REKLAMA

Królewicz szwedzki polskim królem

Data emisji:
2019-08-19 21:00
Audycja:
Wieczór - Karolina Lewicka
Prowadzący:
Czas trwania:
49:24 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

wieczór Radia TOK FM Stefan z Bożej łaski król Polski wielki książę litewski ruski pruski Mazowiecki et Cetera nie żyje umiera bezpieczne nie młoda Anna Jagiellonka nawet tuż po ślubie nie mogła dać, któremu syna, choć wytrwale garnęła się czym na Wawelu plotkowano złośliwie dołożą małżonka bez wzajemności zaczęto, więc rozważać i rozwód był król młodszą poślubił dzieci się doczekał tu Bator odmówił namawiany przez stronników do forsowania Rozwiń » kandydatury bratanków swoich na tron Polski skwitował retorycznie miałbym na takiej jatki ze szlachtą syn owca dać i w takiej sytuacji po zaledwie dekadzie panowania zszedł na nerki to było trzecie w ciągu 15 lat bezkrólewie katastrofa owdowiała Anna ogłoszona kilkanaście lat wcześniej monarchą mogła rządzić, ale nie chciała zrzeka się pra w do Korony ostatnie lata przybędzie w Warszawie, gdzie pisał Piotr skarga da piękny koniec i zamknięcie domowi Jagiellońskie mu umrze na rękach ukochanego siostrzeńca równie Pobożnego jak ona dzień rozpoczynającego wysłuchania 2 mszy świętych zaś kończącego przy lekturze prawie nasza tego samego, którego kandydaturę wysunęła do tronu Senat królewny polskiej Katarzyny Jagiellonki po kądzieli wnuka Zygmunta starego bony młodzieniec liczy 21 wiosenny jest królewicza świeckim i następcą swego ojca Jana trzeciego Wasyl Jan godzi się na lekcji syna natychmiast bez zastanowienia wszak sam osobiście zgłaszał się na polskiego króla raz pierwszy po śmierci Zygmunta Augusta drugi, gdy Henryk Walezy postanowił uciec do Paryża 2 czas się nie udało teraz jest szansa dla latorośli Szlachta już zjeżdża na Sejm elekcyjny do podwarszawskiej woli pierwsze tygodnie zejdą jej bez owocnie rozważano nerwowo scenariusz habsburskich świecki moskiewski Piastowski mniej więcej po miesiącu skonfliktowane strony wyszły w pole, by się bić ostatecznie mediował sam prymas do przelewu szlacheckiej nie doszło, ale zgody nie było na placu nomen omen boju Stali się 2 pretendenci Maksymilian Habsburg i Zygmunt Vasa za tym drugim przemawia zaczęły korzyści konkretne swoboda żeglugi po Bałtyku Sojusz ze świadczeń przeciwko Moskwie zwrot Estonii swoją robotę na rzecz świat zrobił też kanclerz Jan Zamoyski, który się do niego ostatecznie przekonał i tak Zygmunt doczekał się Prymasowski nominacji, ale wziąć koronę wcale nie będzie tak łatwo jest 19 sierpnia 1500 osiemdziesiątego siódmego roku jest z nami już prof. Wojciech Kriegseisen dyrektor Instytutu historii mienia Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk dobry wieczór panie profesorze dobrze czy pani dobre rzeczy to jest przed nami pokazy Grunta trzeciego wazy długa, bo 40 pięcioletnia okryta złą sławą czarna legenda będzie królowi towarzyszyć towarzyszy nawet po dziś dzień 2013 roku w rankingu Newsweeka na 10 najgorszych postaci w historii Polski zajął piąte miejsce jak pan ocenia nie miałem pojęcia, że zajął obcięto miejsce nie wiem jak to nazwać od góry od dołu to w środku to jest ranking ranking na naj naj mniej sympatyczna postać szczerze mówiąc chętnie się dowiedział, kto jest traktowane gorzej od gruntu trzeciego no ale to oczywiście jest wynik jakiś zalegania podręcznikowych jakich stereotypów, które naprawdę, gdyby miał zupełnie niepoważnie zupełnie amatorsko tworzyć taki ranking złych władców to gdzie jak choćby nowożytnych tylko Rzeczypospolitej paru było znacznie mniej udanych znacznie szkodliwych niż Zygmunt trzeci, który człowiekiem sukcesu nie był no cóż z różnych przyczyn, o których można, by długo rzeczywiście niewiele sukcesów udało musi osiągnąć niewiele planów udało mu się zrealizować, ale też został królem jako człowiek już w pełni dojrzały, a za to, mimo że był królewiczem świeckim, ale nie miał żadnego doświadczenia żadnego przygotowania najpier w stryj z stryj przyrodni stryj po Jan trzeci efekt czternasty to byli przyrodni bracia, więc najpierw stryj czy mogę więzieniu zresztą chyba w niewoli przyszedł na świat rodzice już więcej urodził się na bardzo malowniczy wyspie gryps holm na jeziorze pod Sztokholmem to bardzo piękne miejsce no ale to był zamek, w którym w, którym miano trzeciego jego żony Katarzyny Jagiellonki i dzieci trzymano pod kluczem, ponieważ no w panujący był człowiekiem to zresztą wybitną postać temu TEN -T stryj Zygmunta trzeciego meczu jest czternasty, ale postać wybitna ale niektórzy twierdzą, że był ciężko chory psychicznie z tym, że ta choroba miała różne fazy i w tych fazach dochodziło nawet do morderst w w butach tych przez złych w tych fazach złych dopuszczał się różnych pozwolę sobie na różne takie spektakularne także straż m. in. oskarżył własnego brata księcia Osiński fińskiego chińskiego nie jak poprawnie o zdradę o zdradę stanu, a dowodem zdrady stanu było to, że pojął za żonę Katarzynę Jagiellonka prowadził negocjacje z Polakami za wcześniejszą składu coś swojego brata tylko bratu między czasie przeszło i stąd to stąd te rodziny Zygmunta późniejszego Zygmunta trzeciego królewicza Zygmunta więzieniu nie chce psychologa schować, ale no to pierwsze lata 333 czy w tym w wieku kilkunastu lat to nie musiał być najszczęśliwsze w każdym razie dzisiaj pewnie pedagogowi czy psychologowie rozwojowi załamywali ręce, by ogromnej traumie tak chłopiec ten był wychowywany w 2 wyznania jednocześnie mówimy o latach sześćdziesiątych szesnastego wieku, kiedy to napięć stosunki pomiędzy protestantyzmem katolicyzmem wchodziły najgorszą fazę fazę najostrzejszej najostrzejsze niechęci wchodzimy w fazę konfesjonał relacji z takiej ostrej walki w tym sensie ostrej walki między wyznaniowej no, a w rodzina próbowała ze mną matka także próbowała matkę katoliczkę też na kierunkach próbowała syna wychowywać jednocześnie w 2 wyznaniach luterańskim, czyli tym, które było panujące w wersji i katolicy, ponieważ no w oba Królestwa oba panowania i świeckie i i polskie polsko litewskie wchodziły w grach w związku z tym, jakie może mieć skutki łatwo sobie wyobrazić nauczyciele, którzy rywalizowali ze sobą poniesione wychowawców wyznania luterańskiego w wychowawców jezuitów z dworu matki wyznania katolickiego się naprawdę musieli znosić cierpieć no i to się jakoś na te kilkunastoletnich chłopców musiało odbija się to takie amatorskie psychologizowania późniejsze w panującej trzeci ojciec UR czternasty roku trzynastka potem dołączono raportu arszenikiem każdy, kto czy to w romantycznej historii o Krystyn karę mam dotarto kochankę kochanka Eryka, który został zresztą syna powiła prezentem kadencji Krystynę przepraszam córka Mans w każdym wersie to ręka abdykował potem próbował wrócić na tron ostatecznie po 9 latach więzieniu w jest taka teoria, że został otruty, ale umiar panuje tron objął jego brat Jan trzeci i ich, czyli ojciec ojciec Zygmunta mąż Katarzyny Jagiellonki no to jest w pani powiedziała na wstępie, że trzeci chętnie swojego syna wydelegował do rywalizacji o tron Polski ja sobie przed programem przypomniałem, gdzie gra się Zygmunt trzeciego pojazd osobiście nigdy żadnych badań w szczegółowych na temat panowania Zygmunta trzeciego poza sprawami wyznaniowymi politycznych politycznymi sprawa się osobiście zajmowałem, więc przeczytałem książkę Henryka biznes, które jest najwybitniejszym pewnie na pewno w Polsce pewniejsze specjalistą od tej epoki od tego władcy i dowiedziałem się, że Jan trzeci też często zmieniał zdanie to zaraz potem jak z królewicz Zygmunt szanse na statek popłynął do Gdańska to król zaczął wysyłać za nim posłańców, żeby go zwrócić, żeby wrócił do Szwecji po nie musi zdecydować czy chce mieć syna na tronie w Polsce w w Krakowie czy chce mieć syna na tronie na tronie w Sztokholmie zresztą słusznie przewidywał późniejsze perturbacje, które może przewidywał, że się stało połączyć się tego połączyć nie da choćby ze względów wyznaniowych, a także interesów politycznych także geograficzną, że z Warszawą rządzić w Sztokholmie wtedy było jeszcze gorzej już było to robić z Krakowa, a właśnie do rozwodów trzeba przecież solistce wygląd zewnętrzny właśnie tylu naraz, żeby mieć dziś o awans, grając bliżej do Gdańska do Gdańska, ponieważ pierwsze jego podróż już jako króla polskiego Gdańska, a potem do Szwecji była podróż Wisłą, bo to była naj wygodniejsza droga komunikacyjna Warszawy z Wisłą Gdańsk SA nie łączą połowę lekarzem znacznie bliżej niż Kraków to teraz posiedzi przez chwilę na tych polach woli, gdzie trwa Sejm elekcyjny jak w ogóle się wydarzyło, że kandydatura Zygmunta waży się pojawia losowego najbardziej ich osoba to jest zadziwiające, że historycy słabo na to zwracają uwagę, kiedy umarł Batory naturalnym następcą tronu powinna być Annę Jagiellonkę, ponieważ to Anna Jagiellonka była królem Polski, a Stefan Batory był księciem rząd w związku z tym to ogłoszenie bezkrólewia i przejście do porządku dziennego nad naturalną komend kontynuacją dynastii Jagiellońskiej, jaka była jeszcze Annę Jagiellonkę jest rzeczą zadziwiającą ona się z tym błyskawicznie łatwo pogodziła pewnie zdawała sobie sprawę z tego, że nie ma żadnych predyspozycji żadnego Stronnictwa żadnych możliwości, żeby realnie rządzić i one lansował kandydaturę tego jak Zielona pokoju rzecz, a czasem jak się Piasta już wtedy czasem używano tego określenia Piasta to znaczy kandydata naszego swojskiego polskiego w pewnym sensie, chociaż przecież Fed i decydującą rolę w odbiorze i sukcesie następnie Zygmunta już trzeciego odegrała postać w bardzo znana w uważano za najwybitniejszego polityka polskiego tej epoki, czyli 3 Jan Zamoyski Jan Zamoyski, który nie ma żadnych wątpliwości ośmielam się to powiedzieć głośno, chociaż żaden z dnia specjalista, ale nie ma żadnych wątpliwości, że najlepszym kandydatem do tronu polskiego zdaniem Jana Zamoyskiego był właśnie Jan Zamoyski, ale było z te ówczesnej sytuacji było bez znaczenia znaczenie nie było żadnych szans na to, żeby miał zbyt wielu wyroków, a w związku z tym po pewnym czasie zdecydował się on poprzeć kandydaturę Zygmunta trzeciego właściwym sobie talentem konsekwencją przeprowadził tę kandydaturę doprowadził do koronacji, a następnie pokonał pod Byczyną MAK czy arcyksięcia Maksymiliana Habsburga i to oszałamiający sukces Zamoyskiego, ponieważ on tego Maksymiliana Habsburga nie tylko pod Byczyną, czyli już na Śląsku już, że cesarskich cesarz Rudolf drugi był z tego powodu bardzo niezadowolony, bo to była klęska poniesiona, a Habsburg został po kole pokonane na jego własnym terytorium, ale Maksymilian trafił do więzienia w Zamościu rzeczywiście był tam trzymane pod kluczem dopóki, dopóki nie zawarto porozumienia takiego roku rokowania będzie mniej, bo to doprowadziło do porozumienia z Habsburgami pierwszego porozumienia z trzeciego Sobótkę wybrany w Warszawie, że wbrew mniejszości tzw . Maksymilian listów Kraków zajęte przez Zamoyskiego wjazd królewicza Zygmunta do Krakowa no ma tylko przyjechać do Polski prawda został wybrany w Warszawie na woli roli Warszawy woli, ale czy we wsi Wola wtedy, ale nie było go w Polsce przyjeżdża przez Gdańsk Warszawa do Krakowa, gdzie czeka na niego zamojski i wtedy pada to sławna uciekła mi ta fraza ona Zamoyski miał to powiedzieć do Leszna polskiego posła polskiego to do Sztokholmu po łacinie albo w każdym razie kronikarz zapisał to po łacinie, ale po polsku to brzmi mniej więcej tak co za niemego diabła życie przy niema zmora ze Szwecji ja znalazłam takie tłumaczymy ją tam na pewno i to demo oraz tłumaczone jako zmora raz jako potwór lasy jako diabeł nie istotne, ale coś za niemego demona nie przywieźli, a coś tak nie podobało zamiast cięcia na pierwszy głos, że nie, informując kolekcja czym rzucał się naszej stacji nie dzieli nas nie zrażał nie wyraża odpowiedniego poziomu wdzięczności co znaczy wjeżdżając do Krakowa i znajdzie wchodząc środowisko polskie trzymał się bardzo sztywno trzyma się bardzo twardo bardzo wysoko niósł sztandar swojej godności królewskiej znaczy wymaga, żeby go poważnie traktować, a niejako Kreatury jakiegoś planu Zamoyskiego z tego toniemy w diable czy to nie nie ma to to anonim dało asumpt niektórym do twierdzenia, że Zygmunt trzeci był po prostu milczkiem i że w ogóle nie mówił po polsku część trzecią oczywiście nieprawdziwą znał Polski znał zresztą kilka języków to jest znowu nie wiem czy mówił, ale na pewno czytał po włosku, a zna włoski łacinę niemiecki świecki Polski, ale nie był człowiekiem w stosunkach oficjalnych otwartym wesołym rubasznym w życiu prywatnym być może trochę inaczej, ale na ten temat stosunkowo niewiele wiemy, a w życiu oficjalnym w takim taki dworskim on świadomie lub nieświadomie nie potrafię tego powiedzieć na środową to co jest hamburski modelem o obyczaju dworskiego, a to są zyski model obyczaju dworskiego były importowane prosto z Madrytu z dworu Habsburgów hiszpańskich i to był taki bardzo twardy bardzo sztywne bardzo oficjalny powściągliwe bardzo powściągliwy taki nacechowane akcentami na godność godność monarszą godność żona wujków tak ceremoniał dworski i tego Zygmunt w stosunkach oficjalnych przynajmniej to Zygmunt starał się naśladować jeszcze raz powiadam nie wiem czy w pierwszej fazie swojego panowania robił to świadomie czy nieświadomie potem, ponieważ był mężem w 2 czy księżniczek po kolei mechanikom zburzonego, więc to otoczenie habsburskie te kontrakty z Habsburgami no i zaczyna się kwestia pani wspomniała, że on 23 zaliczył, gdzie na początku planowania pewnie jeszcze nie, ale w późniejszym okresie panowania nadwozie pojawia się to coś co określamy taki obyczaj taka forma religijności, którą nazywa pobożnością stryja kompletne Austriaka no tak bardzo charakterystyczna sztywna obrzędowa no bardzo w jakby to powiedzieć to w dzisiejszych dzisiejszych kategoriach jeszcze ślady tej ty ten typ pobożności typu typu austriackiego można było nie gdzieś na pierwszej połowy dwudziestego wieku w Galicji znaleźć to, bo to jest to to są takie resztki, ale na początku panowania on tej publiczności austriackiej pełnienie mógł przywieźć ze Sztokholmu z 3 ze Szwecji, ale no przyjechał przyjechał być królem ani marionetką co do tego co do tego nie mamy wątpliwości od początku wchodzi w konflikt z zamojskiej, a wejście w konflikt morskich Rzeczypospolitej wtedy znaczyło wejście w konflikt z najpotężniejszym Stronnictwem, które sprawowało Rzeczypospolitej władzy przez większość panowania przy czasu panowania Batorego to były ogromne siły środki w sensie politycznym, a także wojskowym ogłosił Hetmanem wielkim koronnym poza tym kanclerza to ministerstwo w 1 ręku z nim i to zmusiło Zygmunta trzeciego od początku do tego, żeby szukać sojuszników przeciwko zamojskiej i trzeba powiedzieć, że bezwzględnie, wykorzystując prerogatywą królewską bardzo konsekwentnie, pilnując tego co należy do jego Królewskich uprawnień w pewnym momencie się rzeczywiście tego zamojskiego są jeszcze umiera na początku siedemnastego wieku, więc jest jeszcze kilkanaście lat do śmierci kanclerza, ale w pewnym momencie stoję po prostu wypchnięty z polityki z okolic dworu w Polsce był system, w którym 2 właściwie funkcjonowało 4 kanclerzy to znaczy 2 kanclerzy 1 litewski 1 Korony i 2 pod kanclerzem, którzy mieli prawie takie osoby uprawnienie kanclerze i to od króla zależało, który z nich będzie tak naprawdę funkowe wtedy mówiono zaś załatwiał sprawy no i kruszy mógł mówić, że sobie wybiera jako partnera do załatwiania spraw kancelarie podkanclerzy go tam w każdej nie był to nie był to Zamoyski to znaczyło, że od Zamoyskiego bardzo wiele spraw drobnych takich jak nominacje nadań drobnych, ale dla ludzi bardzo ważnych dla obu jednostek bardzo ważny tak się buduje Stronnictwa polityczne w środę dzisiaj mamy na zasadach na lojalność dzisiaj mamy radę nadzorczą wtedy mieliśmy Królewscy znów i to wszystko nagle zamojski traci nikt do niego nie przychodzi w tej sprawie, bo wiadomo, że on niczego przez niego się niczego nie da załatwi niczego nie rozdziela, bo niczego nie rozdziela niczego nie pieczętuje krótko załatwia z innymi innymi osobami i te konflikty personalne są coraz ostrzejsza i wreszcie zamojski przychodzi samo jeśli przychodzi do opozycji co owocuje w pewnym sensie skandal największym skandalem panowania Zygmunta trzeciego, czyli tzw . Sejm inkwizycyjny 1600 dziewięćdziesiątego drugiego roku jak czytać historię Sejm inkwizycyjny go to sprawy są podobno już na początku dwudziestego wieku materiały austriackich wiedeńskich archiwach są dość dość kompletne na ten temat co o takie już tak skoro nie mogę się oprzeć takim skojarzeniom ze współczesnością pojawiają się zarzuty, że król Zygmunt trzeci prowadzi rokowania są z ulgami na temat przekazania im tronu polskiego parę lat wcześniej za części wygrał pobił Maksymiliana pod Byczyną upokorzył Habsburgów i umożliwiła Zygmuntowi trzeciemu o objęciu władzy objęcia panowania w Polsce trasę Zygmunt trzeci z tymi Habsburga ami traktuje co prawda nie na temat osadzenia na tronie polskim od księcia Maksymiliana tylko arcyksięcia 16, ale z punktu widzenia szlachcica polskiego topu czytelnych dla spółki czytamy raczej rdest czy też Max jak to by bez znaczenia jakiś Habsburg, czyli Niemiec w związku z tym no i kiedy się pojawiły te oskarżenia te podejrzenia o negocjacje Dwór odpowiada Dwór nic takiego nie było w ogóle żadnych negocjacji z Austriakami nie prowadziliśmy już na pewno nie na temat tronu polskiego, a potem się pojawiają różnego rodzaju dowody wskazujące jednak, że ktoś tam jeździł ktoś tam z kimś rozmawia ktoś tam wysłał do kogoś jakieś listy i wtedy Dwór mówi no tak prowadziliśmy negocjacje z Austriakami, ale nie były na temat tronu polskiego pojawią się kolejne dowody kolebce podejrzenie wtedy formuje tak prowadziliśmy negocjacje z Austriakami na temat tronu polskiego Lone przed sposób nie mogły zyskać sygnał satelity inna Sejm w czasie Sejmu 90 tego drugiego roku bardzo wiele z tych oskarżeń znalazło potwierdzenie, ale one znalazły potwierdzenie w relacjach świadków nie było dokumentów te dokumenty dzisiaj znamy, choć ma dostęp do chaosu koparki w Wiedniu dokumenty tam leżą i jest rzeczą oczywistą, że Zygmunt trzeci zawarł porozumienie z Habsburgami na temat przekazania tronu arcyksięcia odcięciu Ernestowi pod 1 jednak warunkiem, że Rzeczpospolita się na to zgodzić, czyli formalnie rzecz biorąc była to zdrada stanu tylko to było takie warunkowe porozumienie, jeżeli Sejm Rzeczypospolitej zaakceptuje odejście Zygmunta trzeciego o powrót tego do to to z do Szwecji to wtedy Ernest może objąć tron Rzeczypospolitej i tam były jakieś rozliczenia finansowe szczegółów szczegółów nie pamiętam tych dokumentów na Sejm inkwizycyjny tymi dokumentami nikt nie dysponował nikt nie znano ich w związku z tym on się skończył tak naprawdę na niczym ruch poza tym, że autorytet króla bardzo bardzo ucierpiał w trochę to było tak jak później wspomniał wspomniany przez panią Mikołaj Zebrzydowski zachowywał się w sposób charakterystyczny dla polityków w każdej epoce kochał powiedzieć jak co wiem ja wiem bardzo dużo mam dowody, ale nie mogę ich przedstawić jak wie, ale powiedzieć tego nie mogę jakiś powodów, których państwu nie mogę wyjaśnili synu co wie Otóż na tym w sejmie taka właśnie była atmosfera, że coś jest narzeczy coś Dwór zrobił, a no i król to oczywiście autoryzuje na to się nałożyły jednocześnie nieporozumienia wyznania w i to nie jest wynik świadomej polityki Zygmunt trzeciego, bo on szczególnie w pierwszej fazie swojego panowania jest oskarżany o to, że królem niż fanatykiem katolickim królem jezuickim prawdę wszystko i rzeczywiście był bardzo prawo wiernymi praktykującym katolikiem w drugiej połowie życia na takim bardzo bardzo właśnie takim austriacki w obyczaju religijnym nic miał dyrektor SUV właśnie spowiedników jezuitów, ale miał także doradców i przyjaciół protestantów nie był człowiekiem z fanatycznym znaczy wychowany w środowisku dwu wyznaniowym katolickim protestanckim nie reagował alergicznie na widok protestanta profesor niepoddanie godziwą wiście ja spotkałem ludzi w Polsce, którzy nigdy w osobiście w krajach protestantem uczyni ci w związku z tym mieli na ich temat jakieś takie na dziś w, a Zygmunt trzeci nie miał żadnych takich urazów ani ani wyobrażeń nadwozie i w jego otoczeniu byli świeccy przyjechali z nim z ze Sztokholmu z ze Szwecji jego świeccy doradcy w dużej części luteranie z polskimi ewangelikami także utrzymywał jego osobistym przyjacielem był wojewoda Pomorski podaje, że Kasper Czechow, który był, który był protestantem i nie miał żadnych urazów, ale miał 1 cechę, która w pewnym sensie dobrze on świadczy o jego teoretycznym podejściu do sprawowania władz mianowicie on wyznawał pewną teorię, która w tej w Europie obowiązywała jeszcze przez kilkadziesiąt lat mianowicie taka teza, którą ostatecznie w końcu siedemnastego wieku skodyfikowane jest to z lipca ZUS taki wybitny irlandzki politolog, jakbyśmy dzisiaj powiedzieli czy filozof polityki mianowicie on stwierdził, iż podziały wyznaniowe są szkodliwe dla państw rozróżnienie wyznaniowe jest szkodliwe dla państw, a w związku z tym i państwo idealne to jest państwo homogeniczne wyznaniu, ponieważ takich państw ówczesnej Europie nie było albo prawie nie było w związku z tym nic się, które był realistą zdawał się z tego sprawy mówił udziela władcą takich rad trzeba w państwie zaprowadzić religię panującą wyznanie panujące dzisiaj byśmy powiedzieli, a tych, którzy są innego wyznania należy traktować łagodnie pod warunkiem, że oni będą lojalnymi poddanymi obywatelami no pod danymi wszystko Sparty obywatele i ta różnica między obywatelami, a poddanymi to jest istota rzeczy, ponieważ Rzeczypospolitej panował zupełnie inny system Rzeczypospolitej nie było pojęcia czy pojęcie było wcześniej, ale Konfederacja warszawska rząd Zygmunta Augusta i wprowadzenie równouprawnienia wyznaniowego dla stanu szlacheckiego spowodowało, że mieliśmy zasadę równouprawnienia wyznaniowego ktoś nazwał wtedy pokój ich wyznania pokój spokój zgoda wyznaniowe to Konfederacja warszawska 70 tego drugiego roku jest tutaj na symboliczne znaczenie Sygut trzeci, zostając królem muszą złożyć przysięgę królewską, w której zobowiązywał się do zachowania pokoju wyznaniowego wedle regulacji Konfederacji warszawskiej pierwszy to zrobił Batory w od tego momentu Konfederacja warszawska stała się elementem usługi w porządku prawnego w koronie, a jeszcze bardziej wielkim Księstwie litewskim działek została wpisana do do trzeciego statutu litewskiego, czyli do prawa litewskich i takie przekonanie, że podziały wyznaniowe są szkodliwe dla państwa były sprzeczne z ideą Konfederacji warszawskiej w Konfederacji warszawskiej rozróżnienie rzeczy dziś prawo Szlachta prawosławne ewangelickie katolickie jak atak jeszcze była przy rzekła sobie wzajemnie pokój i współpracy czyli jakby podziały wyznaniowe zostały wyjęte z polityki on nie powinny mieć żadnego znaczenia dla polityki, a Zygmunt sieci hołdując tej teorii, która w jego czasach właśnie była modyfikowana przez lipca rusza uważa, że sprawy wyznaniowe mają zasadnicze znaczenie politycy i w drugiej części, o ile w pierwszej pierwszej części swojego panowania mniejszą mniejsze znaczenie przywiązywał ds. wyznaniowych promował katolików, ale nie odmawia nominacji awansów nadanie ich ewangelikom czy czynnie katolikom w ogóle się jeszcze pamiętać o sławnych o tyle w drugiej połowie panowania widać już bardzo wyraźne różnice już można powiedzieć, że w tym zakresie w jakim prerogatywy królewska tego dotyczy właśnie sprawie nadania awansów niekatolicy Sową ośmielę się powiedzieć dyskryminowani to szczęście widać bardzo wyraźnie, że liczba senatorów wyznania katolickiego i urzędników wyznania katolickiego wyraźnie spada z latami panowania Zygmunta trzeciego, a w roku 16001600 pierwszym jest podjęta to jest autorstwa biskupa Maciejowskiego pierwsza taka próba wdrożenia czy to ładnie mówi Rzeczypospolitej procesu komercjalizacji, czyli ich przekształcenia społeczeństwa wielo wyznaniowego społeczeństwa Rzeczypospolitej społeczeństwo jedno wyznaniowe, czyli katolickie zaczyna się uruchamiać takie mechanizmy, które mają to w do autorzy tego pomysłu zdawali sobie sprawę to nie jest na rok 2 to na dziesiątki lat jest polityka nikt tego nie próbował robić na siły, ale w czasem czasem dochodziło do do siłowych rozwiązań to za Zygmunta trzeciego prowadzone jest konsekwentna akcja likwidowania kościołów ewangelickich w miastach Królewskich stąd mamy Tumultu w Krakowie mamy Tumultu w Poznaniu mamy tu mord w Wilnie to są wszystko bardzo ważny taki bardzo znaczące to widać społecznie prawdą opinia publiczna to widzi Tumultu polegające na tym, że tłum uderza czy otacza taki budynek kościoła pali go niż rozbiera jak to w Krakowie, bo dosłownie tzw. bruk czy kościół ewangelicki na Starym mieście w Krakowie to słuszne rozebrano z ilustrację zresztą zachowała jak to chłopcy tam ludzie stoją na na tym budynku rozbierają tak jak mur dachówki tak dachówki łaty dachowe to bardzo emocjonował było bardzo negatywne negatywnie wpływało na stosunek szlachty przede wszystkim ewangelickiej, a tej było sporo szczególnie w Małopolsce w Księstwie litewskim także Wielkopolsce wszędzie no a poza tym trzeba pamiętać, że jeszcze było bardzo wielu polityków szlacheckich katolików, którzy byli wychowani w poprzedniej epoce nie uważali iż, by należało mieszać politykę z pobożnością prawdą, że nie można się w polityce kierować pobożnością oni mieli taką po francusku to się czasem nazywa, ale polityk czy są właśnie polityce był taki polityczny stosunek do ligi polegający przede wszystkim na tym, że to są, jakby 2 w 22 zupełnie 2 zupełnie odrębne sfery nie należy tego wniosek należy w polityce kierować sprawami wyznaniowymi no i pewnie nie należy się także pobożności religijności kierować względami względami politycznymi, ale Zygmunt wygląd trzeci był i potem w kolejnych latach już od początku siedemnastego wieku coraz wyraźniej konsekwentnym zwolennikiem no właśnie politycznego wspierania wyznania katolickiego to nie jest kwestia tylko pobożności to jest także kwestia pewnej politycznej kalkulacji, dlatego że jak przed chwilą powiedziałem mu, kiedy od początku panowania wszedł w konflikt coraz mocniej niż lata jest tą potęgą polityczną, którą był Zamoyski jego stronnicy notą potrzebował sojuszników on potrzebował się na jakimś obcina kościele no i bardzo szybko się zorientował, że Episkopat katolicki to jest ciało bardzo wpływowe bardzo znaczące bardzo zamożna i jednocześnie bardzo chętne do tego, żeby rzecz w polityce może nawet nie to, że on, ale bardzo chętne do współpracy z dworem Królewskim, ponieważ Sojusz tronu z ołtarzem jest dla kościoła no w dużym stopniu gwarancją spokoju dobrobytu powiedział dobrobytu szerszy i to dla Zygmunta trzeciego było rzecz snu bardzo łatwa do zrozumienia, nawet jeżeli nie rozumie co znaleźli się szybko tacy, którzy to, którzy mu to wyjaśni Igi i ich z ceną, którą musiał chciał był gotów za to zapłacić, bo właśnie wspieranie tych koncesji realizacja innych przedsięwzięć, do których w coraz większa liczba duchownych katolickich spod znaku duchowości, której symboliczną postacią jest ksiądz Piotr skarga no aż paliła aż przebierała nogami, żeby zacząć, bo cóż to znaczy tolerancja dla ewangelików my możemy tolerować, ale te granice tolerancji Atom czy wyznaczać prawda nie może być tak, żeby ta tolerancja dochodziła aż do tego, że oni zajmują stanowiska państwowe, że oni publicznie odprawiają nabożeństwa w miastach Królewskich no tolerancja tolerancją, ale bez przesady proszę państwa to zresztą dokładnie tak samo jak w tym samym okresie Szacki stosunek do Katowic, kiedy z Zygmuntem pierwszym po jego pierwszej podróży do Szwecji już jako króla polskiego po śmierci ojca został koronowany, a właśnie to bardzo ważny wątek to muszę pana profesora zapytać, a na ile strona świecka była dla niego istotna, a po jej utracie na rzecz Karola Sudermańskiego do Austrii na na ile była Zygmuncie potrzeba, żeby tylko one odzyskać pozyskać po powrotne z tu skończył tylko dogląda wątek religijny już będziemy do tych spraw religijności wracać, bo to mój koniki i popada w dygresje tylko chcę przypomnieć, że koronacji w katedrze w Uppsali Syngenta trzeciego na króla szwedzkiego dokonał arcybiskup 1,56, ponieważ w Uppsali katedry katedra luterańska co znaczy to ta katedra katolicka została przekształcona w lód ciężko i Zygmuntowi trzeciemu tonie przeszkadzało on nie protestował przeciwko temu nie nie domagał się, że tego koronował na króla Szwecji duchowny katolicki dookoła tych duchownych katolickich było dość, ale w Szwecji stosunek do katolików wraz z rosnącym konfliktem, a potem wystąpieniem Karola Sudermańskiego Karolu go w Polsce nazywano to sprawa zaczyna coraz ważniejsza i zaczyna być dokładnie taki sam stosunek, o czym będziemy tolerować katolików tych dworze Zygmunta trzeciego czytam jak jego popleczników, ale bardzo ograniczonym zasięgu przez nie mogą katolicy zajmować jakich urzędów publicznych czy odprawiać publicznie swoich swoich katolickich mszy, które z punktu widzenia Pobożnego luteranin są po prostu obrazą boską tron szwedzki to jest pytanie o to co Zygmunt sieci myślał, a my z po Zygmuncie trzecimi po jego najbliższym otoczeniu mimo wieloletnich badań wspomnianego tutaj już pewnie przeze mnie Waltera nalicza, który lata zęby zjadł na na badaniu tych dokumentów i wieloletnich badaniach wspomnianego wcześniej Henryka wiz nera możemy powiedzieć, że prawie nic nie zostało co znaczy są czasem takie relacje świadków, ale sam Zygmunt trzeci zostawił no i wypowiedzi świadczących o jego prywatnych poglądach o jego emocjach o jego myśleniu tyle, co kot napłakał też sądzimy go oceniamy go po jego działaniach on bardzo często są uwikłane w tę rzeczywistość polityczną i no tak Krawiec kraje jak materiału staje, a nie tak jak chce prawda w polityce jedno jest prawda do idei Korony szwedzkiej on był przywiązany, o czym świadczy to, że przekazał ją Władysławowi czwartemu Władysław siostry przekazały Janowi Kazimierzowi oni ciągle się go tytułowali aż do czasów Jana Kazimierza który, który w prawie z tego tytułu zrezygnował w negocjacjach ze Szwedami odniesie ciągle tytułowali królami świeckimi, a Zygmunt trzeci podejmował kilka prób odzyskania Korony szwedzkiej i to były próby, które w dzisiejszych badaniach historycznych często są odczytywane jako takie ambicje imperialne montaż trzeciego teraz mamy taką modę, żeby pisać o tym, że polityka Zygmunta trzeciego wobec Moskwy, że polityka Zygmunta trzeciego wobec Szwecji to znaczy jego negocjacje z Hiszpanami w końcu embriona tak jest z Anglikami, że to była polityka imperialna Zygmunt trzeci miał taki taką ideę, żeby rzeczy, żeby Rzeczpospolita państwo środka ogranicza lepszy tak jest przekształcić w imperium, że pani w po odzyskaniu Smoleńska porozumieć wileńskim to terytorium tego państwa rzeczywiście robi oraz co państwo było grą od granicy we Wschowie od granicy ze Smoleńskiem jechał, choć w dobre dobre kilka tygodni, ale ja nie sądzę, żeby to był imperializm w dzisiejszym czy nawet dziewiętnastowiecznym czy nawet 17 w tym sensie tego słowa myślę, że to jego imperialistycznego to co się dzisiaj określa jako imperialistyczną tendencje to była właśnie nie przełamana nadzieja na to, że do Sztokholmu uda się wrócić się ze Szwedami jakoś siłą negocjacji ją da dogadać i powrócić do jakiegoś do jakiej koncepcji Unii polsko szwedzki, jeżeli ma być Unia personalna to tak to była przez przez chwilę to była Unia personalna dopóki Sejm świecki ryk tak nie zdetronizował Zygmunta trzeciego na rzecz jego stryja, czyli Karola Sudermańskiego to była Unia personalna był królem 22 krajów, ale rzeczywiście jego negocjacje i Hiszpanami to wszystko się dzieje w latach wojny trzydziestoletniej, więc rozumieć żyć panie i Habsburgowie austriaccy nie są to zupełnie egzotycznie, bo próba Szwedzi są przecież zaangażowani najpierw Duńczycy po tym, świecie są zaangażowani w wojnę trzydziestoletnią to są czasy Gustawa Adolfa, więc nie było tak całkiem bez sensu no może mniej racjonalne były nadzieje na to że, że król Jakub się jako pierwszy król angielski, że się do tego interesu przyłącz, ponieważ przełomie, jaki interes w niszczeniu niszczeniu Wazów świeckich tych tych konkurentów Zygmunta trzeciego to to trudno trudno byłoby argumentować, ale faktem jest się Zygmunt trzeci kilkakrotnie podejmował próby najpier w siłami polskimi potem siłami międzynarodowymi i że wreszcie wojna, do której doszło w latach dwudziestych wojna z Gustawem Adolfem nieszczęśliwa, na które szyte są na początku wojny toczyła się w Inflantach to z punktu widzenia szlachty polskiej było gdzieś, kto wie, gdzie są to Inflant tak naprawdę szali jest Tonia łatwa łatwa w złotych Holandia tak, jakbyśmy dzisiejszego studenta pytali, gdzie są student historii będzie wiedział, ale student jakiegoś innego kierunku humanistycznego bardzo łatwo pomylić Inflanty z Niderlandami w tej sferze, ale dla szlachty polskiej to była dość egzotyczna dość daleka perspektywa to raczej Litwinów interesowało ta dzisiejsza łatwa dzisiejsza stronie dzisiejsza Kurlandii ja nisz niż Wielkopolan Małopolan, ale potem to wojna wojna to na początku miała już odnosiliśmy sukcesy no wreszcie w 1600 piątym roku Hetman Chodkiewicz bardzo niewielką niewielką liczbą husarii pobił na głowę Karola Sudermańskiego co znaczy Karola dziewiątego ta bitwa pod Kircholmem jest 1 z takich szkolnych przykładów sukcesów polskiego wielki sukces militarny i żaden polityczny żaden polityczny tak dopóki tego wojska USA można było wygrać na polu bitwy, ale żadnej twierdza się nie udało zająć jak Gustaw Adolf przeniósł objął władzę w Szwecji, a potem przeniósł wojna z polską na terytorium Prus Królewskich to przestało być tak zaborcze to oni pociągnie ani pod gniewem ani innych miejscach ani czy w czasach, kiedy Zygmunt trzeci próbował osobiście komentować ani z w czasie, kiedy w komendach nad wojskami polskimi objął Hetman Koniecpolski wybitny dowódca Kawalerii, ale tam nie kawaleria się toczyło bitwy tylko piechotą siedzi na piechotę artylerię mieli strona Polska pod tym względem była słabsza co jeszcze trzeba pamiętać, że Zygmunt trzeci podjął ogromny wysiłek, toteż tylko celem odzyskania Korony świecki organizacji Floty to 2007 . o ile pamiętamy bitwę pod oliwą, która jest jedynym znowu to jest taki symboliczny sukces polskiego oręża Morskiego zawsze przypominany Polska Flota i tradycji w i ten sukces jednostkowe, ale to niebyła Flota to niebyła Eskadra naliczyłem kilkanaście okrętów to niebyły Eskadra, która była własnością Rzeczypospolitej to niebyły nasze państwowe statki to była Eskadra, która została ufundowana zbudowane są pieniądze królewskie to było niemalże jego prywatna nie ma, że jego prywatne wojsko to trzeba rozróżnić pomiędzy skarbem Królewskim skarbem Rzeczypospolitej to 22 instytucje król w Polsce nie był bardzo bogaty nie miał zbyt dużych dochodów, ale Zygmunt trzeci bardzo się starał no i to te Eskadra ufundował stworzono jakąś taką komisję morską, które tam w Płocku urzędowała się zajmować finansowaniem tego no, ponieważ i Hiszpanię i i Austriacy Anglicy się z tych projektów ostatecznie wycofali, więc nic z tego to nie miało dalszej kontynuacji skończyło się o tym, sukcesie pod jednostkowym sukcesie pod oliwą, a potem to okręty gdzieś rozpłynęły się w powietrzu znaczy popłynęły gdzieś w mówi smaru czy Danii tam tam zostały po kolei przez Szwedów przez świat wyłapane, ale to świadczy o tym, że właściwie od początku siedemnastego to 1600 pierwszego roku do lat późne lat dwudziestych Zygmunt trzeci nie rezygnuje z podejmowania kolejnych prób kolejnych prób, jakby powrotu na tron sztokholmski, czyli zależał zależało mu zależało bardzo to jeszcze na koniec króciutko pomnik musi należą mamy pretensje do Władysława czwartego postawił od siebie pomnik na dokonanie chciał uczcić ojca firmę gimnastyczną zatrzymana pretensje, że się, że rodzina staże swoim członkom pomniki no panie płacą następny interesujące, że spadł na taki pomysł skoro zaś wydałam, czyli Arturas pisze głos to, czego rodzinnego takiej rodzinnej po nie nie chcę być właściwy będzie pomnikom Anię prezes takiej potrzeby upamiętnienia przy pomocy pamiętnika pomnika ten akurat zrealizowane przez Władysława czwartego jest zły architektonicznie i urbanistycznie całkiem niezły rok życzyć im takich takich sukcesów w tym zakresie, chociaż już i za panowania Władysława czwartego od budził poważne wątpliwości największy spór wokół tego pomnika, że było zapewne to z nuncjuszem apostolskim niemalże doprowadziło spór o lokalizację tego pomnika, żeby ten pomnik kolumny Zygmunta, żeby postawić trzeba było, o ile pamiętam jak kramy wyburzyć, a z tych kramów czerpali dochody jak i coś duchowni kapituły warszawskiej czegoś podobnego no i wtrącił się nią już doszło niemalże do zerwania stosunków dyplomatycznych stolicy pusto ski z powodu kramów z musu kremu do schodów kolędy kolumny Zygmunta to zresztą już dziś Chruścicki napisał wiele lat temu książkę na temat bardzo interesującego plonu, jeżeli spojrzy pani na plan Warszawy albo stanie pani pod kolumną Zygmunta spojrzy w górę krakowskiego Przedmieścia to tam przed skwerku z, za którym jest pomnik Mickiewicza stoi matka Boska Pasławska i ta matka Boska poselska zwróci zupełnie innej epoki to z epoki na trzeciego Sobieskiego, ale oba monumenty ten to wielka klub i to to niewielka figurka kościół świętej Anny, który po lewej stronie otworzą też na pewną taką całość tak takie wnętrza architektoniczne to było przez Władysława czwartego powyższe dane to miało być zrealizowana za czasów Władysława czwartego co, że forma wazonu nazywało taki takich takiej formy upamiętniające upamiętniając panowania dynastii Wazów i Władysław czwarty taki, jaki był trzeci, który finansował np. historyków albo blokował niektóre publikacje historyczne cenzura prowadził miał taką świadomość potrzeby prowadzenia polityki historycznej to nie tylko forma nadzoru, ale proszę pamiętać, że to Władysław czwarty ufundował nowo wielu kaplica Wazów, skąd przecież tam złowienia są pochowani, ale są epitafia wszystkich władców czy Zygmunta trzeciego jego i jego synów myślą perspektywicznie, gdy w zakresie tak myślał dynastycznych nie wiedział, że to się ta kwota się skończy za czas się Kazimierz abdykację prof. Wojciech Kriegseisen Polska Akademia Nauk bardzo dziękuję panie profesorze dziękuję bardzo państwa zaproszone informacja o informację wracamy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Wybierz pakiet Aplikacja i WWW - słuchaj gdzie chcesz i kiedy chcesz!

Kup teraz

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA