ma swoje swoje odbicie w terenie widać było widać, że są miejsca, gdzie po prostu wycięte drzewa to postawmy kropkę nad i na czym polega teraz korekta przepisów jak jest teraz korekta polega na tym, że życie nie będą już uszczegóławia, ale znowu w odniesieniu do drewna na swoich posesjach obywatel musi się liczyć jednak naszą decyzję z naszym znasz postanowień, a jeżeli zgadzacie to piszecie coś odpowiadać obywatelowi nie przede wszystkim robimy tak generalnie możemy się opierać na nas załącznika w postaci zdjęć, ale ja zdecydowałem, że każde drzewo jakiekolwiek będzie wycięte musi być opatrzony wizję w terenie, więc moje moje panie wydział ochrony środowiska wyjeżdżają do każdego drzewa absolutnie każdego każde drzewo oglądają na miejscu dokonują Inspekcji tego drzewa w terenie także nie jest nie zawierzamy temu co do Sejmu przez materiale, jakim fotograficznym i bo bo musimy mieć tego typu załączniki, ale też rozumiem, że ta sytuacja, gdy jak pan powiedział panie z wydziału tutaj ochrony środowiska i Adam będzie oglądać jest inicjatywa starostwa tak, bo można byłoby się oprzeć swojej decyzji tylko na otrzymanym materiale zdjęciowym, ale tak jak mówię chciałbym każde drzewo jednak sobie, żebyśmy wiedzieli, iż i jak się to mówi z czystym sumieniem ewentualnie jeśli decyzja o wycince, żeby była rzeczywiście podjęta zgodnie z tym, że rzeczowo jest jakieś chore albo w jaki sposób jakieś inne patogeny dzieje dopadły i trzeba je usunąć teraz znajdziemy to co łączy prace pracowników wydział ochrony środowiska pana podejście, czyli z tym, że pan chciał nabyć wiedzę, bo rutynowo to wygląda tak, że nałożymy rzeczywiście osoby jak dom jest wizja lokalna no i piszą w uzasadnieniu decyzji drzewo tak tak mato i to w tutaj po prostu wybuchnie nie takie takie osoba taka jak pan podpisuje ma decyzji m. in. dostaje też rozumiem taką decyzję no i generalnie osoba tak jak pan mówi tak ja opieram się na wiedzy moich pracowników tak ani tam nie byłem ani się na tym nie znam podpisuje no tak tylko z tego z tego co pani to nie wynika, że nie mam zaufania do swoich pracowników do ich kompetencji mam, ale no nie zatrudniamy rasowego dendrologa nie pracuje u nas taki niestety pani prof. Suchocka to jest 1 jedyna w kraju osoba która, która nie ma no nie może pracować ilu miejscach w związku z tym można jak wspomóc cały ten proces decyzyjny tym, że człowiek ma trochę czasu nie ma nie ma tych obowiązków weźmy taki, że nie może tego zrobić w związku z tym postanowieniem kur zrobili po pomoc wspomóc swój wydział merytoryczny dobrze co znaczy postanowiłem go zrobić co pan zrobił, gdzie pan trafił za taki kurs na dowiedziałem się, że jest taki kurs interesują mnie ogólnie drzewa i że nie pamiętam na któryś, w której dyskusji jakieś tam internetowych przeczytałem, że można taki kurs gdzieś tam zrobić zobaczyłem, że jest na Politechnice Śląskiej otwarty taki kurs z wiedziałem, że tematyka jest dla mnie bardzo interesująco dotyczy dziewczyn z dziedziny, którą się tak trochę tak hobbystycznie zajmuję i w związku z tym zapisał się na ten kurs udało się zdać egzaminy to nie jest tak jak z wieloma kursami, które w życiu człowiek można powiedzieć zalicza myślę, że tutaj w samorządzie w innych instytucjach wiemy, że czasami to jest wystarczy obecność na takich kursach dostaje się certyfikat albo jakieś inne podsumowanie formy jakiegoś dyplomu czy takiego zaświadczenia tej było także była rzeczywiście były zajęcia to zajęcia teoretyczne praktyczne w parkach w Gliwicach i potem był egzamin, który naprawdę były egzaminem takim, którego już dawno nie przeżyłem właściwie porównałbym to morze po części do jakiejś takiej do takiego egzaminu trochę maturalnego jak i jak się zdawało kiedyś matury czytam z biologii czy chemii faktycznie ci wykładowcy podchodzili do do do nas do tych wszystkich uczestników kursu tak taki sposób powiedział no oczywiście pedagogiczny i pytania były trudne bo, bo dotyczyły konkretnego gatunku drzewa, które trzeba było rozpoznać w terenie co było przeprowadzić pewną analizę były także te sądy do dendrologa czy każdy dostał na wyposażenie muszą przeprowadzić taką analizę także był to egzamin z pełnymi szykanami jak kto kim byli wykładowcy wykładowcy byli Dent urolodzy już nie pamięta wszystkich nazwisk, ale to byli współpracownicy pani prof. Suchockiej i ludzie, którzy zajmują się tym na co dzień nie tylko w Polsce, bo są rzeczą znawcami od właśnie drze w i zazielenienia Miejskiego w różnych miastach na terenie Europy i ci, którzy uczestnikami kursu byli pracownicy samorządowi też z różnych i to było to byli pracownicy z całej Polski nie tylko tutaj województwa Śląskiego domyślam się, że to byli głównie pracownicy wydziału ochrony środowiska pan był jako starosta 1 w jeszcze Kister usta no chyba 1, ale nie znikały z racji wygląda, że byli pracownicy faktycznie tacy poszczególnych wydziałów, bo posiadali wiedzę taką taką teoretyczną, ale i taką praktyczną, bo niektórzy to widziałem, że to też byli pracownicy tak jakby z lasów państwowych albo instytucji które, które dokonują wycinki drzew też, by byli przedstawiciele takich firm chwała im za to firma może, że ich pracownicy również tam brali w tym udział także zróżnicowane, bo Towarzystwo jak mam przed sobą certyfikat pana Damian Mrowiec egzamin teoretyczny praktyczny potwierdzający kwalifikację certyfikowanego inspektora drze w egzamin obejmował wiedzę przekazaną podczas trzystopniowej go kursu prowadzonego przez Instytut drzewa Instytut drzewa to mi wiele mówi dyrektorem Instytutu drzewa jest znany państwo, bo bywał u nas w radiu z Wrocławia pan Piotr Tyszko Chmielowiec rozumiem, że Instytut dzieł organizuje kurs tak Instytut organizował ten kurs dlatego się zdecydowałem, bo jest to instytucja w moim przekonaniu nadzwyczaj profesjonalna w tym zakresie, w którym się zajmuje właśnie przyrodą i drzewami jak długo trwał konkurs nie pamięta, ale myślę kilka kilkanaście tygodni w Kanadzie taki fragment życia, ale warto było tutaj widzę, że on był 3 stopniowy lecz by uzyskać certyfikat trzeba było zaliczyć kolejne 300 tak 3 stopnie na, bo przed panią leży 1 dyplom na ścianie wiszą te poszczególne z tych stopni inne dyplomy także było to było było to trochę wysiłku bowiem, ale też opłacało, bo to był taki wysiłek, który człowiek pokonuje z radością, a co było najtrudniejsze dla pana najtrudniejsze no może to co dotyczyło takiego działania praktycznego, czyli korzystanie sądy badanie systemu korzeniowego drze w, bo nazywam się zajmowałem takie od innej strony zawsze interesował mnie to co od od ziemi w góry tym razem musiałem poznać również to co co podzielił także było to dla mnie coś nowego i być może dlatego trudnego to znaczy rozumiem, że specjalne urządzenie bada system korzeniowy, którego nie widzimy to właśnie sąd da to sąd, ale często się to to to się tak wydaje, że to jest jakieś specjalne urządzenie to jest kawałek metalu o długości może 1 m tylko uczono nas jak za pomocą tego tego tego kawałka drutu wyciągnąć wnioski co do stanu zdrowotności drzewa i systemu korzeniowego to było najciekawsze i tutaj złożenie tego tego kawałka metalu podziemie i dotknięcie drzewa od spodu no to sprawiało mi na początku takie kłopoty w ocenie czy to drzewo faktycznie w pod pod względem takim zdrowotności ono jest w pełni w pełni zdrowe także tutaj było było tych tych zajęć praktycznych parku bardzo dużo i z tego, że najbardziej cieszy, że nauczymy się od tej strony patrzeć też drzewo i oceniać jego wartość rozumiem, że są wykorzystane zasady mechaniki tam nie ma żadnych impulsów elektrycznych nie ma nie ma to jest też wiedza tego, który bada połączona właśnie, jakim się takim wyczuciem faktycznie kwota ta sądu trafi ona na tym korzeń wtedy trzeba umieć wyciągnąć z tego odpowiednie wnioski oczywiście na kluczowe jest istotą mobilną, ale idzie też potrafi w jaki sposób zaskoczyć zresztą książki ostatnie, które były na temat drze w zaprezentowane widzimy, że drzewa żyją tak jak ludzie nam się wydaje, że nie potrafią mówić nie potrafi z nami komunikować, ale drzewa sobie użyczają wody pożyczają sobie tak jak między no dobrze wychowanym w liczbie odbywają się normalne prawdziwe takie interakcje relacje, które my urzędów uważany za pozytywne ma pan namyśli sekretne życie drzew też, bo to nie tylko, ale to jest tak, że takiej, ale są jeszcze inne książki, ale też tego autora albo albo swoje my z tej grupy autorów, które mówią nam o przyrodzie o drzewach i więcej aniżeli byśmy sobie wyobrażali, że to faktycznie ma miejsce, bo człowiek traktował, że zawsze tak trochę jednak przedmiotowo i nie patrzył na niejako na organizm, a co pan zrobi, gdy jeśli pan widzi drzewo i chce pan wiedzieć coś jest pod korą, bo często spotyka się coś takiego wycięto drzewo wyglądało na zdrowe, a okazało się, że w środku jest spróchniałe, a nie patrzy tak nigdy dla mnie to nie jest, jakim się jakimś elementem już niepotrzebny krajobrazu, jakby chciał rzeczywiście tak do końca wiedzieć to poprosiłbym syna, bo syn był od od małego interesował się entomologa i gdyby gdyby natrafił jakieś tam nie wiem biegaczy jak inne wady, które tam żyją w tym w tym jakiś kózki to wtedy prosił syna o pomoc w ewentualnie określeniu co tam żyje i w jaki sposób ewentualnie czy można jeszcze no jakiś sposób może ono badać albo określić, bo to jest ciekawy typ rodzaj owadów, które żyją w tych spróchniałe drzewach no niejako też wyznacza ewentualnie kierunek w jakim można ten ten las nie wiem czy odrodzić czy w jaki sposób gdzieś tam ochronić, bo tak tak to tak to wygląda czy na takim kursie, bo tak zrozumiałam, że chyba nie natomiast pan wtedy widzi potrzeby, kiedy zastosować bo gdy przyjechała pani dr Marzena Suchocka to ona badała drzewa takimi czujnikami i z tego co pamiętam to była metoda trud, by rezonansu magnetycznego jest też metoda coś jak tomografia komputerowa powiedzmy jeszcze inne badanie prawda, ale ja rozumiem tam pewnie trzeba przejść pewne szkolenie dotyczące tego sprzętu rozumiem, że to nie wchodziło w zakres tego kursu, tyle że pan, jakby patrząc na drzewo mówi tak no tutaj widzę żony wygląda tak tu potrzebne są jeszcze głębsze badania np. tym rezonansem czy czy tak to dobrze sądzę tak, bo to sąd to jest naprawdę najprostsze z możliwych urządzeń, które tylko włącznie tak bym powiedział jak się mówi kolokwialnie na oko określa nie więcej stan zdrowotności drzewa to był ja myślę, że to jest taki to był to jest tak amatorskie podejście potem kurs ten nie ma charakteru bardzo profesjonalnego w tym znaczeniu, że umiemy obsługiwać dzieci absolwenci może takie w wyrazie trochę ponad miarę potrafi obsługiwać wszystkie urządzenia, które pani tutaj przywołuję, bo to ci ci ludzie, gdy drodzy, którzy z tego żyją to oni obsługują zupełnie inne urządzenia z zaawansowanej technologii były takie proste sądy, które tylko łącznie na użytek Nash, który no taki podstawowy ale gdy mamy wątpliwości tak pani mówiła wtedy wiemy z nami telefon do pani Suchockiej, ale też rozumiem, bo pan mówi sąd bada korzenie, ale też widziałam taką ekspertyzę, w której osoba nie miała żadnych przyrządów tylko ona wpisywała stosowne rubryki swoje oceny i swoje uwagi dotyczące prawda pokroju drzewa dotyczące tego co widzi w pniu i t d. prawda czy to wiedzę też pan nabył, czego można dowiedzieć się co można wnioskować z tego jak drzewo wygląda tak tego nas też uczono i oglądaliśmy Wood, który od góry sąd była zakończeniem tego tego tego badania rzeźby jak od góry patrzyliśmy i widzi widzieliśmy oczywiście pani Suchocka jako specjalista od drze w w mieście interesowała ją głównie statyka tych drze w po mieście istnieje największe niebezpieczeństwo, że się nagle przewrócił są takie wypadki i tutaj pod tym kątem byśmy patrzyli na drzewo także wiedzieliśmy, jakim w, jakiej kondycji jest Korona i po poszczególne elementy tego działa także pani rację to było takie takie, by powiedziano badanie całościowe uzyskał pan ten certyfikat to już ponad 2 lata temu i zauważył pan to istotne różnice, gdy teraz pan patrzy na drzewo, gdy bardzo się ponad 20 lat zauważyłem zauważyłem i łapie się na tym, że czasami może tak zbyt skrajnie zaczyna podchodzić do do tego jak drzewa są przez nas wykorzystywane staram się, gdzie to jest w zasięgu moich możliwości jako 1 z Kowalski ich szanować to drzewo pod każdym względem niewątpliwie po tym zdarzeniu potem po tym kursie natchnęło mnie i tak przeprowadziliśmy taką akcję sadzenia lasu Tarczyńskiego działem, że lasy państwowe wycinamy na potęgę i w związku z tym powstały duże obszary takim do Sejmu powiedział pustynnym wyglądzie na terenie powiatu rybnickiego zaczęły się do lasów państwowych taką inicjatywą, że posadzimy las Rosiński, czyli każdy obywatel, który mieszka na terenie powiatu lipskiego będzie swoje drzewo w tym obszarze leśnictwo po kilku tam spotkaniach rozmowach wyraził zgody przeznaczyło teren do tego i 2 w 3 miejscach na terenie powiatu posadziliśmy 76  000 drze w, czyli tylko, tyle że w ilu mieszkańców powiatu także każdy mieszkaniec powiatu mińskiego ma w tym w tym lesie swoje drzewo akcja wygląda w ten sposób dzieci młodzież sadziła drzewa etykietkami z imionami i także no wygląda dosyć się ciekawie co jakiś czas, jeżeli tego lasu i oglądam faktycznie tych osób niezłej kondycji i większość obywateli no może powiedzieć, że jego co jest zdrowe a jaki to jest las, jakim charakterze mieszanym, jaki sosnowy liściaste aktów mieszany, dlatego że powiem szczerze jeszcze może tutaj o tym nie było mowy, ale nie lubię monokultury takich leśnych tłumaczy to zawsze leśnikom jak lotnicze jakiegoś Dziemba, który ma 200 lat no trudno go w jaki sposób przywrócić do jasne może któreś pokolenie się doczeka, ale generalnie w to miejsce sadzić rzędy sosen też sosna ma swoje znaczenie i też produkuje, więc tak prosto w tle, ale jednak drzewa liściaste w moim przekonaniu to to jest więcej pożytku więcej korzyści i dla przyrody, ale również dla jakieś estetyki otoczenia czy ludzie lubią drze w liściastych ze względu na to, że jak to mówią śmiecą, bo drzewo liściaste to nie tylko liścia, ale i kwitnienie to często jakieś piłki to jakieś tam inne nasionka alergicy się odzywają wiadomo ile osób tyle tyle spojrzenia na drzewo jak na razie preferuje drzewa liściaste i w związku z tym ten las ma taki charakter mieszany czy dobrze rozumiem, że ten las nie jest lasem hodowlanym w sensie takim jak mają lasy państwowe, które Polacy mają plan urządzenia lasu wycinki tak dalej, bo ten leży na terenie należącym do ten las na terenie należącym do leśnictwa, ale zgodnie z naszą umową teraz będzie sobie już bez ingerencji bez wycinania także, że to nie jest las o charakterze takim komercyjnym, gdzie dla pozyskiwania drewna, a właśnie to wyszło coś takiego biegu oczywiście coś wie, że no z konfliktem wokół Puszczy Białowieskiej prawda czyli, jeżeli mamy las, który nie jest lasem typowo hodowlanym to go tak nie traktujmy oczywiście po tak my tutaj mamy tych lasów na jakąś ograniczoną ilość wiemy wszyscy w obecnym czasie walczymy ze smogiem są całe miasto przed olbrzymim wyzwaniem, bo w ekolodzy biją na alarm widzimy co się dzieje nie będę już tutaj tego powtarzał teraz my staramy się, żeby to czy pani mówi, żeby to jak trafił do naszych mieszkań, bo nie każdy pojedzie do Puszczy Białowieskiej, żeby zobaczyć jak co złego człowiek może wyrządzić przyrodzie w związku z tym powiem tak, że każdy właściwie nasz jakieś, jakie jakąś inicjatywę samorządową tutaj czy to jakieś konkursy dla dzieci dla dorosłych cokolwiek staram się, żeby nagrodami były sadzonki i i tak jakoś udało nam się tutaj również za baterie, które ludzie przynoszą oddają też tutaj już takie popularne są akcje ale, ale robimy to bowiem, że jesteśmy powiatem tatrzańskim czy jakimś tam nadmorskim gdzie, gdzie turyści przyjeżdżają dla dla samych miejsc nie mamy takich ambicji, żeby tutaj ktoś przyjechał na tydzień, bo faktycznie nie mamy atrakcji tego typu, ale staram się, żeby to co jest dla naszych mieszkańców chociażby takie sobotnie niedzielne wypady czy rowerowe czy pierwsze, żeby odbywały się w miejscach nieskażonych albo przynajmniej takich odrestaurowanych ekologiczny proszę państwa nasz gość to starosta powiatu rybnickiego pan Damian Mrowiec, a ja siedzę razem z nim właśnie w gabinecie pana starosty stąd proszę wybaczyć, że nie jest to oczywiście taka jakość naszego nagrania, gdybyśmy siedzieli w studio i bezpośrednim powodem mojej wizyty było to, że pan starosta Damian Mrowiec Boże na kurs i został certyfikowany inspektorem drze w, a proszę powiedzieć ta a gdy pan powiedział, że ludzie zaczęli wycinać prawda w momencie gdy weszła w tzw. lex lex Szyszko, czyli nie była potrzebna zgoda i zgoda wydziału ochrony środowiska to pokazało pokazało nas stosunek do dobrze i to dla wielu osób było smutna konstatacja oczka, bo znają mówi tak jakby ludzie nie chcieli tych co narzekać tutaj prawda na ministra środowiska, że takie prawo do przecież ludzie nie zmuszał do wycinania drzew prawda nikt ludzi nie zmuszał nie musieli wycinać, a więc ich przekonanie, które czasem ma wyraz na antenie, gdy prowadzę programy, bo zwalnia osoby, które mają tak co znaczy to jest właściwie bezprawie mój dziadek drzewo zasadził ja mam prawo go wyciąć nikomu nic do tego żadnym samorządom żadnej administracji tak dalej pokazuje właśnie na realny stosunek pokazał no niestety tutaj mieliśmy do czynienia z ze swoistą Siekierezada nie oczywiście TomTom prawdziwą, którą Stachura opisał jako jednak relacja człowieka to do przyrody w innym wymiarze, które mieliśmy do czynienia z rzeczywiście takim powiedział pokotem który, który można obserwować jak ich z pracy nieraz widziałem drzewa leżące na posesjach działkę pytałem ludzi były takie odpowiedzi, których tutaj pani wspomina tłumaczyłem też ludziom oczywiście też takich potem wolnych dyskusja, że ta nasza wolność to, że rzecz, że ktoś mu środek posadził drzewo wcale nie oznacza, że żyję mam nieograniczone prawo do wycięcia tego dzieła żyjemy w Europie w Europie mamy mnóstwo ograniczeń może nawet więcej wolności niestety musimy się z tym pogodzić, że jednak w ramach tych ograniczeń również istnieje racjonalna potrzeba dbania o przyrodę ostatniej przykład w Etiopii, którą często podajemy jako no przykład gdzieś tam skrajnego ubóstwa, jaki z zacofania posadzono w krótkim czasie 150  000 000 drze w i można było obserwować jak ci ludzie, z jaką wielką radością ochotą robili toczy się też wcześniej to to wycinali tonie to nie jest także to się odbywało gdzieś tam tylko nieznacznie przez katastrofy jakieś przyrody takie losowe, ale i tam doszło do tego do świadomości tamtych ludzi bez drze w bez lasu oni praktycznie rzecz biorąc zginą i to Jerzy jest zapotrzebowanie w Europie Ameryce na produkty leśne Afryki myślę, że do tych ludzi dotarło przede wszystkim to, że z no planeta nie będziemy w przyszłości jeśli jeśli drzewa z nie znikną widzimy to dyskusje trwają myślę, że państwa słuchaczy na co dzień zorientowani dobrze dzięki pani pani pracy w sprawach ekologicznych obserwują co się dzieje na Syberii co się dzieje w Afryce, gdzie w sumie w Europie także niestety jeśli każdy z nas nie zrobi czegoś w swoim małym indywidualnym wymiarze w swoim świecie, w którym żyje nie mamy z lipca liczyć na jakiś organizację ekologiczną ONZ czy ministerstwo, bo tego za nas nie zrobią jest jeszcze 1 rzecz, która jest taka bolesne dla mnie osobiście bolesna, ale także wiem, że dla wielu osób, a mianowicie to pojęcie pielęgnacji drzew co znaczy to co bardzo często widzimy, o czym słuchacze piszą do mnie co słuchacze mówią, choć spółdzielnia zabrała się za pielęgnację drze w, która polega na tym, że bardzo często są dzieła ogławianie ostatnio nawet wczoraj grzebała w papierach znalazłam takie wielkie zdjęcia, które kiedyś powiększyła drzewa, które stały przy 1 szos wiodących do Wrocławia, ale nie tylko miasta chcą się też spotyka kwestia norm co można zrobić w jak można je pielęgnować jak można przycinać konary na terenie tutaj, którym mówimy też widziałam bardzo dużo przykładów wg mnie absolutnie niewłaściwej pielęgnacji, że zgadza się dlatego jak w kontakcie z panią z panią prof. Suchocką i mamy taki plan przemija mam w głowie, żeby jej spotkania wykłady one nie muszą mieć charakteru takich certyfikowanych szkoleń ale, żeby trafiły do do do mieszkańców, ale również do tych, którzy pracują w spółdzielniach pracują w różnego rodzaju firmach komunalnych i mamy zamiar mamy takie odrestaurowany Dwór w Łukowie śląskim mamy zamiar tam nie tylko seniorom, ale również dzieci młodzieży i pracownikom samorządowym przedstawiać takie propozycje właśnie podejścia do do drzew takich jak pani określiła takiego takiego jednak zdroworozsądkowego, a nie dlatego że, że komuś przeszkadzają drzewa rosnące przy szosie czy gdzieś w jakimś osiedlu chcielibyśmy, żeby pani dr Suchocka pokazała faktycznie, jaka jest funkcja drzewa w naszym życiu w naszym terenie i żeby pokazała oczywiście że, że drzewo nie może nami rządzić, bo my mamy sobie czy czyni ziemię poddaną, ale musimy robić w sposób wraz z zgodny z jakimś prawem 2 z rozsądkiem, a 3 żeby, żeby to nie miało charakteru jednak takiego powiedział no ratunkowego w stosunku do całej przyrody w związku z tym zamierzamy ludzi uświadamiać jak tu jak to robić fachową, bo to muszą przed przeprowadzić tego typu szkolenia czy może może złe słowo, ale takie konferencje na ten temat chcielibyśmy zaprezentować na terenie powiatu, bo ja rozumiem, że teraz w tej chwili przy obecnych przepisach każda osoba może mówię o swoim terenie, a proszę powiedzieć, że ktoś z wypadku terenu należącego do gminy czy do miasta może dowolnie drzewo życia może osoba zwraca się z mieszkańcami nie do do do władzy w gminie gmina zwraca się do nas, bo tak to wygląda i no może oczywiście powinna osoba, która zwraca uzyskać gminie informację taką podstawową co do tego jak należy to zrobić, bo ogławianie i przycinanie drzew to, że tak się wydaje, że to jest prosta czynność ale, żeby drzewo rosło dalej i wyglądało jak drzewo to musi być przycięte dosyć fachowo, ale zaraz nie do końca rozumiem czy gdybym chciała przyciąć własne drzewo na moim ogrodzie to ja mam was o tym, informować nie nie przycinka nie wycinka no no właśnie tutaj mówimy o o tym co nazywamy pięknie pielęgnacja macie co często nie nie jest właściwą pielęgnację w tym wypadku obywatel niczego robić sobie co chce nie oczywiście obywatele mówią tylko sytuacji jeśli obywatel chce zrobić jak nie zna na tym co zrobić w miarę fachowo o tylko po takiej sytuacji, żeby może przyszli poinformować myślę, że tutaj na nie umie znalazłby fachową radę jak to jak to zrobić najlepiej, żeby drzewo nie stracił na swej kondycji tak, bo w ogóle nie pamiętam 1 z autorytetów jeśli dojdzie do drzewa, który powiedział jak drzewo służyły przycinanie toby się same przyczyny ich w ogóle ogółowi nie lubią się wydaje, że to się zwiększa bezpieczeństwo drzewa bezpieczeństwo się wcale nie zwiększa jeśli dojdzie natomiast widziałam niejednokrotnie drzewa, które były stale w głowie one co roku czy były tak mocno przycinane czasem zastanawiam czy to nie służy temu co na końcu się stało to znaczy, że po prostu usług o zdarza się tak oczywiście to jest taki sam przyrodą, że my czasami nie widzimy jakiegoś tam sensu, żeby nie ingerować wręcz uważamy, że nasza ingerencja jest niezbędnie konieczna tymczasem tak jak pani powiedziała Szydło sama sobie rzeczy kształtuje i być może być może tak jest, że życzyłoby sobie rosło tak jak jak życie naturalne było wskazywał, ale niestety te drzewa mamy pod liniami średniego napięcia i w innych miejscach, gdzie ono czasami no no musi być przycięte ze względu na bezpieczeństwo ludzi, bo mimo wszystko jednak człowiek jest najważniejszym stworzeniem na tej planecie, ale tak jak mówię musimy wyważyć tom tom taką cienką granicę tej tej tego naszego tutaj ziemskiego bytowania, gdzie bez drzew i bez całej przyrody na zasadzie wskazań nie bylibyśmy na niebyt, bo tak tak sprawdzaj i nadawanie kształtu ziemi należy do wielki, że wolności człowieka, ale co do do przyrody widzę, że następuje pewne opamiętanie i mam nadzieję, że ze obecnie trochę człowiek spojrzy wstecz i pomyśli nad tym do tak dogłębnie co zrobił, a zmieniony przez moment temat pan powiedział po ludzi, którzy przyjeżdżają ja zawsze mówię moim znajomym, gdy bym przywiozła właśnie chociażby postawiła w dzielnicy, gdzie mam dom w Kamieniu miał być przepaskę na oczach, a potem zdjęła czy też przepaskę spojrzał, by jak jest wokół zielone wokół lasy stawy to być nigdy nie przypuszczał, że jesteś na Śląsku prawda dla 20 nieraz zaskakujące jak tutaj przyjadą ile jest zieleń są takie miejsca w powiecie, które dla kogoś, kto interesuje się przyrodą są ciekawe, by je odwiedzić zapamiętajmy, że tutaj jest przecież jest park Krajobrazowy cysterskie kompozycje krajobrazowe Rud wielkich oczywiście takich miejsc jest dużo każdemu polecam odwiedzenie lasów chociażby w Wojnowicach sumienie w zyskach jest piękna taka Dolina wieloma ustawami o tyle set aż do Pstrążnej także miejsc sporo jest piękny las w Pawłowicach w Książenicach tzw. doły książę niskie no to to jest tych miejsc kilka, tak więc lasy są poprzecinane ścieżkami rowerowymi tam można spotkać ciekawe zwierzęta ciekawe ptaki od paru lat obserwujemy takie o takie odrodzenie ornitologiczne, że w tych tych ptaków jest coraz więcej coraz rzadsze gatunki, które wydawały się już jako całkowicie stracony dla naszych lasów to wracają no i nie ukrywam że, że to są takie ciekawe miejsca nieopodal właściwie na granicy naszego powiatu mamy taki rezerwat Łężczok wszystkich zachęcam do odwiedzenia tego, bo to jest być może pomylić drugi taki w Polsce akwen, gdzie możemy z ponad to chyba 40 gatunków ptaków zaobserwować oczywiście to trzeba jeszcze trochę szczęście i jaki sprzęt do tego, ale taka wyprawa sobotnia niedzielna w to miejsce czasami daje dużo takich takich niespodzianek, bo możemy zobaczyć takich, które z nami albo jakiś tylko publikacji tam albo z telewizji, a tu możemy zobaczyć na żywo także zachęcam do tego, żeby po prostu z niezwykłego lasu korzysta z nich nie ma tam jakiś szczególny status nie występują na jakiś taki w dużych ilościach mam zdarzają się takie są litery pojedyncze drzewa które, które są gdzieś tam zmiany opisane też jako jako pomniki przyrody, ale tak pani powiedziała wiele osób, które tutaj ze mną rozmawiają przyjeżdżają z Rybnika czy nasze okolice dziwię się, że Śląsk jest taki zielony pan powiedział nie ma tak wiele starodrzewia, ale też wspomniał pan w Książenicach tam głębokie doły prawda tam są piękne fragmenty lasu bukowego tak to są piękne fragmenty lasu z tym głębokich dołach można można tam zobaczyć jak kiedyś wyglądała Puszcza Bukowa, która pokrywała w zasadzie można powiedzieć cały Śląsk są to takie pozostałości tej suszy te lasy tam mają taki charakter myślę jak jak las powinien wyglądać, że dużo dużo drze w liściastych z odrobiną z domieszką tylko i szpilką wejdzie, a większość ludzi być może kojarzył teraz Kolasy głównie sensy iglastymi drzewami, więc tam akurat możemy obserwować zaobserwować to co są tam i źródłach w Rudach jeszcze też charakter ma tego lasu jest taki pierwotny jak wygląda tutaj co ma dopowiedzenia starostwo jeśli idzie o inwestycje inwestycje, które co drogowa czy też inne no i inwestor chce pozbyć się drze w to zwracają się do nas z opinią już rozeszło się po terenie, że dla inwestorów do niektórych dotarło że, że jest tam taki starosta, który trochę więcej się przygląda jak jest jest jakieś potencjalne wycinka drzew ostatnio nie było takiej takiej sytuacji byśmy musieli tam w jaki sposób wszystkim wykłócać na ten temat, ale przy przy zatwierdzaniu planów zagospodarowania czy jakiś opiniowaniu jakich inwestycji na pewno bierzemy pod uwagę i tutaj mówiono nie było drastycznych takich sytuacji, że musieli odmawiać albo albo gdzieś tam kończyć sprawy na drodze sądowej nie było takich przyczyn prawo jest tak skonstruowany, że inwestor dostaje zgodę na wycinkę drzewa musi zapłacić tak musi zapłacić nie nie wiem, jakie tam są teraz, bo to się zmieniają tej kwoty ale, ale musi zapłacić tak oczywiście no ja patrząc na to w ten sposób jak mówię o przyrodzie wiem, że tego żaden pieniądz zniesienie w stanie pokryć płot straty jakiegoś jakiegoś Dęba, jakiego jakiegoś Buka, bo to, bo to to są dziesiątki albo setki czasami lat no ale no, niemniej jakoś trzeba rekompensować być może dla mnie najważniejsze może nie są pieniądze nasadzenia jeśli jest decyzja o wycince później decyzja też o nasadzeniach na pewno takie decyzje są wydawane tomy dosyć restrykcyjnie kontroluje czy faktycznie te nasadzenia zostały dokonane w państwa rozmawiamy w Rybniku rozmawia ze starostą powiatu rybnickiego panem Damianem Mrowca i pojawia się słowo ekologia wcześniej zieleń musi pan o to zapytać nie wiem czy pan nie uzna, że zbyt odbiega od tematu nie wiem czy pan będzie chciał na ten temat coś powiedzieć, ale ich zaskoczyło wiele osób, bo mam kontakt z organizacjami pozarządowymi, które zajmują się transformację energetyczną prawda, czyli tego na ile odejdziemy od węgla na ile wypełnimy wymagania co do Unii Europejskiej na wszystko to co się dzieje wiele programów coś na ten temat prowadzę pojawiło się plany budowy kopalni w Rybniku ja wiem, że Rybnik to miasto na prawach powiatu, jakby tutaj pan no pan władzę to jest powiat zamiast, ale ciekawa jestem pana zdania dlatego jak wiele tego wiele osób zostało zaskoczonych ze środowisk proekologicznych został zaskoczony jest dosyć jednoznaczną postawą mieszkańców wydawałoby się, że miasto, które przez lata prawda mieszkańcy żyli z tej ilości kopali wokół miasto, które miało dobry węgiel mówię nie samym mieście tylko prawdę mówi o rybnickim okręgu Węglowym tak dawniej to zwaną jest to tradycja, a tutaj tyle osób nie chce tej kopalni co jak pan by to skomentował jako Damian Mrowiec jest absolutnie przeciwko budowie nowych nowej kopalni w Rybniku w ogóle nowych kopalń już nawet nie chodzi o problem dekarbonizacji, ale mogę powiedzieć także kilkanaście lat temu zamknięto kopalnie żywicielką na terenie mojego powiatu to kopalnia Dębieńsko, która zatrudnia tysiące osób pamiętam te spotkania z tymi, którzy z załogą i są ze związkami i t d . jak wszystko było bardzo dramatyczne od tego czasu nie będę szczegółowo, ale udało się władzom samorządowym gminy Czerwionka-Leszczyny, jakim się tutaj starostwu trochę razem odejść od górnictwa pokazać, że te gminy, które były przez lata górnicze są gminami śląskimi mają szansę istnieć nawet się rozwijać to całkiem nieźle jak Czerwionka-Leszczyny bez węgla zrodziły się nowe pokolenia ludzi wychowanych już bez górnictwa przez nich na terenie mojego powiatu i ci ludzie zobaczyli, że można bez górnictwa sobie poradzić mają różnego rodzaju pomysły na na na inne rodzaje działalności takiej aktywności gospodarczej także uważam, że demonizowanie górnictwa w naszym obszarze było trochę niepotrzebne, bo można było również to Górnictwo tak trochę zdywersyfikować, czyli pokazać, że są inne kierunki rozwoju naszych gmin bez górnictwa to, które jest, które istniało ja myślę, że to w sposób naturalny zostanie doprowadzony do końca, ale na na nowe te jak bym tutaj powiedzieć, kto nie nie ma zapotrzebowania również pośród mieszkańców tak, ale inwestor ma, więc cukierek mówi jako bazy to, że to już nie tak kopalnie jak kiedyś bardzo nowoczesna, owszem jest to kwestia szkód górniczych, ale ten cukierek polega na tym, że jak narzekacie, że taki smog macie tak przestanie palić, bo my wam dostarczymy ciepłą wodę, ponieważ nasza na nasze kopalnie będzie połączony z elektrociepłownią i t d . tak dalej z ciepłownią i będziecie mieć powody to wszystko dla was ma ograniczony jednak zaufanie do do tego typu wypowiedzi do tego typu inwestorów w toku moich tutaj tych 20 lat urzędowania z różnymi spotkań z inwestorami byli tacy potentaci światowi, którzy między nimi właśnie na terenie naszego powiatu chcieli inwestować Górnictwo, a potem na końcu okazywało się, że to to było tylko po to, wszystko, żeby istnieć na na giełdzie w nowym Jorku czy w innym mieście i niejako w Żyrowej sobie pożyczki kredyty w światowych bankach także mam bardzo ograniczone zaufanie nie wierzę w takie zapewnienia na ciekawe chcemy tu sytuacja będzie się rozwijać, bo tutaj jest procedura teraz na poziomie regionalnej Dyrekcji ochrony środowiska zobaczymy w każdym razie będą się dalej tym tematem zajmować, bo po prostu czekała pana prywatnego zdania na temat tej kopalni, bo też zdarzyło się tutaj coś co nieczęsto jest także władze miasta opowiedziały się jednoznacznie przeciwko zakres działania starostwa jest także ochronę nad zabytkami nauczyć zabytkiem przyrody to na pewno oba rzuty winę tych drzewach, ale nie tylko to nie tylko mamy 3 takie obiekty, które w jakiś korelacji z przyrodą, bo tutaj cały czas jednak skupiamy się na tym na tym wątku ekologicznym mają wiele wspólnego budynek starostwa, którym siedzimy został odrestaurowany i oko mamy jak pani zauważy starodrzew, a trochę go wycięto not wyciętego tylko to co rzeczywiście były już do wycięcia to, żeby to był chory i które zagrażały budynkowi samemu i w to miejsce posadzono proszę sobie zobaczyć wiele nowych młodych, gdzie także można można tutaj to to zaobserwować to samo dotyczy naszego takiego sztandarowego takie sztandarowej inwestycji idzie o ratowanie zabytków udało nam się odrestaurować uratować Dwór w Łukowie śląskim to taki specyficzny budynek, bo położony absolutnie terenach zielonych do tego mamy 3 ha pola chciałbym w przyszłym roku, żeby wokół tego tego tego dworu w tym polu powstał taki labirynt ekologiczny, żeby tam młodzież dzieci mogły się tak szukać gdzieś tam w i w jaki sposób no tam odkrywać jak już przyrodę najbliższą powie także przy każdym z tych zabytków czy to w dworze w Łukowie czy dworzec kolejowy w Suminie były była jakaś zieleń lepsza gorsza w lepszym gorszym stanie może w sumie najgorsze, bo to przy kolei raczej tzw. pasy Krynica powodowały, że wszystkie drzewa, które wyrastały wokół kolei no były wycinane są zaobserwowaliśmy co jest bardzo smucić na terenie całej Polski jest wycinka drze w w obrębie 25 m od od torów to widać nawet teraz, gdy jechałam do Rybnika to jest trochę dla mnie dziwne, bo niedawno byłem w Austrii w Niemczech i też przyglądają się torowisko i tak one nie wyglądają tam tam mnie nie na takiej szerokości nie wycina się drzew no o tyle nie to tutaj bulwersowało jednak wycinka na terenie powiatu dotyczyła i kilkudziesięciu tysięcy drze w są ale jakby tylko poboczny temat ratowania zabytków polega też na ratowaniu usta tych starych drze w, które wokół tych zabytków przeważnie rosną i tak np. bukowe śląskim udało nam się uratować kilka jesionów takich wiekowych niestety 2 dęby, które tam rosły musiały pójść pod topór mówiąc kolokwialnie, ale zdecydowałem, że nie wycinamy do końca nie usuwamy z korzeniami kilka zostawiamy dziś metr nad ziemią i pozyskanego drzewa które, które żeśmy służyli z pozostałej części tego tygodnia zrobiliśmy deski i mamy stoły piknikowe zrobionych przy tym także to drzewo dalej żyje służy ludziom trochę inny sposób, ale nie zostało na 1 najprostszy sposób gdzieś tam spalony czy przerobiony tartaku do tych zabytków staram się tak komponować przyrodę na 1 z drze w w tym dworze w Łukowie postanowiliśmy taką Platformę dla bocianów wok w okolicy jest trochę par bocianich na razie, bo tam nie mamy, ale inne ptaki założyły sobie gniazda i staramy się żeby, żeby drzewa rosnące wokół tych tych naszych zabytków były na dobrej kondycji teraz przy dworze w Łukowie śląskim tworzyliśmy tworzyliśmy strefy otwartej aktywności to jest dla mniejszych dzieci dla starszych i wokół tej strefy też postanowiłem posadziliśmy drzewa pierwsze 4 Tulipan owce zostały ostatnie posadzone teraz będą kolejne, bo drzewo ma nie tylko cieszyć nasze Okole również ma być na taką pomocą mamy dawać cień i pokazywać na nasze miejsce w całej historii, bo w takiej relacji z drzewem człowiek jednak czuję że, że nie jest sam nie są i przemija to odczuwa się spodziewa tak jakbym siedział, że ktoś na mnie patrzy ktoś obserwuje ktoś współżyje tak współ tych ze mną także czuje się czuje się, że to jest mój towarzysz może nie nie mówi do mnie tak bezpośrednio ale niemniej jakiś kontakt z tym dziełem jest i wracać do tych zabytków staramy się, żeby w przy tych przyczyn naszych zabytkach ci, którzy przyjeżdżają młodzież głównie dzieci, ale i seniorzy, bo taką taką politykę też rozwijamy starali się widzieć, że to nie tylko restauracja budynku i robienie jakieś tam większe mniejsze propagandy, ale to jest również przyroda trawniki krzewy drzewa to wszystko ma być w korelacji z PiS jestem stąd restaurację budynków, a pan ma własne drzewa kilkaset posadziłem właz kilkaset uwag ma zużyte nie ma dużego terenu, ale mam bardzo dużo drze w i czasami walczy z rodziną, która mi mówi, że ma problem z drzewami sam sobie zrobić stworzyły w związku z tym i staram się mieć tak u siebie to urządzone, że w zasadzie nie mam żadnego drzewa, które ma obok siebie to samodzielnie, czyli mam każde drzewo, które rośnie obok innego jest innego gatunku i przeważają liściaste ziewanie na pewno sąsiadów to nie podoba, ale staram się już od właściwie w tym roku ze względu na słyszę już od sierpnia teraz już pierwsze pierwszej liście grabić i gdzieś tam zagospodarowuje w różnego rodzaju takich krawędziach i jakiś tam rowach, żeby jednak ten materiał, który po, który się powstaje po rozszerzeniu liście był takim naturalnym kompostem też duże niektóre dzieła musi mieć ile mają najstarsze 10 lat wszystkie niemal 10 lat, bo 10 lat mieszkam w nowym miejscu cha przepięknym Łukowie śląskim gdzie, gdzie zamieszka w 10 lat każdy z drzew, które tam jest posadzone to 10 lat także nie kupuje, gdzie w dużych dorodnych wszystko jeśli już to sadzonki małe, a część ma już własne, jakby powiedzieć hodowli uprawy i i z tej z tych mam szczególną satysfakcję proszę państwa i w ten sposób kończy nasza rozmowa z panem starostą Damianem Mrowca siedzimy w siedzibie starostwa rybnickiego, a przyciągnęło mnie tu chęć Poznania i rozmowy z człowiekiem, który jako starosta po 1 kurs i został certyfikowanym inspektorem drze w, by więcej wiedzieć o drzewa, gdy ma podejmować i podpisywać decyzji dotyczących pozostania lub dzięki bardzo serdecznie panu dziękuję dziękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKEND RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. W aplikacji mobilnej i na stronie. Z pakietem "Aplikacja i WWW" podcasty TOK FM zawsze pod ręką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA