REKLAMA

Abdykacja Jana Kazimierza

Data emisji:
2019-09-16 22:00
Audycja:
Wieczór - Karolina Lewicka
Prowadzący:
Czas trwania:
47:58 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

wieczór Radia TOK FM się teraźniejszy królowi nie może uprzykrzyć żywot przekonuje Hetman Sobieski, bo żyje sobie jak w seraju tureckim niedawno z życiem doczesnym pożegnała się królowa małżonka śmierci Marii Ludwiki wstrząsnęła Janem Kazimierzem, ale na krótko trzymany pod pantofel teraz ugania się za każdą oddaną służącą romanse pochłaniają go bez reszty alkowy nie wychodzi trzeba, aby król abdykował uciekł albo zostanie wypędzonych jeszcze 1 z duchownych, Rozwiń » bo nie troszczy się on nic niczego nie podpisuje audiencji udziela państwo stanęło król odnoszą, a odzyskawszy wolność osobistą zapragną jeszcze większej swobody tym razem od monarszego obowiązku podobno tęsknią własnością, że tak długo na tym tronie siedzę wierzcie mi, że mnie drugie tyle zwami rzeczy wyraźnie obrażony na Sejmie wielką rzecz uczynić, gdy mnie uwolnić cie, że będę miał spokój plotka o możliwej abdykacji lotem błyskawicy idzie przez kraj Szlachta reaguje rozmaicie jednak sejmiki wieszczą nieszczęście dla narodu inne nakazują Hamlet bazujące władcy od razu na 3 wiatry przegonić Jan Kazimierz jeszcze parę miesięcy zbiera się w sobie aż w końcu ogłasza, że będąc zdrowym ciele umyśle z powodu swego podeszłego wieku oddaje władze stanu Rzeczypospolitej i masowej Mikołajowi Proszowska jemu marszałek Sejmu Stefan Czarnowski raz jeszcze wzywał króla do zmiany decyzji bezskutecznie izba poselska uderza w szloch król też płacze i to tak rozpaczliwie, jakby nie z własnej woli abdykował Alego obalali siłą mowy nie daje rady dokończyć wręcza go podkanclerzy Olszowski przypomina niedawne słowa Jana Kazimierza niszczących kłótniach, które nie będąc zażegnany mi mogą się fatalnie przeciwko krajowi obrócić Moskwa i rusz odwołają się do ludów 1 z nimi języka i Litwy dla siebie przeznaczą granicy Wielkopolski staną otworem dla Brandenburgii czeka przypuszczać należy, iż całe Prusy sortować chce wreszcie do austriackiej spoglądający łakomie na kroków nie opuści dogodnej dla siebie sposobność i przy powszechnym rozerwaniu państwa nie wstrzyma się od zaboru jeszcze tylko królewskiej ręki ostatnio przez posłów całowanie i już koniec jak Kazimierz bocznym wyjściem opuszcza zamek wkrótce wyjedzie do Francji jest 16 września 1600 sześćdziesiątego ósmego rok wieczór Radia TOK FM jest z nami już w studiu prof. Wojciech Kriegseisen dyrektor Instytutu historii mienia Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór pełen dobry wieczór państ w dziś 350 pierwsza rocznica abdykacji Jana Kazimierza ostatniego z awansów, który na tronie polskim spędził 20 lat i nie był kandydatem do tego tronu polskiego oczywistym na nim kończy się także dynastia Wazów 1 władca w dziejach, które dobrowolnie zrzekł się strony mamy jeszcze Wlazłego, który uciekł do Francji ale zanim o tym jak abdykował to porozmawiajmy właśnie o tym jak ta droga jego tronu wyglądała, a wcześniej może do bycia księciem Kurlandii albo wice królem Portugalii miał taką w czasie sprawowania stanowisk hiszpańskim admirałem nie wiem czy nie potrzeba sprawowania stanowisk, ale na pewno przy całym moim od razu muszę przyznać braku sympatii do tego władcy to jest historiografii polskiej od dawna taki współczesną dyskusję, a czasem spór na temat oceny władców elekcyjnych no i Jan Kazimierz w tych ocenach nie wypada najlepiej, mimo że Henryk Sienkiewicz no bardzo brązowi to postać u Sienkiewicza Kazimierz wypada pozytywnie jako pozytywny władca no i powinno dotrzeć pod strzechy to cud na niej Sienkiewicza dawno dotarł pod strzechy już tam zostanie na zawsze, ponieważ opinie historyków nie są bardzo skuteczne zwalczanie tego rodzaju mitów może to nie jest mit, ale tego rodzaju sądów czy przesądów wracając do Jana Kazimierza urodził się jako syn Zygmunta 0302 . małżeństwa jego matką była bardzo księżniczka wzdłuż zamka czy księżniczka Stryjska Konstancja osoba bardzo ambitna, która była siostrą pierwszej siostrą pierwszej żony Zygmunta trzeciego Anny tak, ale zostawmy te koligacje, bo to trzeba powiedzieć to był jednocześnie siostry późniejszego cesarza Ferdynanda córki Karola syryjskiego i t d. koligacje ale, gdybyśmy przez Bawarię zaś dość, że z Anną miało Zygmunt Władysława z Konstancją Jana Konstanty usiłowała rzecz jasna najpier w forsować na stanowisko Konstancja Rosena Konstancja, która współpracowała, jeżeli można tylko określiły królewską żoną Rzeczypospolitej funkcję królowej nie było do określona nie był osobą ambitną i usiłowała Jana Kazimierza swojego najstarszego syna wykreować na następcę tronu ojca nieformalnie 2006 . roku na Sejmie doszło nawet do dyskusji na ten temat rozeszło się wiadomość, że królowa ze wsparciem takim nieformalnym Zygmunta trzeciego forsuje przygotowanie do elekcji vivente Regio, czyli za życia króla jego następcy właśnie Jana Kazimierza i to spalił Jana Kazimierza no bardzo długie lata, ponieważ był on postrzegany przez szlachtę, która jeszcze wtedy odkrywała decydującą rolę w polityce znaczną część magnaterii, odgrywając coraz większą rolę wpolityce był postrzegany jako taka kreacja królewskiej żony, czyli coś niekoniecznie przyzwoitego kobieta go wypycha na stanowisku, że ta na poza tym konkurent własnego brata co w dłoni lojalna Władysław późniejszy król Władysław późniejszy Władysław czwarty cieszył się już wtedy też znaczną popularnością wśród szlachty wśród magnaterii, gdzie miał prywatnych osobistych przyjaciół w związku z tym Jan Kazimierz po 16002006. roku proszę pani też, że to było bardzo młody człowiek już w 1600 dziewiąty, o ile pamiętam, czyli miał 17 lat no mogły mu te plany w głowie przewrócić 17 latką różne rzeczy łatwo się w głowach roją Jan Kazimierz znalazł się po tej klęsce planów królowej Konstancji sytuacji nie do pozazdroszczenia powiedziałem nie bardzo za nim przepada, ale staram się rozumieć takie amatorskie psychologizowania no był młodszym bratem naturalnego jak się okazało kandydata trudno w związku z tym należałoby poszukać jakiegoś godziwego zajęcia miał majątek po rodzicach dawały niezależność finansową względną względów nie był on bardzo ten ten majątek dopiero po śmierci matki odziedziczył brat Żywiec to go ustawiły koszty finansowe, ale na 3 starostwo Żywieckie, który był prawą królowej Konstancji, ale przede wszystkim rola podwójnie dwuznaczna syn monarchy lekcyjnego, więc nie dynastycznych my mówimy dynastia Wazów tak naprawdę były to dynastia, bo Zygmunt trzeci jego następcy byli ojcami wybieranymi, a więc hierarchii władców europejskich no i 6 tam na szarym końcu i do tego jeszcze no wiecznie skazane na bycie tym drugim i stąd jego dość z dzisiejszego naszego pewni punktu widzenia żenujące zabiegi o to, żeby się, żeby zostać kimś, żeby zostać kimś szybszy wylansować swych CSU mówił nie wiem o świecie ówczesnym ówczesnych dworów europejskich nie było to niczym szczególnie w świecie katolickich dworów europejskich nie było niczym szczególnie żenującym to, że ktoś ubiega się tytuł kardynała i tym kardynałem przez chwilę nawet jest on był tym kardynałem przez rok przez 2 lata po czterdziestym ósmy roku po śmierci Władysława czwartego zrezygnował, ponieważ przysługiwał mu tytularny tytularnego odnosi króla szwedzkiego nic nie być jednocześnie karty dach w kościele katolickim i tytularnym partnerem tytularnym królem Szwecji, ale przedtem była ta sprawa przedtem były jeszcze służba w armii austriackiej w w okresie wojny trzydziestoletniej nie były to wielkie sukcesy gdzieś temu na czele takich ochotników polskich i jakiś austriackiej Kawalerii dowodziły kosz 11 jednostką realizacji, ale nie były to żadne wielkie wojskowe wojenną osiągnięcia potem była ta próba też wszystko przez Habsburgów wszystko wie wskutek koligacje ami rodzinnymi wice królestwo Portugalii to znaczy służba królowi hiszpańskie, który jednocześnie obiecuje nowe też tytularnie admirałem nie było żadnych kwalifikacji do dowodzenia flotą hiszpańską, ale trudno tutaj nieszczęśliwy wypadek okrętowa się samotną Hallera była burza wyrzucono go na brzeg francuski tak schronili się schronić się na brzegu francuskim no i władze francuskie, które w Francja była wtedy w stanie wojny hiszpańskiej w związku z tym w związku z tym władze francuskie kazały aresztować tych tych prawie rozbitków no jak się okazało, że 1 z nich jest Habsburg Scheme dostojnik dostojnikiem w służbie mazurskiej, a jednocześnie synem króla polskiego, który wtedy bardzo intensywnie wojny trzydziestoletniej wspiera Habsburgów i korzystając z tej okazji z tego, że mu wpadł w ręce brat władcy polskiego kardynał Richelieu postanowił tego władcy polskiego czy Władysława czwartego nieco przycisnąć i królewicz 3 gazet 2 lata przesiedział tam nie było to żadne ciężkie więzienie do Loch straszny ale, ale w takim areszcie honorowym przesiedział się 2 lata dopiero poselstwo Gosiewskiego, o ile pamiętam i tam dają pewne gwarancje polityczne spowodował spowodowało jego zwolnienie i tu jesteśmy w momencie decydującym w pokoju czy się wcześniej jest próbował być jest wstąpił do nowicjatu jezuickiego wycofał się potem ten teren ten tytuł kardynalski no wszystko tutaj robi wrażenie takiego trochę miotania się w poszukiwaniu jakiegoś, jakiej stabilizacji jakiegoś jakiegoś zajęcia na odpowiednim poziomie na czterdziestym ósmym roku umiera Władysław czwarty, ale dodajmy, że jeszcze wcześniej Władysław czwarty dorobił się Senat co znacząco znowu oddalała możliwość pozyskania Korona, ale potem chłopczyk umiera tak, ale ten ten następca 3 czy w spodziewane następca w wieku kilku lat umarł od siódmego roku życia raptem dożył ten syn Władysława czwartego i inny arcyksiążę znaczki austriackiej Cecylii Renaty i naturalnymi kandydatami do tronu stają się 2 bracia 2 przyrodni bracia Królewscy Jan Kazimierz jego młodszy brat Karol Ferdynand postać idei Kazimierz w Polskiej historiografii kilka opracowań dość szczegółowych jego panowanie nawet jego osoby o tyle jego młodszy 4 lata brat Karol Ferdynand tytularny biskup wrocławski jednocześnie biskup płocki, a postać szczególnie dla w Warszawie na Mazowszu powinna być interesująca i szanowana, bo sądu amator Mazowsza rezydował w Broku Wyszkowa jako biskup płocki z tym, że tytularny biskup płocki nie był święceń kapłańskich miał tylko diakona co cudnie nie jest święceń kapłańskich w kościele katolickim i Karol Ferdynand jest postacią bardzo interesująco, bo to był chyba jedyny z tego pokolenia obrazów człowiek, który nie chce, żeby się zabrzmiało nieładnie, ale miał zdolność do robienia interesów, ale pozytywnym sensie tego słowa zostawił sobie największy majątek i Władysław czwarty ze względu na obowiązki królewski był zmuszony był być utracił szansę wydawać znacznie więcej niż niż w cudzysłowie zarabiał Jan Kazimierz także był w długach, a Karol Ferdynand, czerpiąc dochody z diecezji wrocławskiej, która podlegała archidiecezji gnieźnieńskiej, ale była terytorium było pod panowaniem habsburskim stąd ta nominacja Biskupia to mu jeszcze ojciec załatwił jeszcze Zygmunt trzeci, a następnie Zygmunt trzeci wbre w zresztą zasadą kanonicznym mianował go oraz czy spowodował jego mianowaniem biskupa płockiego był jednocześnie biskupem 2 diecezji nie będąc duchownym w kościele katolickim przy będąc kapłanem katolickim obowiązki religijne w tych diecezjach pełnili i jego sufragana wie on sam rezydował, bo w Warszawie albo na Mazowszu właśnie był właścicielem lub Pułtusk kich księciem pułtuski jak to czasem nazywano i rezydował albo w Broku albo w Wyszkowie, gdzie zresztą w Wyszkowie umarł tam został taki pomnik ku jego pamięci 1 z licznych w Polsce autentycznych takich pomników z epoki baroku znacznie znacznie mniejszy niż korzystać z funtem w Warszawie, ale ten sam ten sam sposób upamiętniania i ci 2 bracia w czterdziestym ósmym roku po śmierci Władysława czwartego, zgłaszając swoje kandydatury do tronu i wygrywa wygrywają Kazimierz wygrywanie, dlatego że był lepszy mądrzejszy czy czymś więcej zwolenników tylko, dlatego że komuś, lecz po prostu wycofa w pewnym momencie nie wiemy, dlaczego się wycofał projekt to popularne wśród szlak tak był popularny wśród szlachty z Szlachta litewska znacznej części jeszcze wtedy ewangelicka nie bardzo chciała popierać nie bardzo chcieli popierać biskupa wrocławskiego płockiego, bo się obawiał wzmocnienia intensywności kontrreformacji, ale to nie znaczyło, że przepadali za Janem Kazimierzem, który też był bardzo prawo wiernym katolikiem takie austriacki rodzinnej powiedział takiej syryjskiej nawet czy z tą linią na graczu bardzo ortodoksyjnie katolickiej linii Habsburgów no i w ten sposób i w ten sposób Jan Kazimierz został królem Polski i później w zakresie znacznie późniejszym jego inicjały Joanny skazani już Rex, czyli CR zaczęto wyjaśniać jak w ogóle się kompromitacji średni, czyli początek nieszczęść Królestwa, bo jeszcze Jan Kazimierz nie zdążył zostać królem jak wybuchu usług panowania Władysława czwartego powstanie Chmielnickiego i to pociągnęło za sobą cały szereg konfliktów np. wojnę polsko-rosyjską np. wojnę polsko-rosyjską np. wojna polsko-szwedzka zaraz potem do tego jeszcze wojny polsko siedmio Grodzką i wojny polsko brandenburskie to wszystko to wszystko Sienkiewicz nazwał potop wstąpił na tron Polski w wieku 40 lat poślubia wdowę po swoim bracie Ludwikę Marię Gonzagę małżeństwo Władysława i Ludwiki podobno nie było udane jak było Ludwik koło i z Janem Kazimierzem podobno za młodu mieli romans w Paryżu takie plotki krążyły, że z, że jak Kazimierz po zwolnieniu z więzienia steru przez pary wracał do do Rzeczypospolitej podobno miał tam spotkać Ludwikę Marię czy Maria Ludwika gość tego co się naprawdę nazywała księżniczkę Never 3 i pochodzącą z francuskiej gałęzi rodu Gonzagów władców Mantui nie wiem szczerze mówiąc nie wydaje się to jakoś szczególnie szczególnie istotne w każdym razie znali się potem kiedy Maria Ludwika Jerzego Ludwika Maria została żoną Władysława czwartego drugą żoną Władysława czwartego 2 lata przed śmiercią króla tak na pewno jakieś tam kontakty między nimi były, ale najważniejsze to, że wsparcie Ludwiki Marii było 1 z elementów promocji i Jana Kazimierza do tronu po śmierci brata on po prostu chyba obiecał, że uczyni podtrzyma jej jej funkcję królewską czy uczyni ją ożeni się z dnia i będzie Ludwika Maria nadal będzie królową bardzo na tym zależało to to francuska historiografia podkreśla, że właściwie od od początku gdzieś od bardzo młodych lat była to osoba bardzo ambitne i bardzo mocno dążącą do tego, żeby w polityce Europejskiej spróbować odegrać jakąś rolę zresztą po jej śmierci 60 siódmym roku, gdy zabrał się Sejm elekcyjny 2 lata później to postanowił, by odtąd królowa jej mość się ds. państwowych nie mil siał taki zaraz potem następna królowa zresztą wychował nic Ludwiki Marii przez pana nie miesza się do sądu, który z tego rodzaju postanowienia prawdy są dość bezwartościowe z punktu widzenia nie należy ferować prawa, którego nie jest w stanie wyegzekwować mówił przed nią pan profesor powstanie Chmielnickiego wojnie polsko rosyjskiej wojnie polsko-szwedzkiej, więc to był taki okres militarnie bardzo zaawansowany jest wiele takich opinii, że Polska w tamtym czasie potrzebowała króla wojownika otrzymała kogoś, kto był pozbawiony politycznego talentu i instynktu nie wiem czy Jan Kazimierz był tak całkiem pozbawione politycznego instynktu na pewno odnosił pewny sukces wojskowym udało musi wygrać parę bitew tak udało mu się doprowadzić do korzystnej strony polskiej zgody pod Zborowem, a co jak wszyscy wiedzą z Sienkiewicza umożliwiło ślub od Skrzetuskiego z jego zyska nową ukochaną, ale tak naprawdę rzeczywiście odblokował Zbaraża gdzie, gdzie wojska koronne były przez długi czas oblegane przez armię kozacką jedni twierdzą, że Jan Kazimierz był głównodowodzącym inni twierdzą, że tak naprawdę to Bogusław Radziwiłł Jeremi Wiśniowiecki, ale niezależnie od tego od spółki odpowiedzialność spoczywała na królu, który osobą własną tymi wojskami pod tą pod Beresteczkiem dowodził i nawet jeżeli to nie on realizował ten plan przeprowadzenia bitwy to od wyznaczył odpowiednich ludzi do tego studnie nie można odebrać żadnej zasługi, ale politycznie rzeczywiście nie był człowiekiem szczególnie zdolnym, chociaż dobrymi intencjami piekło brukowane dobre intencje od czasu do czasu przejawiał ku uciesze zastanowić nad tymi dobrymi intencjami i cofnąć się jeszcze panowania Zygmunta trzeciego czy przyjrzeć się panowania Władysława czwartego Otóż moim zdaniem wszyscy królowie dynastii Wazów planowali Rzeczypospolitej tak jakby ta system polityczny Rzeczypospolitej szlacheckiej państwo polsko litewskiego był standardowym systemem monarchie europejskie to nie pra w w połowie szesnastego wieku utwór wytworzone została złamana została telekonferencja władze Królewskich magnaterii i powstał system, który z nazywamy niekoniecznie precyzyjnie demokrację szlachecką wezwie się z tą demokracją szlachecką nie potrafili pogodzić, ponieważ mieli w głowie w oczach serca wzorzec Europejski nie chce powiedzieć, że wzorzec Europejski z istoty czy z natury swojej zły innych zasad za to współcześnie za mnie te sądy współcześnie chętnie formułują, ale i Władysław i Zygmunt trzeci i jego synowie nie byli chyba w stanie, a jeżeli nawet sobie uświadamiali to priorytet odrzucali wykorzystać tych potencjalnych możliwości, które w systemie politycznym Rzeczypospolitej szlacheckiej tej równowagi między majestatem wolnością tkwiły oni próbowali tym państwem rządzić tak jak to była za przeproszeniem zrzesza nimi nawet nie rzesza niemiecka Austria 3 Księstwo austriackie czy później cesarstwo o to czy Francja czy inna, a tu niesiono oni nie byli władcami oni byli władcami lekcyjnymi byli finansowo politycznej pod bardzo wieloma względami zależnie od swoich poddanych i to był ciągły element ciągu element porozumienia tarcza załamywania się kolejnych planów Zygmunt trzeciego Władysława czwartego wreszcie 1 Kazimierza, który po wojnach czy w trakcie wojen powstanie Chmielnickiego wojna moskiewska potem z, a tak świecki przyłączyli się do tego 7 g 7 okrążenie brandenburczycy w czasie tych wojen doszedł do wniosku, że trzeba, by spróbować zreformować system polityczny Rzeczypospolitej w kierunku właśnie w kierunku Europejskiej w kierunku wzmocnienia władzy królewskiej no też pamiętać, że w drugiej połowie siedemnastego wieku taki przemożny wzorcem władcy idealnego wspaniałego władcę odnoszącego sukcesy króla jest KRUS-u celu 214 monarcha absolutny no monarchia w tym wypadku monarsze już od pewnego czasu całkowicie absolutne Rzeczypospolitej nie szło o to, żeby od razu wprowadzić monarchię absolutną to było tu absolutnego modeli propozycja króla, ale i to Szlachta z nim w sensie sytuację króla, a próbowano to zrealizować w latach 60 na początku lat sześćdziesiątych po zakończeniu wojny ze Szwecją traktatem oliwskim 1600 sześćdziesiątego roku poprzez elekcję vivente znowu elekcji vivente Regę, czyli wybór na tron za życia Jana Kazimierza kandydata francuskiego wchodzili w grę różni kandydaci absolutnie jednoznacznie konsekwentny opór społeczeństwa szlacheckiego i magnaterii z wyjątkiem tej materii, która akurat w tym będzie, czego śrut, który chciał to były gotowe popierać jego plany nawet podpisywać takie deklaracje wsparcie Jan Sobieski takie deklaracje podpisywał, czyli nie wybitnie leci akurat mieli jakiś w tym interes na czele tego tego protestu staną stanął marszałek wielki koronny Lubomirski no i gdzie Rokosz Lubomirskiego i wsparcie ogromnej części tak szczególnie małopolskiej Lubomirskiego świadczy o tym, że te plany nie miały żadnych szans na realizację w praktyce odpowiedź doprowadziły do wojny domowej było to absolutnie przeciw skuteczne przeci w skuteczne działanie i to jest czy można mieć z tego powodu pretensje do 1 Kazimierzu historyk nie jest sędzią, ale takich rzeczy musi sobie musi sobie zdawać sprawę Novitus jesteśmy bardzo blisko bardzo blisko abdykacji, czyli tego faktu, który tak najbardziej miałby obciążyć pana Kazimierza pierwszy raz podobno wspomina o tym, już 1600 sześćdziesiątym trzecim roku stanu w jakie były powody, bo oczywiście wiemy n p . że podobne śmierć małżonki bardzo nim wstrząsnęła brak tego oparcia także był 1 z przyczyn z drugiej strony nie opłakiwał rząd zbyt długo, bo rzucił się w wir miło z tego czym do środowiska dobrze jest nie jest jak na tamte czasy też był mocno starszy pan w ich wniosek nie kręcił się bardzo szybko to więcej plotek sensacji pod tak podejrzewa czy 60 no przepraszam Hetman Jan Sobieski pisał tak się teraźniejszy królowi nie może uprzykrzyć żywot, bo niczym na świecie nie myśli żyje sobie jako z kraju tureckim tak zdecydował się powiedzieć też o sera który, których wiele szkół wice miał Jan Sobieski także nie ich już 1 z biskupów poczciwy król Polski tak był trzymany krótko przez królową co do swych miło stek, że ugania się teraz za każdą dało służącą znowu różne rzeczy piszą o naszych Lwów w ówczesnych i obecnych władz ich przyjaciele z reguły jednak nie należy teraz nie potwierdza tych plotek nie sprawdzałem nie badałem nie wiem co to znaczy uganiać się ze spódniczkami czy to znaczy oglądać zza za kobietami czy to znaczy realizować bardzo praktycznie, bo to też możliwe przypominam, że był to mocno starszy schorowany pan może coś sobie drugą kompensować może rzeczywiście po śmierci żony, ale proszę pamiętać, że ta żona zmarła dopiero po sześćdziesiątym siódmym roku, a i to był niewątpliwie element, który ostatecznie zdecydował o abdykacji decyzję abdykacji Jana Kazimierza, ale on już po klęsce jego planów reformy państwa w sześćdziesiątym pierwszym potwierdzonych rokoszu Lubomirskiego sześćdziesiątym 0405 . proces był sześćdziesiątym czwartym był człowiekiem o wyczerpane energii tak, by to znowu tak są po amatorsku psychoanalizy już donosił, ale myślę, że po prostu miał miał tego dość mówił to zresztą na jakim spot na jak 1 ze swoich przemówień mówił wyraźnie słyszę słyszałem, że jesteście panowie bracia mną zmęczeni, parafrazując nieco ponad kontekst dokładnie podobno tęskno wasz gościom, że tak długo na tym tronie siedzę wierzcie mi, że mnie drugie tyle zwami wielką rzecz uczynić, gdy mnie uwolnić się, że będę miał spokój no właśnie znaczy ten, kto znaczy nudno, że już jesteście znudzeni moim panowaniem jestem znudzony wami z tym, że to znudzenie jest prawdopodobnie wynikiem do poczucia braku politycznego sukcesu i taki takiej niemożności takiego bezradność takiej bezradności politycznej ambitna żona dopóki żyła bardzo trzymał w pionie tak bardzo pewnie go ani mowa o tak nim kierowała Kornak słoniem jak ktoś kiedyś napisał ale, ale po jej śmierci myślę, że Jan Kazimierz mówiąc językiem nieco nieco prostackim odpuścił sobie to znaczy zrezygnował doszedł do wniosku, że bardziej mu będzie przyjemnie spędzić ostatnie lata życia, bo z tym się przecież musiał liczyć ostatnie lata życia gdzieś jakieś francuskiej rezydencji no właśnie w tu to poziom nie to Księstwo Genewę oraz czy te dobra i francuskie opactwa, które z, których czerpał zyski no z jakby to powiedzieć zrealizował swoje zasługi, które w polityce francuskiej ostatnich 10 w ostatnim dziesięcioleciu rządu niewątpliwie miał wcześniej był cały tłuszcz był cały austriacki nawet tak sobie w rozmowie z Baranem Lizą podejście posłów w austriackim Rzeczpospolitej są się określa, że jest całkowicie austriacki, a potem pod wpływem żony był całkowicie francuski no i skasował te zasługi wyjeżdżając wyjeżdżając do Francji i taki odległy już perspektywy bez żadnego wpływu na to co się dzieje w Polsce obserwował z zainteresowaniem chyba to coś to co się w Rzeczypospolitej dzieje ale kiedy te plotki o potencjalnej abdykacji króla się pojawiają to jak rozumiem zaczyna się polityczny ferment wszystkich skandal przede wszystkim skandal Polska opinia publiczna co prawda już dawno nie żyli tacy, którzy pamiętali Henryka Walezego i ten ten cenny skandaliczny moment, której tron Rzeczypospolitej w skardze porzucone prawda myśmy wybrali Francuza no a teraz ale to ludzie elity polityczne chodziły do szkoły uczyły się różnych rzeczy historia najnowsza nie była głównym przedmiotem ale, ale historia Henryka Value była pamiętam i teraz następny władca kole 1 z kolejnych władców znowu mówi, że ma tej Rzeczypospolitej tego narodu szlacheckiego tego Sejmu tej polityki całej dość i wyjeżdża do Francji chce oddać koronę i chce oddać koronę jest tylko pytanie komu chciał oddać tak chciał to kolejny element przygotowywania kandydatowi francuskiemu na to nie mogło być to znowu przez całkowicie przeciwskuteczne nawet gdyby ten kandydat francuski był duchem świętym to w oczach szlachty właśnie, dlatego że tak to miało być załatwione nie znalazłoby to żadnego to prosta droga do kolejnego konfliktu wewnętrznego i ostrego konfliktu wewnętrznego przyglądałam reakcje sejmików są rozmaite sejmik ruski Wiśni zalecał, by klub zaniechał zamysł abdykacji sejmik Halicki dowodził, że opuszczenie przez władcę tronu będzie nieszczęście dla narodu, a nawet całego świata Sejm sieradzki dowodził, że zamiar abdykacji to niesłychany barok system, od którego tempie umysł na abdykację godziły się sejmiki w Rawie Warszawie były też takie sejmiki, które mówiły jak nie chce naszej Korony to wypełni uciekł od razu proszę pani no tak, ale opinię sejmikowe już w tym okresie jesteśmy w drugiej połowie siedemnastego wieku i Lauda sejmiku Wyszyńskiego Halickiego pisali ludzie Lubomirskich akurat w tym momencie są sejmiki pod wpływem Lubomirskich na klubowej scenie byli delikatnie mówiąc synowie marszałka Lubomirskiego, czyli tej ofiary zmarły na emigracji ofiary 4 ich do Kazimierza nie byli to przyjaciele dworu nie wiem sejmik sieradzki w środku nie wiem, kto w tych wtedy być może to było opinię szlachty sieradzkiej opinię szlachty Mazowieckiej bardzo często dyscyplinie dworu, bo to najbliżej Warszawy najłatwiej nad tym zapanować zresztą to sejmiki, które najłatwiej poddawały się takiej perswazji powiedziałbym korupcyjnej sejmik Żmudzki krakowskiej sandomierskiej Kaliński nie chciały oglądać na Kazimierza w Nowogardzie Koroną wymieniła pani sejmiki znacznie bardziej opiniotwórczy takie jak mówiono Rzeczypospolitej te ważniejsze od przednie przedniej się sejmiki niż sejmiki Mazowiecki, które traktowano jako Szlachta Mazowiecka nie cieszyły się opinii szczególnie wykształconej szczególnie opiniotwórczej takie były sejmiki druk druk drugiego rzędu jest skandal i co dalej Jezus się za decyzje swoich planów jest skandal, ale wszystko jest w rękach króla, ponieważ nikt nie jest w stanie tej abdykacji on, podejmując decyzję miał w bardzo wąskim zakresie wszystkie narzędzia to realizacji tego ten plan akurat mógł zrealizować, bo abdykacji ani niemożliwym było zabronić ani nie można było jej żaden inny sposób poza przekonanie go za to zablokować zablokować w związku z tym no i informacje o abdykacji, a formalna abdykacja to jakiś czas upłynął już prezentami od miesięcy upływało między decyzją, a na formalną abdykacją i społeczeństwo musiało się z tym pogodzić i przyznam się pani, że mam wrażenie, że pogodził się stosunkowo łatwo wtedy, kiedy się okazało, że nie będzie z tego powodu żadnego wielkiego nieszczęście król był znudzony rzeczą pospolitą i tak jak w tym cytacie Rzeczpospolita śledczy też była nieco już znudzona i rozczarowana i zmęczona Janem Kazimierzem w związku z tym doszło do tego rozstania w atmosferze skandalu, ale za obopólną może niezgodą, ale na pewno ulgą proszę zwrócić uwagę, że Jan Kazimierz po abdykacji, która oficjalnie zadeklarował nie wyjeżdża zaraz potem Rzeczypospolitej z niej nie ucieka mini czujesz wyrzucane nie pakuje zabawek i nie wychodzi z tej piaskownicy tylko przez kilka bodajże miesięcy załatwia jeszcze swoje sprawy finansowe prowadzi negocjacje z wyborem Wersalskiej w sprawie warunków przyjęcia go we Francji jego rezydencji we Francji czy krótką porządkuje swoje sprawy to jest taki rozwód dość skandaliczne ale, ale bez bójki to jeszcze zapytam o samą abdykację jako uroczystości ustąpienia z tronu, która rozpocznie się o tym, przy kościele Świętego Jana w Warszawie o godzinie dziesiątej tamtego dnia, skąd wiedział jak to przeprowadzić ja jakiś nowy protokół został stworzony takiej uroczystości nie nie było ani nowego inwestora do protokołu nie było takiego porządku abdykacji po prostu to było zgromadzenie o charakterze sejmowym i król wygłosił dzisiaj byśmy nazwali to oświadczenie woli to załatwiał to załatwiał sprawy nie było czy procedury odbywały się tak jak na zwykłym w sejmie wspomniała pani o tym, że Sejm polskie rozpoczynały się od nabożeńst w ducha Świątek w czasach, kiedy były różne w sejmie posłowie różnych wyznań, więc w różnych kościołach katolickim ewangelickim odbywały się nabożeństwa, w których posłowie i kibice Sejmowi świadkowie Sejmowi prosili ducha Świętego o łaskę kierowania wpłynięcia na posłów tak, żeby te obrady zakończyły się sukcesem no i dokładnie tak samo rozpoczyna się Sejm rozpoczyna się nabożeństwo potem jest otwarcie obrad sejmowych jest wystąpienie Sejm rozpoczyna się 1 z elementów do standardowego rozpoczęcia Sejmu, by tzw. mowa o tron wygłasza zwykle kanclerz no i tutaj też tamował tronu to było to było oświadczenie o o tym, że król nas Rzeczpospolitą zostawia co oznaczało w praktyce bezkrólewie i ogłoszenie nowej lekcji czy zwołanie Sejmu konwokacyjnego ustalenie warunków lekcyjnych nową lekcję i tak też w następnych miesiącach sytuacja sytuacja miała rozwinąć podobno wszyscy płakali podczas tej uroczystości izba poselska są król się rozszerzał może może, ale pewnie jedni płakali inni inni rolnik 1 kroku tylko ze jest nie ukrywali uśmiech satysfakcji, gdzie się wypowiedzieć rękę jak to w polityce nie sądzę, żeby to było szczególnie atmosfera dla szeregowych zwykłych posłów atmosfera rzeczywiście była podniosła bardzo podniosła bardzo ważna bardzo, ale dla elity polityczne, które zbyt od dawna wiedziała o tej decyzji nie było to żadne zaskoczenie podobno pod pod kanclerza Olszowski miał wygłosić podczas tej uroczystości ustąpienia z tronu na fragment mowy Jana Kazimierza, która pierwotnie była zgłoszona na Sejmie 9 lipca 1600 sześćdziesiątego pierwszego roku prorocze słowa jest postępów przy szkole jeszcze Moskwę i rusz odwołają się do ludów 1 nie ma języka i Litwy dla siebie przeznaczą granice Wielkopolski staną otworem dla Brandenburgii czeka przypuszczać należy, iż całe Prusy sortować chce wreszcie do austriackiej spoglądający komina Kraków nie opuści dogodnej dla siebie sposób kości i przy powszechnym rozumowaniu państwa nie wstrzyma się od zaboru profesor ta pani to proroctwo wygłoszone przez Jana Kazimierza pierwotnie sześćdziesiątym pierwszym roku po klęsce planów reformy sejmowej jest tak trafne w świetle późniejszych, że aż niepewność budzić wątpliwość to było wielokrotnie sprawdza to próbowano próbowano podważyć, bo to rzeczywiście wygód prorok czy co no ale rzeczywiście ją Kazimierz Jan Kazimierz przewidywał był w stanie przewidzieć tak się złożyło, że był w stanie przewidzieć są 2 bardzo ważna elementy, które każą nam patrzeć na tego władcy no bez prostackich uprości pierwszy z nich to jest jedno z najcięższych win Jana Kazimierza jako politykę Rzeczypospolitej 9 marca 1600 pięćdziesiątego drugiego roku on jest od paru lat królem i Władysław Siciński zrywa właściwie nie zrywa protestuje przeciwko prolongatę obrad sejmowych jestem przekona, a nie jest to przekonanie, gdzie wzięte z powietrza tylko to akurat mnie interesowało, że Dwór królewski w tym momencie mógł tę sprawę zablokować, gdyby się w tym momencie udało nie dopuścić do uznania prawomocności tego pojedynczego przy pojedynczego sprzeciwu poselskiego być może praktyka takiego liberum veto czy libero room, po które później wchodzi w praktykę Sejmu Rzeczypospolitej miałaby miejsce i to, że tego Jan Kazimierz nie zrobił czy jego doradcy nie zrobili wiele z nich jest to jest rzecz, która bardzo go obciąża, ale też wie pani politycy to tak jak filozofami politycy głoszą różne poglądy, ale nie zawsze realizują w praktyce filozof niepokój jest jak drogowskaz nie musi iść tą drogą, którą pokazuje Jan Kazimierz Sejmie jesiennym pięćdziesiątego drugiego roku, o ile pamiętam ile nie mylę chronologii stronnict w dworskich zrobił dokładnie to samo co doprowadziło do blokady obrad sejmowych tylko oni byli w pełni przekonani, że robią to dobry, że szczeciński złej i to jest element, który bardzo obciąża Jana Kazimierza i ta proroczo umowa z sześćdziesiątego pierwszego roku pokazuje, że był to człowiek, który zdać zdawał sobie sprawę, że te jego projekt reformy nie były takim prostym naśladownictwie wzorów zachodnioeuropejskich przedtem mówi rozpoznawanie zagrożeń tak jak przed tym mówiłem o tym, że w Obrazowie mieli Europy w oczach chcieli zostać władcami nie erekcyjny mi tylko zostać dynastia z prawdziwego zdarzenia jeśli w Schwedt to przynajmniej Rzeczypospolitej i rządzić to rzeczą pospolitą tak jak rządzi się porządnymi, czyli absolutystycznych mi wtedy państwami europejskimi to było nie do zrealizowania to była ewidentna ewidentnie niemożność, ale wydaje się, że w wypadku Jana Kazimierza to jego proroctwo sześćdziesiątego pierwszego roku świadczy o tym, że to nie było tylko zapatrzenie ślepe na wzorce europejskie habsburskiej czy francuskie to istotne w tej chwili, a pewna umiejętność przewidywania dostrzeganie punktów, w których mogą się rozwinąć procesy bardzo niebezpieczny punkt dymienia pokoleń tak jak pan profesor mówił porządkował przez kilka miesięcy swoje sprawy w końcu wyjechał do Francji usiłował poślubić siostry zmarłej Ludwiki Marii, ale papież nie dał mu zgody umiera 16 grudnia 1600 siedemdziesiątego drugiego roku wtedy 64 lata prawdopodobnie na zapalenie płuc serce pozostało w opactwie francuskim natomiast ciało przeniósł do Polski podkomorzy warszawski Olbrycht Opacki Jan Kazimierz 70 szóstym roku został pochowany na Wawelu nowe serce służymy projekt zresztą jest gdzie zresztą jest bardzo piękny grobowiec bardzo piękne epitafium Jana Kazimierza, ale to jest legenda, mówi że umarł na wieść o upadku Kamieńca Podolskiego chętnie chętnie, by to wieś to ładny powód do śmierci to jeszcze na koniec kończył się 80 lat panowania Wazów w jakim stanie jest Rzeczpospolita proszę pani jak powstanie Chmielnickiego w czterdziestym ósmym następnych latach jak Domino spowodowało ten ciąg wypadków to trzeba by już na miarę innego władzy przez Gustawa Adolfa, jeżeli nie przeceniamy Gustawa Adolfa albo już innego politycznego wybitnego wybitnie sprawnego władcę oraz no potencjału politycznego w państwie, które pozwalało wyjść z 60 rok 166060 siódmym kształtują pokoju lipskim rozejmie andruszowskim to są wszystko porozumienia, które po ostatecznym zawarciu wiecznego pokoju z Rosją pozwalały Polakom już po epoce Wazów uważać, że właściwie nic się z tą straciliśmy ogromny potencjał gospodarczy ogromny potencjał ludnościowy, ale przecież terytorialnie to ogromne państwo nie straciły aż tak wiele bok komu tam było tęskno zasadnie Przem, kto tam rościł sobie pretensje do Smoleńska i Dnieprze dawało się udawało się funkcjonować zupełnie sprawnie może nawet trochę sprawnej w związku z tym z perspektywy takiej oceny to panowanie ten szereg panowania Wazów nie skończy się jakoś zupełną klęską, ale za panowania Wazów rozpoczął się ten proces, który na, którym mętnych historiach w polskich od połowy dziewiętnastego wieku od początków krytycznej historiografii mianowicie z tą wieczne pytanie, dlaczego diabli Polskę rozczarowali to jest ten proces, który właśnie pięćdziesiątym drugim roku Kazimierz i przy późniejszych okazjach inni władcy nie potrafili zahamować tego procesu równi pochyłej, w której ten 1 z ważniejszych elementów są jeszcze przecież inne, czyli liberum veto przechodzi liberum room po 18 wieku niszczy skuteczność funkcjonowania polskiego Sejmu we Lwowie nie potrafili tak jak powiedziałem nie potrafili wykorzystać potencjalnych możliwości, które tkwiły w ustroju Rzeczypospolitej, ponieważ tego ustroju Rzeczypospolitej jak sądzę nie rozumieli i nie chcieli go zaakceptować chcieli być władcami z prawdziwego zdarzenia, a nie takimi jak byśmy dzisiaj powiedzieli republikańskimi prezydentami, ponieważ pozycja króla Rzeczypospolitej tak naprawdę bliższa pozycji republikańskiego prezydenta w Republice niż niż władcy absolutystycznych prof. Wojciech Kriegseisen dyrektor Instytutu historii imienia Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk był naszym gościom bardzo dziękuję panie profesorze dziękuję bardzo państwa zapraszam na informacja po informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!