REKLAMA

Apostoł demokracji - Alexis de Tocqueville

Data emisji:
2019-08-19 20:00
Audycja:
Wieczór - Karolina Lewicka
Prowadzący:
Czas trwania:
44:49 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

wieczór Radia TOK FM jest już z nami w studiu dr Paweł Marczewski forum idei fundacji Batorego dobry wieczór panią, która bardzo cieszę się, że pan jest z nami będzie z nami także ducha ekscesach wicehrabiego de to chwile urodzony 1800 piątym roku niewiele lat przeżył zmarł w pięćdziesiątym dziewiątym jako 50 czteroletni chory na suchoty w Cannes zresztą francuski myśliciel polityczny socjolog minister spra w zagranicznych w burzliwym okresie wiosny ludów potomek Rozwiń » arystokracji normandzki i korzeniach sięgających aż wypra w krzyżowych bardzo boleśnie rodzina została doświadczona podczas wielkiej rewolucji francuskiej właściwie rodzice uniknęli gilotyny wania tylko, dlatego że władza robi spiera się skończyła zresztą także na gilotynie to prawda i jeśli wierzyć, jakby biografią biografią to chwilę to on z tą traumą rodzinną właściwie żył przez całe życie podobno zostawił w ogóle fragment wieży taki z takiej zburzonej podczas rewolucji w momencie kiedy, kiedy terror rewolucyjny był urzędnik to jego rodzina została aresztowana podobno został właśnie jako takie memento fragment zburzonej wierzy w zamku rodowej siedzibie rodu no i też krążyła legenda o tym, że gość gości w ciągu 1 nocy Silvio właśnie więzieniu rewolucyjnymi trauma na pewno mu towarzyszy jej, zwłaszcza jak w późniejszej późniejszym okresie kiedy, kiedy do chwili właściwie opuszcza scenę polityczną przestaje być aktywne i zajmuje się przede wszystkim pisaniem dzieła, które w jego zamyśle miało właściwie dorównać albo wręcz przewyższyć intelektualnie to dzieło, którego jest najbardziej znany przynajmniej w świecie anglojęzycznym, lecz o demokracji w Ameryce mówi o dawnym ustroju rewolucji to miał być monumentalny taka historia tego w jaki sposób rewolucja wybuchła, jakie były głębokie przyczyny społeczne ekonomiczne ideowe jak przebiegła i co z niej wynikało tak działa nigdy nie ukończył została została wszczęta pierwsza część o tym jak doszło do do wybuchu rewolucji no to jest dzieło pisane ewidentnie też na takiej potrzeby serca i i w cieniu tej tej rodzinnej traumy oraz takiej perspektywy nostalgicznej poza ustrojem arystokratycznym to film będzie jednak, opisując demokrację, zachwycając się nią na rozmaitych polach i płaszczyznach tęsknił to jest pewnie to co do tego żądania ustrojem rzeczywiście tęskni czy nie to pewnie co do tego się to chwila nigdy nie zgodzą bo, bo w zresztą to nie jest jedyna rzecz, do której się w przypadku jak w interpretacji i jakich pogłębionych lektor to wiele zgodzić nie mogą no bo z 1 strony oczywiście tam są fragmenty i demokracji w Ameryce w dawnym ustroju i winnych jego pisma nie chociażby we wspomnieniach, które są też fascynującą książką napisaną bardzo na gorąco w okresie wielkiego Tumultu, którego nie są one świadkiem w 1800 czterdziestym ósmy we wszystkich tych pismach jest taka taki rodzaj czyta arystokracja czy autokratyczny ustrój zawsze punktem odniesienia znaczy to w jaki sposób kształtuje się demokracja, jakie są jej zalety wady, jakie są zagrożenia z nią związane to jest przez to wille ze względu na jego biografię ze względu na jego formację intelektualną styl życia rodziny to wszystko jest zawsze oceniane z punktu widzenia tego co było dawniej tego jak wygląda ład arystokratyczne jest też naturalne, że plaże zniesienia, ale nie ma takiej łatwej nostalgii w tym sensie, że to nie jest tęsknota za tym co było kiedyś potok absolutnie od początku, bo pierwszy właściwy strony demokracji w Ameryce od słynnego wstępu właśnie nie pozostawia żadnych wątpliwości, że tego świata nie ma powrotu nie jest kimś takim nie jakoś tak trochę kuriozalną postać z wodewilu kimś, kto się przebierał w łatki dawnego wszedł dawnego arystokraty i dawał sobie przykleić łatwo taką właśnie ład łatkę sternikom też nie szczędzi słów krytyki arystokracji, zwłaszcza w dawnym ustroju pokazujące właściwie na kompletnie przegrywa resztki właściwie takiego społecznego poważania i autorytetu więc, więc nie ma takiej łatwej tęsknoty to na pewno nie on jest jest zepsuty dogłębnie przekonany, że do tego świata nie ma powrotu nazwany przez niektórych pokonanym arystokratą, który godzi się ze swoją przegraną i dostrzega nieuchronność procesów demokratyzacji cała, ale jednocześnie też z autentycznym entuzjastą niektórych z tych procesów, zwłaszcza jeśli chodzi o takie ożywienie obywatelskie, które demokracja ze sobą przynosi, bo może przynajmniej przenieść brata i uważa, że pewne najlepsze cechy arystokracji przynajmniej z pewnych okresów jej świetności momentów, kiedy arystokracja, jakby stanęła na wysokości zadania te momenty mogą być ożywione demokracji, że w gruncie rzeczy to nie pochodzenie to nie jako jakakolwiek genealogia świadczy o tym czy ktoś jest faktycznie arystokratów w takim sensie symbolicznym czy też nie oznaczony to zresztą widać bardzo jego bardzo takiej ostrej polemice z godziną to jest to młody autor, który szukał auto willa poparcia z chciał się uważać za jego ucznia jednocześnie był 1 z takich dziewiętnastowiecznych teoretyków rasizmu to całkowicie odrzuca te te pomysły że bycie potomkiem określonej rodziny czy przynależność do jakiej rasy krótko, mówiąc że kre w, jakby determinuje pozycję społeczną czy daje jakiekolwiek predysponuje jakikolwiek sposób odgrywania roli polityki nowoczesne podejście uważa, że to człowiek może stworzyć sam siebie zresztą jest bardzo amerykańskie człowiek, ale pewnie zawsze we wspólnocie prawda, bo to jest ta wspólnota gwarantuje możliwość rozwoju na jedno 1 z największych pewnie zagrożeń poza tyranii większości, którą najczęściej wymienia prawda, czyli tym mechanizmem, który wedle, którego demokracji najczęściej wygrywa większość głos większości prawdę prosto proste dodawanie do siebie głosów to pan największym zagrożeniem, na które wskazuje indywidualizm indywidualizm rozumie bardzo subtelny sposób pewnie taki sposób, który trochę prekursorski wobec tego co później przy ich zmian w samotnym tłumie czy czynni autorzy pokazujące takie właściwie odwracanie się plecami do sfery publicznej prawdę we współczesnych demokratycznych społeczeństwach takich sytych zadowolonych z siebie czy apatyczny prawna jak indywidualizm opisuje jako uczucie to jest też dosyć znamienne to nie jest to nie jest typowe w ogóle myśli politycznej, żeby indywidualizm je pisać w tym w tym sensie niejako prostym egoizmie po prostu w interesie własnym, ale pewnym uczuciu pewnych nawyków, które się w ludziach wykształca, który każe im się wycofywać z życia publicznego i właściwie w tym zajmować się na sprawach prywatnych na kręgu rodzinnym kręgu najbliższych przyjaciół na własnym podwórku krótko mówiąc rada, a i to jest coś do czego demokracja w gruncie rzeczy zachęca, bo rodzi się w wielu ludzi takie przekonanie, że właściwie w gruncie rzeczy ich głos nic nie znaczy na niewiele mogą, że cięcia jednostki jako jednostka czy nawet jako niewielka grupa niewielka lokalna społeczność prawda, że to się w gruncie nie przekłada na to w jakim kierunku idzie całe społeczeństwo to wielu uważa się też błąd, bo jego wyobrażenie społeczeństwa obywatelskiego dosyć już mocno różniące się od tego co tak kolokwialnie potocznie rozumiemy się w Hucie dzisiaj pod pojęciem społeczeństwa obywatelskiego jego społeczeństwo obywatelskie jest takim czymś niemalże organiczną to jest taka gęsta sieć stowarzyszeń różnych ugrupowań formalnych nieformalnych spontanicznych zgromadzeń demokracji w Ameryce pojawia się w ogóle taka wielka pochwała nie można ich energia anarchiczna wybuchu społecznej energii, gdzie się skrzykują protestują przeciwko czemuś co jest bardzo zależy się to oczywiście jest niesamowicie oczywiście, ale zachwyca trochę, jakby jest, toteż bardzo taki prekursor ski wobec dzisiejszych takich naszych prób uchwycenia z 1 strony stowarzyszeń formalnych NGO-sów prawda fundacji, a z drugiej strony ich narody aktywności taki niezorganizowany ludzie się organizują czy skrzykują wokół jakiś 1 konkretnej sprawy potem to się rozrasta potem ta aktywność jest, bo nie jest podtrzymywane w zależności od tego czy znajdzie lider liderka się znajdą organizatorzy czy czy nie będzie społeczna potrzeba dalej czy nie prezenty wszystko takie bardzo nieuporządkowany pulsujące chaotyczne i to właściwie już wtedy w pierwszej połowie dziewiętnastego wieku, pisząc pierwszy to nawet demokracji w Ameryce już dostrzega, jakby to całą różnorodność już widzi niewielki wielki potencjał demokratyczne i tomu w gruncie rzeczy przypomina takie najlepsze cechy arystokracji w tym sensie podejmowanie branie na siebie odpowiedzialności za sprawy publiczne przez przez ludzi prawne, bo dla niego arystokraty przede wszystkim ktoś troszczy się o sprawy publiczne u niego zresztą ten to niemal takie odruchowe, bo on się Ameryce znajduje w bardzo specyficznych okolicznościach to nie jest podróż, która jest wymarzona zaplanowana tutaj jest wycieczka to trochę jest wycieczka jak się czyta zresztą demokracja to tam mnóstwo takich fragmentów dosyć luźnych prawda, ale ta podróż służbowa, bo jest tam, żeby zbadać system i odbiera on pod pretekstem jest system penitencjarny bezpośrednim powodem jest on absolwent młodym absolwentem prawa, jeżeli chce przy szykuje się do roli urzędnika publicznego, ale potem się okazuje, że wszyscy urzędnicy publiczni muszą złożyć przysięgę wierności Napoleonowi kolejnemu Napoleonowi i nie bardzo na to ochotę to znaczy uważa, że to byłoby poniżej jego godności jako arystokraty jako urzędnika publicznego, że urzędnik publiczny nie powinien przysięgać konkretnej 1 osobie tylko działać na rzecz dobra wspólnego na rzecz państwa odmawia, że państwo nie konkretnemu władcy tak tak tak nie nie nie żadnymi konkretnymi konkretnemu władzy nikt nie królowi nie nie wiem zupa torowiska tam oczyści to jest moment taki bardzo ten początek lat trzydziestych to są to są we Francji bardzo burzliwe czasy tam rzeczywiście jest lata czterdzieste też będą już w, owszem, natomiast nową z tego powodu, jakby decyduje się tej kariery urzędnika nie robić wycofać z nielicznymi przeczekać nadal się pretekst w postaci właśnie tego raportu o systemie będą te intencje czarnym jedzie do Stanów ze swoim przyjacielem ustawę boomu, żeby ten, żeby ten system opisywać i to co zresztą dosyć ciekawe raporty które, które powstają na na podstawie tej tej pracy część takich lewicowych interpretatorów to chwilę mówi żona jakimś sensie przypominają czy ręczy zapowiadają takie analizy typu nadzorować karać tylko prawda to to jest taka próba opisania więzień, które są z 1 strony szalenie racjonalnej mają być takie nie pozbawione przemocy przejrzyste zgodne z duchem czasu po oświeceniowe okazuje się szalenie takie jest humanizm zwane i w gruncie rzeczy dość dość okrutne, więc on od razu do pytań, jeżeli pozwoli zrobi tutaj malutki przecinak, bo już kilkukrotnie pana wypowiedzi pojawiło się nazwiska myślicieli twórców badaczy naukowców, którzy przyjdą po to, chwilą, a sam to film, który pierwszy tam demokracji w Ameryce preferuje 18003005 . drugi 1840 wtedy zostają wydane części właściwie taką chwilową popularnością jest traktowany jako przedstawiciel literatury podróżniczej od pojechał zobaczył opisał teraz opisuje jak ten kraj za oceanem wygląda tak naprawdę został odkryty dopiero po drugiej wojnie światowej jako teoretyk myśliciel przedstawiciel myśli politycznej czy on wyprzedzał swoje czasy pewnie pewnie na to nie ma takich łatwych odpowiedzi w sensie te kolejne, jakby fale zainteresowania tą chwilę przychodzą odchodzą myślę, że nie bez znaczenia było to, że w czynami drugiej połowy już po jego śmierci drugie połowie dziewiętnastego wieku i przez sporą część przynajmniej m. in. międzywojennej historii Francji on uchodzi za kilo autora jednak lekko reakcyjnego to znaczy ten cały potencjał, którym dzisiaj mówimy jego myśli cały wszystkie te wątki związane ze społeczeństwem obywatelskim one są niedostrzegane albo uważane wyłącznie za takie poboczne natomiast na koronnym zarzutem i pewnie wzdłuż w jakimś sensie słusznym, przez które się przeciwko niemu wysuwa jest to, że nie dostrzega kwestii klasowych to nie jest do końca prawda, bo zarówno demo w demokracji w Ameryce, a zwłaszcza we wspomnieniach, kiedy opisuje, by zrobić z regulowaną paryską ulica tam są fragmenty w dobitny bardzo do tym, których on pokazuje, jakby takie różne obrazki, jakby klasy Robotniczej, która jest podlana zmuszone do wykonywania powtarzanych bezsensownych czynności de humani zwane to co później taśmą Ford taśma forda czy alienacja Marek Soska prawda w takim sensie oderwania, jakby kogoś kogoś, kto pracuje przy taśmie od efektów, czyli czy czy wyników jego pracy prawda, więc to nie jest on pokazuje on czuje i kosztów jest taki krótki rozdział temu o demokracji w Ameryce, w którym on się zastanawia nad tym czy właśnie te relacje przemysłowe między fabrykanta, a robotnikami nie są tym obszarem, z którego jakby takim nie demokratyczny duch kompletnej podległości do humanizacji rozleje się na całego systemu cały demokratyczny społeczeństwa, więc on to trochę dostrzega, ale to jest takie wszystko przelotne to są takie, gdyż marginalnie ja niego jego jego rozważań, więc w tym sensie nie jest autorem, który jest postrzegany jako ktoś chwyta ducha czasów czy dobrze diagnozuje najważniejsze problemy współczesności to dopiero przychodzi po wojnie i wielka w tym zasługa na pewno Raymonda Arona socjologa historyka myśli społecznej politycznej 1 z najważniejszych powojennej Francji liberała, na którego to chwila jeszcze przywraca do kanonu pisze taką taką książkę, w której właśnie zestawie z Durham mi Marksem jako 1 z ojców-założycieli współczesnej socjologii to jest taki 11 z ważnych kroków do jego rehabilitacji czy przywrócenia znaczenia czy dostrzeżenia właściwie takiego potencjału też politycznego to willą, a nie tylko właśnie takiego pisarstwa podróżniczego chciałbym zapytać pana kilka bardzo istotnych wątków, które pojawiają się u to chwila napięcia między równością wolnością o rolę religii o zagrożeniach demokracji związane, bo niektórzy twierdzą, że można to chwila także nazwać 1 z pierwszych teoretyków kultury masowej zacznijmy może od równości od wolności 2 zdanie otwierające tom pierwszy spośród wszystkich nowych zjawisk, jakie przyciągnęły moją uwagę Stanach Zjednoczonych najbardziej uderzyła mnie panująca tam powszechna równość możliwości spostrzegłem szybko nadzwyczajny wpły w jak ten podstawowy fakt wywiera na rozwój społeczeństwa, nadając pewien kierunek powszechnemu sposobowi myślenia i pewien wiek prawą, podsuwając rządzącym nowe idee i określony obyczaje rządzonym, jaka była różnica wg tą chwilę między równością możliwości równością realną jak to miało odnośnie wolności czy ta sama w sobie równość pewnie dlatego wiele nie jest zagrożeniem jako taka on dostrzega oczywiście wrażenie, że jest dla niego stanem naturalnym wysokim na razie na czele, kiedy pisze, że dopiero Chrystus uświadomi ludziom, że ludzie są równi, a wcześniej ani Graca ni rzymianina FIFA tak czy na pewno jest bardzo silny związek między chrześcijaństwem, a równością to jest niewątpliwe zresztą ten wątek jest później na kontynuowane przez różnych francuskich autorów takich jak choćby Marsylii się na, którzy podejmują, jakby ten wątek pokazują, że w gruncie rzeczy chrześcijaństwo przez to właśnie, że pokazuje jak będą siły równości czy również jako coś naturalnego co zostaje zakłócone przykryte przez różne hierarchie tworzone, by już na ziemi tak jakby ten niedoskonały odbicia prawa boskiego, że w gruncie rzeczy pokaz, dokonując tego odkrycia chrześcijaństwo trochę już podkopuje sam siebie w tym sensie, że jednak kościół instytucjonalny hierarchia jest oparty, więc rozbudzają, gdy ten równościowych impuls ludziach działa w Rzeszowie działa niejako przeciwko sobie przejmie przeciwko swoim ziemskim interesom tak jakby to to dostrzega niewątpliwie i pokazuje, że w gruncie rzeczy jedynym jedyną różnicą 3 jedno hierarchom i hierarchy jako chrześcijaństwo pozostawia też rozróżnienie między tym co na ziemi tym co w niebie tak między Bogiem stworzeniem i to jest to jest różnica pewnie, która dla niego absolutnie fundamentalne jedyne, która jest rzeczywiście naturalne wszystkie pozostałe nierówności nie są naturalne w tym ujęciu prawda co znaczy, kiedy pisze pochodzie równości to pisze jako pewnym takim naturalnym procesie prawdę jako działaniu w ogóle Bożej Opatrzności, która na bardzo różne czasami nieoczywiste sposoby objawia się w historii i wszystko to zbiega się właśnie w tym odkryciu równości prawda w tym przywróceniu tego naturalnego stanu równości zresztą no nie da się ukryć to sam o tym pisze też 1 z listów bardzo dobitnie, że Rusal jest 1 z jakby autorów, do których wraca i którego czyta prawda, więc ta to jest pewnie to jest pewnie zrozumiałe, ale jednocześnie no to jak mówi on panicznie boi się zniesienia tej ostatniej instancji w tej tej równo tej nierówności fundamentalnej między stworzeniem Bogiem i stąd n p . są bardzo takie zaskakujące w traktacie, który ma opisywać współczesnemu stany Zjednoczone współczesną Amerykę nagle pojawiał się fragment dotyczący pan teizmu tak czy czy dotyczące różnych takich doktryn reinkarnacji, a on uważa, że w ubóstwie nie stworzenia ubóstwie materii jest tym krokiem w tym ostatnim krokiem, którego nie powinno się wykonywać jeśli chodzi o równość na, więc to jest to ciekawe, bo jednocześnie też będzie później już to znaczy później w sensie po napisaniu pierwszego tomu demokracji w Ameryce, kiedy zajmie się też karierę polityczną i potem będzie też przewodniczącym komisji parlamentarnej ds. kolonizację Algierii i będzie próbował się, że czegoś dowiedzieć o islamie to będzie bardzo krytykował przy notes to jest pewien stereotyp, którą powiela rada nie jest kimś bardzo wnikliwym czytelnikiem Koranu i niewiele tak naprawdę wie o o islamie, ale to co wie czy daje mu się, że wie to coś tam jest materialny taki bardzo fizyka na obraz kraju na torze w w jego mniemaniu wyznawcom islamu są właśnie obiecane im chóry taki raj po prostu czysto czysto materialny ją też uważa, że to jest w gruncie rzeczy sprowadzenie tego co boskie do poziomu tego co ziemskie da i to mu się wydaje jakimś kompletnym jakąś kompletną aberracją jakimś takim pomieszanie porządku pomieszanie porządków i to się dosyć dobrze rymuje z jego obawą przed upolitycznieniem religii no bo kiedy nagle kościół zaczyna odgrywać w sferze publicznej rolę polityczną staje się Stronnictwem politycznym tak jak to się dzieje jego zdaniem w przeddzień rewolucji francuskiej, o czym pisze w dawnym ustroju rewolucji to w gruncie rzeczy kościół sam tę hierarchię zamazuje prawdę to znaczy zaczyna myśleć o sprawach Polski boskich kategoriach ziemskich interesów no to jest dla niego kompletnym deprecjonowanie Religi jako taki na, a z drugiej strony religia, że jest za chwilę niezwykle istotna, bo ona wkracza do społeczeństwa jako 1 z takich regulatorów to są normy zakazy pewne wzorce postępowania są niezwykle także społeczeństwo demokratyczne zdaniem to chwila użyteczna i potrzebna tak na pewno, tak więc jest takie zdanie zdaje się, że w 1 z listów, kiedy on pisze do, do którego ze swoich przyjaciół o tym, że takie fundamentalne problemy metafizyczne doświadczenie, by pewnego takiego nie bez nadziei istnienia czy braku Boga prawda to czarna noc, którą znamy od PiS niektórych mistyków chrześcijańskich, że to wszystko powinno być udziałem właśnie elity arystokracji nawet niekoniecznie w sensie takim pochodzenia tylko takiej arystokracji ducha natomiast zasady pewne proste proste reguły postępowania, które religia wykłady powinny być dla całej reszty prawna, ale to jak wytworzenia od chwili znalazłam jeszcze sprzeci w wobec konsumpcjonizmu religię, która ma temu pomagać jest takie zdanie o niego głównym zadaniem Religi jest uszlachetniania oraz ograniczanie właściwego czasu równości umiłowania dobrobytu ogranicza się Szanowni tak tak tak jak najbardziej oczywiście tak oczywiście tak to się wszystko też zresztą łączy z tą wielką obawą przeciwko myśleniu religii takich materiale w styczniu w kategoriach prawda, że to wprost nagrody za dobre uczynki prawda też nagroda niekoniecznie jest taka oczywista taka materialna jest nagrodą jest pewna wspólnota prawda czy pewna silna więź, który nie daje nic innego poza religią prawda, więc w tym sensie religia może być zdaniem to chwilę powinna być takim krokiem do aktywności Obywatelskiej, ale jednocześnie sami Niemcy opłacani księża hierarchowie kościoła nie powinni być w tej sferze publicznej w tej aktywności obecnie tam pisze w demokracji w Ameryce w pewnym momencie, że jak widzi właśnie tego rodzaju aktywność polityczną chciałby przywiązać księdza księży do ołtarzy łańcuchami prawna więc, więc ten wątek też jest u niego bardzo silne i trudno powiedzieć to jest zresztą pewnie są 2 powody z 1 strony to jest obawa przed zanieczyszczeniem czy przed skompromitowany samej religii poprzez właśnie zaangażowanie polityczne, a z drugiej strony się też troska o samą demokrację tak, żeby tutaj nie było jakiś 1 grupy, jakim czysto klasycznym liberalnym sensie prawda 1 grupy religijnej, która narzuca różne swoje wyobrażenia o dobrym życiu całej reszcie prawna, więc to są to zupełnie 2 wątki to jest troska o samą religię i społeczeństwo i oczywiście troska samą demokrację, która może się nam rodzić w Tiranie także wtedy, kiedy ta o równość możliwości będzie się wydawać zupełnie wystarczająca, bo jest to film piewcą równości możliwości ten cytat, który przed chwilą przytoczyła to jest wg niego taki mam wrażenie warunek sine qua non, że demokracja w ogóle mogła istnieć, żeby ludzie mieli równe szansę, żeby coś osiągnąć działacz czynić, ale dalej to chwile wywodzi, że w pewnym momencie ludzie to nie każdemu los dał tyle sam nie każdemu dał taki sam umysł talenty umiejętności to Feel też pisze Llosa był Bóg w zależności od tego kto co wie, że to ludzie mogą uznać te równość możliwości za niewystarczającą gwarancji bezpieczeństwa to znaczy, że to nie jest dość otrzymują od państwa będą chcieli dążyć do równości realnej grze będą dążyć różnym równości realnej to gdzieś na horyzoncie majaczy nam socjalizm prawda, ale osób mieliśmy tak nie piszą mówi, że to może skończyć się ranią tak pewnie zupełnie nie użył, gdy słowa socjalizm w tym kontekście jest jest anachroniczne nie pasuje do do tego obrazu świata, którą ma prawda, chociaż oczywiście socjalista i że w ujęciu socjalizmu, że wszyscy są różni mają tyle samo żyją podobnie, dlaczego pewnie pewnie pewnie raczej chodziłoby o taki rodzaj jakieś inżynierii społecznej prawda, gdzie pewne różnice, które są pochodną nie mam talentu czasem przypadku szczęścia, kiedy różnice są udajemy, że ich nie ma albo konstruujemy instytucje polityczne taki sposób żeby, żeby sztucznie zrównać prawda albo po prostu tutaj taki takie zdanie nierówność umysłów jest dziełem Boga człowiek nie jest w stanie tego zmienić po prostu zgoda tam także tutaj pewnie takie rozumienie dosyć no to pewnie jest po jakimś tam synem swojego czasu prawda i tutaj te konserwatywne elementy jego myślenia pewnie pewnie przebijają w tym prawda czy to jest taki liberalizm, który jeszcze nie jest liberalizm nie ma Dona Rosa prawda tor i sprawiedliwości, który już nie uświadamia sobie jeszcze w jakim stopniu pewne nierówności są pochodną czy sądzi czy są skutkiem pewny takiego innego urządzenia społeczeństwa tego, że dane społeczeństwo oceni te lub inne rzeczy prawda i że być może, jeżeli tak to powinno się tak skonstruować instytucje publiczne, aby jakoś kompensować nierówności one nie są naturalne dla to chwile to sprawa jest prosta są naturalne jedni ludzie są mądrzejsi drodze ludzie są głupsi tyle dni mają talent odrzucenia albo jedni mają talent do biednych rzeczy mają talent do czegoś innego prawda nie powinno się za 1100 % tak, że jest inaczej tak, tak więc to rozumienie pewnie jest dość takiej jeszcze w dni rozwinięte prawo to nie jest to nie jest ten ten ten dwudziesto wieczny liberalizm taki postępowy sens czy progresywny natomiast nie da się ukryć, że on dostrzega pewien potencjał taki społeczny czy potencjał współdziałania we wszystkich ludziach tak to znaczy problem tych relacji przemysłowych, których o, których mówiliśmy wcześniej polega na tym, że one właściwie zabijają ten potencjał do działania czy Obywatelskiej aktywności w tych ludziach, którzy są zmuszeni do pracowania w nieludzkich warunkach czy wykonywania jakiś odróżniających zadań prawda przy przy taśmie w fabryce, więc nie jest także, że tutaj on odmawia tym ludziom pewne pewnej takiej naturalnej dyspozycji do zdobycia obywatelami prawda tani to nie bardzo obawia się bezmyślność ku, której może dążyć społeczeństwo jeśli za bardzo zajmie się opisuje to kwity swoim aktywnym życiem, które nie pozostawia zbyt wiele miejsca na myślenie tak tak tak na pewno tak no oczywiście to też jest w arystokratyczne perspektywa to jest perspektywa człowieka, który ma dużo wolnego czasu, który nie musi się przesadnie troszczyć o swój taki dobrobyt materialny jak może sobie może sobie odrzucić stanowisko urzędnika państwowego prawda i ruszyć w podróż do do Ameryki czy może też prowadzić np. już dosyć kosztowną kampanię wyborczą i dać się wybrać do parlamentu, choć rzeczywiście cieszył się autentycznym poparciem różnych grup społecznych zresztą z dawnym ustroju i ich rewolucji jest taki fragment, który MON chwali też takie dawne jeszcze poprzedzające, jakby ustanowienie sprzętu medycznego ustroju we Francji tak to zwoływanie w niektórych regionach Francji tzw . Stanów generalnych różne, gdzie przedstawiciele różnych klas społecznych czy Stanów jak to jak to w ówczesnej nomenklaturze było nazywane zwoływania takich wspólnych narad wspólnych ze zdecydowanie sprawach wspólne przez ludzi o różnym pochodzeniu społecznym przegląd to on to sławi jak pisze w swojej kampanii wyborczej we wspomnieniach to dosyć taką dużą dumą opisuje też włościan tak czy chłopów, którzy go popierają, którzy przychodzą, którzy deklarują swoją swe sympatie i rzeczywiście wygrywa w cuglach właściwie te wybory to są duże sukcesy jest 1 z nielicznych bardzo w przypadku pewnie teoretyka polityki, który jednocześnie praktykiem był praktykiem w Libii znajoma wniosek na moment na taśmie i ciasta trochę nie udała kariera polityczna, owszem, karierę ministra krótka kariera ministra spraw zagranicznych była dość nieudane w przypadku to nie tylko mnie nie do końca z jego winy ale, ale rolni ministrem nie był najlepszym natomiast był naprawdę niezłym parlamentarzystą trzeba przyznać że, że wykonywał tę rolę bardzo sumiennie i sposób z pewnymi sukcesami to nie był taki przypadek właśnie teoretyka, który wchodzi do prawdziwej polityki się okazuje, że jego idealnie jak się mają do rzeczywistości na resztę jego uzasadnienie podboju Algierii jest też dosyć mocno osadzone w jego pismach, o czym się co oczywiście przedmiotem dużej debaty, bo jeżeli to ma być taki autor prawda, które sławić demokratyczny wolnościowy, którzy na drożdżach od 20 kolonializm dodaje, że dzielnice New model kolonializmu brytyjskiego sąd nie do końca umiar nie to nieprawda to znaczy była bardzo ostra on się przyjaźnią stronę Stuart Miller, który był wielkim zwolennikiem brytyjskiej obecności w Indiach i była między nimi ostre ostra dyskusja na ten temat te listy są, doświadczając między nimi, dlatego że Emil twierdził, że to w gruncie rzeczy ten kolonializm brytyjski jest taki zbawienne w gruncie rzeczy dla tych podbija tych ludów no bo przecież przynoszą Brytyjczycy instytucje różne światy kaganek oświaty natomiast to, że nie miał żadnych wątpliwości tak nie jest i też nie uważa wcale, że Algierczycy czy niektóre ludy zamieszkujące Algierię bardzo obecności Francuzów skorzystają zresztą przyszedł moment, kiedy po prostu tam była bardzo wyniszczające kampania militarna prowadzona w celu podporządkowania lokalnej ludności i to w Wilnie miał tutaj złudzeń twierdził, że grunt, że to co się dzieje w Algierii ma być korzystne dla Francji nie tylko w sensie ekonomicznym, bo nie było pewne wcale tak będzie czy tak naprawdę utrzymanie tej kolei nie będzie Francji więcej kosztowało, ale ma obudzić ducha obywatelskiego czy ma być taką wielką misją cywilizacyjną, która w gruncie rzeczy przebudzi francuskie społeczeństwo jakoś wielkiego zbiorowego czynu prawda, więc tutaj te uzasadnienia nie były takie nobliwe i szlachetne wcale zresztą on tam miejsca dziecka swych topi w pewnym sensie czy pewnie bardziej John Stuart mili był dzieckiem, kiedy no właśnie w takim świecie takie oświetleniowe sposób uzasadniał przykrywał fakty, bo takiego brutalnego podboju kolonialnego tym, że nie ten kaganek oświaty instytucje zachodniej tak dalej, a to tutaj był bardzo taki realistyczne i to co jest ciekawe to jest pewna też zbieżność makiawelizm to tych zbieżności więcej oni obydwaj w końcu jakoś wpisują też tak republikańską tradycję, ale tak jak Machiavelli pisze rozważaniach o o historii Rzymu 10 księguje, że z podbojem zagranicznym czy ze zdobywaniem kolejnych terytoriów wiąże się duże ryzyko takiego zmilitaryzowane społeczeństwa tego, że dowódcy sławie niż w bojach Kolonia wrócą przejmą władzę ustanowił dyktaturę wojskową i jest dokładnie to co co tak nie dostrzega we Francji to znaczy jest taki moment, kiedy 1 z generałów, który dowodzi w kampanii algierskiej dostaje prerogatywy ma możliwość, że mimo, iż rzeczywiście wyprowadza wojsko na ulice Paryża z remontowanego 40 ósmy roku i to grzech głosuje przeciwko temu stanowi wyjątkowemu przeciwko takiemu stanu wojny stanowi wojennemu mimo tego, że on uważa, jakby to rewoltę za za, zupełnie jakby za noc w tym zagrożenie tak, bo tam jest taki fragment, kiedy się boi wrócić do do swojego mieszkania w Paryżu, bo się boi, że tam dozorca go zaś delektuje szalone absurdalne zupełnie chwilę, jakby takiej stanu umysłu po prostu człowieka arystokraty, które pod jakiś kompletnej panice zaczyna ulegać mimo wszystko głosuje przeciwko temu właśnie boi się, że jeżeli powierzy się wykonać ten pierwszy krok to Francja zostanie zmilitaryzowane te różne obyczaje, które panują, jakby w koloniach i ten rodzaj, jakby władzy wojskowych przeniesie się na na Francję to już coś, czego się bardzo Boy instynktownie się boi to się też rymuje dosyć dobrze jego myślenie o demokracji na miasto takie paradoksy tego myślenia tych paradoksów jest mnóstwo to widać to nie zlotym to pewnie 1 z powodów, dla których ta myśl jest wciąż żywa wciąż może być odkrywana kontestowanej odkrywana na nowo prawda, więc stołu Algier to nie powiedziałbym pewnie żony z dzieckiem swojego czasu jest bardziej realistą pewnie niż większość takich poświęcenia nowych entuzjastycznych zwolenników kolonizacji mówiliśmy o tym, że to chwili ostrzeganiu nieuchronność procesów demokratyzacyjnych i to jest dla mnie fascynujące, że on nie wiedząc jeszcze w jakim kierunku rozwinie dostrzega już zagrożenia z tym związane teraz nawiązuje do kultury masowej do tego, że to chwil ostrzega, że upadek autorytetów tradycji, czyli społeczeństwo poddanym tendencje despotyczny pisze także o wielkiej wadze, jaką ma w demokracji opinia publiczna, a jednocześnie o zagrożeniach, jakie istnieją dla opinii publicznej w demokratycznym społeczeńst w tak zmęczony pewnie 1 z takich pierwszych teoretyków konformizmu politycznego prawdę czy konformizmu jako jako takiego zjawiska społecznego, a nie tylko oni tylko psychologicznego czy indywidualnego prawna mówi o takim nowym łagodnym rodzaju despotyzmu, którzy się w demokracji może wytworzyć w niektórych sferach w niektórych momentach już wytwarza prawda to znaczy to jest taka to jest taki uleganie właśnie opinii ogółu i no tak jak pisze, że to niema nic wspólnego jak już niewiele wspólnego ma z takim despoty zmian, które wymusza posłuszeństwo za pomocą siły chodzi o takie myślenie stadne tak pewnie najkrócej rzecz biorąc można, by było tak to tak to określić z tym, że jest takie myślenie stadne strach ludzie sobie pewnie nie do końca zdają nawet sprawę bada czy dostrzegają wyraźne korzyści z tego rodzaju myślenia czują się dobrze by w tym w tym swoim konformizm nieprawda, bo czują się na miejscu czują czują się pewnie wielu niejednokrotnie jako dobrze jak dobrze obywatela na podczas gdy dla tą chwilę istotą demokracji spór jest wagon jest jest konflikt prawda stąd pochwała też tych to słowo takie zaczerpnięte jeszcze jeszcze to kolejny pewnie republikański wątek, gdyż zmierzającego do Macieja wolnego po fatum kultów prawda takich fermentu społecznych wybuchów, jakby gniewu czy wybuchów protestów czy demonstracji konkretnych sprawach, które akurat ludzi poruszyły na rozumiem, że są takie walory ma taki walor przebudzenia tak tak na plaży tak na pewno tak pokazuje ludziom, że mogą współdziałać prawda, że nie, że nie muszą się chować nie muszą się wycofywać z życia publicznego tylko rzeczywiście coś wspólnie, działając mógł osiągnąć, nawet jeżeli działanie czasem jest nieskoordynowane niezaplanowane czy nie do końca profesjonalne narośli areną jest tylko ulica nawet jeśli areną jest tylko ulica i nawet dobrze jeśli to działanie jest kosztem chaotyczne takie jest taki fantastyczny opis budowania barykady w 1800 czterdziestym ósmy roku które, które tą, którą widz obserwuje opisuje to w swoich swoich wspomnieniach dla niego taka mrówcza praca ustawianie tych kamieni kolejnych przeszkód przed wojskiem, które ma wkroczyć na ulice Paryża Biesek usiana jest jakoś kompletnym przeciwieństwem takiej społecznej energii, bo to jest taka praca mówi on się tego nauczyli tej odurzającej fabryce i to nie jest aktywność społeczna, bo nie mają swojej woli oni wykonują mechaniczne czynności być może nawet nie zdający do końca sprawy po co to robią na tonie jest także wkurzyła głęboko jakaś nie niesprawiedliwość zacznę zastanawiać jak najlepiej to niesprawiedliwe jak najlepiej się przeciwstawić tej niesprawiedliwości oni budują barykadę są jak jak to co robotnicy w fabryce w tej fabryki nigdy nie opuścili, więc w tym sensie to dla niego i nie jest ten rodzaj to raczej by było pewnie przyjęto raczej byłby przeja w takiego właśnie poddania się spoty zmowy paradoksalnie Lech można, by było paradoksalnie budowanie barykady w ten sposób rozumieć prawda dla niego dla niego ta aktywność poszła zawsze ma w sobie coś takiego właśnie chaotycznego jest takim rodzajem przebudzenia prawda, więc tutaj nie nie każdy rodzaj protestu pewnie jest jest od razu ożywczy dla dla demokracji wg niego to jeszcze ten fragment na koniec, ponieważ pojawiały się takie nadzieje niektórych związane z demokracją, że nowe społeczeństwa demokratyczne właśnie wynosi nieustannie przeobraża będą w ruchu tak będą te ferment Tumult coś się będzie działo będą stowarzyszenia aktywności, ale jednocześnie takie dostrzega obawia się tego, by w końcu nie zastygły w tych samych i raz na zawsze ustalonych w instytucjach przesądach i obyczajach, powstrzymując rozwój rodzaju ludzkiego obawiam się, by umysł nie zasklepił się w jałowej kontemplacji własnych drobnych problemów zaprzestając tworzenia nowych idei człowiek nie wyczerpał się w skromnych samotnych jałowych poczynaniach wreszcie ludzkość, pozostając wstanie stałej ruchliwości nie zatrzymała się w miejscu, gdzie co, żeby nie było tej codziennej krzątaniny, która tak bardzo będzie ograniczać ograniczać, że w końcu będziemy dreptać w miejscu tak, ale to też pewnie to też pewnie nieźle pasuje do tego opisu barykady, które przed chwilą powiedziałem tak czy tom to pewnie może z 1 strony oznaczać takie zamknięcie się w kręgu naszych codziennych spra w nie kwestionowanie żaden sposób status quo bez próby nie wiem nawet drobnymi krokami krokami poprawienia naszego społeczeństwa czy popchnięcie go w jakimś lepszym kierunku, ale z drugiej strony to może też oznaczać, że taki mechaniczny nieprzemyślany protest w gruncie rzeczy nie wiemy w imię, czego my protestujemy prawda w imię, czego my wychodzimy na ulicy czy imię, czego my rzucamy kamieniami, bo to barykadę budujemy prawda, więc to zawsze musi być po coś zawsze zatem musi zawsze stać jakaś idea wg to willa w taki boom dla samego buntu trochę nie ma sensu bardzo często konserwatywni interpretator tą chwilę wracają do jego definicji wolności oczywiście nie jest jego definicją definiuje jednak definicja wolności, która się pojawia w pismach to chwila jest zaczerpnięta od gubernatora intro 1 pierwszy w ogóle gubernatorów, którzy się w stanach pojawiają powołując, jakby 1 ze Stanów prawda to jest to jest jeszcze na długo przed deklaracją niepodległości w siedemnastym wieku no i tam w gruncie rzeczy pojawia się takie taki opis wolności prawdziwej jako wolności czynienia tego co powinno się czynić co czytam to jest religijne oczywiście ma religijne konotacje w tym sensie w domyśle ta to oznacza no bo to jest takie takie purytańskie rozumienie wolności jako dążenie do tego do czego powinno się dążyć w sensie w sensie wypełnienia Bożego zamysłu prawda, ale to vito to i to przynosi na plan zupełnie świeckich w tym sensie wolność jako też umiejętności samoograniczenia się wtedy, kiedy się uznaje to za konieczne dla całego społeczeństwa dla współdziałania społecznego tyle w tym sensie anarchii przeciwieństwem wolności dla to chwila to jest konserwatywne pewnie wg niektórych, ale wcale takie, żeby nie musi być poleciłby pan, która ze zdrowiem, którzy taką postać bardzo dobrze czyta to to nie jest w 2 zlote jednak także literatura podróżni jak najbardziej jak najbardziej, a również nie podróżnicze pisma są napisane po prostu bardzo eleganckim fajnym potoczy z tym językiem, więc testowanie Warta dr Paweł Marczewski forum idei fundacji Batorego bardzo dziękuję panie, które jak państwo zaproszone informacji Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Wybierz pakiet Aplikacja i WWW - słuchaj gdzie chcesz i kiedy chcesz!

Kup teraz

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA