REKLAMA

Modernistyczne minimum mieszkaniowe

Data emisji:
2019-08-16 10:00
Audycja:
OFF Czarek
Prowadzący:
Czas trwania:
36:43 min.
Udostępnij:

O koncepcji mieszkania najmniejszego w architekturze modernistycznej z dr. hab. Jackiem Friedrichem.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

wczoraj Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie państwa mają gości jest dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego dyrektor muzeum miasta Gdyni dzień dobry i tak Reja tam przejmie już niedługo po 22 sierpnia w Gdyni rozpoczyna się weekend architektury wiem, że będzie pan gościem tego wydarzenia 1 z wielu w tak będzie wielu gości Dytko 1 z wykładów, gdyby Rozwiń » państwo zastanawiali się niektórzy z państwa, bo rozumiem, że większość naszych, choć mieszka w wypasionych willach z ogrodem ale, ale są pewnie też i tacy, którzy mieszkają w małych ciasnych mieszkankę bloku to ja w gdyby, gdyby się państwo zastanawiali, dlaczego tak jest to jest to w odpowiedzi naukowa albo tak, żebym artystyczna naukowa no jest jest nawet artystyczną naukową historyczną można, by powiedzieć, bo oczywiście te mieszkania w blokach, do których jesteśmy przy liczeniu też czuć ogromną część mojego życia spędziłem w blokach nawet parę lat mieszka w legendarnym żaglowcu, który z takim symbolem właściwie w nowoczesnej modernistycznej architektury osiedlowych przyjmie na terenie Trójmiasta, ale chyba 1 nogę z najciekawszych tego typu obiektów w skali ogólnopolskiej, więc myślę, że ogromna część z nas jeśli sama nie mieszkała to miała krewnych kolegów trudno wyobrazić koszty nigdy w życiu nie zetknął się mieszkając w Polsce z mieszkaniem w bloku na osiedlu rzeczywiście to są też dobrze wpisuje w hasło oczywiście dorocznego weekend architektury, czyli minimów hasło zmieniło, a mieszkania w blokach były wyrazem takiego bardzo bardzo konsekwentnego procesu minimalizowania mieszkań co czuć się z historycznie bardzo łatwe w sumie do zrozumienia, chociaż fascynującą wypowiedź, jaką właściwie z głównych zagadnień architektury nowoczesnej patrzył na te, które nowoczesną w wieku 19 dwudziestym można patrzeć na nią przez różne pryzmaty prawda form piękna stylu w stylistyki takiej innej jakości mają często patrzymy wtedy widzimy kolosalną różnicę powiedzmy między grą Opera w Paryżu, a jakimś modernistycznym, bo chorzowskim budynkiem, ale można też na to patrzeć przez pryzmat kwestii społecznych dla nowoczesności architektonicznej kwestie mieszkaniowe, bo jedno z najważniejszych to wiązało się z tą niesamowitą zmianą mów w życiu Europejczyków, jaką przyniosła rewolucja przemysłowa i te wzięte setki tysięcy w tym miliony ludzi, które się gwałtownie przenosiły z małych miejscowości ze wsi przede wszystkim do miast ręcznie w jakimś zawrotnym tempie prawda tt tt przemysłowe miasta Europy zachodnia to życie całej Europy odnoszono on stawał się maluchami masy ludzi mieszkały w slamsach mieszka jakiś piwnicach suterenach zupełnie przypadkowych pomieszczeniach urągających jakimkolwiek takim ludzkim z naszej perspektywy przynajmniej warunkom standardów bardzo wcześnie w wieku 19 przypływa to rząd to przekonanie, że coś trzeba zrobić to nie może tak być bardzo ciekawy jest rzeczywiście łatwo się domyślić pierwsze próby podejmowane są na Wyspach brytyjskich, bo też na Wyspach brytyjskich ten problem najszybciej się pojawił prawda te wielkie przemysłowe miasta z Manchesterem na czele oczyścić, bo znacznie więcej on wołał o pomstę do nieba i CEZ CEZ interesującego w tym tak na początku tej drogi, które tutaj mówimy to to, że na początku te kroki były bardzo niepozorne wcale nie były jakieś takie wielkie idee takie też zdarza socjaliści utopi mi rodzaj de France te ruchome takie budowanie budowanie takich właściwy, jakby klasztorów odosobniony, w których ludzie żyli zgodnie z zasadami utopijnego socjalizmu, ale to był margines to taki France mógł być kilkaset osób programów, bo problem krótką milionów więc, że jest nie weźmy pod uwagę tych takich utopijnych pomysłów to właściwie początek tej drogi to są bardzo drobne kroczki takie prawne urzędowy oficjalne n p . w zabroniono w pewnym momencie wynajem podnajmować pod cele mieszkaniowe piwnic przez długie dziesięciolecia było także był uznawany tę zasadę swobodnego zawierania umów prawdę, że ktoś w piwnicy, który trzymał kartofle węgiel opał jakiś prawda oprócz tego w tym kraju miejsce w można było położyć jakiś jakiś Barłóg legowisko prawdę ktoś chciał od niego to miejsce wynająć za parę pensów szylingów to w zasadzie państwo się to nie mieszał i ludzie także trudno to obraz, ale także natomiast dość masowo natomiast ustawodawca odnosi pociągnie tutaj państwo musi wkroczyć gdzieś tam zacząć jakieś bariery na to nakładać to 1 z pierwszych takich właśnie ustaw, które Wielkiej Brytanii jeszcze przed połową budżetu z tego podjęto i potem co kilka kilkanaście lat to prawo zmieniało się właśnie w tym takiego coraz bardziej restrykcyjnego, a tym samym poczuć, jakby likwidował tych najbardziej patologiczne zjawiska co rzecz jasna nie rozwiązywało problemu całościowo ten problem przez cały wiek dziewiętnasty przedstawia dwudziesty do dzisiaj właściwie przecież jest problemem rozwiązanym natomiast oprócz prawników już parlamentarzystów polityków w ten proces oczyści oczywiście architekcie dla architektów, zwłaszcza tych, którzy jakoś byli związani z tą ideą lewicową postępową, ale też niekoniecznie, bo z drugiej strony mamy podobne zjawiska po stronie przemysłowców prawda wszystkie takie znane nam w Polsce już najbardziej to łódzki przykłady tych takich patronat kich osiedli powoda, który gdzieś tam jakiś światły właściciel fabryki budował po to, żeby go robotnicy mieli trochę lepiej, żeby żyć ludzkich warunkach, a przez to, żeby bardziej wypoczęci bardziej efektywni jest to z różnych stron z tej dziwnej są bardziej wydajni pewnie liczyć, że tak jasne jasne, że tak to było coś co z 1 strony rzecz jasna włączyło się często taką motywacją moralną pamiętajmy, że w wieku dziewiętnastym bardzo bardzo często jeszcze te kwestie religijne były istotne doszło właśnie to że, że złodzieje mówi tak być nie może w bardzo charakterystyczna kobiety też bardzo silne były w ten ruch zaangażowano nawet tak twierdzi, że te ustawy angielskie poprawiające byt proletariatu mieszkaniowy to one były głównie wymuszane przez przez kobiety, które czuć nie miał wtedy nawet praw wyborczych wiemy doskonale Wielkiej Brytanii bardzo późno na uzyskały, ale poprzez to były żonami i siostrami matkami tych parlamentarzystów takim czy cały kołki na głowy, że aż w końcu mówi no coś z tym zrobić, żeby to nasze panie były usatysfakcjonowane prawda jest to ten takiemu realizujący pamiętajmy epoka wiktoriańska bardzo silnie przesycona tymi takim wysokim ideałami moralnymi to na pewno też oczywiście wpływał, ale ale, ale ma pan rację, że przed łóżkiem chodziło o pewną wydajność pracy oto, żeby ten robotnik mieszkał blisko fabryki w sondażu nie musiał przez pół miasta jechać przez kilka godzin czy iść na piechotę, bo nawet nie jechać przecież tamtych czasach komunikacji miejskiej nie było wtedy jeszcze albo jakieś zalążki wątłe, więc jasno pomocą miał być wymęczony już przychodząc do fabryki jak mógł mieszkać lepiej mieszkał w fabryce takich testów, bo maszyna liczy dziś jest dać się też wie jak czasem działają korporacje prawda, że korporacyjny przedszkole korporacyjny basem korporacyjna służba zdrowia i też najlepiej, żeby nasz pracowni wszystko miał w korporacji, żeby tam nie daj Boże nie tracił czasu jakieś kontakty poza korporacją oczywiście to gdzieś tam takiej strony też można na to patrzeć nie zmienia to faktu, że jednak, kto był pewien krok naprzód w to znaczy, jeżeli porównamy to naprawdę strasznymi zupełnie warunkami, ale zupełnie przerażającym, które są opisane każdy w ten weekend między wie jak wygląda to wczesna faza rewolucji przemysłowej na Wyspach brytyjskich rozruch jest to tańsze zło są tutaj swoją, kto aktywnie no to jest to jest to jest słaby fascynujące pokład co trzeba przyznać właśnie był taki moment na świat się rodził we wszystkim co jeszcze dobry z tym co złe ale, ale to jest współczucie tego mieszkaniowego ludzie naprawdę mieszkali strasznym w tak straszliwych Norah czy też obrażał uczucia i pisarze i artyści ci bardziej społeczne nastroje nie jakoś dokumentowali pokazywali publiczności lustrację prasowe gorzka prawda pokazywały szerokiej publiczności na nędzę tego tego tego proletariackiej go życia i to uczucie wpływało na taki rodzaj to też nacisków lobby coraz więcej ludzi zdawał sprawę, że też coś złego tak być nie może architektura w tym wszystkim odgrywa ważną rolę, ponieważ ona miała narzędzia żeby, żeby to w jaki sposób rozwiązywać i artyści postawili architekcie postawił się do tego włączyć, ale chcemy wygrywać po informacji prawie, ale jest informację już za kilka minut o godzinie dziesiątej 20 dr hab. Jacek Frydrych z historyk sztuki z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego dyrektor muzeum miasta Gdyni informację o dziesiątej 20 państwa mają gorsze jest dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki dyrektor muzeum miasta Gdyni Instytut historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego zbliża się weekend architektury w Gdyni od 2002 . do 25 sierpnia temat tegorocznego dziewiątego weekendu to minimum tego minimum wychodzimy, żeby dojść do tych mieszkań w bloku umorzenie tych dzisiejszych, chociaż pewnie niektórzy jak np. ja wciąż jest takim gnieżdżą się, że bardzo wiele osób mieszka, a szczerze powiedziawszy ogromna część tego co dziś powstał jako deweloperska architektura jeśli chodzi o standardy metrażu i pewien pewną filozofię urządzania wnętrza wcale nie są tak daleko od tych komunistycznych bloków w każdym razie mamy pomysł taki, że warunki mieszkaniowe na świecie z bardzo trudne i trzeba zmieniać, tym bardziej że pojawiają się przecież ekipy rządzące w różnych miejscach w Europie, którą będzie lepiej to oznacza także tym, którzy są na samym dole tego tej piramidy będzie lepiej to znaczy będziecie mieszkać w możliwie znośnie warunkach do tego nurtu walki włączenie się także architekci, którzy mówią da się zaprojektować inny świat tak jest architekci są tymi, którzy mają narzędzia projektowe prawda polityk może rzucić jakieś hasło może powiedzieć ma być lepiej mamy skończyć z nędzą mieszkaniową nakazał też są tymi, którzy rzeczywiście wiedzą przynajmniej taką wydaje mi mówią o przychodach mówią jak to zrobić bardzo różne są pomysły prawda są takie pomysły, które w są atrakcyjne nawet dzisiaj może atrakcyjne idea miasta-ogrodu n p . które się pojawia frank gdzieś na poziomie 15 dwudziestego wieku jako właśnie taka alternatywa dla tego molocha wielkomiejskiego, ale i też szybko okazać jednak alternatywa dość elitarna prawda, o ile osób można w takim dość luksusowym mieście ogrodzie upchnąć to są ciągle niewielkie relatywnie liczby paradoksalnie uszczerbek na jej w ciągu roku dziewiętnastego to chyba najwięcej dobrego zrobiły właśnie takie skromny niepozorny reform urzędowe, zwłaszcza w wielkiej Brytanii tak stopniowo narzucały pewien gorset w zakresie architektury mieszkaniowej, że ostatecznie doprowadziły do tego co wszyscy doskonale znamy z brytyjskich filmów chociażby te niekończące się proletariat osiedla domek domek ceglany niewielki z malutkim ogródkiem w jakimś gangiem prawda skromny niewielki, ale własny, ale jakoś tam higieniczny to właściwie jesteśmy na progu prawdę powiedziawszy takiej nowoczesności mieszkaniowej, czyli ten problem coś za coś, jeżeli chcemy, żeby ludzie mieszkali po ludzku to musimy się pogodzić z tym, że będą mieszkać po pańsku, że nie będą mieszkać wspaniałych wielkich rezydencjach, bo nikt nie wstanie dać wszystkim wspaniałych wielo pokojowych mieszkań towarzyszyli chcemy, żeby ci robotnicy przestali się gnieździć tych straszliwych ruderach to dajmy właśnie małe mieszkanka, ale czyste schludne z jakimś tam potłuczeniami czasem oczywiście z kanalizacją bieżącą wodą też, że czas na proces, który trwa z elektrycznością z wszystkimi udogodnieniami, które przynosi nowoczesność, ale z góry musimy się pogodzić z tym, że nie będą luksus prawda, że to będzie duże niewysokie czasem właśnie takim małym ogródkiem, który też zresztą miał w tamtych czasach charakter ogromnym ekonomiczny wcale niekoniecznie rekreacyjną w tym ogródku można się było tam coś zasadzić jakieś kartofle jakieś muśnięcia kartofle, ale powiedzmy coś co pomidory jak jakieś drzewo owocowe śliwy prawda gdzieś tam potem z tego korzystać ten marchewkę tutaj jakoś pietruszkę tak to było te ogrody miały uczuć charaktery też bardzo bardzo ściśle użytkowym Boże jakoś kury trzymać 12 trzecią prawda i to sprawia, że ten byt robotników stawał się stosunkowo znośne do tego dochodziła cała nowoczesna produkcja przemysłowa prawda to to w, że produkty stawały się coraz dostępniejsze, bo były masowe były też tańsze to bardzo skomplikowany proces, w którym którym wiele czynników brało udział i kapitalizm też przyczynił do tego, ale też ten ruch socjalistyczny w dużej mierze przyczynia się do tych zmian, ponieważ albo rzucał się z tą alternatywą to tam, gdzie naciskali Engel bardzo dużo pisał o kwestiach mieszkaniowych w związku z tym nie jest rzeczą zaskakującą, że kiedy wchodzimy już wiek dwudziesty zostaw myślę, że 19 za sobą przeszłość do tej istoty czy właśnie okresu międzywojennego pomiędzy 2 wielkimi wojnami to jest okres naprawdę niesamowitego rozrostu tej idei osiedlowej, ale równocześnie też tak bardzo wiadomo już refleksji nad tym jak te mieszkania mają wyglądać tu się dochodzić tej kwestii tego minimum mieszkaniowego jak powinno wyglądać mieszkanie, które daje człowiekowi to minimum, ale taki sposób, żeby ono rzeczywiście zaspokajały potrzeby równocześnie nie generowało zbyt wielkich kosztów zwrotu z bardzo trudny temat do dzisiaj właściwie aktualne RODO w wielu miejscach świata łącznie z polską ciągle mamy do czynienia z tym niedobory mieszkaniowe prawda ciągle są tysiące setki tysięcy miliony ludzi, które żyją bez mieszkań bez porządnego mieszkania, więc wtedy w okresie międzywojnia zaczyna się tu naprawdę na wielką skalę zmieniać na wielką skalę też się intelektualnym ten problem staje się problemem może go czołowym architektury nowoczesnej i pojawiają się bardzo liczne inicjatywy i teoretyczne praktyczne, które mają to zmienić jak mówimy o od o tym, okresie międzywojennym i o tym, przejść już 19 dwudziesty wiek to oczywiście z tym się też wiąże kwestia takiej ideologizacji tego wszystkiego prawda tutaj lewicowość socjalizm różne odcienie zresztą lewicy na pewno ma ogromny udział w tym wszystkim, że jeżeli spojrzymy na architekturę nowoczesną na tych wszystkich czołowych modernistów 20 początku lat trzydziestych to w większości są albo wprost członkami partii niekiedy nawet komunistyczne jak Marc tam część raczej socjal demokracji albo sympatykami, a nawet, jeżeli nie są jakoś bezpośrednio do zaangażowania konkluzje trud papieża da modernizm architektonicznego, który do ideologicznych był taki bardziej neutralnym tak próbował próbach gminie nie wchodzi też w tym czysto ideologiczną debatę to jednak sam te koncepcje, które oni realizowali, które próbowali realizować one były siłą rzeczy ich pchały w kierunku no cóż proletariatu proletariat, bo to była ta masa, która wymagała właśnie naprawy burżuazja jakoś tak już było osadzono już działa w tych swoich kamienicach prawda w tych swoich rezydencjach Rzym był wyższy burżuazji to właśnie proletariat chłopi też z drugiej strony gdzieś tam odwiecznie na tych swoich ojcowiznę siedzieli jakoś tam nie dawali radę prawda największy problem właśnie ten ten coraz bardziej przerastających proletariat wielkomiejskiej, który zasilał te miasta był no można, by powiedzieć językiem czyta co umie żywą, na której na, których te kapitalistyczne sukces był budowany właśnie taka liczba traktowany tutaj starano się wyjść poza teologię dać tym ludziom to, o czym mówiliśmy porządne mieszkania tras jak to zrobić, bo to jest pytanie, ponieważ takie pomysły w latach dwudziestych na właśnie to minimum egzystencjalne takiego mieszkania dla minimum socjalnego na Silnicy obecne w Niemczech Niemcy oczywiście są w tym miejscu, w którym w sensie ideowym i w sensie takim praktycznym dzieje się chyba w tym zakresie najwięcej z tak trochę od końca mówiąc mogę powiedzieć, że nie jest przypadkiem, że stosunkowo niedawno na listę światowego dziedzictwa UNESCO wpisano 7 osiedli mieszkaniowych międzywojenny Berlin jako pewien zespół kompleks dokumentujący właśnie to, o czym mówimy prawda komu jeszcze 23 świadom sią do głowy że, że dziedzictwo oświatowym kulturalnym są zwykłe osiedla mieszkaniowe na przedmieściach byli naprawdę to pokazuje jak doceniono ten fenomen jako fenomen takich bardzo zwarty intelektualnie też artystycznie architektonicznie i te osiedla rzeczywiście są takim doskonałym dokumentem tego w jaki skali to się dokonywał, ale Berlin niekoniecznie był nawet tym w trudno powiedzieć na Berlin jako gigantyczna metropolia oczywiście siłą rzeczy ważne centrum, ale ideowo ideologicznych chyba najważniejszym był Frankfurt frank, który urządzane przez lewicę i w którym przez kilka lat wprowadzono taki program nowego Frankfurtu nowego proletariat takiego właśnie z Frankfurtu, którym miał być właśnie bardzo intensywne prace budowlane na rzecz tego proletariatu i rzeczywiście między 2005. trzydziestym rokiem udało się zebrać 12  000 mieszkań to jest naprawdę dużo, że przed czym, że w każdej szkole była kilkuosobowa rodzina to mówimy już o liczbach do dziesiątki tysięcy mieszkańców prawda to to było coś co jakoś tam realnie zmieniało stan rzeczy czy to były mieszkania, które miały być tylko łącznie mieszkaniami, bo również mówimy też takiej przestrzeni gdzie małe i stosunkowo w porównaniu, gdyby poprzedni sposób myślenia w małej przestrzeni Starym mieście najwięcej osób jest no ale trzeba też, by stworzyć jakieś punkty gastronomiczne zakupowe tak oczywiście zacząć myśleć o tym, jako pewnym organizmie to to jest w ogóle istotą idei osiedlowych od daty idea ta lewicowa idea osiedla to doskonale leży też polskich warunkach warszawska spółdzielnia mieszkaniowa Żoliborz osiedle na Rakowcu Otóż powojenne też na kole jeszcze realizowane przed tym okresem stalinowskim one doskonale właśnie pokazują to myślenie o osiedlu jako pewnej całości to nie jest tak jak teraz deweloper chce sprzedać tylko powierzchnię mieszkaniową nie tamten użytkownik sam się Marcin są samochody może zabić dziecko do przedszkola nawet 10 km dalej prawda wtedy to ogólnie chodziło gra wielu względów i telekomunikacyjnych, które były inne, ale też przepustki ideowych jak mówiłem to najczęściej wiązało jednak z lewicą socjalistami także w Polsce PS te bardzo silnie zaangażowany w te procesy z tej myśli lewicowej to wynikało to myśl lewicowa próbowała za pomocą osiedla mieszkaniowego jeszcze zbudować nowego człowieka takie uczucia, które są o wiele bardziej wspólnotowy, który właśnie to co pan mówi jest jakaś przestrzeń wspólna jest taki zieleniec, którą ludzie spotykają jest przedszkole, do którego odprowadzają swoje dzieci jest świetlica jest Łaźnia, bo często było także mieszkanie miało jednak on był tak skromny, że miałem tylko toalety już złożony nie miały się bo, choć do łaźni nie miały pralni były za mały usprawnia też była wspólna prawda prawda, bo czasu, jakim miejscu w tym właśnie całe osiedle spotykały się punkty żywienia szkoły centra co czasami też kościoły, bo to duże, że lewica tutaj stała w dużej mierze zatem to oczywiście też dużo duża część społeczeństwa była była bardzo religijna w tamtym czasie, więc chyba tych osiedlach po osiedlowe kościoły kaplice były osiedla czy zupełnie inne niż te potem w warunkach PRL-u jasne ale, ale były do tego wątku powróciły po informacji Radia TOK FM w informację o godzinie dziesiątej 40 już za kilka minut państwa moim gościem jest dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki dyrektor muzeum miasta Gdyni Instytut historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego informacje o dziesiąty 40 informacja wracamy do programu off czarek studio dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki Instytut historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego dyrektor muzeum miasta Gdyni zbliża się weekend architektury w Gdyni właśnie potrwa 2002 . do 25 sierpnia tematem przewodnim hasłem jest minimum dzisiaj rozmawiamy o minimum jeśli chodzi o nasze miejsca zamieszkania możesz mniej dzisiaj, ale wciąż niektórzy tak się motto przewodnie to minimum rozmawiamy o do trochę Polski modernizm miał chyba trochę w szerzej w kontekście nawet światowym czy europejskim czy nowe powstają nowe przestrzenie przestrzenie, które mają przypominać takie właśnie wspólnotowe ule tak czy wszyscy mieszkamy blisko siebie wszyscy mamy podobne standardy jest czy są ciasne, ale własne, ale oprócz tego mamy dostęp do takich podstawowych miejsc usługowych, czyli fryzjer sklep spożywczy z ciuchami szkoła przedszkole karki za lub kościół tak tak tak w Lechu jako kaplica też zdarzały się piękny przykład audi, którego holenderskiego modernistyczne osiedla, gdzie jest taka taka wiejska kaplica, która właściwych sądach magazyn, bo jest architektonicznie niesamowicie modernistyczna właśnie swoją jakością ale, ale ciągle jeszcze jest natomiast oczywiście przede wszystkim chodzi właśnie oto wspólnotowości taką, która też zaczynałaby różnice klasowe to jest bardzo ważny element tego tego tego myślenia lewicowego socjalistycznego związku z tym Żoliborz doskonały przykład opodal Żoliborz z takim fenomenem w kulturze polskiej doskonale znanym, ale też ogromnym stopniu związane właśnie z tym jak to zaprojektowano do końca pan powiedział to mieszkania są takie same właśnie dla wszystkich czy pisarze siwym nawet prawda, który mieszka na Żoliborzu czy jeszcze zupy prostym mieszkańcem to w zasadzie już są bardzo podobnych warunkach do IT ten ten pewien ideał socjalistyczny takiego bez klasowego nie hierarchicznego społeczeństwa, którzy naszym sąsiadom może być ktoś, kto w tradycyjnym burżuazyjnym modelu byłby poniżej nas na szczeblach tej hierarchii społecznej oraz naszym sąsiadem takim samym tak samo ważny tak samo istotną częścią naszej wspólnoty jak jak ten, który z tą profesorem inżynierem czy właśnie pisarzem to jest to jest bardzo ważne to był bardzo kultywowane architektura temu przy 4 ten rodzaj właśnie myślenia takiego wspólnego wspólne przestrzenie wspólne instytucje wspólne urządzenia oczywiście to miało też pewne granice są kapitalne relacje do marca tam wybitny wybitnie holenderski Modern to bardzo radykalnie lewicowe członek partii komunistycznej informuje czy pojechał budować marki to górską do stalinowskich Sowietów płynęły śledczy znaleźć wielkie piece można także Polskę bardzo Marc stawy tam przeżywać wielkie rozczarowanie, bo on jako ten lewicowy architekt zachodnioeuropejski jako takim nastawieniem, że tamtej ojczyźnie proletariatu nareszcie będzie można zrealizować taką wspólnotową wizje, o której marzyli zachodnia jak się właśnie we Frankfurcie Berlinie Rotterdamie prawda wielu wielu innych miast miejscach w sieci Zachodu i okazało się to swych wspomnieniach opisuje ten moment, kiedy oni projektowali właśnie takie osiedla blokami, w których były, owszem, niewielkie mieszkania przede wszystkim były te urządzenia wspólne wspólnej jadalni wspólne kuchnie wspólne świetlice i Marta sama zadziwiło to, że robotnicy w tych swoich małych maleńkich mieszkankach wykrawać sobie jeszcze mniejsze przestrzenie ustawić jakąś kuchenkę, żeby samemu sobie gotować samemu ze swoją rodziną jeść podczas gdy mieli wspaniale wyposażoną kuchnię wspólną na jego to było szokujące zadziwiające kompletnie nie nie godziło się z tym jego schematem teoretyczną, którą gdzieś tam jak uzyskać wypracowało oczywiście to rozumiem prawda ci ludzie żyjący w tym kolektywnym świecie stalinowskim śmiech tak dosyć, że przynajmniej jeszcze wzrośnie również efekt jest jakoś psychologicznie zrozumiałe, ale ta anegdota dobrze pokazuje też pewną pewne napięcie między tą idealną wizją architektów czasami wręcz utopijną, a tymi psychologiczne potrzebami ludzi prawda im bardziej one były na siłę narzucano tym pewnie mniejsza szansa była na realizację tym, że znów można, by przeciwstawić właśnie ten stalinowski model temu pod wnioskiem o Żoliborzu owi, gdzie ludzie nie dopuszcza przymusu poddania ich zmuszał do tego, żeby oni wspólnie jedli oni chcieli oni wierzyli w to i ci członkowie to jest warszawskiej spółdzielni mieszkaniowej robi to w sposób o wiele bardziej dobrowolnej to się dzięki temu udało przy ołtarzu i złożoności kilka dziesięcioleci przetrwał można pić do niedawno, bo dopiero teraz na naszych oczach gdzieś tam wraz z odchodzeniem tych starych mieszkańców Żoliborza znika, więc to tutaj ten komponent taki utopijny lewicowiec ważna, ale on on popychał sprawy n p . teraz żyję używał minimum, bo to jest to hasło, które wokół, którego katar te, które będzie zorganizowany, które nas tutaj do studia zaprowadziło to trzeba pamiętać Otóż rzeczywiście to hasło minimum było bardzo bezpośrednio realizowane opracowywane intelektualnie właśnie w latach dwudziestych na początku lat 302009 . roku zbiera się taka organizacja, która rok wcześniej powstała filia w skrócie Kongres to nasi ono do szczytu może Modern czy taka międzynarodowy Kongres nowoczesnej architektury bardzo wpływowa organizacja najważniejszy gość organizacja Novotny skupiająca nowoczesne architektów i ten pierwszy spotkają się charakter organizacyjny drugie pierwsze takie merytorycznie poświęcony jest niczym innym właśnie temu tematowi minimum egzystencjalnego czy mieszkania dla minimum egzystencjalnego to pokazuje jak to jest niesamowicie ważny problem prawda miejsc tego spotkania też środkowe Frankfurt Frankfurt nad Menem, o których wspominaliśmy trybu takim przykładem w tedy wydawał się naprawdę bardzo udanego eksperymentu z urzędu, który polegał na tym, że lewicowe władze miasta wraz z bardzo mocno lewicowym mocno zaangażowany po stronie lewicy architektem system najem w jako takim głównym właśnie wykonawcą tego tego pomysłu postanowiły stworzyć w krótkim czasie bardzo bardzo liczne mieszkania dla robotników dla proletariatu tak jak to osiągnąć no to, o czym mówiliśmy to zminimalizować, bo trudno wybrać, żeby to były luksusowe mieszkania byłoby niewiele ponad te same pieniądze można zbudować luksusowe mieszkania dla 1000 osób albo prostu mieszkanie dla 10  000 prawda i to to są tego rodzaju wybory jest oczywiście tutaj w tym duchu lewicowym stawia na tę masowość, ale też pewną pewnym wysokiej w miarę możności standard i tutaj się standardu standaryzacja to słowo klucz frankfurckiej eksperyment o tyle fascynująca, a z drugiej są o tyle też ważne dla nas dzisiaj aż aż do naszych czasów, że tam wprowadzane są pewne rozwiązania, które nawet nie mając świadomości stosujemy do dzisiaj np. kuchnia frankfurcka, ponieważ czy nóżka właśnie standaryzacja łazienek, a stwierdzono, że jeżeli budujesz tyle mieszkań mówiliśmy o tysiącach mieszkań prawda w sumie 12  000 tych mieszkań w ramach tego projektu kilka lat zbudowano to w Polsce też, o ile taniej można np. urządzić takie mieszkanie, jeżeli wszystkich mieszkań rozumiem taką samą kuchnia wyprodukujemy ją nie gdzieś tam stolarz na zamówienie 1 tylko w seryjnie 10  000 to oznacza, że sam meblościanki zaznaczyć to jest oczywiście to jest coś co to jest coś co potem też w koncepcji meblościanki się pojawia na tę spółkę Francuz Franck furtka do projektora przez Margaret już Telichowski bardzo ważną wybitną postać architektura dwudziestolecia, chociaż nie tak znaną jako aluzję Gropius, czyli banderole, ale z punktu widzenia wpływu na nasze codzienne życie to 1 z najważniejszych postaci dwudziestowiecznej architektury przy tym Cichocki zaprojektowało taką ze standaryzowane kuchnia na niewielkiej powierzchni umieściła całą masę funkcji kuchenka piecyk prawda wtedy zlewozmywak deskę do prasowania uchylna, która wtedy, kiedy się używał, bo opuszczana jest w tak bardzo ustandaryzowane sposób właśnie od Fiona w przeciwległy mebel właśnie takim goszczące kuchennej a kiedy nie była potrzebna gdzieś tam przyczepiona do ściany tutaj oszczędność miejsca ta deska do prasowania kapitalnie pokazuje jak oszczędność miejsca była była priorytetem co więcej ten typ projektowania poprzedzone takimi Quazi naukowiec badaniami, których pokazywano jak bardzo tradycyjnej kuchni z tym piece gdzieś pośrodku jakimś kredens sami rozrzuconymi w przestrzeni jak wiele energii marnuje pani domu jak ona wiele kroków muszę zrobić od 1 mebla do drugiej tu w zasadzie nr 1 krok, odwracając tytułu wynosi on całość tak w dużej mierze tak nie musi dawać oczywiście gorzka takie krzesła na półeczkach to też modernistyczny wynalazek prawda Frankowi kraj właśnie chyba pierwszy stosował, ale ale, ale potem w okresie wojny też się oczyści pojawiał to wszystko ma powodować, żeby użytkowanie takiej kuchni było maksymalnie proste maksymalnie wydajne maksymalnie małej powierzchni to jest to co wszyscy znamy prawda i właściwie większa większość z nas używa w kuchni, która jest jakimś tam prawnukiem prawnuczką właśnie tej kuchni frankfurckiej, więc w tym sensie to była to była prawda rewolucja to rewolucja, która potem bardzo silnie wpłynęła ona także na stany Zjednoczone to przykład trzydziestych wasze osiągnięcia frankfurckiej poznał czym Wuszter to bardzo wpływowa taka myśliciel amerykańską 300 czwartym roku wydała właśnie książkę o tym, nowym mieszkalnictwo i te idee zaczęły też być popularny już za oceanem prawda bardzo też zmieniły myślenie dotąd bardzo się takim burżuazyjnym mieszkaniu Amerykanów, którzy stwierdzili, że to też jakaś droga, którą warto pójść, więc ktoś zaczynał bardzo rozpowszechniać po drugiej wojnie światowej mamy do czynienia z skokowo wręcz z taką takim rozpowszechnienie tej idei modernistycznej i właśnie można powiedzieć, że w latach pięćdziesiątych sześćdziesiątych w myśl tych założeń modernistów, którzy gdzieś w latach dwudziestych trzydziestych ciągle jeszcze byli tylko 1 z opcji właściwe zaczęto budować cały świat tt tt tt osiedlowe blokowe koncepcję właśnie ta standaryzacja pewne minimalizacja to było coś co znajdziemy w Afryce, ale równie dobre rzeczy za tak, żeby to bardzo, żeby tylko małe, ale małe i dobrze zaprojektowana jasno to jest istotą w ogóle całego tego problemu, jeżeli mówimy właśnie od tej standaryzacji, że mówimy o kuchni frankfurckiej tu Lichockiej to oczywiście tak jak wspominaliśmy to jest poprzedzone jakimiś badaniami namysłem badaniami farbą org z zakresu ergonomii prawda takimi, które właśnie pokazują jak kto urządzi, żeby człowiek w tej niewielkiej przestrzeni mógł te wszystkie swoje życiowe funkcje w miarę w miarę godnie realizować jasne, że także w obrębie tego środowiska z lewicujących architektów międzywojnia też były różne napięcia te tak najsilniejszych bez kazus Scarlattiego to taki czeski bardzo radykalny w sensie architektonicznym w sensie politycznym społecznym zwana enfant terrible właściwie tej modernistycznej architektury Europejskiej projektant Karl tak napisał w 300 drugim roku ta książka wyszła drukiem przed taką książkę ktoś zwanej MEN szyby mieszkanko na mieszkanie najmniejsza i w tej książce właśnie w najpełniejszy sposób kilkuset stron z potężną książkę opisać cały ten problem niesamowicie wszechstronny właśnie, pokazując jak bardzo w tym w tym tak, by punkcie zbiegu, którym to małe mieszkanie zbiegają się właśnie wszystkie problemy współczesnej cywilizacji w osobie zainteresowanej do pomocy do weekendu architektury, bo tam, bo dzisiejszy gość dr hab. Jacek Friedrich ma swój wykład właśnie na temat bardzo panu dziękuję bardzo dr hab. Jacek Friedrich historyk sztuki z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu gdańskiego i dyrektor muzeum miasta Gdyni był państwa gościem informacje już za kilka minut po godzinie 11 ja po informacjach wracamy do programu off czarek czarek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Letnie wyprzedaże w TOK FM - teraz nawet 40% zniżki na Dostęp Premium! Sprawdź promocję i słuchaj wygodniej z pakietem "Aplikacja i WWW" w super cenie!

Sprawdź teraz

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA