REKLAMA

Polaryzacja mediów w II Rzeczpospolitej: "Wiosną 1928 roku w sejmie zasiadało 24 dziennikarzy i publicystów"

Historie Polski
Data emisji:
2019-09-08 19:00
Audycja:
Historie Polski
Prowadzący:
Czas trwania:
46:14 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dobry to są historie Polski, które zaczynamy dzisiaj też takiego opisu rodem z powieści sensacyjną politycznej Otóż 7 napastników uzbrojonych w pałki dopadło na ulicy Grójeckiej w Warszawie wracającego do domu dziennikarza Tadeusza Dołęgi Mostowicza wciągnęli do samochodu wywieźli za miasto tam został skatowany i porzucone ten dziennikarz krytyk sanacyjnych rządów miał zamilknąć na zawsze i czy tak się stało oczywiście wielu państwa wywiezienie ale Rozwiń » dlaczego Przybylski tak się stało, jakie dalsze losy Tadeusza Dołęgi-Mostowicza powiedzą nam dzisiaj goście audycji w studiu w Warszawie pan prof. Rafał Bilski Instytut studiów politycznych Polskiej Akademii Nauk czy do rezydowania rośnie jeszcze Instytut dziennikarstwa słusznie Instytut wydział dziennikarstwa wydziału dziennikarstwa niestety wszystkie studia w Poznaniu pan prezes Piotr Śliwiński biograf pisarza historyk literatury Instytut filologii polskiej Uniwersytetu Adama Mickiewicza tak wszystko też zyskać dzień dobry państwu prostuje nie jestem biografem napisałem książeczkę o tym w części proszę, ale to pewnie się okaże w naszej rozmowie jak trudno być biografem dołek zestawić w dobrze to ma może zacznijmy w takim razie 2 słowa i od właśnie przy okazji sprawdzimy jak to jest i poproszę pana prof. Śliwińskiego o krótki opowiedzenie kim jest Dołęgi Mostowicza jak to jest, że został dziennikarzem mi zaczął pisać warszawskiej Gazecie, kiedy doszło do dramatycznego głośnego incydentu, od którego pan redaktor rozpocząć rozmowę Dołęga nastawić miał niespełna 3030 lat i już jednak bardzo ciekawą biografię polskiego inteligenta czy szlachcica, który staje się inteligentem musi znaleźć nowy sposób na życie w rezultacie tego wszystkiego co zdarzyło się w historii pierwszych dziesięcioleci dwudziestego wieku studiował w na Wschodzie wędrował TUI tam zmieniał kierunki studiów zacznę od prawniczych wreszcie ląduje w Warszawie będąc trochę po po dwudziestce zaczyna swoją polską tą centralną się tak wyrażę biografię od wstąpienia do wojska i udziałów w wojnie polsko bolszewickiej 1920 roku, a potem musi sobie radzić to tylko zapytam tak lubimy Polaków bohaterów on jakoś szczególnie odznaczył w tej wojnie tej wojnie trudno powiedzieć wydaje się, że zapisał się równie dobrze powiem oględnie tak jak bardzo wielu jego rówieśników bardzo młodych ludzi on jest z końca dziewiętnastego wieku w 1998 roku wtedy się urodził myślę, że ten wojskowy 2 organizacji udziału odpowiedzialności on będzie mu towarzyszył i on odezwę się w 3009 . roku we we wrześniu, ale do tego pewnie pewnie wrócimy tak sobie wyobrażam jak postać powieści wczesnych powieści Zofii Nałkowskiej romans Teresy Herbert czy czy z powieści Struga takiego wysadzonego z siodła młodego inteligenta niemającego określonego zawodu, ale ogólnie biorąc mającego wcale nie byle, jaką formację, który szuka dla siebie jakiegoś sposobu da na życie znajduje ten sposób w dziennikarstwie publikuje te felietony, które senackiego jest nie lubiła mówiąc najoględniej Rzeczypospolitej to jest pismo konserwatywny raczej raczej prawicowe, ale nie sanacyjny niesprzyjające nowemu porządkowi po po przełomie majowym i to wydaje mi się rzecz istotne, kto był konserwatystą wówczas wcale nie musiał się poczuwać do związków z sanacją być może całkiem na odwrót być może i to był 1 z powodów równie dobry powód jak inne do tego, by temu reżimowi temu w tym tym skłonnością tym tendencjom, które się wówczas ujawniły się sprzeciwiać, więc i Dołęga-Mostowicz w sposób w oferty licznych przecież zalet takiego stylu będziemy mieli się wkrótce okazję przekonać na piętnuje rozmaite słabości wy wypaczenia tamtych tamtych czasów, a to chyba nie było wybaczali, dlatego że sanacja jednak przyszła nie tylko mając siły ze sobą, ale też jest głęboko w głębokim przekonaniu głęboką wiarą i mocno złożonym społeczeństwu mocno złożoną obietnicą, że mają wielką ideę wielką prawdę że, że są odnową moralną, że moralność jest po ich stronie trochę trochę retorykę ten sposób zabiegania o legitymizację swoich poczynań przecież znamy także innych czasów to może teraz zapytam pana profesora kręconego na razie denerwował tani no właśnie czyta Rzeczpospolita, której wspomniał pan prof. Śliwiński to jest Gazeta bardzo znacząca wpływowa taka opiniotwórcza i rzeczywiście to co pisze Dołęga mostowi jest on to odbija się szerokim echem Rzeczpospolita najlepsze lata swojej aktywności znaczenia miała wcześniej to oczy to jest pismo założone dziennik założony dwudziestym roku i dał się poznać pod kierownictwem Stanisława strońskiego jego redaktor, ale także najwybitniejszego publicysty czy pierwszego pióra w czasach wyboru prezydenta Narutowicza wszystkie teksty ich prezydent ciszej nad tą trumną to są teksty strońskiego Rzeczpospolitej, ale w czasie, o którym mówimy to znaczy 2007. roku to pismo ten okres swojej świetności ma już za sobą ma innego właściciela właścicielem był Wojciech Korfanty pismo zostało sprzedane nie odgrywały jakiejś szczególnej roli myślę se pozostał ten sam szacunkiem dla publicystyki do po przekonani naszego bohatera, że także jego publicystyka nie była jakoś szczególnie ważna przez czyściec czy przebijające się trochę, dlatego że zostawić tego czasu to nie mostowi zyski z drugiej połowy lat 30, kiedy przede wszystkim znanym pisarzem pisarz autor scenariuszy filmowych, ale także, dlatego że z tego co udało mi się z tego do czego udało mi się dotrzeć wynika rząd stosunkowo mało tekstów publikował pod nazwiskiem miał pseudonim ten pseudo jak większość pseudonimów publicystów piszących o sprawach politycznych był publiczną tajemnicą, ale prawdopodobnie część tekstu była w ogóle anonimowa, a na dodatek, żebyśmy sobie utrudnili pisywał także poza Rzeczpospolitą i o tym od tej części jego aktywności publicystycznej wiadomo również niewiele, więc co nie znaczy, że teksty, które publikował jej stosunek do rzeczywistości, której pan profesor powiedział mogły się obozowi rządzącemu nie podobać, tym bardziej że od początku 2007 . roku mamy do czynienia z czymś co można było określić cel jego w taki jak wzmożenie zaostrzenie polityki wewnętrznej to jest w stanie rozumieć te związane z konsekwencjami przewrotu majowego dwudziestym szósty tak tak czy w tym sensie, że mamy ten ostatni okres kadencji Sejmu jest rzeczą oczywistą, że będą w najbliższym okresie wybory, ale także to zaostrzenie widać w tym obszarze, w którym wówczas funkcjonuje Dołęgi mostowi mianowicie jeśli chodzi o wolność wypowiedzi prasowej, bo zaraz po maju może nie zaraz w sposób bezpośredni, ale w jesieni 2006 . roku władze próbują zmienić prawo prasowe to znaczy wyposażyć takie instrumenty kontrolowania wypowiedź głównie na tematy polityczne robi to w trybie rozporządzenia prezydenta to się okazuje Sejm się na to nie godzi, więc mamy krótko mówiąc 2007 . roku do czynienia z sytuacją, w której co prawda się nie dzieje nic szalenie pierwszorzędnego na scenie politycznej, ale jest to czas, w którym relacja pomiędzy obozem rządzącym opozycji czy sanacją opozycją w tym tą pozycją w szeregach, której jest wówczas, przez które wówczas identyfikowane Dołęgi-Mostowicza taką prawicową czy prawicowo narodową nota stosuje się zaostrza może być tylko tak, żeby słuchacze mieli wyobrażenie przeczytał w zasadzie jedno zdanie jako próbki tego co pisze Dołęga Mostowicza właśnie w tamtym czasie, czyli po 2006 . a przed tym pobiciem piłki, że m. in . takie zdanie czy tak czy czy owak nie wchodząc w Meritum różnic między faszyzmem, a piłsudczyk z nią trzeba przyznać, że istnieje 1 ważna tam w Rzymie jawnie przyznają do anty demokracji tak pisze Antti demokracji tu w Warszawie to anty demokracja jest otoczona tajemnicą poliszynela zestawienie niesłychanie mocna szczególnie oczywiście jak się to dzisiaj czy zgoda tylko, że faszyzm niestety proszę pamiętać trochę inaczej patrz grafika identyfikowany i są takie wypowiedzi niektórych prominentnych działaczy obozu sanacyjnego, którzy się do tego przyznają to znaczy naczynie tyle przyznają niektórzy uważają, że to nie jest rozwiązanie mówimy o faszyzmie włoskim, żeby wszystko jasne oczy takim, który podnosi rangę państwa ich też większość zagadnień publicznych zamknąć w sferze państwa to nie jest rozwiązanie tego, że ta identyfikacja ocena faszyzm oczywiście sam sam on będzie się z biegiem czasu zmieniał czy rozumie, że dla obozu rządzącego samo zestawienie wtedy jeszcze nie tak dramatycznie spadły o PIT od początku zaś dla lewicy np. czy lewica po publicystyka lewicowa używała pojęcia waży w takim kontekście w jakim gorzej się używa to znaczy bardziej epitetów czy bycie faszystą czy czy mając osobą mającą sympatie faszystowskie, bo oczywiście pracującym dla obozu rządzącego cały czas mówił, że pewnym czasie jesteśmy dwudziestym siódmy roku to jest rozwiązanie o charakterze ustrojowym, które niekoniecznie musi być naśladowane przejmowane tak się nie stało, ale które ma nie tylko cienie tak teraz będą informacje w radiu TOK FM, ale po nich oczywiście wracamy do naszych rozmów Maciej Zakrocki i tam ponownie przypomina studio w Warszawie kompresor MH bielskiej w studiu w Poznaniu pan poseł Piotr Śliwiński rozmawiamy pretekstem do rozmowy zdarzenie, jakim było pobicie 8 września 2007 . roku Tadeusza Dołęgi-Mostowicza wtedy dziennikarze Rzeczpospolitej trochę powiedzieliśmy o mostowi powiedzieć trochę Gazecie, w której pracuje powiedzieć również o tym, trochę co pisze i chciałem zapytać pana przez Śliwińskiego tylko właśnie czy to jest czy to jest także rzeczywiście w tamtym czasie jest coś rodzaju takiej wojny niektórzy dzisiaj kojarzą, że media są tak strasznie podzielone spolaryzowane właśnie ta polityczna wojna przeniosła się również do mediów są dziennikarze, którzy się nie znoszą i nie niesie zarazem w 1 restauracji nawet nie podają sobie rąk tak jak tak jak politycy, jaka to jest atmosfera polityczna tamtego czasu myślę, że prezes helskiej może charakteryzować lepiej, gdyż ogląda zapewne całe spektrum cały cały zakres ówczesnych debat z punktu widzenia prasy kulturalnej czy literackiej, którą znam nieco lepiej temperatura i miejsce dla temperamentu piszących ówcześnie była bardzo wysoka, a miejsce sporo jeśli popatrzymy na związek przekonań estetycznych politycznych to tutaj bardzo łatwo pokazać jak lewica literacka spiera się z prawicą literacką jak argumenty polityczne czasami biorą górę nad artystycznymi jak się kogoś ceni to nie jest zjawisko nieznane później rzecz jasna jak się kogoś ceni, dlatego że dzieli się jego postawy polityczne światopogląd, a kogo innego z trudem dopuszcza do do głosu między wiadomościami literackimi prasę prawicową była prawdziwa prawdziwa przepaść dalej czytając recenzje tamtego czasu widać niesłychanie ostre ostre pióra wydaje się, że dzisiaj nie recenzuje my się w sposób tak efektowny, ale czas sami też oczywiście sposób tak dotkliwy tak bezwzględny kultura literacka, które się splata zawsze splatały z rzeczywistością polityczną tego, że danego czasu była wówczas znacznie większym stopniu niż obecnie centrum kultury szeroko rozumianej to to co się mówiło o książkach było tym najważniejszym co mówiło się o kulturze dzisiaj sporo co do tego mamy już uzasadnionych wątpliwości, więc wracając do ręki Dołęgi Mostowicza cały czas powtarzam młodego człowieka wówczas szukającego dla siebie miejsca także sposobów na przeżycie najzwyczajniej w świecie polemika ostrość ostre wypowiedzi te to były rzeczy, z którymi był naturalnie oswojony wydaje mi się, że ten atak z września tamtego roku musiał być dla niego zaskakujące w paru powodów po pierwsze nie był gwiazdą pierwszej wielkości to publicystyce polskiej jak słusznie będzie pan profesor miejsce, z którego mówił nie było najważniejsze metod mówił nie odstawał od tego co mówili inni, ale prawdopodobnie było tak, że wtedy, kiedy ta, że się do swoistej, a fani opinii publicznej, czyli niszczy się ów wielogłos powstający także dzięki dużej mierze dzięki mediom nie wybiera się najważniejszy wybiera się tych, których taki przypadek czegoś nauczy albo raczej obserwatorów czegoś nauczyć ostrożności, więc dobrze ustawić właśnie nie wróci do publicystyki tak jak ją uprawiał przez pewien czas na łamach Rzeczpospolitej nie tylko wróci i jako autor powieści wkrótce ta legenda biograficzne kładzie nacisk na to, że pobity dziennikarz pobity publicysta zemści się swoich oponent ach, pisząc książki niebywale krytyczne my czasem pasz fińskie istotnie bardziej popularne niż to co pisał jak dziennikarz tak tak, ale też analityczne i bardzo bardzo popularne to takim pytaniem oto między nimi dlatego tu do pana przez Rachwalskiego wracam, ponieważ gdzieś też trafił na informację, że wspomniany przez pana Stanisław Stroński był dwukrotnie pobity wcześniej bodaj 2005 . roku czy to rzeczywiście jest także taki był poziom tego konfliktu, że dochodziło do takich zdarzeń był bardzo ostro, bo tak bardzo ostro polaryzacja i tutaj 2006 . rok to tolerowali wiadomo wzmocnił, ale nie otworzył tego na poznańskiej po tych artykułach 2002 . roku swoich potrzeb po zabójstwie Narutowicza wyjechał z Warszawy się obawiał z kolei o zamach na swoje życie córce jeśli jest przepraszam jeśli mogę tylko tego problem PB z polaryzacją czy podziałami polega na tym, że bardzo dużo dziennikarzy to nie dotyczy naszego bohatera bierze udział w życiu politycznym doczytałem, że w tym Sejmie krok, który zaraz będzie wybrany wiosną 1928 zasiadał 44 dziennikarzy publicystów takich nie od czasu do czasu okazjonalnych wydających za pióro tylko redaktorów funkcyjnych albo dziennikarzy notabene w przypadku redaktorów zabraniała tego konstytucja, która zakazywała łączenia stanowiska tzw. redaktora odpowiedzialnego z funkcją poselską to miano mamy do czynienia z nałożeniem się czy współgranie 2 płaszczyznach tego co się dzieje w przestrzeni walki parlamentarny i tego co się dzieje przestrzeni walki o zaprzeczenie tego co nazywamy przynajmniej współcześnie też coś trochę zaciera kiedyś nazywaliśmy czwartą władzą, czyli dziennikarstwo staje się elementem władza nie będzie bardzo wiadomo, że będzie to życie polityczne zawsze znajdzie się przenosi się czy początkiem jest prasa czy początkiem jest Sejm skoro w obu tych przestrzeniach funkcjonują te same osoby pan profesor chciał coś dodać tak tak to tak na potwierdzenie tego był jednak czasy, kiedy za publikowanie wierszy można było mieć procesji można było pójść, a każdy będzie ta groźba była bardzo realne do więzienia mam namyśli 2009 . Rocki słynny wiersz Juliana Tuwima do do prostego człowieka, który wywołał piekło piekło oskarżeniu o pacyfizm demontowanie ducha Narodowego o o dalsze windowanie świadomości o brak patriotyzmu to było to był najładniej najłagodniejszy zarzut, ale tenże autor parę lat później w balu w Operze pokaże to, o czym powiedział pan profesor to blokowanie elit politycznych wojskowych ekonomicznych religijnych i także elit dziennikarskich tej tej rozległej trudnej to do oszacowania grupy osób kształtujących, czyli de facto narzucających ludziom pogląd na świat to to jestem bardzo jednak wyraziście pokazane ten ten dziennikarz jako majster od ideologii, którą zaszczepia zaszczepia swoim czytelnika odbiorca romantyk refleksjach kiedyś teatr stary w Krakowie wiele lat temu zrobił na rocznicę niepodległości spektakl sen bez grzeszne i ten spektakl kończył się taką formę kabaretu głównie teksty były ze skamandrytów wsi, kiedy publiczność wybuchała śmiechem przypięcie 1 kolejnego skeczu pojawiało się punktowe światło na Jerzego szturm, który mówił, że to było napisane w dwudziestym, który tak wszyscy odbierali, jakby słuchali coś współczesnego, ale to taka tylko refleksja do pana stracha bliskie chciałem się zwrócić teraz, żebyśmy zamknęli kwestie samego pobicia, ale przede wszystkim, bo rozumiem że, że mimo wszystko, że być może władza stała za tym pobiciem no to jednak jakieś śledztwo się odbyło i i co śledztwo się odbyło i sprawcy zostali wykryci została, ale została powołana komisja zaś trzeba powiedzieć coś dobrego ówczesnych ówczesny dziennikarz czy publicystyce to co się stało było kolejnym wypadkiem został po raz drugi dotkliwie pobity 2007 . roku Adolf Nowaczyński, a jeszcze przedtem daleko mniej znany dziennikarz z Katowic taki redaktor Dziennika Polonia notabene to jest także pisma Korfantego wody są zabawki uznano, że mówi o środowisku dziennikarskim, że to jest dowód zdziczenia obyczajów i przeciwko pobiciu Dołęgi protestowała także prasa rządowa w tym także takie osoby, które będą lada moment już z tym obozem wyraźnie identyfikowany klub Narodowy w Sejmie z powoła komisję śledczą, która miała tę sprawę wyjaśnia ona żadnego do żadnych konkluzji niedoszła w każdym czasie uznano, że ten proceder jest godny potępienia i wzniesiono się na ponad poziom niechęci wasi niewiele to załatwiło, dlatego że nos Baczyńskiego zwolnienie nie drugi o czas później po raz kolejny trzeci pobity i brutalizacja życia polegająca na 6 na redakcję na wrzucaniu na wybijaniu okien na przesuwaniu ładunku wybuchowego redakcji to wszystko trwało do roku 1939 natomiast ataki na dziennikarzy dobry byle nie skończyły się, ale w każdym czasie ten ten grasujący po Polsce nieznany sprawca jakoś przestał być tak aktywny jak by jak dotychczas, ale śledztwo, które prowadził prokurator Siewierski jednak przybliżało wyobrażenie o tym kto mógł być czy ktoś stał za tym pobiciem, bo tam jak znalazł świadków tego pobicia to oni okazały się zapisali numer rejestracyjny samochodu, do którego wrzucono Mostowicza wywieźli okazało się, że to samochód wojewody Poleskiego Jana Krasińskiego no, więc tenże prokurator również z nim rozmawiał przyznał, że tego dnia w Warszawie, ale nie jeździł po mieście zostawił to miasto w garażach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych chętnym prokurator przesłuchiwał kierowcę i tam znowu stwierdzono ślady odkręcania i ponownego przykręcania tablicy rejestracyjnej i wreszcie dziś tam nic do kłębka tenże prokurator dociera do komendanta pojechał do komendanta głównego policji i płk. Janusza jak rym Malewskiego no i innym coraz bliżej wyglądało na to, że jednak za tym za tym pobiciem stoją ludzie ewidentnie obozu obozu sanacyjnego miał tym samochodem kierować w czasie, kiedy go widziano por. Bolesław Kusiński były żołnierz Legionów dając chwili, choć oczywiście oznaczono jako tako powiadomienie warto z tym trudno polemizować z żadnych dowodów bezpośrednich nie było nikogo nie wskazano natomiast jeśli Dołęgi mostowi został pobity za teksty polityczne, które pisał produkt, a wszystko wskazywało że, że tak jeśli wzrost jeśli był osobą dziennikarzy o poglądach był identyfikowany czy lokalizowanych w tej części pracy, która po 2006. roku jest pracą opozycyjną to ktoś mógł to zrobić no tak to mówi, dlatego że prokuratura umorzyła śledztwo w sposób tak do owoców nowy w poszukiwaniu być może też pewnych pewnych analogii panie profesorze czy pan o tym, powiedziała czy też jakiś rodzaj strachu przed dziennikarstwem no bo chyba nie jeśli weźmie pod uwagę co dalej Dołęgi mostowi pisze czy jednak jakiegoś, jakiego zniechęcenia z jak pan co spowodowało, że on rzuca dziennikarstwo na rzecz wpisania nie był dziennikarzem bardzo długo tak jak mówiłem trochę trochę przypadku ja się tego tego zajęcia jeśli chciał pisać to takie formy, jakie miał do dyspozycji całą pewnością nie mógł usatysfakcjonować bycie pisarzem to była jednak inna wówczas możliwość inna pozycja, ale to, że istnieje jakiś, jaki siłą w tym jakiś związek między tym co się wówczas zdarzyło, a jego pisarstwem pokazuje charakter jego pierwszy książek Iwony ostatnie brygada to też to są książki nie najlepszy w jego w jego dorobku, choć ostatnie brygady jest jednakowo interesujące to są książki, które pokazują patologie życia społecznego w takim wąskim szerokim znaczeniu to są książki oportunizm jako zasadzie społecznej takim oportunizm dziedziczony w z pokolenia na pokolenie, które w, który to, które to podstawa jeśli staje się zbyt powszechna niszczy niszczy społeczeństwo, więc to była taka przemyślana tezę jak myślę dotycząca dotyczące tego co nas trapi nie tylko na powierzchni na na poziomie incydentów, ale głębiej, a ostatnia brygada już bardziej bezpośredni sposób pokazuje proces generowania się tych środowisk, którym słusznie przypisuje się zasługę, ale też takich, które sobie niesłusznie tę zasługę przypisują same przy odzyskiwaniu niepodległości przez przez Polski ostatnia brygada to nie pierwsza druga Nieciecza to jest brygada karierowiczów po takiej liczył ludzi cynicznych żyjących z pamięci o wielkim czy jej wielkiej idei żyjących z romantycznego sztafażu, ale w sposób niegodziwy to bardzo krytyczna krytyczny obraz elit politycznych ówczesnego ówczesnego kraju i wydaje się, że nie sposób było pomylić czytając książkę o kim do Boga zostawić mówi, a rzekłbym on mówi trochę to samo co w felietonach ten fragment, który pan za zacytował, że ci są anty demokratycznie jawnie, a ci niejawnie ci nasi niejawnie jest rozwinięty i pogłębiony jednak uważam, że głęboko głęboko dość sięga w tych swoich pierwszych książkę to zresztą można, by powiedzieć na koniec tej części, że ta ostatnia brygada jest takim okresem przejściowym, ponieważ opublikowała ją właśnie wspomniana przez pana profesora cha bielskiego Gazeta z Katowic Polonia więc, więc taką mamy taką klamrę, ale teraz są informacje w TOK FM po wracam historię Polski Maciej Zakrocki dzień dobry czas jeszcze zaproszę państwa na trzecią część audycji historię Polski w studiu panowie profesorowie Rafał Chyliński w Warszawie Piotr Śliwiński Poznaniu rozmawiamy o Tadeusz Dołęga-Mostowicz czuł skończyliśmy na tym, że już nie jest dziennikarzem, ale pisarzem i zaczął pisać pan prezes Śliwiński wspomniał o tej pierwszej książce, która stała się może właśnie bardziej już głośna ostatnia brygada, ale ta wielka popularność przynosi kariera Nikodema Dyzmy te są 3002 . znana świetnie w Polsce, o czym najlepiej czytać książki, ale też dobry był serka powiem bowiem swoją opinię Roman Wilhelmi w roli Dyzmy wiele powiedzonek fragment przyszło nawet do naszego języka potocznego no i tu mamy moment, w którym publicysta dziennikarz jest pisarzem, ale takim pisarzem badali politycznym pan pan pani profesor wskazuje na to, gdy ma wskazuje taka książka chyba ostatnio przed wojną pamiętnik pani pamiętnik pani Hanki, która dla dobrze proszę mnie skorygować okazał się 3030 wyłoży na wasze 3009 . roku, która została zresztą sfilmowana sześćdziesiątym trzecim roku na tym zmień nazwę zmieniono scenariusz to znaczy wyposażono ten tekst takie niesłychanie anty sanacyjne z perspektywy peerelowskiej już elementy, ale paradoks polega na tym, że sytuacja polityczna, bo chciałby o tym, wspomnieć sytuację polityczną się zaostrza to znaczy mamy do czynienia z coraz większym ubytkiem demokracji albo z coraz wyraźniejszy stosowanie w kierunku takiego modelu autorytarnego co nie przeszkadza czy nie powoduje, że Dołęgi Mostowicza napotyka na jakiś szczególny kłopoty w tym, żeby ten system polityczny, a Jeślinie dyskwalifikować krytykować oczywiście w formie łagodniejsze, bo też ma jest ukrytą krytyką, ale niektóre postaci są na bieżąco rozszyfrowane to znaczy pułkownik gwarę da jest identyfikowany z na 1 z najbardziej popu popularnych takich szczególnych osób w obozie władzy to znaczy myślą o pułkowniku potem generale w Wieniawie długo śląskim to samo można opowiedzieć o pamiętnik pani Hanki, który z kolei w niedzielę lepszym świetle stawia bezpieczeństwo wewnętrzne polską politykę zagraniczną kolejny paradoks jeśli to jest paradoks widziałbym w tym, że Dołęga mostowi staje się osobą niesłychanie zamożne przez to znaczy tak dziś wyczytałem zarabiał 15  000 miesięcznie podczas gdy pensja wojewody wynosiła 900 zł, a premier rządu zarabia 1800 nowych niewyobrażalnych pieniądze na to składały wpływy z książek te te książki, o ile wiem nikt nie wie czy wszystkie on drukował zaczyna od druku w odcinkach, a potem nasze ukazywał wydania zawartych na film przecież on się bądź jest chyba najwybitniejszym pisarzem, o którym można powiedzieć, że naj w najbardziej udany sposób sprzedaje można to, że w cudzysłów swoją twórczość w kinie nad na te filmy także oni się cieszą nie mniejszą popularnością niż książki, na podstawie których są kręcone, więc jego pozycja, choć miał też propozycje schylił Łucji otwierały się przed nim perspektywy bardzo lokalne takie urzekające i porywające ze treści Emu pisarzy inni pisarze nie tylko tych pieniędzy tych tysięcy tutaj różne źródła mówią o różnych kwotach, ale za każdym razem są olbrzymie, bo tylko pojawia się pytanie właśnie chciałbym tutaj ważna w życiu poczytność te no właśnie ale, ale jak to się wszystko ma do tej historii jego wcześniejszej, kiedy w mniej znaczącej Gazecie ostro pisze o obozie władzy i zostaje pobity, a w momencie, kiedy tu pan przez Fabiański mówi nawet ta władza za zaciska coraz bardziej to dotąd pięść czy pętle demokracji na dach na niektórych się jak zaczyna wydawać właśnie książki, które stają się szalenie popularne filmy jeszcze bardziej popularyzują oni są bezlitosne dla obozu rządzącego, czyli właśnie moment, którym ktoś staje się tak strasznie popularny powoduje, że jednocześnie staje się w jakim sensie bezkarny części tak, ale musimy musimy wziąć pod uwagę pewne korekty uczynić ostatnia brygada oczywiście kariera Nikodema Dyzmy wreszcie pamiętnik pani Hanki ostatniego siedemnasta powieść to są rzeczni koniecznie typowe dla całej tej twórczości tym te pieniądze, o których mówimy i poczytność ogromna to są pochodne powiedzmy znachora doktora wilczura prokurator Alicji Horn różnych rzeczy po powstałych w ciągu tych zaledwie paru lat był niesłychanie pracowity bardzo skuteczny my, które mają jednakowoż inny nieco przynajmniej inny charakter we wszystkich społeczeństwo znajduje się w kryzysie dr Murek, który zredukowany prawnik, który traci traci pracę to społeczeństwo nie jest w stanie zadbać nawet od tych, którym pomogło się wykształcić fabuły kryminalne w jego prozie pokazują świat skorumpowany świat, w którym na wielką karę przekręty są nie tylko możliwe, ale w pewnym sensie naturalne, więc on krytyczny jest wszystkim, ale co pisze tak można powiedzieć przy tym można się uprzeć nawet wtedy, kiedy pokazuje, że taką ciemnotę która, która przesłania tę propagandę nowoczesności dość przecież wówczas intensywną tyle jednak, że systemu politycznego najmocniej i masie w tych książkach, o których do tej pory po wiedzieliśmy przy tym kariera Nikodema Dyzmy jest od samego początku rozpoznane jako powieść polityczna, ale rzadziej czytana jako powieść kluczem, choć to możliwe rzecz jasna, o czym wspomniał profesor natomiast raczej czytana jako satyrę satyra na współczesną Europejską wizję polityki nad na te dążenie do tego, by oddać się pod opiekę silnego człowieka silny człowiek potrzeba silnego człowieka jest to bardzo często przewijający się w tej książce moty w stan społeczeństwa, które nie jest zdolny rozpoznać ludzi wartościowych od hochsztaplerów albo też, bo wyznanie jest hochsztaplerem sensie ścisłym jest człowiekiem, którego poniosła fala nieporozumień, a później ta potrzeba by raczej dezorientacja niższe zdefiniowany cel ludzi decydujących o kształcie ówczesnego ówczesnego życia pisma jest leniem dys dys jest, aby uliczny izba izba jest Dyzma trochę przez przypadek wręcz wydziały dla samego siebie bywa bywa zaskakujący ten stan anomii takich takiego kryzysu głębokiego kryzysu 2 wartości braku znaków orientacyjnych, które pozwoliłyby pozwoliłyby stwierdzić, kto co sobą reprezentuje nieprzypadkowo to wariat w tej powieści widzi trzeszczą prawdę i realistycznie tak kim jest kim jest Dyzma, więc to jest ten rodzaj krytyki, który wykracza poza doraźny wymiar politycznego sporu o to, że rząd zwoleński także już po niemieckich dal tak to jest wasza krytyka fundamentów, a raczej albo raczej rozkręcony fundamentów braku nieomal podmytych podbitych podstaw ówczesnego ówczesnego świata, więc władza mogła mówić to władze w ogóle to społeczeństwo w ogóle to w pewnym sensie nie do nas znajduje się, więc to jest ta polityczność taka nieczytelna tak jak czy czytelność politycznych będzie to tu pojawia się sprawa związana z końcem życia Tadeusza subwencji Dołęgi Mostowicza patrzy na pana profesora cha bielskiego, bo to oczywiście można przecież jest też element tak wino, że tego typu pisarz powinien właściwie może tak zginąć i trochę tajemniczo trochę sensacyjnych okolicznościach, ale po pierwsze, właśnie czy już tak na 100 % wiemy jak to się stało, ale po drugie w kontekście całej tej naszej historii po postawił takie pytanie może trochę naiwne jak to jest życie, który tak bardzo krytyczny wobec tej Rzeczypospolitej wkłada mundur i chce bronić się trochę musiał w końcu to on został poddany mobilizacji dla znalazł się w wojsku w wyniku mobilizacji, a ja spotkam się z informacją zastrzegł, że był kapralem nie wiem w jakim stopniu skończył kampanię 1920 roku na tanie to nie jest istotne, więc bez względu na stosunek no ale czego broni w roku 1939 broni Polski bronić niepodległości nie broni do Polski sanacyjnej czy tej Polski, z którą się nie żył piórem biurem literackim czy piórem publicystycznym, ale dostrzegam w tej okoliczności nie do końca znane po kilka wersji kilka scenariuszy jak to się mogło wydarzyć coś symbolicznego pan zresztą trochę o tym, wspomniał co do od ginie są różne daty, ale one wszystkie są po 17 września, czyli po wkroczeniu wojsk sowieckich znalazłem taką informację opublikowaną w Londynie, jakoby przez świadka rządzą, bo w takim oddziale, który bronił czy nie będzie tyle broni osłaniał przeprawy na Czeremoszu ów kota już po czy dwudziesty lub 2002. 2001. rząd już pierwsze granicach Rumunii rząd Gerharda już tak już Polska instytucjonalna uczył ono polityczna już jest poza ten oddział zostaje ją i wg tej relacji do Troszyna, która zostaje wysłany jakiś bardzo prozaicznej celu po posiedzeniu i tam się natykam na pierwsze oddziały sowieckie, które otwierają ogień w ten sposób ginie, więc bez względu na to czy to się dzieje dwudziestego 2002 . czy może trochę wcześniej czy rzeczywiście taki był scenariusz jest jeszcze coś poruszającego to znaczy, jeżeli jest widzę w tym jakąś taką ciekawą zajmującą klamra zamykająca jego życie symboliczne dla jego biografię także dlatego coś z polską część ciało zostało niektórzy mówią, że być może jeszcze 1 z takich, którzy mówią tu oddaję panu głos mamy jeszcze niecałe 4 minut i na zamknięcie tej naszej dzisiejszej powierzchni, którzy ją, że może nawet tam dziś kręcił przy ekipie rządowej właśnie przekraczających granicę z Rumunią, bo ale, że premier Sławoj Składkowski go nie wymienił w nazwisku właśnie tych osób blisko ekipy rządowej to może, dlatego że nie lubił tak nawet już może za bardzo naciągana teoria pan złośliwi tekturowe teksty tak człowieka nie nie wyjechała zginę taki stek również wersja, że próbował pomóc w organizacji ludności miejscowej no właśnie o to żeby, żeby zaopatrzyć się w żywności że, że kula tego radzieckich żołnierzy była przypadkowa nie dojdziemy ja próbowałem zresztą do tego dojść, ale swego czasu otrzymałem parę listów od różnych osób mających przekonanie, że ich opowieść o tym jak Umer Dołęga-Mostowicz jest prawdziwa tych prawdziwych wersji tych prawdziwych opowieści było było parę więc, więc pewnie nie da się tego stwierdzić natomiast jestem jestem coś symbolicznego i powiedział pan był bardzo krytyczny wobec ówczesnej polskiej ligi i umiera w mundurze w obronie tejże taktu toby się sprawdziło powiedzenie podaje, że lorda Chesterton, że prawdziwy patriota nie jest nigdy zadowolony ze swej ojczyzny wbrew temu coś się czasami mówi, zwłaszcza co lubią mówić ludzie sprawujący władzę i pragnącym jeszcze władze tej władzy więcej niż mają to to po pierwsze po drugie w jego poczynaniach tek, że pisarskich jest tyleż tego romantycznego anturażu tego kogoś, kto tam przez Wilno wschód Kijów dociera do Polski tak wysadzony z siodła przez historię co takiego pozytywistyczne ego pozytywistycznej to przeciwstawienie jest oczywiście sieni upraszczające pracowitości i jakiegoś skupienia które, które towarzyszyło jego życiu miał podobno piękne wielkie mieszkania, ale w gruncie rzeczy zajmował się przede wszystkim pisaniem n p . Gombrowicz młody czuł się pod wrażeniem czuł się, jakby na swój sposób wyzwany przez fenomen Mostowicza kogoś, kto potrafił być zawodowym pisarzem mógł się z tego utrzymać żyć na wysokiej stopie mieć prawdziwych i licznych Czytelników także postawić 3009 . roku publikuje w odcinkach powieść, która miała być świadectwem odrobienia lekcji stoicie, a mianowicie powieść opętani, która w, które potem my urwała rzecz jasna z powodu z powodu wyjazdu wojny wyjazdu Gombrowicza i wojny, więc kiedy myślimy o władzę zostawić to w moim przekonaniu nie tylko o tym co jemu samemu się zdarzyła, ale również o tym co w paru bardzo wartościowych książkach, bo takim taką książką jest kariera Nikodema Dyzmy taką książką spędzi pani Hanki jeszcze parę jest taki archetyp licznych popularnych powieści, które mówią o tym co w ogóle można zrobić opowieścią one bardzo interesujące, ale też też w tej postaci jest sporo powodów do namysłu nad tym czym była i czy mogłaby być czy może być nadal być może literatura to jest coś co co nie przestaje mnie interesować literatura w latach trzydziestych była dużo mądrzejsza niż języki publiczne niż dyskurs publiczny niż propaganda niż edukacja niższe rozmaite przedsięwzięcia, których celem było ukształtowanie obrazu Polski do wewnątrz na zewnątrz, ale to już pani prof. Jerzy rosnącej wsi, bo cesarstwo owej Polski która, która po zaborach wstała z kolan Polski Polski która, którą stać było na dach samoistną ości tak dalej tak dalej prawda to jest panie profesorze już temat na inną audycję, ale byli bardzo lekarz, ale bardzo pan zainspirował w każdym razie być może 20 września niektórzy z nas pomyślą sobie, że to mamy 80 rocznicę śmierci Tadeusza Dołęgi Mostowicza mam nadzieję, że tę postać udało nam się ciekawy sposób dzisiaj przybliżyć 8 decybeli pan Rafał Zabielski to dziękuję dziękuję panu sir Piotr Śliwiński studia w Poznaniu dziękuję raz jeszcze Maciej Zakrocki życzę państwu miłego wieczoru zaprasza teraz informacje w TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!