REKLAMA

Krótka historia myśli politycznej - Thomas Hobbes

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-09-23 23:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
47:53 min.
Udostępnij:

Tomasz Hobbes przekonuje nas, że jednostki ludzkie są egoistyczne i nieustannie ze sobą walczą. Ale dysponują jednocześnie instynktem samozachowawczym, który nakazuje im dążyć do pokoju. Ten jest jednak tak długo niemożliwy, jak długo trwa stan natury. Rozwiń »
By to zmienić, niezbędna jest umowa społeczna. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wieczór Radia TOK FM w naszym studiu kolejny gość dr Paweł Marczewski forum idei fundacji Batorego dobry wieczór panie doktorze dobry wieczór dziś naszym głównym bohaterem naszej krótkiej historii myśli politycznej Tomasz hol z Anglik urodzony 1500 osiemdziesiątym ósmy roku ale zanim jego biografii, a przede wszystkim myśli politycznej to chciałabym przez chwilę porozmawiać o epoce, w której żył, bo ona była niezwykle interesująca przede wszystkim niezwykle burzliwa i z Rozwiń » pewnością jakiś taki informacyjny sposób musiała wpływać na to jak obcy świat postrzegał jak postrzegał człowieka jak sobie wyobrażał ustrój idealny znał świat pogrążony w militarnym politycznym religijnym chaosie Europą za jego życia wtedy 30 lat wstrząsa wojna trzydziestoletnia, ale był też świadkiem rewolucji angielskiej Karol pierwsze ścięty dyktatura Cromwella restauracja Stuartów no okres pełen wielkich napięć politycznych i wielkich zmian zgadza się i pewnie w przypadku obca bardziej niż pewnie zawsze myśl polityczna dziś powstaje dziura w reakcji na wydarzenia polityczne okresu, w którym żyje myśliciel myśliciel filozof czy filozofka, ale w przypadku psa to jest szczególnie istotne właściwie jego najważniejsza praca czy Lewiatan powstaje właściwie w taki bezpośredni odpowiedzi na te wydarzenia na remonty na te na te przemiany na rozlew krwi na na bratobójczą wojnę domową rewolucję, ale też w reakcji na nowy porządek, bo Legia wychodzi 1600 pięćdziesiątym pierwszym roku jesteśmy dokładnie 3 lata po zawarciu pokoju westfalskiego, który miał zakończyć wojny religijne zgadza się tak i kwestie, jakby w ogóle pokoju byli w ogóle pokoju tak, bo dla nie da się ukryć, żeby doświadczeniach opisowi podpowiadają, że konflikty religijne wojny religijne to jest główna przyczyna jego też wojen domowych prawda nie jedyna nie najważniejsza pewnie, bo z jego rytm jego angielski perspektywy spór między zwolennikami i większej władzy parlamentu i zwolennikami restytucji monarchii czy wzmocnienia monarchii wprowadzenie jakiejś formy monarchii absolutystycznych zresztą jeszcze okres, gdy przed absolutyzmem w takim sensie w jakim go utożsamiamy na podstawie francuskiego przekładu prawda Ludwika słońce i Ludwika króla słońce no ten student półwyspu religijny jest absolutnie fundamentalny dla obcej dla niego, jakby usunięcie ze sfery publicznej czy wyrzucenie poza nawiasem polityki tego rodzaju forum sporów światopoglądowych jest zadaniem absolutnie fundamentalnym to znaczy trzeba też pamiętać, że w ogóle hop stawia sobie za cel stworzenie takiego systemu politycznego, który będzie się niepodważalna będzie wychodził jakiś absolutny fundamentalnych cech ludzkiej kondycji w związku z tym nie do obalenia data czy to nie jest zatem pacta sunt servanda umowy społeczne nie można zerwać pogrozi wtedy powrót do stanu natury tak, chociaż pewnie z drugiej strony jesteś także ten suweren, któremu na, którego jest cedowana władza dysponowania sobą przez obywateli jednocześnie nie do końca jest stroną w tej umowie w tym sensie to musi być ktoś, zupełnie jakby spoza porządku politycznego prawna to jest bardzo taka paradoksalne konstrukcja mam wrażenie chłopca zaraz pewnie o tym, porozmawiać trochę bardziej szczegółowo, ale w gruncie rzeczy mam poczucie, że ten paradoks właśnie rodzi się z doświadczenia straszliwych bratobójczych wyniszczających konfliktów z tego, że właściciel takich doświadczeń właściwie całkowitego zawieszenia porządku społecznego zresztą jeśli ktoś miałby ochotę w takiej popularnej wersji zobaczyć jak to wyglądało to brytyjski horrory z lat sześćdziesiątych siedemdziesiątych duża część z nich rozgrywa się właśnie w tej epoce nie przypadkiem jest jakaś taka fundamentalna wielka trauma społeczna, która to to, które ten ład brytyjskiej naznaczyła w związku z tym mam też zostać przepracowane, jeżeli chcemy sobie wyobrazić, jakby rozpad jak w ogóle człowieczeństwa i wszelkich wartości, a jesteśmy Brytyjczykami wracamy pewnie tego okresu dlatego też ci autorzy kina takiego popularnego klasy bez Zet wręcz sięgają też po ten okres prawda dla chłopca muszą być absolutnie fundamentalne doświadczenie czy to bardzo się nie zaś oderwać wiele ustali ona najpierw monarchia potem obalono Republika potem jednak dyktatura po śmierci lorda protektora restauracja monarchii jest taki jest w tym sensie to czy ta rzeczywistość nie jest stała jest fluktuacja na to zawsze budzi niepokój lęk odnawia ociężałość i w tym sensie, jakby Lewiatan i w ogóle, by myśl polityczna obca jest próbą wyjścia w ogóle poza ten taki wartki chaotyczny nurt uporządkowanie historia i stworzenie tak takiego rodzaju ładu politycznego w oderwaniu od euro będzie wolał, który będzie trwał, który będzie uniwersalny też w jakim sensie ów oparty na jakiś absolutnie takich fundamentalnych niezbywalnych cech człowieka antropologii da wiązać się czasami mówi, że to ma być takie pewnie tutaj jest jakiś jakaś walka o prymat makiawelizm Ależ to jest takie pierwsze pierwsze takie dzieło o z dziedziny myśli politycznej, które rości pretensji do naukowości prawda no bo to jest też czas oczywiście, że testatora polityczna bractwa, która jest oparta nie, na który nie wychodzi właściwie Bydgoszcz fundamentu religijnego czy etycznego chodzi o antropologii, która wychodzi od tego jaki jest człowiek jako po prostu istota żywa fizyczna mająca swoje pasje emocje dając czasem niskie zupełnie jakiś instynkt uważamy ograniczenia, bo mam wrażenie, że konstrukcja ustrojowa jest tworzona właśnie w oparciu o ograniczeniu człowieczeństwa, bo to jest wizja pesymistyczna człowieka skrajnie pesymistyczne oczywiście tak, że tam w ogóle pewnie dla niektórych interpretatorów obce takich jak Leo Strauss np. dwudziestowiecznej myśliciel polityczny konserwatywne Żyd, który uciekł z Niemiec hitlerowskich potem przez wiele lat wykładał na najlepszych uniwersytetach amerykańskich też w Chicago stworzył właśnie taką nieformalną szkołę część wpływowych konserwatywnych myślicieli jest jego wychowankami też jego wychowankami byli wychowankami jego wychowanków było trochę wpływowych polityków amerykańskich dla trans to jest taka właśnie kompletnie amoralny polityk myśl polityczna w tym sensie wychodzi zdaniem teraz z tego co pod ludzkie prawa w trudnych emocji instynktów ona nie ma nie ma tam projektu etycznego nad tym, więc w tym sensie dla niego to jest oczywiście nie do zaakceptowania ta ani do praw rozwojem wrażenie, że ta myśl polityczna hossa to jest próba okiełznania popędów to musi być także etyczna tak czy to pewnie jakaś taka próba skanalizowania tych popędów w imię ich samych prawdę, bo tak naprawdę celem tego projektu takim ostatecznym fundamentalnym jest po prostu przetrwanie, tyle że przetrwanie nie za pomocą konfliktu i nie w ten sposób, że wyróżniamy wszystkich innych dookoła i prawo się, że tylko wszyscy uświadomimy sobie to, że w gruncie rzeczy musimy funkcjonować jakiegoś rodzaju wspólnocie, a skoro tak to ta wspólnota musi się rządzić, jakimi prawami, które nie pozwolą nam się nawzajem powyżej dać prawda no i ich obchodzi takie bardzo pesymistycznego wniosku, żeby się człowiek sam nie jest w stanie tego zrobić prawda czy jedyne akt, jaki takiej racjonalności, do którego jest zdolny to zrzeczenie się, jakby swojej sprawczości czy jakiejś części swojej wolności, choć ta wolność nigdy nie całkowicie oddana jest zawieszone prawda i przekazanie suwerenowi suweren też w ogóle tak bardzo też tajemnicza konstrukcja obca, bo oczywiście naturalnie naturalny sposób myślimy o tym, suwerennie jako monarsze prawa 1 i albo przedstawia też 2 inne formy ustawa Acta, o czym za chwilę, bo najpierw chciałbym pana doktora spytać kim był ten myśliciel cen protestanckiego duchownego, który podobno uciekł od rodziny po pobiciu 1 z parafian i nieznanej matki wychowanek swojego zamożnego wuja podobno dobrał bardzo staranną edukację w szkole kościelnej prywatnej i Nox Forcie tak to jest taka postać one też trochę dzieckiem swojego czasów w sensie też nawet rozległości swoich zainteresowań prawda no bo tak jak mówiłem jego pracy polityczne roszczą sobie pretensji do naukowości czy mają spełniać standardy naukowości wg tego co za naukowy uważano w danym czasie prawda, ale jego zainteresowania są bardzo rozległe prawdą interesuje fizyką procesami biologicznymi to widać wszystko w tej myśli politycznej, które właśnie przesycona też takim materiale styczny myśleniem o świecie prawna, więc tak jak to jest absolutnie człowiek rozległych horyzontach, ale jednocześnie też taki trochę intelektualne zawadiaka prawda, o czym ta anegdota o pobiciu 1 z parafią dobitnie świadczy prawda, ale to przez ojca chłopca po zakończeniu studiów rozpoczyna pracę u 1 z brytyjskich rodzin szlacheckich i jest nauczycielem książęcych synów podróżuje wraz z nimi po Francji Włoszech poznał osobiście Kartezjusza Galileusza, czyli też w umysły tamtej epoki 1600 czterdziestym roku opuścił kraj wraz z powodów politycznych 11 lat spędził w Paryżu podobno także ten pobyt ma duży wpły w na jego poglądy taka Triada ustrój absolutu styczne, który będzie wychwalał pesymistyczna wizja człowieka i racjonalizm metod badawczych uważa, że świat jest wielkim przyrodniczym mechanizmem jak naj prostszym elementem jest człowiek tak tak to się to się wszystko zgadza to Francja, którą on obserwuje też oczywiście Francją, gdzie toczyły się wojny religijne, gdzie prześladowano heretyków mamy doświadczenie noc Świętego Bartłomieja prawda, więc właściwie, gdzie on nie spojrzy tam widzi świat pogrążony w bratobójczych wojnach w konflikcie prawda ogarniętym przemocą, jeżeli wojna trzydziestoletnia zaczęła się, kiedy miał 30 lat skończyła się wtedy, kiedy był człowiekiem sześćdziesięcioletni tak tak zgadza się zgadza się dokładnie dokładnie taki jest, więc właściwie on nie zna od niej nie znosi makabra wojny prawda dokładnie taki jest niezmiernie świata bez wojny jednocześnie szuka oparcia jest też trochę takie paradoksalne prawdę no bo dla, kiedy nadchodzi renesans i zaczynają się toczyć spory o miejsce człowieka we wszechświecie prawda relacje między człowiekiem Bogiem, kiedy zaczynają się spory o układ słoneczny prawda no to dla większości, jakby ówczesnych ludzi, którzy są głęboko wierzący to jest taki element od, które zbiera stałość prawda, że te wszystkie te wszystkie refleksje ten ferment intelektualny dla chłopca jest inaczej to czy wg obca to właśnie to nauka to studia studiowanie tego co fizyka i materialistyczny to jest coś co da może dać potencjalnie oparcie prawda, więc w tym sensie to jest taki jak powiedział trochę autor postronny finansowy w tym sensie prawda, że dla niego to już ta te badania i ten Namysł są elementem nowej własności ku nowoczesności tak na pewno na pewno tak on jest już takim autorem, które n p . podważa w ogóle prymat słowa Bożego czy prawa ruchu naturalnego w takim to mistyczny sens jako pewnego porządku, który wszczepia Bóg prawda, który należy wyłącznie odkryć tutaj porządek się w gruncie rzeczy stwarza, owszem, naturalnej bazie w takim sensie, że nie da się, jakby nie odwoływać do ludzkich niskich instynktów do czego absolutnie fundamentalnego instynktu, który napędza wszystko inne które, choć nazwa strachem przed nagłą śmiercią prawna, więc tak to jest to jest fizyka te brutalne, ale jednocześnie z tego stały tej brutalności i chaosu za pomocą w gruncie rzeczy racjonalnego namysłu tworzymy porządek prawda myślę, że autor taki właściwie fundamentalnie anty religijnym powiedział i wykraczające poza swoją epokę tak ta kończącego biografie Anglik wrócił w 1600 pięćdziesiątym pierwszym roku miał szczęście, ponieważ najpier w korzystał z protekcji lorda Cromwella, który ocenił zresztą jako polityka a kiedy nastąpiła restauracja Stuartów to przebywał na dworze króla Karola drugiego Stuarta, którego wcześniej miał takie szczęście uczył w Paryżu i król zapewnił ochronę przed prześladowaniami z renesansem jego myśli mamy do czynienia z dwudziestym i 2001. wieku on teraz wraca, choć też w przypadku Kia wolnego bardzo często postrzegany w taki wulgaryzm zwany sposób prawda ograniczone do tego kilku haseł to teraz Lewiatan panie doktorze kim jest Lewiatan to wiemy legendarny potwór morski, a wspomniany w kilku miejscach Starym testamencie wypisałem 2 fragmenty księgi Hioba niż się przekonał złorzecząc dniowi, którzy są zdolni obudzić Lewiatana i fragment księgi Izajasza w ów dzień pan ukarze swym mieczem twardym wielkim mocnym Lewiatana węża ruchliwego Lewiatana węża krętego zabije też potwora Morskiego, dlaczego traktat filozoficzny ten wydano, o czym mówiliśmy w 1600 pięćdziesiątym pierwszym roku ma tytuł Lewiatan, czyli materia forma i władza państwa kościelnego świeckiego, dlaczego wiata pewnie na to nie ma odpowiedzi taki ewidentnej prawda to z 1 strony oczywiście jest jakaś gra z tradycją chrześcijańską i starotestamentowej w tym sensie to jest trochę takie przewrotne, że ten, że dzieło, które w gruncie rzeczy jak powiedzieliśmy wcześniej jest no i antyreligijne czy podważające jak Religi jako źródło porządku, bo w tym w gruncie rzeczy w tym w dziś samego, jakby korzenia, jakby tej myśli nie ma etyki, a na pewno nie ma transcendencji w takim sensie źródła porządku zagrywa niesamowite relatywizm zresztą wybrałam na tę okoliczność też fragment nie ma bowiem rzeczy, która by po prostu bezwzględnie była dobra zła czy zgodna z gardy nie ma żadnej reguły powszechnej dobra zła, którą można było wziąć z natury samych rzeczy czy niema dobra nie ma zła wszystko jest względne wszystko zależy od interpretacji od kontekstu sytuacji to pewnie tutaj nie wiem to znaczy, kiedy mówi, że niema, że nie można wywieść tego wszystkiego z tego, jakie rzeczy są to jeszcze nie znaczy, że nie ma w ogóle dobra zła, ale wcześniej pisał tak te bowiem wyraz dobry zły zgodny z gardy są zawsze używane z uwzględnieniem osoby, która się nimi posługuje, a to na pewno coś może być dobre dla mnie niekoniecznie będzie dobre dla pana doktora coś będzie złe dla mnie złe dla pana, ale być może dla trzeciej osoby będzie to doskonała taki zresztą też w i w innych fragmentach, choć pisze n p . o tym, że w gruncie rzeczy mamy do czynienia w każdym społeczeństwie niesłychanym deficytem głupoty nikt nie uważa się za głupiego jako przyczynę podaje, bo swój umysł widzi się z bliska, a umysł innych wyłącznie w oddali tak to się jak doskonale rozumiem swoje motywacje, dlaczego robi to zrobi wydaje się całkowicie spójne, ale nie jestem w stanie w gruncie rzeczy wczuć się w sytuacji kogoś innego w pełni zrozumieć tego całego złożonego procesu wnioskowania czy wszystkich tych motywacji i wszystkich tych popędów, które teraz, które te osoby napędzają skoro jesteśmy trochę zamknięci, jakby samych sobie samych sobie prawdę, jakby nie możemy poza siebie wykroczyć w pełni na to ktoś musi wkroczyć dla nas dach każdy konflikt, o ile niema bezstronnego arbitra, który wykracza poza sytuację sporną w gruncie rzeczy nigdy nie skończy prawda nie można przyznać nikomu racji, jeżeli jest się 1 ze stron prawda stąd potrzeba suwerennej władzy, która jest niejako poza społeczeństwem to jest dlatego mówi też jest tak szalenie paradoksalna konstrukcja to jest taka też takie założenie, że w gruncie rzeczy, żeby mógł powstać porządek społeczny to on musi zostać zaprowadzony z zewnątrz i tu by się przydała istota wyższa i tu by się przydała istota wyższa, a chłopczyk odmawia jedzenia tej władzy od jakichkolwiek istoty wyższej prawda, ale to jest tutaj zresztą taki paradoks, na których trochę godzą wszyscy świeccy autorzy, którzy piszą o ładzie społecznym jako czymś pochodzącym z umowy społecznej prawda jest, choć jest 1 z pierwszych tzw. kontraktu listów myśli politycznej znaczyli generalnie ład społeczny ład polityczny trzeba też pamiętać, że aktu jest rzeczą jest nią tak to jest jakiś rodzaj umowy jest jakiś rodzaj kontraktu jakiś rodzaj paktu możemy powiedzieć prawda zresztą warunki podpisywania podpisywania też mówimy metaforycznie prawda no to jest 1 wielka przenośnia da to jest pewna metafora, która ma opisać to jak się ten ład społeczny w ogóle rodzi zaczniemy znowu człowiek od pojedynczego człowieka jak ta konstrukcja jest u chłopca budowana po mijają próbowała zrekonstruować najpier w mamy tego człowieka pan doktor mówił już od tej pesymistycznej wizji jednostki ludzkiej, a więc człowiek jest natury barbarzyńcą egoistą jego życie nie jest zbyt udane tu cytat samotne biedne bez słońca zwierzęcej krótkie, czyli te cytaty, które doskonale wszyscy znamy będą oni Contra omnes, bo Homo Homini lub bus est jest bardzo zły stan natury i ci ludzie pisze, choć w stanie natury nieustannie ze sobą walczą z różnych powodów, ale 3 są podstawowe rywalizacja brak poczucia bezpieczeństwa no i chwała ma być także rywalizują dla chwały mam takie wrażenie, że ten stan natury to przypomina Szekspira n p . Makbeta albo króla lira tam wszystko jest takie rosło w miniony rok namiętnie one ten mord jest tak powszechne i tutaj pojawiają się te popędy w tym stanie natury, których też mówiliśmy przeżycia posiadania spełnienia seksualnego, ale człowiek będąc barbarzyńcą jego istotą, żyjąc w tym bardzo złym stanie natury ma jednocześnie instynkt samozachowawczy wie, że pokój byłby dla niego lepszą sprawą, ale pokój jest niemożliwe tak długą jak długo trwa stan natury, więc ludzie muszą zawsze, żeby zlikwidować stan natury umowę społeczną tak jest czy w tym sensie paradoksalnie z naturalnych przyczyn, a w każdym razie w tej fundamentalnej z powodu tej fundamentalnej motywacji, która każdego z nastaniem hossa napędza, czyli chęć przetrwania decydujemy się stan natury zawiesić on nigdy całkowicie nie znika to nie jest tak, że człowiek jest inaczej niż Rousseau później prawda to nie jest tak, że trzeba wyciąć z własnej natury nie sposób przy tej natury wyrzec nie sposób się trwale ucywilizować to ten stan natury ta wojna wszystkich ze wszystkimi są cały czas potencjalnie obecne społeczeństwo, choć to opisuje różne nie była klasa trochę tak trochę tak gdzieś tam cały czas jesteśmy jesteśmy jakoś trochę zwierzętami prawda nigdy nie wychodzimy z tego z tego stanu natury całkowicie jeśli ktoś ze słuchaczy widział taki film dzikie historie to pewnie wie jak to działa prawną takich codziennych wręcz sytuacjach albo np. to dla zbudujemy nagle planujemy nagle po prostu jakaś jak w ogóle jest świetny film poleca wszystkim polecam znaczy każda taka sytuacja, gdzie nagle z jakiegoś często już racjonalnego powodu czym, że mamy rację nie ustąpimy ani na centymetr prawda w trakcie jeździ w Polsce to to pewnie każdy doświadcza tego stanu wojny wszystkich ze wszystkimi na drodze dość dobitnie na na drodze, więc i takich sytuacjach też o spisie to jest właśnie u niego ciekawe, kiedy mówi np. że dowodem na to, że stan, który nigdy nie znika jest to, że chociażby mamy zamki w drzwiach do naszych domów prawda albo to, że jeżeli mamy skazańca, który prawomocnym wyrokiem suwerennej władzy, która skądinąd również ten skazaniec wcześniej uznawał zostaje skazany na śmierć to wyrywa się wrzeszczy złorzeczy prawda nie akceptuje tego tego wyroku, więc tego rodzaju sytuacji świadczy o tym, że cały czas, gdy potencjalnie ten konflikt się tli musimy być tego świadomi prawna tym niemniej właściwe dla chłopca jedynym sposobem, żeby ten konflikt nie przez nie rozprzestrzenił się nie zamienił się wojny wszystkich ze wszystkimi zawieszenie tego stanu natury pra w tak generalnie jak to się robi w jaki sposób dochodzi do tego momentu, kiedy jest zawierana umowa społeczna ta umowa społeczna one właściwie można powiedzieć tak jak mówię to jest metafora one tak trochę sumą tych tych różnych kontraktów, które zawieramy między sobą tak to znaczy mamy ileż konfliktów to są te konflikty wszystkich ze wszystkimi i będzie w każdej z tych sytuacji może się pojawić świadomość musimy coś zrobić potrzebujemy zewnętrznego arbitra prawda i z tych bardzo licznych konfliktowych sytuacji rodzi się świadomość, kiedy potrzebujemy w takim razie jakieś instancji zewnętrznych wobec wszystkich tych konfliktów produkować to będzie niejako ponad społeczeństwu to jest i tym kim się suweren to jest suwerenna władza państwo pewnie w tym sensie opolskim jest trochę czym innym niż my dzisiaj myśli niż to, o czym my dzisiaj myślimy prawdę to jest często zresztą błąd i to jest też błąd, który świadomie popełniają różni późniejsi interpretatorzy i pogrobowców obca chociażby w rodzaju Carla Schmitta, którzy przekładają te kategorie myślenia siedemnastowiecznego myśliciela, który ma doświadczenie wojny wojny domowej, które żyje jeszcze w czasie, kiedy społeczeństwo państwo to jest w gruncie rzeczy to samo co prawda stosu ten suweren to nie jest do końca państwo to widać na tej najsłynniejszej rodzinie, która w, którą przytacza często, bo pokazuje kiedyś mówiło, lecz latanie chłopca rolę tego monarchy, na którego ciało składają się jego poddani lat twarz ręce na wszystkie te poszczególne postacie, a więc to w gruncie ten suweren stoi ponad ponad społeczeństwem i ponad państwo pod wszystkimi innymi instytucjami ma zbyt, ale jednocześnie policzy symboliczny na czym on może być urealnione w tym sensie zresztą są różne filozoficzne próby sprowadzenia chłopca do konkretów prawda zresztą on sam to robi to może jeszcze 1 cytat różnice między państwami polegają na tym, że różne bywa suweren, czyli osoba reprezentująca wszystkich każdego spośród masy ludzkiej, że za tę władzę suwerenną ma bądź 1 człowiek bądź zgromadzenie większej ilości ludzi tutaj chwila przerwy i kolejna rzecz, gdy reprezentacja jest 1 człowiek to państwo jest monarchią, gdy zgromadzenie wszystkich, którzy się zbiorą to jest demokracja albo państwo ludowe, gdy zaś jest zgromadzenie tylko część wówczas państwo nazywa się arystokracją ciąg 3 formy ustrojowe albo wziąć 1 człowiek mamy monarchy albo grupa ludzi mamy arystokrację albo też wszyscy, czyli mamy demokrację tak to jest też takie taka próba nawiązania dialogu z tymi klasycznymi greckimi typologia władzy prawda ważność tego czy rządzi jednostka rządzi ogół rządzi mniejszość prawna, więc one bez PiS-u 1 gr czy pokazuje w ten sposób to niema znaczenia, jaka jest konkretna forma rządów dali się toczy to jest władza suwerenna w tym sensie to jest władza, która stoi, której autorytet stoi ponad wszystkim innym prawda, który ma mocy, której autorytet jest uznawany, który o, które jest uznawany przez większość tak naprawdę prawda poza wyjątkowymi sytuacjami, o których mówiliśmy, kiedy ktoś, broniąc własnego życia nie zgadza się z prawomocnymi decyzjami suwerenne władze co oczywiście nie oznacza, że należy tego skazańca puścić wolno go nie stracić prawda jak tutaj, choć nie ma co do tego żadnej wątpliwości, że prawomocny wyrok musi zostać wykonany prawda, ale jednocześnie skazaniec ma prawo wyrażać sprzeciw uciekać robić wszystko, żeby uratować na czasy mam wrażenie, że to jest bardzo taka pragmatyczna koncepcja bo gdy czytamy dalej okazuje się, że ten Lewiatan z 1 strony jest czymś niezbędnym, żeby nie było powrotu do stanu natury wojny wszystkich ze wszystkimi, ale z drugiej strony nie trzeba ani szanować ani kochać tylko trzeba przestrzegać tych wszystkich zasad, które obowiązują, czyli tych umów, które zostały zawarte, ale co ciekawe to jest tak, że ten suweren został powołany do dostarczenia nam bezpieczeństwa, czyli pełni rolę usługową i tylko wtedy mamy prawo zakwestionować jego władze, jeżeli z tej usługi dla nas się nie wywiązuje tak tak, bo to jest to jest właściwie jedyne generalnie ta umowa społeczna zostaje zawiązane właśnie po to, rada jej nadrzędnym fundamentalnym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa, więc w momencie, kiedy bezpieczeństwa nie ma kiedy decyzja suwerena nie są dostatecznie skuteczne nie są respektowane nie nie służą utrzymaniu pokoju albo wręcz służą wojnie prawda bądź staje np. stroną w jakim sporze, chociaż powinien być bezstronny no to wtedy mamy prawo są wypowiedzi toposu posłuszeństwo nadrzędny cel, dla którego topu posłuszeństwa przeżyliśmy nie zostaje osiągnięty jeśli zostaną też reakcja na to co działo się one liczyli te zmiany ustroju, o których mówiliśmy na początku monarchia potem Republika potem dyktatura tam znowu monarchia z pewnością tak z pewnością tak jest z pewnością jest to reakcja na na te zmiany zresztą tu jest jakaś próba powstrzymania tego właściwie łańcucha zmian prawda wyjście poza poza partykularne spory między nimi stronników ami tej czy innej gałęzi rządu tego czy innego wyznania jest jakąś próbą zatrzymania tego tego procesu tego tego nieustannego ciągu konfliktów wojen prawda, a taki fragment również bardzo interesujący, który mówi o tym, że ma Lewiatan władzę nad tym co publiczne natomiast cała pozostała sfera ludzkiego życia jest pozostawiona człowiekowi do swobodnej decyzji czy mamy jasny roszczą mamy to co publiczne i mamy to co prywatne, bo to co prywatne Lewiatan nie może się wtrącać tu decydujesz ty człowieku tak w tym sensie to jest rzeczywiście spójne z tym celem, jakim jest zażegnanie wojen religijnych prawda to jest jakiś rodzaj wolności sumienia też prawna, jeżeli ktoś jest tego lub innego wyznania praktykuje w zaciszu świątyni albo własnego domostwa to absolutne prawo do tego, żeby praktykować mieli taką jaką, jaka musi podobać jak czuje się związany i co wiezie i władz nie powinno w to ingerować prawda to dotyczy zresztą różnych innych sfer różnych aktywności, które zostaje relegowany do sfery prywatnej to bardzo ważne, dlatego że choć jest też w tym sensie takim paradoksalne autorem, że z 1 strony krytyce uważają, że tu jest jakiś zalążek takiego myślenia autorytarnego państwa jako czymś takim wszechogarniająca Paula Petera elitaryzm będą darmowe, ale ten ten Lewiatan prawda zresztą nie przypadkiem dużo bardzo miejsca Lewiatan nowi i ich opisowi poświęca Hanna Arendt korzeniach totalitaryzmu, chociaż ona bardzo duży dokłada starań, żeby pokazać to nie jest to sama władza hitlerowskich niem Niemczech jest kompletnie inaczej rozumiana niż to było obca, chociaż jest jakiś jest jakieś pokrewieństwo odległe prawda między 12 natomiast na pewno w tym sensie w jakim jest np. trudno pogodzić obca pewnie z takim pozytywizm prawniczy prawda takim Republiki Weimarskiej wydaniu różnych liberalnych jurystów takich jak Hands Health np. na miasto w tym sensie pewnie ten decyzją suwerena to postawienie władzy ponad społeczeństwem prawda i sformułowanie bardzo ograniczonych warunków pod jakimi to posłuszeństwo można wypowiedzieć to się w tym sensie kłóci pewnie takim liberalnym myśleniem, ale z drugiej strony właśnie ten indywidualizm i ta obrona bardzo żarliwa obrona prywatności sfery prywatnej bardzo liberałom podobają się, choć jest takim autorem, które i, formując podstawy takiego współczesnego indywidualistyczny liberalizm jednocześnie ten obrazek zdradza prawdę jest takim nie niechętnym liberałem albo paradoksalnym liberałem prawda, który broni tej wolności prywatnej, a jednocześnie wolność w sferze publicznej w takim sensie w jakim wolność rozumie tradycja np. republikańska u niego istnieje prawda u niego wolność jest nawet nie tylko nie tyle stricte prywatne, ale wolność jest po prostu brakiem przeszkód prawda ma czasem się mówi się z kin etyczne definicja wolność dał, jeżeli nas napędzają popędy jak wersje to, czego dążymy i to od czego uciekamy na tę możliwość swobodnej ucieczki bądź swobodnego dążenia jest wolność prawda takiego rusza takiego ruchu od do ustania natury ich zdaniem hossa panuje nieograniczoną takiego ale gdy powstaje Lewiatan to wg obsada wolność jest ograniczona tylko wstanie polityczne, ale tylko w stanie politycznym zaś panie doktorze jest takie wyjście poza swoją epokę, jeżeli mówimy o tym, jasno rozdziale co publiczne kontroluje Lewiatan co prywatne jest twoje gesty to przecież mamy słynną maksymę cuius Regio eius religia to jednak w rządzący w państwach niemieckich w danym państwie niemieckich niemieckim narzucał religię swoim poddanym tak, ale czy ingerował w życie to nie jest to nie jest to nie jest aż aż takie proste mnie się wydaje mnie się wydaje, że uchodźca ta religia prywatna religia publiczna to trochę 2 różne sprawy, bo jednocześnie np. pisze o tym, że suweren ma jako jedyne prawo do interpretowania słowa Bożego interpretacja słowa Bożego świętych ksiąg na publiczny użytek jest już działaniem w sferze publicznej jest już jakimś tworzenie ładu społecznego prawda ja sobie mogę być to zresztą pewnie dobrze opisuje sytuację chociażby niektórych wyznawców judaizmu w tych państwach, w których panuje religia Państwowa po reformacji prawda, gdzie publiczne jak jesteśmy członkami danego kościoła Narodowego prywatnie aktor wyznaje my praktykujemy to co chcemy by, jakby Homs w pewnym sensie to sankcjonuje prawa natomiast to nie oznacza, że religia jest wyłącznie sferą praw jest wyłącznie delegowany do sfery prywatnej, zwłaszcza indywidualną sprawą każdego z nas tak dobrze to nie jest, chociaż pisał jest to domena serc, a do ludzkich serc nie powinno się wynikach i Skoda także w tym sensie pewnie wszelkie jakieś takie ekscesy inkwizycji prawda próba wyciągnięcia torturami autentycznego wyznania wiary prawda albo wiara w to, że jeśli ktoś się przejść publicznie to od razu, jakby pociąga za sobą całkowitą przebudowę jego jego systemu wartości i i tradycji, które dalej będzie żył i religii etyki no to, choć nie wie, że takie bajki brata natomiast to nie oznacza, że nie docenia publicznej roli Religi, ale tutaj on w tym sensie jest jednak rola integracyjna ta rola integracyjna rola porządku tego, że w sferze publicznej nie będzie sporów religijnych na wszystkie decyzje, bo wszystkie te spory będzie rozstrzygał właśnie suweren narzucał wiodącą interpretację, która ma miejsce, które będzie miała miejsce w sferze publicznej, ale też dodatkowa warstwa zakazów nakazów tak tak no tak oczywiście to jest jakaś jest kierunkowskaz jakiś kierunkowskaz jakiś też użyteczne narzędzie takie jak nas społeczne natomiast to oni natomiast sfera prywatna jest jest już zupełnie czymś innym prawda tutaj możemy sobie praktykować wierzyć co chcemy jeszcze przed chwilą wolności chciałbym z panem doktorem porozmawiać mówiliśmy o tym, przed chwilą, że w stanie natury mamy nieograniczoną wolność możemy się bronić przed napastnikiem poprzednim uciekać, gdy powstaje Lewiatan to wolność w sensie politycznym zostaje ograniczona, ale też, choć mówi o czymś takim co natychmiast kojarzy mi się z promem, czyli że ludzie oddają część wolności za bezpieczeństwo front też mówił, że oddajemy tylko, że on w sensie negatywnym, a że często dajemy wolność za poczucie bezpieczeństwa, chociaż tutaj to brzmi podobnie, ale to jest jednak coś innego mam wrażenie prawda, bo dla to jest firma dla tak oddajemy wolność, ale mamy bezpieczeństwo nie będziemy się zarzynać, a u Fromma mamy ujęcie negatywne w tym, że wolność jest ciężarem lubimy podejmować decyzji ponosi zań odpowiedzialności, więc ów chętnie przekazujemy naszą wolność, czyli choćby konieczność podejmowania decyzji komuś innemu i mamy bezpieczeństwa, ale jest Święty spokój zgoda natomiast ta forma ska ucieczka od wolności polega jednak na tym, że właśnie, dlatego że nie lubimy wybierać albo nie lubimy po podejmować odpowiedzialności za nasze własne wybory to jest jednak jest jednak coś innego w tym sensie, że dla Roma to jest takie uzewnętrznienie w gruncie rzeczy tych ograniczeń zakazów czy kierunków, które nam sugerowane z zewnątrz przez społeczeństwo tej sfery wolności indywidualnej prywatnej sumienia tego wszystkiego co spróbuje wyłączyć ze sfery politycznej ów Roma nie ma prawda, że to jest jak i ucieczka od wolności jest być pewnym rodzajem takiego konformizmu wewnętrznie, jakby tego tych zewnętrznych nakazów uchodźca nie u chłopca to zrzeczenie się czy zawieszenie wolności jest w gruncie rzeczy po to, żeby tę wolność móc w ogóle ocalić prawda w tym sędziów po prostu przetrwać ale, ale nie oznacza konformizm nie oznacza dostosowania się całkowitego do do społecznych norm prawda ani nawet nie wiem wewnętrznych nie jakiegoś głębokiego przekonania o słuszności prawomocności suwerennej władzy dochodzą wolni interesuje pana ona jest prawomocna, bo jest oparta na prawo mocnych podstawach, bo jest wywiedzione, jakby właśnie z tej sytuacji stanu natury, który zostaje zawieszony, ale ta prawomocność nie musi być wewnętrznie ona przez przez poddanych przez obywateli ważne jest jeszcze te, które pan doktor powtórzył on tę frazę o zawieszeniu stanu natury chyba jeszcze w naszej rozmowie nie wybrzmiało, że wraz z zawieszeniem stanu natury zaczyna się życie społeczne tak tak tworzy się społeczeństwo polityczna tak czy to wyjście ze stanu natury jest takim momentem 0 dla dla polityki i to zresztą jest widoczne we wszystkich gruncie rzeczy tych teoriach umowy społecznej prawda to jest hostess Locke Rousseau też w pewniej też późniejsi autorzy i myśliciele, którzy posługują w ogóle tą tą konstrukcją prawda czy to metaforą umowy społeczne, a jak władza Lewiatana i kwestia RAV, jaka jest relacja między prawami, a państwem i moralnością ucho psa oto relacja relacja pewnie nie jest taka jednostronna czy jednokierunkowa prawda moralność jako taka pewnie pewnie w gruncie rzeczy nie istnieje w tym sensie nie ma nie ma czegoś takiego nie wiem i majętnego w moralność nakazach moralnych prawda dane funkcjonują tyle ile są zgodne z tym nadrzędnym celem umowy społeczne, jakim jest bezpieczeństwo i zachowanie życia czuł uchronienie człowieka przed nagłą śmiercią, a więc w tym sensie to, żeby się posłużyć tym sformułowaniem niczego to jest trochę poza dobrem i złem na i w takim najbardziej fundamentalnym sensie dobre jest to co sprawia, że życie trwa zła to co sprawia że, że rzeczy się kończy przerwane mamy nagłą śmierć prawda, ale w tym sensie polityka też służy jak temu prawda ona ma podtrzymywać życie w gruncie rzeczy dlatego też czasami się mówi o Ziobrze jako takim pierwszym autorze, który daje jakieś podwaliny pod nią polityka prawda pod takie pojęcie, które zostaje upowszechniony w dwudziestym wieku razem z 7 w oko prawda, gdzie władza polityczna nawet nie tyle rządzi co zarządza, że zażąda ludzką kondycją prawda to są te wszystkie słynne prace w oko dotyczące tego jak w jakiej decyzję czy władza podejmuje w sytuacji zarazy albo w jaki sposób reguluje ludzką seksualność prawda władza, która zarządza w gruncie rzeczy człowiekiem jako jako istotą biologiczną też, a nie tylko człowiekiem jako obywatelem i uchodźców parlament społeczeństwa, więc uczuć uchodźca to, że troszeczkę zaczyna prawda w tym sensie, że polityka czy władza polityczna jest oparta na biuro naszej biologicznej kondycji prawdę naszym lęku przed śmiercią i tak danej, więc tutaj jest związek z tym, ale nie w takim sensie, że nie wie moralność jakaś zewnętrzna dyktuje to co jest słuszne niesłuszne w polityce prawna jest też trochę inaczej niż Machiavellego Machiavelli w ogóle mówi o tym, że są 2 etyki w darze 2 systemy etyczne jest system etyczny religijny to jest zbiór nakazów zakazów różnych powinności niż stający w ogóle z nieprzystających do polityki, bo polityka rządzi się, jakby innymi celami inny jest jej w ogóle horyzont czasowy prawda daleko wykraczający poza jednostkowy życia albo wręcz Alba albo wręcz poza nie wiem proste, jakby przekazywanie pewnych wartości z pokolenia na kolei zatem ma uświęca środki w polityce liczą się trwałość państwa prawda i w tym sensie tam Okaj cel uświęca środki te pewnie taka zorganizowana postać tego, bo tam jednak najważniejszą rzeczą jest pamięć historia tradycja prawda to, żeby była pewna ciągłość w ogóle myślenia o państwie niezależnie od tego, jakim danymi w jakim ustroju w danym momencie w tym państwie żyjemy prawda, więc to jest trochę co innego obca, jakby tutaj jest paradoksalnie dużo silniejszy związek między tym co biologiczne i etyczne w takim sensie, jakby czysto czysto fizykalnej, a tym co polityczne lał Macieja wolnego to za grunt aż 2 różne rzeczywistości tutaj nie tutaj jest związek, ale nie jest taki oczywisty nie jest tak jednostronny niemoralność dyktuje polityce coś co jest słuszne, a co niesłuszne albo, że polityka zawiesza to co moralne w sferze prywatnej czy czy w sferze poza politycznej poważnie to polityka dzięki swojej skuteczności pragmatyzm mówi zawiesza etykę dopiero jak każe etyce przemyśleć pewne decyzje post factum, jakby uzasadnić to taką chłopca nie jest to jeszcze na koniec panie doktorze taki ciekawy wątek dotyczący tego, kiedy państwo kapituluje, kiedy nie jest w stanie zapewnić bezpieczeństwo o tym, mówiliśmy, ale jest jeszcze 1 fragment bardzo interesujące, który traktuje o takim w radzeniu ustroju mówiliśmy, że jest u, a Jobsa monarchę demokracji arystokracja i jeszcze taki fragment innych rodzajów państwa być nie może, albowiem suwerenną w całości musi być albo 1 człowiek albo pewna liczba ludzi albo wszyscy widziała historycznych i traktujących o polityce są inne nazwy rządów tak jak Frania i oligarchia, ale nie są nazwy innych form rządu tylko nazwy tych sam form, gdyż nie podobają ci bowiem, którzy są niezadowoleni monarchy nazywają ją tyranią ci, którym się nie podoba arystokracja nazywają oligarchią podobnie również ci, którzy są niezadowoleni z demokracji nazywają ją anarchią to znaczy brakiem rządu, a przecież jak myślę, że ten człowiek nie wierzy, iż brak rządu był jakimś nowym rodzajem rządu i z tej samej racji nie powinni ludzie wierzyć, iż rząd był 1 rodzaju, gdy się podoba lub gdy są uciskanie przez władców to też jest bardzo interesujące jak ludzie nie podoba monarchia to nazywają ją ranią jak arystokracja oligarchia, a jak nie podobają się demokracja to mówią, że anarchia ten fragment jest też bardzo taką błyskotliwą polemiką z Grekami sprawa jest takim całym całą długą tradycję myślenia o polityce w kategoriach dobra wspólnego prawda no bo jak pamiętamy Arystotelesa czy Platona te formy rządów, a przede wszystkim Arystotelesa prawda, gdzie niezależnie od tego jak liczebna jest grupa, która rządzi czy to jest 1 człowiek to jest mniejszość są wszyscy nadal, bo ogół uprawnionych do uczestniczenia w życiu publicznym jak to ma miejsce w demokracji to czytam czy to jest demokracja to jest anarchia to jest monarchę te starania zależy od tego czy ci, którzy sprawują władze robią to w interesie całości całego społeczeństwa dobra wspólnego co robią to ze względu na swój interes grupowy rada osłabi to niema żadnego znaczenia to nie jest dobre kryterium w tym sensie mówi ludzie mówiła monarchy, jakim się podoba, że rządzi jednostka, bo nie wiem rozdaje im apanaże ani mówiło teraz wtedy, kiedy się nie podoba, bo np. wypadli z Łask to niema żadnego znaczenia z punktu widzenia suwerennej władzy jest istotne toczone zapewnia bezpieczeństwo poddanym czy nie to, że to jest 1 osoba wiele osób czy to są 4 mniejszościowe grupa nie ma żadnego znaczenia więcej nie ma żadnego znaczenia czy ta 1 osoba grupa czy ogół rządzi ze względu na swój własny interes czy na interes ogółu ważne jest to czy państwo trwa czy nie ma w nim sport nie ma w nim wojny domowej czy zapewnione bezpieczeństwo prawda to jest możemy to możemy nazwać cynizmem jakimś pewnie niektórych punktów Winnetou będzie cynizm prawda, ale też można nazwać takim trzeźwym pragmatyzmem trzymaniem się pewnych pryncypiów prawda, kiedy co z tego że, że mamy rządy, które teoretycznie są dla dobra ogółu prawda, kiedy są rządy, które prowadzą to państwo do wojny albo sprawiają, że wybucha wojna domowa prawda no bo to głos jest nieskuteczna, bo władza nieskuteczna albo definiuje jakimś sensie w jakim jakiś określony sposób to czym jest dobro wspólne, a inni mają inne rozumienie tego czym jest dobro wspólne prawda i na tym tle wybucha konflikt każdy z większym patriotą niż ta druga osoba prawna w tym sensie, choć całkowicie chce zawiesić ten z Portugalią w gruncie rzeczy jałowy może też potencjalnie wręcz niebezpieczne kiedyś będziemy spierać o to czy władza służy dobru wspólnemu czynie prawda, bo to już rodzi pewien konflikt to już duży sprawia, że umowa społeczna zostaje potencjalnie zakwestionowana zrujnowana, a posłuszeństwo Soren suwerenowi wypowiedziane w 2, kiedy czytam ten fragment znowu przypomniały się Szekspir wciąż jest nazwa to co sobie Różą pod inną nazwą równie pachniał tak bardzo dziękuję panie doktorze dr Paweł Marczewski forum idei fundacji Batorego był naszym gościem przed północą dziękuję bardzo państwa zaprasza na informacje po informacje z życia dobrej nocy kolorowych snów do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!