REKLAMA

W cieniu apokalipsy klimatycznej. "To, czego się obawiamy, to nie tylko utrata bezpieczeństwa, ale także utrata autonomii"

Data emisji:
2019-08-20 22:00
Audycja:
Godzina Filozofów
Prowadzący:
Czas trwania:
54:34 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

godzina filozofów Tomasz Stawiszyński w studiu prof. Małgorzata Jacyna dobry wieczór wżyciu socjolożka Instytut socjologii Uniwersytetu Warszawskiego o apokalipsie chciałam panią porozmawiać o katastrofie klimatycznej, która nadciąga już kiedyś o tym, rozmawialiśmy w kontekście niewiary powszechnej to co się ma wedle naukowców wydarzyć w okresie nie takim już wcale odległe, bo takie przewidywania ostatnie to zdaje się 30 lat do takiego no naprawdę poważnego kryzysu, Rozwiń » które odczujemy pod każdym względem, ale nie pod tym kątem, pod którym już w tej sprawie przyglądaliśmy dzisiejszej chciałem przyjrzeć tylko nieco od innej strony mianowicie od strony tego tej atmosfery apokaliptyczne, która mam wrażenie zapanowała wśród nas części mediów w części opinii publicznej jest rodzaj takiego jakiegoś schyłkowego z 1 strony klimatu klimatu może to nie jest dobre słowo takiej aury schyłkowej i takiego właśnie poczucia, że oto świat się kończy, że tutaj przed nami już niewiele czasu, że w zasadzie to nie wiadomo jeszcze coś można zrobić czy nie jak pani patrzy w ogóle na tę całą bardzo taką rozbudowaną i rozbudzone dyskusja na temat nadciągającej katastrofy może zaczęłabym od tego, że nie mówiłam, że ludzie nie wierzą w katastrofie akta mówiłam, że wciąż wierzą w kapitalizm tak czy nie mogą nie wierzyć przestać wierzyć ja tego, że nie należą jednak pan zaprosi Polacy np. już tak, tym bardziej społeczeństwa zachodnie jak najbardziej wierzą w tę katastrofę, ale najpierw może spróbowałbym się odnieść do tego, że tak jak pan powiedział to jest już druga rozmowa tak o apokalipsie w końcu o katastrofie ekologicznej wydaje mi się, że dobrze było odnieść do tego, że ciągle mówimy teraz o katastrofie ciągle mówimy tak o apokalipsie prawda i że nawet, jeżeli ktoś nie mówi o kryzysie ekologicznym to mówi o jakimś w końcu Chodźko dzisiaj rano zobaczyłam tytuł artykułu w 1 Gazecie musimy ochronić nasze dzieci i wiedziałam co to jest o kryzysie ekologicznym czy o tym co się dzieje w tej chwili w Polsce podczas kampanii wyborczej chodzi pewnie o tym, że osobników, którzy wdzierają do polskich rodzin, o których mówił Jarosław Kaczyński ostro można to i taki sposób nazwać chodzi mi o to, że także wtedy, kiedy nie mówimy o katastrofie ekologicznej to i tak mówimy o końcu i nawet sobie pomyślałam że, gdyby z tej aktualnej debaty politycznej wyjąć pewne słowa wyjąć pewne pojęcia wyrażenia to mielibyśmy gotowy słownik do tego, żeby mówić właśnie o katastrofie ekologicznej, gdyby pozbawić je tak tego tego naszego kontekstu no, więc właśnie wydaje mi się, że warto się odnieść do tego, że mówimy ciągle o katastrofie z czego to, że wieża mówienie o katastrofie jest formą radzenia sobie z nią takie jak taką próbą na wpół magicznego powstrzymania katastrofy pan dopóki mówimy możemy jeszcze mówić to mamy wrażenie, że jakoś te sytuacje kontrolujemy to nie jest dobra analogia, ale wydaje mi się, że warto spróbować takie takie stwierdzenie trochę fabularyzowane kiedy, kiedy umrze nam ktoś bliski to póki musimy coś robić jak załatwić po grze sprawy spadkowe to jakoś trzymamy najgorzej jest później, kiedy nie ma nic do roboty, a czujemy, że rozmawianie o tym z bliskimi przyjaciółmi rodziną jest po prostu obciążaniem tych ludzi, tak więc mówienie o katastrofie jest formą jest sposobem radzenia sobie z nią tak druga rzecz istotna, którą widać, zwłaszcza w Polsce jeśli porównać to co się dzieje w Polsce właśnie z tymi dyskusjami intelektualnymi politycznymi na Zachodzie nie uderza defensywną ość tego języka tak to jest jednak duża różnica czy chcemy zmiany czy mówimy o katastrofie, domagając się warunków do tego, żeby po prostu przeżyć czy też domagamy się zmiany, żeby przeżyć pozostać ludźmi, żeby móc żyć, ale ludzkim życiem, a nie jakimkolwiek życiem takt z defensywną szczyptę soli pomyślałam, że w ogóle różne dyskusje, które toczą się w Polsce mają taki wybitnie defensywny charakter jeśli coś robimy to po to, żeby czemuś zapobiec, żeby coś zatrzymać, żeby przeżyć, żeby przetrwać Rączka równość i walka z nierównościami, żeby zapobiec faszyzmowi także, by zapobiec autorytaryzm mówi nie widzimy pewnych kwestii i jako wartości po prostu nas nie tyle równością wartością równość jest formą można powiedzieć profilaktyki tak profilaktyki, która ma nas przed jego masy i uchronić, jakie to ma skutki właśnie tego rodzaju Defense wnosi, o której pani mówi się wydaje, że w tej chwili są mocą ujawnia się peryferyjność naszego kraju, że coś co można było mam namyśli oczywiście kryzysy ekologiczne tak, bo problem z katastrofą ekologiczną polega na tym porównałbym do takiej sytuacji jak np. ktoś coś znajduje na ziemi podnosi okazuje się, że za tym ciągnie się cały łańcuch, który nie ma końca także to jest kryzys i społeczne kryzys polityczny kryzys demokracji kryzys klasy średniej kryzys związany z nierównościami kryzys się narzucony podpiszą Stróż gorsza przypadkową osobą zbiegło no, więc właśnie po teoretycy badacze poszukują takiej perspektywy, która będzie mogła pokazać, że w istocie chodzi o jedno, ale właśnie tak jak powiedziałam peryferyjność naszego kraju w tym momencie ujawnia się z całą mocą, dlatego że my możemy prowadzić takie debaty takie dyskusje jak daleko sięga nasza suwerenność jak daleko sięga nasza autonomia prawa chodzi to nie jest pełna, więc możemy sobie pozwolić na pewne spory kulturowe czy obyczajowe tak jak powiedziałam to nie jest takie pewne natomiast zajmowanie stanowiska w takich wobec takiego kryzysu tak no to to to już nie należy do krajów peryferyjnych, zwłaszcza że są różne definicje peryferyjność czy pół peryferyjne gości, ale teraz mając na uwadze tę sytuację aktualną powiedziałabym, że peryferyjność polega na tym, że pewne społeczeństwa muszą konsumować anty produkcję co chcesz nazywa anty produkcją Ano, dlatego że kapitalizm to jest produkcja, ale to jest też anty produkcja, czyli to wszystko, czego nie chcemy mogą być to zanieczyszczenia środowiskowe, ale może być to też łamanie praw człowieka może być to też łamanie praw pracowniczych tak inaczej mówiąc, żeby wyprodukować bogactwa trzeba wyprodukować biedę i kapitalizm m. in. polega na tym, że suwerenność kapitalizmie polega na tym, że można cyrkulację anty produkcji i jakoś zarządzać, a czym jest to pod kontrolą mieć pod kontrolą, a tutaj sytuacja tak jak powiedziałam trudna, bo ujawnia się też jeszcze raz kwestia kierunku wyboru kierunku transformacji to od naszej doktorantki pani Iwony, bo ja żyję way, która przeczytała 1000 stron zapisów posiedzeń pod stolikami ekologicznego wiem, że te kwestie pojawiało się tam i że mówiono o tym, że Polska stanie się krajem trzeciego świata jeśli wybierze taki model rozwoju i bynajmniej nie służyło to dramaty z racji tej dyskusji, ale opierało się to na bardzo trzeźwych obliczeniach na bardzo trzeźwych rachunkach a, czyli tutaj znowu wraca początek transformacji wybór modelu rozwoju do tego wszystkiego jeszcze trzeba dodać, że z tych planów, o których słyszałam planów związanych z reagowaniem na katastrofę ekologiczną w bardzo dużym stopniu uwzględnia się także takie kwestie kapitał kulturowy zaufanie spójność społeczną tak na to są to jest jeszcze jeszcze 1 rzecz tak która, która pokazuje, że nie mamy tych niezbędnych zasobów do tego, żeby z tym problemem się mierzyć dlatego uważam właśnie w tym tonie w sensie praktycznym tak to znaczy wypracować jakieś rozwiązania, które mają potencjał do tego, żeby nadchodzącą katastrofę jakoś opóźnień w sensie praktycznym, ale także w sensie symbolicznym, ale dlatego że podkreśla się często wyjątkowość tej katastrofy ze względu na całkowitą ość zniszczenia tak ziemi natomiast gdy armia miała odpowiedzieć na pytanie co jest bardziej zaawansowane czy katastrofa rozpad symboliczne czy ekologiczne to chyba wybrałabym to pierwsze tak, dlatego że niema katastrofy ekologicznej, czyli takiej katastrofy, która niszczy materialne warunki do istnienia bez katastrofy symbolicznej bez pewnego kryzysu, który się nazywa od dekady w kontekście tego co się dzieje kryzysem antropologicznym tak co to jest ten kryzys antropologiczny no on polega na tym, że zniszczone zostają takie podstawy zniszczone zostają takie podstawowe zasady współistnienia wydaje mi się, że można, by te zasady ująć takiej scenie komentarzy midrasz owych talmudycznych do zabójstwa Abla francuski konserwatysta leżą, mówi że pisał, że osiągnięciem tych komentatorów jest to, że nie mogli zrozumieć tego, dlaczego krain zabił Abla czy nie wyprodukowali nie wytworzyli żadnej, więc to co udało się tym komentatorom wytworzyć to jest niewiedza i uczynienie ataku na człowieka czymś niesłychanym czymś niezrozumiałym tak miała podać jakiś inny przykład wydaje się, że jest dobry to z klasztoru przypina, który opowiada o tym jak strażnik rzucił więźnia kamieniem rzucił w jego stronę tym kamieniem tak jakby tam nic nie było nie chciał go boleśnie uderzyć nie chciał go zranić może nawet zabić tak jeśli jeśliby uderzył w głowę, ale rzucił kamieniem tak jakby tam było szczere pole to jest właśnie kryzys antropologiczny dlatego ja już użytek tych określeń z tego powodu że, że że, że tak tę sytuację określa, że muzyk warte jest szwajcarski socjolog z Raciąża wolał udziały oraz właśnie jako sprawozdawca w Gazecie, który zajmuje się sprawami żywności on, mówi że mamy do czynienia dzisiaj widać, że urządziliśmy sobie świat instytucjonalni, wzorując Kani baliśmy, że najpier w tym obiektem kanibalizmu były różne odległe kontynenty odległe obce nam społeczeństwa natomiast w tej chwili zjadamy przyszłość własnych dzieci tak właśnie dlatego pomyślałam jak zobaczyłam ten nagłówek w Gazecie musimy ochronić nasze dzieci pomyślałam, że to jest o katastrofie ekologicznej to właśnie w 2 mówi pani o tym, cytując Bieglera urządziliśmy poniekąd tę sytuację konsumpcji warzyw, zwłaszcza wiedziałam no one urządzili w ogóle tak no właśnie niemy urządziliśmy mniejsze wydaje że, że tym co sprawia, że te dyskusje są w Polsce defensywne natomiast mało skuteczne czy czy mało efektywne cały czas także w Europie zachodniej jest to dlatego pierwsze moje skojarzenie z katastrofą to było skojarzenie z realizmem kapitalistycznym, który już rozmawia chodzi, że chodzi o pewien urządzenie, które nazywa się ekonomią nienawiści ekonomia ma także swoje podstawy nieekonomiczne antropologiczne kiedyś była ekonomia może nawet przede wszystkim przedmiotem badania teologii tak w krytyce psychologii to pojęcie się pojawiało natomiast dzisiaj ekonomia jest odnoszona do zazwyczaj do gospodarki materialnej i tak do produkcji materialnej albo do gospodarki albo do gospodarki finansowej no, więc ten obieg efektów jest częścią ekonomi, a bez tego taka postać ekonomii, by nie istniała dlatego się mówi o instytucjonalizacji nienawiści jako niezbędnej podstawy ekonomii to znaczy, że np. wrogie uczucia wrogie efekty zwracają się przede wszystkim przeciwko tym, którzy są blisko zaraz powiem, dlaczego to znaczy, że obiekt emocji jest zamknięty w ramach 90 % społeczeństwa albo 99 % społeczeństwa na co dzień jeśli przyjrzeć temu, jaka jak i jakie kwestie są podejmowane w debatach medialnych publicznych to na co dzień pojawią się pojawia się wrogość między tymi, którzy są bardzo blisko, dlaczego tak się, dlaczego tak się dzieje, dlatego że pozycje, które są bardzo blisko, chociaż różnią się czasami 1 szczegółem jak np. posiadanie mieszkania bądź spłacanie mieszkania albo jeszcze do kina dziedziczenie mieszkania albo wynajmowanie mieszkania to wszystko sprawia, że to co kiedyś było detalem staje się olbrzymią przeboje Whole różnicą to zmienia wszystko da n p . na wypadek choroby ktoś, kto właśnie spłacił mieszkanie będzie musiał je sprzedać różnice różnice pomiędzy pomiędzy bardzo bliskimi pozycjami są coraz większa tak to jest trochę tak jak byśmy oglądali oglądanie różnice społeczne patrząc na nie 1 okiem jak się patrzy jak się zasłoni jedno oko to dalej widzimy tylko zmniejsza się nam pole widzenia i tracimy poczucie przestrzeni tak źle oceniamy źle oceniamy dystanse tak i są badania dosłownie kilka tygodnie temu rosła, by wydał wydał książkę poświęconą właśnie postrzeganiu różnic i z jego badań wynika coś takiego badał przede wszystkim, ale nie tylko, bo my tam też znajdujemy badał badał właśnie postrzeganie różnic i widzi, że największa to antagonizmy są między pozycjami bliskimi można wymienić też inne inne urządzenia zapewniające prawidłowy obieg, a efektów takie kaskady pogardy tak schodząca do gabinetu luster, w których można oglądać siebie to grube do chudego to z mamami to bez zębów taki albo oglądanie seriali jak nawet porównała oglądanie tych współczesnych produkcji serialowych do czegoś w rodzaju terapii prowokacyjnej trapi paradoksalne jak wiadomo w tej terapii jest także pacjentom z depresją albo jakimś symptomem zaleca się to, żeby n p . o dziewiątej do dzisiaj do dziesiątej rano po prostu ten symptom praktykowali rozwijali powiększali upiększa i dekorowali czyli, jeżeli ktoś ma depresję tak na to siada i po prostu się zamartwia dobija różnymi myślami zbiera rejestruje zapisuje wszystkie myśli tak to daje poczucie kontroli wtedy widać, że te staną się albo nasilają tak albo albo się czasami łagodzą to ma pokazać klientowi, że może na tym trochę panować, że jeszcze ma jakąś podmiotowość tak myślę, że dzisiaj oglądanie seriali, o których tak podsłuchane w autobusie jak jak ludzie jak ludzie nazywający rzeczy to jest mój obowiązek zawodowych przewyższa oczekiwania ludzi to jest metoda, którą stosował burdzie, kiedy jeździł metrem jak ludzie o tym, rozmawiają mówi, że to wciąga, że to wciąga także czasami trzeba obejrzeć 3 odcinki, żeby się przekonać do tego myślę, że niektóre seriale lepiej niektóre gorzej właśnie nadają się do tego, żeby że, gdy na jawie doświadczać tych różnych uczucie niepokoju, które czasami na wzbudza ją w nocy z własnym krzykiem, że to jest taka sytuacja, w której której, jaką spełnia funkcję znowu w tej ekonomiczna, której rozmawiamy ekonomistę afektu to znaczy to jest rodzaj daje możliwość paliwa rolowania bezsilności bezradności to nie jest tak, że wszyscy wybiegają na ulice i krzyczał ratunku tak, chociaż zostało niewiele czasu te scenariusze tak w każdym razie czytałam już słyszałam, że te scenariusze, które mówią o wzroście temperatury w 23 stopnie to co też optymistyczne scenariusze także, że taki, że bierze się też pod uwagę wzrost temperatury 5 stopni, tak więc w tym sensie oczywiście do tego dochodzi wiele rzeczy jak ja pytałem raczej o to, bo mówi pani wcześniej o tym, że funkcjonujemy w takim stanie kryzysu antropologicznego, który właśnie jest warunkiem możliwości kryzysu klimatycznego w tym sensie, że jesteśmy w jakim stopniu sparaliżowani do działania, które mogłoby być prewencyjne już nam na moment, jakby w takich kategoriach na to patrząc bardzo pragmatycznych i zastanawia się na ile to, o czym teraz rozmawiamy ten realizm kapitalistyczny w działaniu skądinąd po takim hasłem rozmawialiśmy o serialach, bo jakiś czas temu także jeśli państwo chcą posłuchać w formie rozwiniętej tego tego wywodu serialach to jest taka rozmowa do odnalezienia archiwum, ale na ile to całe urządzenie, którym pani mówi no zagospodarowuje pewne obsesje lęki emocje różnego rodzaju wprawia je je przejąć ruch bardzo dobrze zagospodarowali rozmawiamy jak ludzie, którzy mają stalowe nerwy no właśnie dnia na moralną, więc mówię, że właśnie bardzo dobrze, ale to w jakim sensie paraliżuje nas do działania to znaczy powoduje, że no funkcjonuje tak jak to miało nie wydarzyć jednak w darze złota to są też formy podmiotowości formy subiektywną ości tak, czyli czyli, że by być podmiotem to trzeba się jakiś sposób zachowywać zachowywać się w taki sposób, który przekonuje innych, ale także siebie, że panuje nad sobą nad sytuacją, w której się człowiek znalazł są czasami to mogą być wielkie koncepcje filozoficzne socjologiczne to mogą być drobne rzeczy czasem detale związane z tym co można, czego nie można robić moich studentów zawsze bawi to jakich pytam jak zareagowali, gdyby przyszła tutaj siatką zakupów z ziemniakami prawda i t d. to wszystko pod Warszawą już bardzo albo np. zdjąć buty tak to też nie jest nic przecież zdrożnego tak to nie jest żadna rewolucja tak, a jednak zaburzoną zaburza niszczy oczywistość tak tymczasem dzisiaj mamy do czynienia, gdyby gdyby, gdyby odnieść do pewnych realiów to dzisiaj mamy do czynienia dzisiaj mamy do czynienia z kryzysem klasy średniej tak ja myślę, że klasa średnia już wie, że to ona zapłaci za koszty transakcji tak wydaje mi się zresztą, że to już zostało postanowione Otóż klasa ludowa nie ma czym zapłacić klasa ludowa została nawet wywłaszczono zębów tak naprawdę nie ma nie ma już, czego szukać stąd podejrzewam też takie kompulsywne składanie przyrzeczeń, czego tu nie będę robił, a albo np. takie targowanie się, ale mięso to ja będę ja oczywiście nikt nikomu nie zabroni jeść mięsa wolny rynek sam to wyreguluje mięso będzie tak drogie, że ktoś dokona weryfikacji swojego jadłospisu bardzo prawdopodobne, że nikt nikomu niczego nie będzie zabraniał nie trzeba będzie chodzić mundurka tak, bo to, czego się obawiamy to też, jakby inne skądinąd też racjonalne powody czy przesłanki sprawiają, że to, czego się dzisiaj omawiany to jest nie tylko utrata bezpieczeństwa, ale też utrata autonomii to jest to co zatrzymuje zmiany czy myślenie o zmianie tak boimy się po pierwsze, będziemy musieli zapłacić także pieniędzmi po prostu także swoimi tzw. dochodami tak będziemy musieli zapłacić i że trzeba będzie zmienić, że trzeba będzie zmienić zwyczaje ja np. często powtarzam że wiem, że to może może może, jakby brzmieć nawet niepoważnie, że trzeba wrócić do form zbiorowego żywienia, bo to jest bardzo duża zmiana tak nie chodzi tylko pani Mirosława mamy mam namyśli to, że w szkole, że w szkołach także w zakładach pracy bardzo dobrze byłoby powrócić do takich stołówek pracowniczych n p . tak czy stołówek oddania oraz prawa z tego powodu, że to są bardzo duże oszczędności wody energii żywności dalej kwestia profilaktyki racjonalnego odżywiania się na i wreszcie spójności społecznej da, więc to jest także także zagospodarowywania odpadów, które zostają tak nie marnowania żywności więcej czasu mają ludzie rodzice tak nie muszą się martwić, ponieważ społeczeństwo najprawdopodobniej bardzo widnieje nie będzie też takich reklam społecznych, jakie można widzieć n p . w metrze francuskim 1 posiłek dziennie to za mało, a więc to jest to jest bardzo to jest bardzo ważna sprawa, żebyśmy właśnie nie tylko przeżyli przetrwali ale, żebyśmy przetrwali przeżyli jako ludzie, żebyśmy mogli uratować jako ludzie, żebyśmy mogli pozostać pozostać ludźmi, więc tym co zatrzymuje zmiany jest zmiana tak lęk niepokój jak to będzie wyglądało, kto na tym straci, jaki to będzie ustrój polityczne i właśnie działalności to jest pewien aspekt, który nad, którym chciałbym się na moment zatrzymać w tej w tej rozmowie, bo trochę też o tym, przeróżnych okazjach mówiliśmy wcześniej, ale może bardziej systematyczny sposób można się temu teraz przyjrzeć Otóż w istnieją jakieś takie 2 chyba zasadniczy narracje dotyczące kryzysu klimatycznego i tego właśnie co z nim można zrobić on się w jakim stopniu TUI ówdzie łączą, a tu i ówdzie rozszczepia ją wyraźnie pierwsza to jest ta, której właśnie wcześniej już parokrotnie mówiliśmy tak bardzo indywidualistyczny, która akcentuje osobistą odpowiedzialność jednostek wzywa jednostki do samoograniczenia samo wyrzeczenia różnych form praktyk ascetycznych związanych z minimalizowanie właśnie śladu węglowego dajmy NATO chodzi o to, żeby nie latać samolotem kupować tylko ekologiczne produkty nie zużywać za dużo wody stosować politykę 0 jest w swoim życiu i t d. druga jest taka, która bardziej akcentuje wymiar systemowy i która się odnosi właśnie do tego, że ma jednak mamy konkretne instytucje prawodawstwa prawodawstwo przepisy polityka koncernów, które w ogromnym stopniu decydują czy są odpowiedzialne za emisję gazów cieplarnianych 70 % tej emisji to jest tam kilkadziesiąt największych firm, które po prostu puszczają w powietrze to te Gazy cieplarniane i mamy jeszcze do tego pewien trend wśród bogaczy z kolei, który polega na tym, że kupują oni dość masowo różne obiekty, które są specjalnie po to, projektowane, żeby przetrwać różne formy apokalipsy już to właśnie tak klimatyczną już to taką związaną np. załamaniem się struktury społecznej i zastanawiają się bardzo poważnie nad tym w jaki sposób np. utrzymać lojalność swojej ochrony albo jak dalej być bogatym w warunkach być może krachu idei pieniądza jako takiego i t d . tak dalej i raz zastanawiam się jak też perspektywy w ogóle ze sobą współistnieją jak się łączą jak ta narracja indywidualistyczny wzywająca jednostki do osobistej ascezy ma się do tej narracji, która opowiada o konieczności zmiany systemowej zmiany politycznej jak w tym wszystkim ta tamten ten kilku pro ta kilkuprocentowa grupa ludzi dysponujących największymi zasobami prawdziwymi dochodami nie tzw. dochodami poprawić firm z dochodami, którzy właśnie mają skądinąd w ręku chyba wszystkie narzędzia, żeby z nami znaczną część narzędzi, żeby coś naprawdę z tym wszystkim zrobić taki takie scenariusze, które w tej chwili pojawiają się w socjologii włoskiej francuskiej, które są odniósł się do tych, które są podejmowane w naukach społecznych anglosaskich brytyjskich przede wszystkim mówi się, że teraz jesteśmy w takim okresie przejściowym bardzo prawdopodobne, że będzie postępowała anarchizacja, a następnie wykrystalizuje się nowa struktura społeczna społeczeństwo dwu klasowej oligarchia od 612 % reszta lud tak i wtedy dopiero będzie pewna jasność sytuacji, kiedy pan mówi o tym, 1 % to ten 1 % nie robi tego sam ani są odpowiednie tzw. deregulację czy rzeczy, które są istocie regulacjami, które sprawiają, że to jest możliwe jak to jest także ci ludzie biegają po świecie ci znani bogacze biegają po świecie po prostu wyrywają ludziom torebki z ręki tak się wzbogacili właśnie na mnie na takim złodziei z 2 lata to się dzieje w taki sposób przy część produkcji kapitalistycznej zostaje na różne sposoby Unii widział Lniana tak powiedziała czyli, czyli przestaje być jest widziana nie nie dochodzi, że nie mamy o nich wiedzy żadnej jak chodzi o to że, że widziana jest jako coś neutralnego jako zwykła logistyka czytałam relację o pewnej katastrofie morskiej to, żeby zrozumieć, kto w tym jak uczestniczył, jaka była odpowiedzialność musiałam to przeczytać 3 × naprawdę zapewniam, że nie czytało się tego z wypiekami na twarzy tak 2 spółki 1 belgijska druga rosyjska, które zarejestrowały się na Wyspach Marshalla wynajęły statek od pewnego Greka, który zdobył uprawnienia do żeglugi w stanach Zjednoczonych, chociaż tam nigdy nie był, a zarejestrował statek Liberii napadała katastrofa morska początek materiały powstały bardzo duże powstało bardzo duże skażenie środowiska no i okazało się, że nie wiadomo, kto jest w istocie za to odpowiedzialne praktyczni widać dobrze, że regulacje polegają na tym, że polegają na tym co Schmidt nazywał na tym, że ziemię zalewa można powiedzieć, że mnie zalewa czynią z ziemi zalewa może tak jak może jest z deregulacją można powiedzieć z istoty, bo taka jest właściwość tego żywiołu, że tam się nie da narysować kredą czy jakkolwiek tak swoje zakreślić swojego terenu bardzo bardzo tak błyskotliwie Schmidt zauważa że, że np. bardzo długo wody terytorialne były określane przez Wisłę armator, czyli to było chyba 3 ,5 mili no bo taki był zasięg wówczas pocisków i nawet jak się Izy poprawiła się jest jest postęp technologiczny prawda, więc można było można było prowadzić wojny na większych odległościach to i tak jeszcze wody terytorialne o określano w ten sposób, czyli deregulacja jest nową formą regulacji tak to jest to jest to jest powiedziałabym właśnie istota tego w jaki sposób w jaki sposób jest kumulowane bogactwo inna inny sposób to jest to są oczywiście systematyczne wywłaszczenia wywłaszczenia ekonomiczne wywłaszczenia wywłaszczenia spraw społecznych to dobrze widać w Polsce tak opieka zdrowotna jest widać wyraźnie, że przychodzimy przechodzi kolejną bardzo ważną zmianę ustrojową zmianę systemową, więc tym wszystkim, którzy obawiają się tej zmiany można powiedzieć, ale zmiana i tak zachodzi tak właśnie oto następuje prywatyzacja dostępu do dóbr publicznych przypomina mi się, a wtedy, kiedy pojawia się ten niepokój o zmianę to przypomina mi się też się takie znane wystąpienie, jeżeli szkoła 2011 chyba roku podczas tutaj głos szczyt nie wiem czy pan pamięta on przytoczył wtedy taką anegdotę z NRD, a mianowicie o człowieku, który trafił dostał wyrok miał pojechać do obozu pracy do sowieckiego obozu pracy i umówił się z kolegami, że jak będzie pisał niebieskim atramentem to wszystko jest prawda czerwonym napisie coś jest nieprawda to na pewno będzie cenzura na jej przychodzi po kilku tygodniach list i tam pisze tak, że nam jest tu bardzo dobrze dużo ruchu jest wszystko się ich w krystaliczny powietrze tak dużo kolegów mam bardzo miła o obsługa wszystko jest w sklepach jest 1 wszystko to na niebieskim atramentem cały list i ostatnie zdanie i tylko 1 mały drobny szczegół tutaj nigdzie nie ma czerwonego atramentu, a w i myślę, że tę rzeczywistość, której w tej chwili żyjemy tak można, by tu właśnie opisać prawa np. to jest wolny kraj każdy robi co chce mówić co chce to jest demokracja tylko, że każdy ludzki ruch ma myślę każdy kontakt z innym człowiekiem jest rejestrowany przez telefon to jest wolny demokratyczny kraj ludzie są w nim równi tylko, że kobiety czy to we Francji czy Niemczech czy w Polsce zarabiają 20 % mniej taki drobny szczegół do albo gdyby o te zawsze dobry przykład, który daje się sparafrazować Warhol mówił niektórzy nie wiedzieli czy czy na poważnie czy żartował to jest wspaniały demokratyczny kraj tutaj choćby nie wiadomo ile miał pieniędzy nie kupisz sobie lepszej Coca-Coli musisz pić taką samą jak ten, że brak wiadomo na 1 drobny szczegół nie wiadomo czy będzie woda więc, gdyby ktoś ubolewał tak nad wielkością tych możliwych strat to warto było się było zastanowić nad tym, jaką dzisiaj mamy optykę, w jaką dzisiaj mamy optykę to jest także w koszcie uwielbiał być przewrotny lubił szokować i właśnie dlatego różne nasze potoczne czy też wypracowane w polu intelektualnym przekonania lubi ustawiać lubił stawiać na głowie jak np. często powtarzam że wynalezienie internetu bezpośrednio poprzedziło wynalezienie szlafroka, dlatego że szlafrok zawiera w sobie jest urzeczywistnieniem idei istnienia prywatno publicznego tak właśnie szlafrok to właśnie Frog tak czy jej jego i jego sposób koncentrat skądinąd to jest jeszcze 1 przeszkoda mianowicie wiele rzeczy dzisiaj się uzasadnia minister, cytując technologii czy też, przekonując nas, że jest to determinacja, że to jest coś co determinuje w ostatniej instancji, a jest, ale n p . nie tak myślimy o internecie o Berezie różnych firmach logistycznych tak to zmienić lub klasa średnia na pewno nie będzie miała żadnej pracy, bo przecież i t d . no nikt nie myśli np. Pianoli to był wielki wynalazek to była możliwość mechanicznego odtwarzania muzyki albo dajmy NATO to gdyby, gdyby przy pasował do innych sytuacji musielibyśmy powiedzieć że, gdyby z tego dać telewizor to oni od razu by zrobić sylwestra marzeń Sloan Black Mirror tak no ta telewizor determinuje treść zachętach dla reali lata nie wiem, ale sylwestra ma być to mogę zrobić, tak więc to jest tak to ja myślę, że to jest ważne oprócz tej do sensowności, czyli praca jest równość równość jest wartością samą w sobie niezależnie od tego czy jest katastrofa ekologiczna czy 5 dni 100 % prawda się podniesie temperatura to i tak ważne jest to czy przeżyjemy jako ludzie, a nie przeżyjemy w ogóle, bo człowiek tak w ogóle to jest śmiertelne, a jak wobec tego patrzy pani na po pierwsze, szanse przeżycia jako ludzie to po pierwsze po drugie co by się miało zmieścić jak w tym pojęciu przeżycie jako ludzie po trzecie, gdzie strategie takiego przeżycia są wypracowywane albo mogą być wypracowywana to bardzo dużo też kwestii może zaczęłabym chyba też pytał pan w poprzednim pytaniu o indywidualista ręczne strategie radzenia sobie z tą sytuacją prawda mniejsze wydaje, że kluczem do tej sytuacji jest w tej chwili klasa średnia dlatego, że to ona też celuje w tych strategiach, ale wydaje mi się też lat ja też staram się tak bardzo oględnie mówić o tych strategiach przyrzeczenia o tej nowej planetarium i ascezie, którą klasa średnia bierze na siebie wydaje mi się, że w ogóle jeśli chodzi o o jednostkę to wypracowaliśmy sobie taki niesłychanie czuł język na jej jeśli chodzi o jej cierpienia jej traumy natomiast jeśli chodzi o klasę kategorię społeczną bez przesady to są raporty to są jakieś wykresy tak krótko mówiąc jeśli chodzi o ciało społeczne to niema dla niego wielkiej empatii tak i wydaje mi się, że nie chodzi o to żeby, żeby przed rzeźnią czy ośmieszać te strategie, których w tej chwili się i ma klasa średnia dlatego, że to ona właśnie będzie poświęcona to ona będzie tak jak powiedziałam ofiarą transakcji nie są to pomysły dajmy na to skądinąd często się na nich powołuje włoskich po stopera listów, którzy piszą zresztą o tym, już od wielu lat, ale ukazał się w kwietniu 2019 roku raport OECD, w którym wyraźnie pisze się, że klasa średnia w Europie zaczyna znikać tak kredyty mieszkaniowe wysokie rosnące czynsze malejąca siła nabywcza i i pogarszające się dostęp do dóbr publicznych to to jest to co sprawia, że klasa średnia nie może funkcjonować w znanym sobie w scenariuszu była ulubionym ludem neoliberałów wystarczyło pokazać nową klasę średnią i wszystko się zgadzało ona była oddelegowana do różnych prac także do wstrzymania tkanki społecznej ta natomiast teraz jest wydaje mi się, że to bardzo zrozumiałe że, że próbuje jeszcze raz jeszcze raz wybrać czy ascezę za swój styl życia, żeby swoją biedę przewidywaną już czasami faktyczną jak np. w stanach Zjednoczonych czy w Polsce, żeby swoją biedę przerobić na ascezę, czyli na biedę wybraną Agcy mógł zachować podmiotowość tak jak mówię wydaje mi się, że klasa średnia będzie będzie kluczem do tego co się będzie działo, a jest w tej chwili trochę w takiej sytuacji i Jan Maślanka robi się zaraz właśnie bowiem, że jest trochę takiej sytuacji jak bohaterowie filmu ocaleni no niestety odbiorę trochę przyjemności oglądania tego filmu wysoki film, który zaczyna się od katastrofy lotniczej i nie wiem czy pan widział ten film nie to to wygląda w ten sposób, że jest także w ziemi ani przyjemna on biorę, ale bezczelną jako szóste słyszałam, że jest takie złoża cienie obejść oby zobaczył ekranizacji ulubionej swojej powieści i oby wszyscy bohaterowie wyglądali zupełnie inaczej, niżby się wydawało wzrasta to jest zaręczam, że to jest gorsze prawda no więc akcja tego filmu to katastrofa lotnicza, po której 1 z osób, która przeżyła katastrofę wszczyna śledztwo, ponieważ podejrzewa, że błąd jest był po stronie korporacji i że teraz próbuje unikać odpowiedzialności także finansowe, jakie mogłem tego nie oglądać uwielbiali przez lata tak się złożyło, że ta, która ocalała z katastrofy jest też terapeutką i ona zajmuje się pomaga w piątce albo szóstce bohaterów z 2000 chyba sprzed dekady Anna była gra tam rola i na pomaganie niech pani mówi no muszą otrzymywać za agresję mówię to jest woda w teraz spojrzałem na film łeb bardzo chce obejrzeć no dobrze dla dobra programu dla dobra kapitału kulturowe dla dobra karta Auxerre dobra programu i ona dzieci i pacjenci którymi nasze zajmuje po kolei znikają Jana robi się już prawie paranoi idealna tak, bo jest przekonana, że że, że rzeczywiście linie lotnicze za to odpowiadają zostaje 1 pacjent, od którego dowiaduje się żona też zginęła i że ludzie w ten sposób umierają, że nie chcą tego przyjąć do wiadomości, że mogą tę wiadomość przyjąć tylko od kogoś kogo od do kogo mają zaufanie komu zechcą uwierzyć wydaje mi się, że klasa średnia jest dzisiaj w takiej sytuacji także ona musi przyjąć do wiadomości najgorsze wieści wieści które, które w ogóle zmieniają jej kondycję egzystencjalną tak ona będzie się teraz przemieszczała strukturze społecznej i z tego powodu wydaje mi się także tutaj jest klucz rozumiem też takie pełne determinacji wyrzeczenia ascezy tartą bardzo ciekawą interpretację z pani zaproponowała teraz tak tak jak i staram się staram się różne koncepcje tak, bo no wydaje mi się, że popularyzowanie nauki to wcale nie upraszczanie tak dlatego tutaj zgadzam przywoływał w kota Schmidta beta dla cara to Cassino i różnych autorów i starałam się to fabularyzowana właśnie tak mówić pewnymi scenami raczej niż niższe niż wywodzić tę koncepcję pokazywać tak to zapuścić się w taką z elastyczną tak no rekonstrukcję dobrze to powiedzmy jeszcze wrócę do tego pytania które, które poprzednio zadałem tego drugiego, bo na razie to jest rozmawialiśmy o tym pierwszym właściwie, ale czym o strategii przeżycie jako ludzie podkreśla pani kilkakrotnie to jest właśnie jedno z podstawowych pytań, jakie należałoby zadać nie tylko, żeby przetrwać jak przetrwać, ale także w jaki sposób przetrwać jako ludzie, gdzie potencjalnie strategie takiego przetrwania jako ludzie są czy mogą być wypracowywana, jakie są warunki możliwości takiego przetrwania wg pani no jesteś za tym zastanawia tak się pomyślałam, że ja mówię być może tak nie słyszałam siebie być może mówię mówię to takiej pozycji tak osoby, która zna te scenariusze wie teraz będzie anarchia będzie taka duża będzie takiej przemocy nie ukierunkowanej słabo ukierunkowane, bo to, że w tej chwili mamy mamy taki ostry konflikt to jest jeszcze bardzo dobrze tak, bo ta jest jest wróg i ta przemoc jest ukierunkowana o wiele o wiele gorsza trudniejsza sytuacja ta sytuacja, w której pojawia się taka przemoc nie ukierunkowana tak przystanki autobusowe cokolwiek co mąż to co się to co się na dniach i po drodze tak tak szczere pole tak cała rzeczywistość jest takie szczere pole można rzucać w każdym kierunku kamieniami wydaję się, ponieważ tak często tak często dzisiaj się mówi o feudalizm mieć nowych technologii tak zaawansowanych technologii tak często porównuje się teraźniejszości do średniowiecza, tak więc robię robię to zastrzeżenie z tego powodu, żeby przyznać, że to też wszystko czuję mogę o tym, mówić właśnie dlatego też żeby, że bardzo się niepokoje tym i i cieszę się, że jednocześnie tak egoistycznie cieszę się, że jestem w takim wieku i liczę na to, że że, zanim zamknę oczy to po prostu nie zobaczy tego ale, ponieważ tak sobie myślę ponieważ, ponieważ badacze zachodni zwracają uwagę na to, że w Polsce tak dużo się mówi o komunizmie rewolucji, że to jest takie znaczące tak bardzo dziwne w kraju, które coraz słabsza jest służba zdrowia opieka zdrowotna tak tak dużo tak dużo mówi się o rewolucji zupełnie innym kontekście ale, ponieważ też od dłuższego czasu porównuje się te teraźniejszości do średniowiecza to to jest wydają się czas trochę niedoceniony znany znany w pewien specyficzny sposób z podręczników historii to był czas, kiedy kwitły hetero topie, czyli takie wspólnoty, które usiłowały urzeczywistnienie urzeczywistnić wprowadzić praktykę nowe modele próbowały różne rodzaje różne formy więzi nie zgodziłabym się n p . w Rosji RM przez huk potem, kiedy oni analizują, kiedy oni analizują hetero topie, jaką był klasztor to jest 1 z tych silniejszych znaczących, a teraz topi, a mianowicie obydwaj i Łukoil firm mówią no patrzcie z tego wszystkiego jasno wynika także z listu do Koryntian także z tych pierwszych prób uformowania wspólnot klasztornych jasno wynika, że to nie jest wspólnota ludzi równych, ale to jest wspólnota, w którym ludzie zobowiązują się do bycia wzajemnymi sługami do wzajemnego podporządkowywania się jak mniejsze wydaje, że to była bardzo bardzo taka właśnie praktyczna próba urzeczywistnienia równości, ponieważ często jest tak, czego właśnie i Rosję i szuka oni rozwiązują winny sposób ten problem często jest także 2 równości muszą się ze sobą konfrontować my dzisiaj to dobrze bardzo 5 prawda 2 racje, które są racjami szczerymi tak i racjami od, których nikt nie chce odstąpić wydaje mi się, że właśnie to to to jest początek piątego wieku reguła 4 ojców tam wyraźnie się nimi i równości i podległości i mówi się o wspólnocie, która ma dać zgodę i przyjemność i przyjemność i oni sobie doskonale zdawali je myślę, że to były takie laboratoria bez mała chemiczna, w których usiłowano wytworzyć złoto braterskiej równej relacji, ale właśnie, jakby śladem tych pierwszych prób całe średniowiecze jest naznaczone aż do reformacji właśnie przez pojawianie się różnych sekt, które eksperymentował zły zwierzę były n p . taka była wspólnota mistyków Zabel land jeśli dobrze pamiętam to my ludzie, którzy parę zobowiązywali się do bezwzględnego posłuszeństwa na ileś tam lat znaczy n p . teraz będą wybory tak 1 drugiemu aż co ma to być nawet nie zniekształcić wyniku wyborów rada to wzajemne posłuszeństwo, więc chyba nawet byłoby to legalne tak wydaje mi się, że że, że zauważyli właśnie ten fakt także równości wielką wartością, ale jednocześnie równości mogą się konfrontować dlatego postanowił niejako można powiedzieć zwielokrotnić to postanawiając czy czy czy, proponując projektując, że podmiot będzie zawsze kimś, kto będzie występował z pozycji podporządkowania innym to postawimy kropkę ze względu na czas, ale pewnie wrócimy jeszcze do tej rozmowy, bo to jest mnóstwo różnych aspektów do rozwinięcia bardzo dziękuję prof. Małgorzata Jacyna była państwa gościem socjolożka Instytut socjologii Uniwersytetu Warszawskiego no i część na żywo tego programu kończymy za chwilę jeszcze powtórka po informacjach przygotował ten program Szczepan Maziarz wydawała Karolina łacińska realizował Daniel Kowalewski nazwał Tomasz Stawiszyński dobrej nocy życzę, ale proszę jeszcze nas słuchać no bo po dwudziestej trzeciej jeszcze moja rozmowa Tomasza Terlikowski niegdysiejsza będzie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

30% zniżki na hasło: WYBORY2019 - wpisz kod na stronie tokfm.pl/aktywuj aby skorzystać z rabatu!

Aktywuj teraz

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA