REKLAMA

"Nie będzie siadania do stołu, bo nie ma z kim" – premier Rakowski w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1983

Data emisji:
2019-08-25 19:00
Audycja:
Historie Polski
Prowadzący:
Czas trwania:
43:12 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Maciej Zakrocki dzień dobry to są historie Polski dzisiejszej audycji wrócimy do wydarzenia, które miało miejsce 25 sierpnia tak 25 sierpnia, tyle że 1980 trzecie roku, a można powiedzieć jeszcze dokładniej między godziną piętnastą, a dziewiętnastą mniej więcej chodzi o spotkanie wicepremiera Mieczysława Rakowskiego, który wicepremierem w rządzie Wojciecha Jaruzelskiego bezrobotni kami stoczni gdańskiej słynnej sali BHP, ale zwracamy uwagę, że jest to sierpień Rozwiń » 20001983 roku, dlaczego doszło do takiego spotkania co takiego się wydarzyło, że władza trzecią rocznicę porozumień sierpniowych, ale przecież postanie wojennym zdecydowała się na taką no właśnie można mieć konfrontację i to w sercu Solidarności o tym wszystkim opowie nasz dzisiejszy gość pan Michał Przytarski Instytut Pamięci Narodowej dzień dobry dzień dobry no to przypomnijmy co to jest za czas ten sierpień 80 tego trzeciego roku w ogóle osiemdziesiąty trzeci to pewnie taki moment dosyć szczególny najnowszej historii Polski 22 lipca 81003 . roku oficjalnie zniesiony zostaje zostaje stan wojenny wprowadzony 13 grudnia 81001 . roku prowadzony po to, aby ustabilizować rządy partii komunistycznej pod, aby zdławić Solidarność rozumianą jako masowy ruch anty PZPR w piątym antykomunistyczny i wolnościowe po 2 latach zmagań w ramach stanu wojennego blisko 2 latach jest jasne, że Solidarność jest mocnej defensywie 8 w toku roku osiemdziesiątego drugiego, zwłaszcza jeśli się tego drugiego roku, kiedy oficjalnie zdelegalizowana zostaje Solidarność komuniści zaczynają czuć się naprawdę mocni to widać właściwie miesiąca na miesiąc jeśli się tego drugiego roku poziom od początku 1003 . roku aż do właśnie po wyroku do sierpnia widać, że komuniści coraz bardziej nabierają pewności siebie w lipcu 81003 . roku zostaną wprowadzone drakońskie przepisy karne jako utrwalające utrwalające Nostra przepisy stanu w jednostce przepisy stanu wojennego to pozwala nam mówić o tzw. drugi stanie 1 trwającym do końca aż do końca PRL -u de facto to jest bardzo interesująco postawienie sprawy czy osiemdziesiątym trzecim roku w sierpniu czy w momencie, kiedy Rakowski pojechał do do stoczni czy to była rzeczywiście próba konfrontacji można to spojrzeć pewnie na różne sposoby wydaje mi się, że to była w jakim sensie oczywiście demonstracja siły jak zaraz okaże podejrzana naszej w naszej rozmowie natomiast, toteż była pewna próba pokazania, że to jest w jakim sensie gotowa do dyskusji, a tylko włącznie własnych zasadach to znaczy niejako po tym okresie solidarnościowym osiemdziesiątego 80 do pierwszego roku władze starały się przekonać społeczeństwo, że możliwe jest powrót do takiej rzeczywistości no właśnie typowo komunistycznej, której istnieje Mono partia, która jest przedstawicielem władzy, która w całości społeczeństwo organizuje i ta partia skody może dysk dyskutowana z pojedynczymi jednostkami albo z organizacjami bezpośrednie partii podporządkowanymi absolutnie nie było w tym miejsca na to, żeby robotnicy mi jak autentyczny samorząd każdy samorząd, który powstawał osiemdziesiątym trzecim roku takim przykładem mogą być czaszka nowo tworzone związki zawodowe, które w 80 czwartym roku przyjęły formę ogólnopolskiego związku ogólnopolskiego porozumienia związków zawodowych to była de facto organizacja znacznej mierze przez komunistów kontrolowane i dlatego że tego określenia, że to jest pomysł na konfrontację, ponieważ nie ukrywam, że wracając po latach 2 jestem z tego rocznika pamiętam to spotkanie właśnie do do niego cały czas odnoszę wrażenie i właśnie za chwilę posłuchamy próbki, że właściwie premier Rakowski od samego początku no stara się albo sprowokować tych robotników jakieś awantury wręcz mówi do nich często takim językiem pogardy z taką dużą wyższością bowiem strony przypomina, że sam jesteś tam syna chłopak ale, ale z drugiej strony właśnie co chwilę wypominają, że są nie wiem albo nie niewykształceni albo nie czytają książek no i też nie przyjeżdża właśnie z żadną ofertą rozmowy w, a wręcz przeciwnie, ale postu posłuchajmy to jest materiał, który został zaczerpnięty ze strony Jordi TVP bardzo proszę o kres anarchii dobiegł końca położono kres sytuacji położono kres sytuacji, która wiodła naród Polski państwo polskie do przepaści nie spełniły się sny i marzenia kontrrewolucjonistów tak trzeba to powiedzieć oskarżam ekstremy oraz tych, którzy ją popierali o zniszczenie ruchu powtarzam jeszcze raz i prasie spokój oskarżam ekstremy oraz tych, którzy popierali o zniszczenie ruchu grać pozytywną rolę w dziejach polskiego socjalizmu dziś jeszcze nie dojrzałymi nie wiecie niewiele czytacie po prostu tylko gazet czytać i lat czytajcie sobie rano 11 w ogóle nie pracował w tej stoczni, gdyby ten system no właśnie to ma mała próbka tak, ale ewidentnie właśnie pokazująca taką nie wiem znowu może za mocne słowa lekką pogardę wobec wobec tych ludzi i stąd to pytanie to jeszcze pociąg pojechał wydawać, by się mogło, że władze już powinno zależeć po tym, jak nawet zaczęła odrobinę poprawić sytuacja gospodarcza, bo rzeczywiście ten okres licznych strajków roku osiemdziesiątego pierwszego powodował jeszcze jeszcze większe osłabienie sytuacji gospodarczej no to stan wojenny przy wszystkich oczywiście jego obrzydliwość Ciach doprowadził do jako takiej czytam względnej nie wiem no 2 instancji w produkcji i mimo tej niewydolnej chorej gospodarki i jakiś tam symptomy odbicia można było dostrzec wiadomo, że cały czas bojkot świata zewnętrznego również polskiego rządu i presja tego świata, żeby jednak może z ludźmi zacząć rozmawiać no i Europa coś takiego Byczyna rzeczywiście jest bardzo jest bardzo dobrze postawione postawione pytanie wydaje mi się, że możemy zbliżyć do odpowiedzi na to co właściwie stało, dlaczego tak się stało 71003 . roku w sali BHP, jeżeli spojrzymy nie tylko na ogólną sytuację, jaka wówczas panowała w Polsce, ale również na na samego Mieczysława Rakowskiego, który jest tutaj postacią no moim zdaniem nie jest przypadkiem, że to właśnie on wydaje mi się, że w ówczesnym establishmencie partyjnym establishmencie państwowym nie było osoby, która byłaby w stanie udźwignąć wybrać się zmierzyć z z robotnikami mówi świadomie zmierzyć chodzi o to konieczne, żeby się z nimi konfrontować, ale chodzi o taką osobę, która miała wystarczająco odwagi, żeby spróbować wybrać na spotkanie, które będzie nie wyreżyserowane lub z nami nie w pełni wyreżyserowany takim właśnie było tak mi w pełni wyreżyserowanym spotkanie było to spotkanie w stoczni gdańskiej, więc co do porozumienia myślę, że kluczowe jest to, że tak powiedziałem w końcu osiemdziesiątego drugiego roku władze komunistyczne Wojciech Jaruzelski osobiście Czesław Kiszczak pozostali członkowie kierownictwa czują się rzeczywiście mocni czują się mocni słabością opozycji to widać coraz bardziej wtedy, kiedy właśnie taka jesień się do drugiego roku solidarne zostaje oficjalnie zlikwidowana protesty, które próbują wszcząć przywódcy podziemnej Solidarności nie udają się w toku 1003. roku to znakomicie opisał niedawno wydanej książce Andrzej Friszke trwają zakulisowe targi na temat tzw. jedenastki, czyli grupy liderów solidarnościowej do tego czy wytoczyć im im proces o działania podejmowane przez nich przed w okresie w okresie Solidarności tak ostatecznie do tego ostatecznie nie dochodzi i to pokazuje takie 2 strony pewnej takiej taką taką właśnie niejednoznacznych polityki polityki ze strony przeciwnej strony czym się coraz mocniejsi z drugiej strony nie chcemy przesadzać w np. w represjach nie chcemy, bo został ostatecznie do tego dochodzi solidarnie przywódcy Solidarności 1004 . roku zostają zostają zostają wypuszczeni ale, toteż jest interpretowane w taki sposób jesteśmy, czyli władza komunistyczna na tyle mocna, że może sobie na to pozwolić, bo w gruncie rzeczy po osiemdziesiątym trzecim roku to co przede wszystkim komuniści chcą pokazać sobie związkowi Radzieckiemu jest bardzo istotne również społeczeństwo to, że władza jest po prostu mocno w gruncie rzeczy jakakolwiek dyskusja no właśnie to ta dyskusja może tylko łącznie służyć temu, żeby pokazać, że w to w gruncie rzeczy władza będzie, o której chowała kolejne prawa ona będzie nadawała w pełni ton tej rzeczywistości, ponieważ to co jest istotne w spotkaniu z 2005 . 67 trzeciego roku jest to, że premier Rakowski przyjeżdża do stoczni gdańskiej stocznia Gdańska jest przede wszystkim symbolem Solidarności z ostatniej chwili nie było jasne czy w tym spotkaniu weźmie udział Lech Wałęsa konfrontacja Lecha Wałęsy Mieczysława Rakowskiego konfrontacja 2 ludzi, którzy spotkali się po 1001 . roku wcześniej jako partnerzy marca 1001 . roku podczas gdy podczas podczas bydgoskiej konfrontacji później siedemdziesiątego pierwszego roku, o ile jeszcze to pierwsze spotkanie zakończyło się kompromisem bydgoski od sierpnia 7 pierwszego roku to się ten moment, który Mieczysław Rakowski jest jest uważany za takiego Waltera przez stronę rządową i przestrzega anty solidarnościowego przez przywódców Solidarności i w tym chyba tkwi taki taka największa niezwykłość gospodarz spotkaliśmy się tego trzeciego roku Rakowski bardzo chciał pojechać do stoczni gdańskiej, że pokazać nie tylko, że partia komunistyczna w Polsce silna, że rządy są stabilne, a również sam się nie boi, a to było efektem tego, że pozycja samego Rakowskiego w obrębie establishmentu komunistycznego słabo no właśnie, aczkolwiek rzeczywiście dochodzi na tym spotkaniu do takiej jednak znowu bym chyba użył słowa konfrontacji, ponieważ znakomita część uczestników ewidentnie nie jest w stanie polubić gościa i tam co chwilę właśnie towarzyszą mu różnego rodzaju okrzyki no, do których ta władza była ciągle chyba jeszcze nie nieprzyzwyczajony teraz będą informacje w TOK FM po nich oczywiście wracamy do naszej rozmowy Maciej Zakrocki i tam ponownie to są historie polskich studiu pan Michał Przybylski Instytut Pamięci Narodowej rozmawiamy o spotkaniu Mieczysława Rakowskiego w sierpniu wystąpią tego sierpnia dokładnie 81003 . roku w stoczni gdańskiej Mieczysław Rakowski jest wicepremierem w rządzie Wojciecha Jaruzelskiego pierwszą częścią mówiliśmy krótko okoliczności tego spotkania, ale troszkę też już mieliśmy próbkę charakteru tej rozmowy no i nasza rozmowa właśnie nad morze delikatna polemika była taka czy czy jaki był sens czy rzeczywiście nie był jakiś fatalny błąd z punktu widzenia władzy pojechać do kolebki Solidarności jeszcze w taki sposób jak to robił premier Rakowski rozmawiać z robotnikami, którzy przecież na świeże pamiętali całą historię Solidarności zdławione potem przez stan wojenny i to co w sojusze jak pokazuje na początku jednak też pewien chaos związany z tą imprezą słowo niewłaściwe to jak państwo sobie będą mogli też gdzieś poszukać w internecie obrazu tego z tego spotkania to premier Rakowski wchodzi do sali na spotkanie i okazuje się, że nie ma notatek czy treści swojego przemówienia w związku z tym, żeby jakoś zabić czas to zaczyna wam zdejmować krawat marynarkę rozpina koszulę podwija rękawy w tym czasie ktoś tam biegnie pod niego materiał i potem ze względu na ogromną liczbę ludzi w tej sali na pękała w szwach jest sierpień jest gorąco on też mówiąc dzisiejszego szczególnie punktu widzenia fatalnie wygląda jest spocony koszula na nim lepiej do tego zaczyna mówić tak jak tak jak mówi co więcej na spotkaniu nie było wiadomo, o czym pan mówił pierwszej części pojawia się jednak Lech Wałęsa jak i doskonale Mieczysław Rakowski wie, że Lech Wałęsa jest przez jakąś część przynajmniej robotników tam jednak witany właśnie brawami oklaskami, że to jest ich bohater tego spotkania, a nie ani on właściwie każdy fragment jego wystąpienia moim zdaniem jakaś świadoma no zaraz pana zapytam czy świadoma pańskim zdaniem jeszcze próba podkręcania atmosfery albo wręcz prowokowania jakiś zachowanie robotników, które może mogłyby posłużyć propagandzie peerelowskiej postawienia takiej oto tezy, że widzicie niczego się nie nauczyli oni dalej to są Warchoły, które nie nadają się do żadnej rozmowy posłuchajmy krótkiego jeszcze teraz fragment chcę wam powiedzieć w sposób otwarty też, by nie było żadnych nieporozumień, że nie ma powrotu do Solidarności nie ma, a ci, którzy trwają, bo po, że i ci, którzy tak dzisiaj tutaj wykrzykiwali to po prostu po pewnym czasie się zmęczą, a wy już teraz jesteście bardziej zmęczeni niż kiedyś nie będzie siadania do 100 nie będzie, bo nie ma ski prawda, więc nie ma kim tak, a tu są robotnicy, z którymi niedawno ta władza się podpisała porozumienia sierpniowe siedzą nawet niektórzy ci sami ci sami ludzie w tym sformułowaniu niema kim można również oczywiście na domyślać, że to może brzmieć właśnie taki sposób w ogóle nie jesteście partnera zgadzam się znaczy interpretowanie tego co zrobił Rakowski jako próba sprowokowania robotników jest ewidentne to co powiedział pan o tym, że Rakowski wszedł do sali bez bez notatek czy też bez okularów różne mamy relacje to jest bardziej pana materiale przedstawiono plany ja z kolei cytuje Jerzego Urbana, którego znamy jako czynnika o dużej wyobraźni w związku, z czym nie ma pewności co do tego rzeczywiście tak to wygląda natomiast mieć pewność co do tego, że Rakowski był typem był typem polityka, który bardzo lubił spotykać z ludźmi bardzo mi polemizować ba zrobił również chodzi konfrontacja tak jak tutaj widzimy mogę od razu zaczyna swoją ocenę, że tak zgadzam się to była Rakowskiego klęska, o czym świadczy fakt tego, że po wielu wielu latach ciągle pamięta go między wiele osób pamięta go bardziej ze spotkania ze stoczni gdańskiej, gdzie pokazał czy tego właśnie, o którym mówimy, gdzie pokazał się jako człowiek taki noszący nos niezwykle wysoko bardzo brutalny odnoszące się skandaliczne w ten sposób do robotników tak bardzo bardzo bardzo lekceważące ani pamięta mu się też może słabiej musi pamięta np. jego jego dokonania w tygodniku polityka w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych myślę, które są obiektywnie rzecz ujmując więcej wart 2, odnosząc się do do tego konfrontacja czy nie z pewnością konfrontacja więcej takich argumentów za tym, że chodziło o to, żeby sprowokować robotników jest, więc 1 z nich może być to w jaki sposób 29 sierpnia, więc 4 dniach pokazano im ten materiał pocięty niepełny materiał ze spotkania stycznia w stoczni gdańskiej milionom telewidzów w Polsce po głównym wydaniu Dziennika telewizyjnego, zanim widzowie mogli zobaczyć ten materiał usłyszeli głos spikera, który no prawdziwie ohydny pan niezwykle tendencyjny sposób mówił o tym, że, że Rakowski zachował się jak sprawiedliwy surowy sprawiedliwy sędzia, który właściwie Wałęsie współczuje, a tymczasem robotnicy Wałęsa jest nim nie trzeba dodawać jest wśród nich zachowują jak dzicz, a jest to zestawienie z analizowanie robotnicy, którzy wyją krzyczą i no właśnie taki Krynica mądrości premier jest jak próbowano przedstawić go cały problem polega na tym, że wsłuchać się też zapisy dźwiękowe czy czy czy telewizyjne tego tego spotkania to zdecydowanie premier nie ma tam panowania co premier Rakowski bardzo szybko daje się ponieść daje się ponieść emocjom co czysto ludzki jesteśmy w stanie jak sądzę zrozumieć, jeżeli na sali 1000 osobowej mamy pewność co do tego rząd przynajmniej lekko ponad połowa myślę, że myślę, że spokojnie znacznie, więc znacznie większa część robotników będących na sali jest wyraźnie wobec Rakowskiego tak jak powiedziałem uważanego za symbol anty Solidarnością chce jeżeli, jeżeli ta część sali go odbiera wyjątkowo negatywnie NATO to musi samo w sobie generować emocje, a z drugiej strony, zwłaszcza w dzisiejszych z naszych w naszych dzisiejszych kategoriach 366 lat później polityk, który tego rodzaju spotkaniu traci nerwy właściwie w ciągu 1 nocy można, że gra jest przegrany możemy może się załamać jego może się załamać go jego kariera z 36 lat temu było było inaczej inne warunki inne warunki ustawy ale w jakim sensie to my też jesteś godny podkreślenia i ważne, bo pokazuje jednak pewne takie pewne elementy polityki są są stałe rzeczy wydaje się, że jednak dużą część tego pozostałego po powstaniu wojen kapitału zaufania, którym się Rakowski od Polaków cieszył on rzeczywiście w sierpniu 800 trzeciego roku utracił bo o czym możemy powiedzieć później większość Polaków rzeczywiście uznała Rakowskiego za człowieka, który zachowuje się skandalicznie zachowują się taki sposób niezwykle niezwykle lekceważący bardzo bardzo negatywnie ocenia posłuchajmy jeszcze krótkiego fragmentu wspominam z tą materią ze strony wielu dziś TVP kropką PL video rocznica jest zwami budować demokrację, a budować demokrację to właśnie daje się dziś wspaniały przykład warcholstwo polskiego, by nawiązuje do tradycji magnatów polskich, którzy religijnym kraju rozważali państwo prawo, że jestem szalenie zadowolony, że dziś jest taka sala jestem szczęśliwy, że to jestem nareszcie dostałem centa jest anarchia w Polsce co tak bardzo państwo za to jest kultura dostałem to tak oczywiście może mogę, choć swoje zdziwienia jak mógł się no właśnie posunąć do tego typu sformułowań, a jeszcze bardziej pana materiałów na temat właśnie tego spotkania w tym kontekście ciekawią umie, skąd mogłoby czy jesteś taki rodzaj Niewiem dworskiego schlebianie, aby władcom, bo właściwie po tym spotkaniu od najważniejszej osoby w państwie, czyli gen. Jaruzelskiego po relacje z reakcji różnego rodzaju czy to władz partii nawet w terenie czy z jakich materiałów MSW, który tu, które oczywiście też zbierał różne dane na temat reakcji po tym, spotkaniu nowości mówiono świetnie znałem bardzo dobrze sobie pan premier poradził to jest to jest jedno jedno w ogóle kapitalnych pytań na temat PRL -u na temat systemów dyktatorskich jak to właściwie się dzieje że, że tego typu oceny są możliwe już one się rzeczywiście otrzymał, zanim do tego co do tego przejdę myślę jeszcze 1 rzecz jest, jeżeli jest bardzo bardzo chciałbym żeby, żeby ją w tym momencie podkreślić to znaczy 1 z powodów szalenie istotnych i też paradoksalne, ale szalenie istotnych powodów, na które dwudziesty piąta, który dwudziesty piątego 60 trzeciego roku Rakowski znalazł się w sali BHP stoczni gdańskiej jest to, że on miał pokazać, że partia się nie boi ludzi o to bardzo to bardzo bardzo chodziło oraz partia bała się bardzo partia Basię bardzo, ponieważ tam, gdzie okazywało się, że nie ma kontroli tak jak relatywnie mniejsza kontrola była właśnie w sali sali BHP tam okazywało, że komuniści nie mają poparcia i no to było to było coś co nie pasowały nie tylko do pewnego propagandowego obrazu rzeczywistości jest oczywiste natomiast to też powodował ogromny dyskomfort w władz SUV Polski teraz, o co chodzi, kiedy Rakowski jedzie do do stoczni Gdańsk zawsze można interpretować taki sposób no tak stocznia Gdańska kolebka Solidarności wiadomo tam są ci gorsi robotnicy ci źli robotnik finalizowanie robotnicy no bo gdzie indziej innych zakładach no można, by tutaj pewnie wymienić rozmaite inne tam są tam jest ta praw prawdziwa właściwa dobra klasa robotnicza to zresztą typowy chwyt komunistyczny w ogóle jest to typowy chwyt władze dały autorytarnych tendencjach autorytarnych były w ten sposób rozdzielać grupy na 1 grupę zagrano na tych lepszych gorszych tutaj mamy tego mamy tego wyraźny wyraźny dowód i to jest tak sądzę szalenie szalenie istotne jemu się tego kompletnie nie udało zrobić, ponieważ to w gruncie rzeczy nie było wiarygodne dla ludzi natomiast sądzę, że dla wielu komunistów, których no pewnie nową i było w Polsce mniejszy procent jak należy pewnie bym podejrzewał natomiast część ludzi cię właśnie tych przekonanych przecieka albo przekonanych komunistów ludzi sympatyzujących z reżimem jakikolwiek sposób stwierdziło no dobrze może rzeczywiście Rakowski przeholował być może być może zachowywał się być może stracił stracił nerwy, ale no jednak to jest odwaga to jest odwaga, że łączą się jednak on jednak odważył zmierzyć z Wałęsą na co tak powiedziałem wcześniej nie zdecydowałby się i nikt inny ja myślę, że wtedy na takiej płaszczyźnie można można można odbierać te cokolwiek kuriozalne dyskusje n p . w biurze politycznym początku września 81003 . roku, kiedy to towarzysze oceniają, że właściwie po pierwsze, są ogromne podziękowania dla towarzysza Rakowskiego, że dziękujemy towarzyszą tak bardzo dzielnie się, że sprawy jeszcze świetnie poszło dokładnie tak miało być no co zresztą potem jak rozumie stąd decyzja o pokazaniu tych dużych fragmentów telewizji to po głównym wydaniu Dziennika telewizyjnego my stąd nasze przeświadczenia, że było dobrze bo gdyby ktoś poczucie, że jednak rzeczywiście porażki dlatego też takie dziwne to by jeszcze tego nie nie próbowano propagować ten to nawet do nowych inaczej, ponieważ to biuro polityczne na początku września, a pierwszy raz spotkanie po raz 2009. kilka dni wcześniej, a później po spotkaniu politycznego jeszcze raz i w sumie dwukrotnie puszczono go własny transport, ale rozumiem za każdym razem właśnie z przekonaniem, że pokażmy jak nam dobrze Postomino i tutaj wracamy do pytania co właściwie władza chciała władza chciała osiągnąć bardzo długo nad tym zastanawiają i wynajem się, że nie ma 1 odpowiedzi oznacza aparat władzy jest zróżnicowany myślę, że byli tacy ludzie, którzy w aparacie władzy, którym np. mogłoby mogłoby zależeć na tym, żeby w, jakim sensie n p . Rakowskiego skompromitować, jeżeli tak to myślę, że całkiem sprawnie się udało zrobić natomiast istotniejsze w płaszczyźnie cały działań aparatu władzy szeroko rozumianego w tym momencie jest to, żeby rzecz ten aparat pokazuje my się nie boimy opozycji opozycji z naciskiem na to, ponieważ to co jest jak są istotne to należy czytać to spotkanie 25 sierpnia 2 inny kontekst po pierwsze, zbliżała się trzecia rocznica porozumień sierpniowych to zawsze to zawsze newralgiczna rocznica dla was przez całe lata osiemdziesiąte 2 lata rok wcześniej osiemdziesiątym drugim roku zakończyło się skończyło się na ofiarach śmiertelnych tego komuniści za wszelką cenę chcieli uniknąć 1003 . roku to jest jednak druga rzecz 26 sierpnia dzień po spotkaniu w stoczni gdańskiej na Śląsku z zorganizowaną zupełnie inne spotkanie z taką oficjalną kompletnie kompletnie inną generała miał z gen. Jaruzelskim i można powiedzieć, że jak ich dopiero się zestawić te 2 rzeczy oczywiście to pewnej perspektywy tamże młode bezrobotne tam może jedni do i drudzy byli po prostu robotnikami natomiast i kluczowe jest to jakich rolach ich o propaganda obsadziła a, a ten ten rozdział albo bardzo bardzo czytelny źli opozycyjni analizowanie prowadzę SOS chce polityk, gdy robotnicy z sali BHP 25 sierpnia i dobrzy zorganizowani ale, toteż ważne siedzący z np. z ze znacznie większym dystansem wobec Jaruzelskiego, który w mundurze przemawiał też zupełnie z zupełnie zupełnie inna sytuacja jest taki radykalny pomiędzy tymi sytuacjami Dysona i można powiedzieć, że to pewnie, czego sobie idealnie by komuniści to jakby sobie wyobrażać robotników dowali, by tą drugą śląską wersję informacji w TOK FM, a potem zapraszam na trzecią część audycji historię Polski Maciej Zakrocki i dobrze raz jeszcze przypominam wtedy pan Michał Przybylski Instytut Pamięci Narodowej rozmawiamy o spotkaniu sława Rakowskiego z robotnikami w sali BHP stoczni gdańskiej 25 sierpnia 1983 roku zastanawialiśmy się w pierwszych częściach nad sensem tego pomysłu nad okolicznościami, jakie zdecydowały o tym, że wicepremier w rządzie Wojciecha Jaruzelskiego postanowił stanąć naprzeciwko robotników i to właśnie w tym miejscu, gdzie 3 lata wcześniej podpisywane były porozumienia sierpniowe moi wymieniliśmy poglądy na temat na temat tego spotkania wyraźnie wskazując, że Mieczysław Rakowski no na pewno z punktu widzenia ludzkiego choćby odbioru przegrał to spotkanie to bardzo wyraźnie również ze względów ludzkich, ponieważ nią jakimś niezrozumiały nawet sposób z punktu widzenia również jego właśnie socjaldemokratycznych zainteresowania może tak powiem, bo zawsze nawiązywał do tego że, że interesował się niemiecką Socjaldemokrację w swoim życiu jak pamiętamy właśnie, o czym nasz gość dzisiaj przypomniał co próbował robić jako redaktor naczelny polityki wyjścia trudno uwierzyć, że to spotkanie tak przebiegało padały tam takie słowa, ale to co jest szalenie istotne jeśli chodzi o spotkanie to jest pojawienie się na nim Lecha Wałęsy m. in. z tego powodu, że no oczywiście to jest lider Solidarności to jest lider tej Solidarności została rozbita w stanie wojennym to jest ten lider, który był internowany i którego próbowano już w różny sposób również manipulować w czasie tej nie tego internowania chociażby przez preferowanie montowanie nagrań z jego rozmów z bratem i t d. chodziło pełne deprecjonowanie tego tego człowieka nie ma stanu wojennego, ale jest Lech Wałęsa, który nie istnieje jako lider Solidarności, bo oczywiście punkt widzenia władzy nie ma ani Solidarności nie ma w ogóle mówić o powrocie do Solidarności, więc Lech Wałęsa jestem po prostu 1 z robotników, który zabiera zabiera głos można dać na plus Mieczysławowi Jaworskiemu, bo musiał mieć świadomość, że do tego wystąpienia dojdzie i że ono może być z punktu widzenia władzy dość dość trudne tymczasem i od tego zaczniemy może tę część posłuchajmy Lech Wałęsa w zasadzie można powiedzieć wyciąga rękę jesteśmy zabić za jedzenie dziś, kiedy wyszliście po naszych grzbietach dieta i zamiast nas rozumieć obrażać nas wszystko rozwiązuje cie, a nas na nas na sytuację czołgi pałki w sierpniu 8 dziesiątego roku hasłem naszym było socjalizm tak wypaczenia nie dzisiaj hasłem naszym jest socjalizm tak, ale metody drogą i drogi, które wybraliście nie nie chcemy burzyć socjalizmu nie chcemy przejąć władzę nie podważamy sojuszy w celu wyjście usiedli z nami do stołu pogadali o błędach wspólnie znajdziemy rozwiązania i zabezpieczymy się przed dalszymi wypłacenia dla le na lepszego dla dalekiej przyszłości naszej ojczyzny bójcie się wreszcie nas nie ma takich spraw, by przy dobrej woli nie znalazło się rozwiązanie kompromisowe przestańmy wreszcie na 1 szachownicy gracz szachy warcaby, bo nikt, bo nikt, kto tu nie może być pokonany wspólnie musimy wygrać znaleźć możliwe i rozsądne rozwiązania ósmy przepraszam ósmy wreszcie tych biedaków siedzących więzienia za często nie kontrrewolucja niskich przeciwnicy powtarzam to nie są przeciwnicy systemu to są przeciwnicy mecz to w wywróci się ludzi do pracy nie wiedzą, że żyją socjalistycznym kraju nie w socjalizm tak nie chcemy walczyć z socjalizmem nie chcemy władzy nie chcemy podważać sojuszy to oczywiście wiadomo chodzi o związek radziecki umocowanie PRL-u, choć w warszawskim całym obozie chcemy dialogu chcemy rozmowy tak no, więc można powiedzieć, że no zupełnie inna i inne podejście oczywiście Lech Wałęsa strasznie zdenerwowany to czyta ma nawet właśnie tam się zacina są momenty, kiedy jest trudną, ale trudno było inaczej w takim momencie czy to może mogła władza właśnie odebrać jako dowód na to że, że opozycja Solidarność sam przywódca Wałęsa no właśnie są słabi mają świadomość, że oni muszą prosić o rozmowę i o nim ani są w tej roli właśnie teraz tego, który ma zabiegać o o to, żeby władza chciała z nimi rozmawiać znaczy jakiejś mierze władza zdawała sprawę z tego, że budżet i o tym, mówiłem wcześniej, że opozycja, że podziemie solidarnościowe podziemie demokratyczne jest jest słabe tak naprawdę interpretację tego ZUS przeskoczyć 5 lat do przodu do roku osiemdziesiątego ósmego tutaj wydają się zostały 30 listopada 1008 . roku w czasie debaty pomiędzy Alfreda Miodowicza z Lechem Wałęsą padły zez zresztą z ust Wałęsy bardzo ważne słowa znaczą powiedział, że w początku lat 85 powiat 80 nie było zewnętrznych warunków innymi słowy zupełnie inna sytuacja panowała w związku Radzieckim nie było zewnętrznych warunków na to, aby solidarnej zwyciężyła Mińsk związku też nie było historycznych warunków do tego, aby pomiędzy komunistami między partią komunistyczną, a robotnikami prezentacja robotniczą za taką oczywiście tutaj uznajmy Solidarność nie było miejsca na kompromis to jest prawda tak rzeczywiście Gorbaczow pojawia się osiemdziesiąty piąty Garbacza prawie pojawiło się po osiemdziesiątym piątym roku zresztą od samego początku jest jest reformatorem to jest szereg złożonych rzecz, ale z wizją złożonych procesów natomiast moim zdaniem, gdyby patrzeć na to z perspektywy roku osiemdziesiątego ósmego tutaj pierwszy szalenie istotny czynnik drugi szalenie istotny czynnik jest taki, że tak jak w środowym Radovicia i listopadzie osiemdziesiątego ósmego roku wydawało się, że rozjedzie rozjedzie Wałęsy z jego po prostu jak się stało stało się dokładnie odwrotnie zwróćmy uwagę też na jeszcze 1 rzecz bardzo bardzo bardzo istotną wspomniał pan o tym, że podczas tego spotkania 80 trzecim roku Wałęsa zdenerwowany drży mogło zacina się podczas spotkania na żywo 1 na 1 z mianowicie osiemdziesiątym ósmy roku 5 lat później Wałęsa znakomity to jest to jest absolutna polityczna maestria w tym naturalny talent jeszcze oszlifowany przez współpracowników Wałęsy to się ogląda po latach z ogromną przyjemnością, choć oczywiście nie są to łatwe sprawy, więc natomiast, w których o, których mówią mówią o obaj Miodowicz i Wałęsa wracając do do roku osiemdziesiątego trzeciego władze nie absolutnie zainteresowane jakimkolwiek kompromisem radzę zainteresować tylko i wyłącznie rozwiązań siłowych rozumiany właśnie w ten sposób, że komuniści będą dyktowali jak wygląda rzeczywistość to znaczy ta rzeczywistość miała być inna niż przed rokiem osiemdziesiątym, ale jednak miała być w pełni przez komunistów kontrolowana dobrym przykładem może być to co stało się po osiemdziesiątym czwartym roku o tym, wspomniałem czy powstanie ogólnopolskiego porozumienia związków zawodowych to była organizacja związkowa, która znajdowała się pod silnymi wpływami partyjnymi szef tej organizacji, czyli wspomniany tej właśnie Alfred Miodowicz rozmawiając z dziesiątym ósmy roku Wałęsa znalazł się w osiemdziesiątym szóstym roku we władzach partyjnych w biurze politycznym w ścisłym kręgu w ścisłym kręgu władzy natomiast pewne pewne niewielkie obszary autonomii oficjalnym związkom dano to było więcej aniżeli komuniści byli gotowi dać n p . w latach siedemdziesiątych to zdecydowanie to jest to trudno kwestionować zmian było to o wiele wiele mniej aniżeli powiat Polacy oczekiwali tego samego podobnych procesów możemy dopatrywać n p . w tworzeniu patriotycznego ruchu Odrodzenia Narodowego, który po osiemdziesiątym drugim roku miał stanowić jakiś taki RSA z warunku jedności frontu jedności narodu z 1 strony natomiast również takiej takiej, jaką taką atrapy realnego porozumienia Narodowego to znaczy 802 roku jasne jest, że nie można sobie działać politycznie tak można było się od pierwsze roku efektywnie w okresie wolności 800 drugim roku tej wolności nie ma na miano komisu mówią dobrze jest nie jesteśmy w stanie od domu wprowadziliśmy stan wojenny nie jesteśmy w stanie zaoferować wolności politycznej jesteśmy w stanie zaoferować jakiś niż działalność i klęska tronu gość z pierwszy powiat 80 jest ewidentne właśnie, dlatego że Polacy nie są tym nie są tym zainteresowani i to co Rakowski mówi w pewnym momencie, w którym cytowanych i fragmentów które, które słyszeliśmy o tym, że zmęczyć się to jest prawda to znaczy w osiemdziesiątym już już później 1004. piątym roku Polacy rzeczywiście są są zmęczeni pocztowi widać to po tym, że spada zaangażowanie w działalność opozycyjną spada zainteresowanie polityką w ogóle zaczyna się taki proces popadania w Little zaczyna się pojadą pogłębia się proces popadania w marazm przygnębienie nic nie do wy taką taką taką absolutną taką absolutną niewiarę i prawdę powiedziawszy w moim przekonaniu on trwa znacznie dłużej niż nam się wydaje to znaczy po osiemdziesiątym siódmym ósmy roku tak naprawdę do poważniejszej przemiany dochodzi dopiero 80 dziewiątym roku tak tutaj 80 w tym roku otrzymaliśmy tak przypominali wchodząc w ten rocznice trzydziestym roku osiemdziesiątego dziewiątego przez te słynne strajki, które właściciele nie daje się ich rozkręcić tak ludzie nie ma chętnych wracając w środku do tego wystąpienia Wałęsy władza właśnie mówiłem no chce uznać głosić, że jest taki pan, owszem, ale nie ma żadnego znaczenia ma świadomość oczywiście, jaką ikoną jest Wałęsa dość powiedzieć, że parę miesięcy później dostaje pokojową nagrodę Nobla prawda, ale zgadzają się lub zaczną no właśnie to jest to jest znowu są nie znakomita sprawa jeszcze raz, nawiązując do tego spotkania z 1008 . roku Wałęsa Miodowicz na czym polegała klęska mianowicie nie tylko na tym, że Wałęsa go zniszczył retorycznie był po prostu znacznie lepszy znacznie bardziej przekonujące znacznie bardziej wiarygodne problem polegał na tym i to problem dla całej PZPR i to co stało się potem na takim gen ciężarem to było właśnie to, że w osiemdziesiątym ósmym roku pan Wałęsa zaczął być Lechem Wałęsą osiemdziesiątym trzecim roku rzeczywiście w sierpniu to jest taki moment, gdzie Wałęsy przez długi czas w ogóle nie ma i oto nagle jest jest pokazane i by tacy towarzysze Waldemar Świrgoń na ten przykład ówczesny sekretarz komitetu centralnego, którzy doradzali krakowskiemu wyrażali Jaruzelskiemu wytnij my Wałęsy z tego materiału była w tym pewna logika była w tym taka logika żeby, żeby wygodnie Wałęsy bywałem po prostu nie było oczywiście to podważało w ogóle sens pokazywania tego spotkania w sali BHP można zresztą podejrzewać musieli chyba towarzysze chwilkę nad tym zastanawiać skoro minęło już minęły 4 dni dopóki aż pomiędzy spotkaniem, a ostateczną estetyczna emisją w krótką to po prostu był z punktu widzenia zarządzania społeczeństwem z punktu widzenia polityki władzy to był błąd, że Wałęsa pokazano spółki z interesu politycznego natomiast z punktu widzenia ogólna społecznego punktu widzenia historii Polski to bardzo dobrze bo, bo Wałęsa wrócił, bo Wałęsa któremu, którego kandydaturę do nagrody Nobla 802 roku pokojową nagrodę Nobla oczywiście udało się jeszcze utracić osiemdziesiątym trzecim roku już utracić nie dał również, dlatego że ludzie na całym świecie nie tylko w Polsce zobaczyli, że Wałęsa Wałęsa równość Solidarność Wałęsa ma poparcie robotników no i to co będzie dalej po osiemdziesiątym trzecim po 77 trzeciego roku było otwarte bardzo dziękuję zatem za tę rozmowę, bo to wręcz jest niesłychanie ważne, żebyśmy właśnie chociażby patrząc na to, że obchodzimy trzydziestolecie przemian demokratycznych w Polsce 24 sierpnia 1989 roku, o ile pamięć mienie Meli Tadeusz Mazowiecki jest za za przyszłą żonę jako premier przez Sejm kontraktowy raptem 6 lat później pokazuje właśnie jak każdy z tych elementów łącznie z tym, które byśmy się nimi jest szalenie ważny i przybliża nas rok po roku krok po kroku do roku osiemdziesiątego dziewiątego i im upragnioną wolność bardzo dziękuję za rozmowę Michał perski Instytut Pamięci Narodowej z nami dziękuję Maciej Zakrocki życzę państwu miłego wieczoru zaprasza na informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Wybierz pakiet Aplikacja i WWW - słuchaj gdzie chcesz i kiedy chcesz!

Kup teraz

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA