REKLAMA

POLENAKTION, październik 1938: historia wypędzonych z Niemiec

Data emisji:
2019-09-29 19:00
Audycja:
Historie Polski
Prowadzący:
Czas trwania:
42:42 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Maciej Zakrocki dzień dobry dzisiejszą audycję historii Polski chciałbym zacząć od przytoczenia pewnego wspomnienia wolno nam było zabrać tylko najpotrzebniejsze rzeczy podstawę skoro to zostaliśmy przewiezieni na dworzec opisać to uczucie wydaje się niemal niemożliwe, ale ten moment prześladuje mnie do dzisiaj tego dnia straciliśmy wszystko co mieliśmy nasze dotychczasowe życie nasz dom i naszą rodzinę tak pisał Liquid ja piętnastoletni chłopak z Berlina, który się w Rozwiń » tym mieście urodził, bo jego rodzice przyjechali z Galicji do Niemiec zaraz po pierwszej wojnie światowej młody chłopak nie bardzo rozumie co się dzieje całe to wspomnienie wiąże się z akcją, która do historii przeszła jako pole akcją dzisiaj właśnie w audycji, a tej akcji będę rozmawiał z naszym gościem, a jest nią pani dr Katarzyna Person żydowski Instytut historyczny imienia Manuela ring Blooma dzień dobry dzień dobry skoro już troszeczkę wprowadziłem słuchaczy przy okazji, wymieniając nazwę tej tej akcji no to teraz prosiłbym o rozszerzenie tej informacji, bo to wszystko dzieje się 2008 . 29 października 1938 roku no to można, by powiedzieć, że już od 5 lat Hitler rządzi od 5 lat jest reżim, który no i antysemityzmu polityka anty żydowską ma wpisaną w doktrynę państwa i dlaczego akurat trzydziestym ósmy roku dochodzi do wyrzucania polskich Żydów z Niemiec tak jak mówi Hitler jest już u władzy wtedy od 5 lat, ale pole akcją akcja Polska pierwszy raz, kiedy prześladowania Żydów przeprawy są tak brutalnie pierwszy raz, kiedy przeprowadzane są też otwarcie na oczach wszystkich na oczach świata, a też na oczach niemieckich sąsiadów tych ludzi dużo zieleni też 17  000 polskich Żydów, ale to określenie polscy Żydzi chyba za bardzo te nie pasuje, bo do tego co co mówił z kwestia OFE do tego cytatu trzeba też, by dodać to, że tym ludziom zabrał tożsamość to znaczy to tylko do mnie tylko rodziny nie tylko majątek tożsamość oni zdecydowaną większość uważa, że niemieckich Żydów, a toby ludzie tak jak Liquid rafę urodzeni w Niemczech często mówiący wyłącznie po niemiecku, którzy jej polskie paszporty i 27 października do 29 października zostali wydaleni wydalenie z Niemiec no tak ale gdyby spróbować jeszcze sięgnąć właśnie do przyczyn tego co się wydarzyło no bo Żydów na terenie Niemiec pewnie innych państ w jest więcej tak jak powiedzieliśmy od wielu lat rządzi reżim z wiadomym nastawieniem wobec tej grupy i dlaczego dochodzi do sytuacji, że akurat się podejmuje decyzje wyrzucenia polskich Żydów albo przynajmniej Żydów z polskimi paszportami te związane bezpośrednio z polityką państwa polskiego w tym czasie z ustawą, która przegłosowana została w marcu 3108 . roku przez parlament Polski z ustawy o obywatelstwie, na podstawie której miano zabierać paszporty polskie ludziom, którzy utracili związek z polską znanym polskim Czyżby to ludzie, którzy mieszkali za granicą co nie 5 lat i ci ludzie mieli obowiązek postępowania w konsulacie w miejscu, gdzie mieszkali swój paszportów i na podstawie tego mieć przełożono obywatelstwa i ta ustawa była w dużej mierze wymierzona w rządów, które zdaje Żydów polskich tylko 60  000 ludzi, którzy znajdowali się w Niemczech, że z polskimi paszportami, którzy jak się obawiano mogli chcieć wrócić do Polski po narastającej właśnie polityki antysemickiej nazistowskich Niemczech, a i rząd niemiecki, obawiając się tego, że pod koniec października, ponieważ tą datą graniczną był był październik 3 października 300 ósmego roku nagle zamiast 60   000 polskich obywateli Żydów będzie miało na swoim terenie 6060  000 bez państwo psów, których nie ma gdzie wydalić, którym można zrobić, z których żaden rząd przyjmie bowiem jak wtedy, bo polityka międzynarodowa w stosunku do uchodźców żydowskich postanowił rozwiązać w ten sposób, że siłowo dostarczył do polskiej granicy i na ten nawet na Polski terytorium, więc była to było to coś co jest się częścią polityki nazistowskiej związanej z ograniczaniem liczby Żydów czy pozbyciem się zupełnie Żydów z terenu Niemiec, a jednocześnie czas tego był wymuszony przez przez politykę polską ta ustawa, o które pani mówi dokładnie 31 marca 3008 . roku ustawa o pozbawieniu obywatelstwa tam w niej zawarty był taki ataki takie stwierdzenie, że chodzi o osoby, które utraciły łączność z państwowością polską ta dodatkowo przyjęto, że utrata obywatelstwa polskiego męża rozciągała się na jego żonę zaś ojca na jego dzieci w wieku do 18 lat, jeżeli osoby te to znowu wracam do tekstu ustawy przebywają za granicą nie zostały w orzeczeniu o pozbawieniu wyłączone spod utraty obywatelstwa no to trzeba chyba teraz znowu powiedzieć kilka słów, dlaczego w Polsce przyjęto taką ustawę no jest tego kilka powodów na pewno w dużej mierze było to powodowane narastającymi nastrojami antysemickimi polityką państwa polskiego stosunku do Żydów ogólnie, ale było też spowodowane kwestiami ekonomicznymi Żydzi, którzy wjeżdżali z Niemiec, mówi że są bardzo ograniczony pieniędzy, a bardzo niewiele ze swego majątku ci ludzie w ogóle już bardzo szybko, bo żeli, ponieważ pan wspomniał Hitlera władzy od 5 lat od 5 lat narastają różnego rodzaju ograniczenia w stosunku do Żydów, który ma doprowadzić do ich złożenia do ograniczenia ich zaangażowania zawodowego zaangażowania w kraj w życie społeczne ekonomiczne Niemiec ogólnie, więc ci ludzie którzy, których spodziewano się przyjazd do Polski, by ludzie bardzo Zbozień zboże oburzali i ludzie, którzy zasili prawdopodobnie w Polsce grono zobaczy bezrobotnych wymagali, by duże ekonomiczne pomoc ze strony państwa, więc aptek były 22 aspekty taki światopoglądowy innej strony czynię to przez ogólne, ale polityczny taki rząd polityką, a w stosunku do Żydów, a z drugiej strony kwestiami ekonomicznymi tego obawiano się właśnie takiej fali zubożałych ludzi którzy, którzy dotrą do Polski, więc w, jakim stopniu było to z Poznaniem ekonomicznym zrozumiano, że zrozumiał dlaczego, dlaczego taką ustawę przyjęto do w tej sytuacji właśnie można powiedzieć, że dochodzi do tego co już pani troszkę zarysowała się do takiej próby uprzedzenia przez Niemców w tej sytuacji, kiedy granica Polska miała być zamknięta dla tych osób właśnie z racji utraty tegoż obywatelstwa i stąd 26 października Heinrich Himmler szef policji nakazuje natychmiastowe wydalenie wszystkich Żydów polskiego pochodzenia no i co to jest akcja która, która wymagała też no sporej powiedziałbym organizacji prawda, bo to dotyczyło oczywiście tu wspomniałem o tym, przypadku berliński, ale dotyczyło osób rozsianych po całym kraju młodzi 18  000 ludzi, a w niektórych miastach aresztowano czy aresztowany rozbierano wyłącznie mężczyzn, spodziewając się, że ich żony dzieci tak z nimi co nim pójdą w innych dotyczyło całych rodzin, a zazwyczaj przychodzą po prostu nad ranem do mieszkań do mieszkań z polskim paszportami zabieranych do punktu bez punktów zbiorczych, ale zdarzają się przypadki, że tych ludzi zabierano z miejsc pracy dzieci zabrano ze szkół, więc błotne były tragiczne i zupełnie niespodziewane, a nie mogli sobie zazwyczaj nic brać znaczy często to by ludzie takie są relacje, którzy znajdowali się wręcz piżamach czy minus, bo tylko o sobie jako pracę w kieszeni trzeci dokument, który dał się w ostatniej chwili chwycić, więc były naprawdę ludzie pozbawieni czegokolwiek często oddzielenie od rodzin, którzy nagle prowadzeni byli zupełnie nas w lesie niespodziewanie mówiłam do do tych punktów zbiorczych i tutaj ten fakt, że oni bardzo często nimi żadnej polskiej tożsamości poza polskim paszportem nimi żadne związku z polską postrzegali się zupełnie jako, jaką postrzegać jako Niemcy jako niemieccy Żydzi i to było też, jakby dodatkowy aspekt tego dopiero po jakimś czasie, bo ma pełną Marcel Reich-Ranicki który, który był również los ofiar akcji polskiej, a dopiero po jakimś czasie orientowali się, że są zabierani, dlatego że że mają właśnie polskie paszporty w tej postaci jeszcze za chwilę wrócimy a, ale skoro mówi właśnie pani tych relacjach to chciałem na koniec może pierwszej części naszej rozmowy przywołać list, jaki napisał do swojego brata będę MAK skarb Skrzypek berliński pisał tak nie dano nam jednak tyle czasu musieliśmy pójść z urzędnikami jak tylko się ubraliśmy nie mieliśmy czasu na pakowanie odzieży bielizny nędznie ubrani i kilkoma markami musiałem opuścić Niemcy po zebraniu nas w Berlinie zostaliśmy przewiezieni pod eskortą na pół zamkniętych albo częściowo zasłonięty ciężarówkach z koszarów policyjnych na dworzec towarowy traktów blisko no i call przed koszarami i graniczącym mi z nimi ulicami rozgrywały się wstrząsające sceny pozostawionych w Berlinie kobiet matek dzieci czy ja rozumiem tej relacji również dochodziło do sytuacji w tym momencie rozdzielenia rodzin tak jak najbardziej w tych miejscowościach, których brani byli to mężczyźni ich żony dzieci zostawały, a została w tym miejscu również doszło do rodzin mieszanych czyli kiedy np. możemy Polski paszport żonę dogonić, a aż nago nie miała, ponieważ często wymaga jednak treść cały czas mówię tak było, bo bardzo silnie zasymilowanej bardzo silnie już, by właśnie częścią niemieckiego społeczeństwa teraz będą informacje w radiu TOK FM, ale pani wracamy do naszej rozmowy historię Polski Maciej Zakrocki dobry ponownie to są historie Polski stoi pani dr Katarzyna Person żydowskiego Instytutu historycznego, ale opowiada nam pani doktor o akcji, która przeszła do historii pod nazwą Polen Aktion akcja wyrzucenia z Niemiec w ciągu kilku dni w końcu października 1938 roku ponad 17   000 polskich Żydów wyrzucano ich do Polski no ale właśnie okazało się, że jest kłopot z tym, żeby Polska tych ludzi mogła mogła przyjąć zakończyliśmy pierwszą część naszej rozmowy wspomnieniami maksa Karpa berlińskiego Skrzypka to może drugą część zacznijmy od krótkiego wspomnienia pani o tyle Zimpel ze Stuttgartu byliśmy wówczas grupą ludzi w pożałowania godnym stanie nocna zdezorientowani bez bagaży jedynie z ubraniami, które mieliśmy na sobie właśnie takimi ludźmi o jakich raz mówił Hitler w swoim przemówieniu na rynku w Stuttgarcie powiedział wyrzucimy to wszystkich parszywy polskich krwiopijców łącznie z ich wsiami bez ubrań na sobie bez grosza w kieszeni tak jak pani powiedziałaby pierwszą taką masową deportacją Żydów trzeciej rzeszy ale w jakim sensie, o czym powiedzieliśmy została ona wymuszona może nie wymuszona może Niemcy oraz wykorzystanie jako pretekst korzystali z okazji przez przyjęte w Polsce prawo o pozbawianiu obywatelstwa polskiego osób, które od 5 lat nie miały kontaktu z krajem no właśnie Niemcom zależało na tym, żeby na ich terenie nie pozostali ludzie, którzy będą bez państ w owcami co się dzieje z tymi ludźmi dojeżdżają oni m. in. wpada Zbąszynia, bo ta miejscowość staje się taką miejscowością też symbolicznie związaną z tą akcją tak ludzie znajdują jak mówią w punktach zbiorczych na terenie miast, które są, a które są ubranie potem o mieszkańców pociąga w różnych warunkach zazwyczaj bardzo złych i dojeżdżają do polskiej granicy i tutaj część z nich przyjeżdża pociągami do, a do miast granicznych część jest po prostu przepychania przez granice stawia na granicy czy w pasie przygranicznym i przepycha na siłowo przez granice trzeba podkreślić, że polskie służby graniczne są zupełnie przygotowane i zupełnie znający sprawę z tego co ma miejsce, chociaż rząd już o tym wie Warszawę o tym, wie, dlatego że pierwsze informacje na temat docierają od polskich konsulatów w Niemczech to jakiś, jakiego powodu te informacje nie dociera do służb granicznych, które zupełnie nie są przygotowane i właśnie Zbąszyń staje się takim miejscem, które symbolem dzisiaj polega akcja na pewno, a dlatego że, że tam największa grupa dość znajduje nie jest jedyne miejsce, a nie mówiliśmy im na Śląsku ale, ale Zbąszyń to miejsce, gdzie około 9000 osób z 17  000, którzy są deportowani przekracza granice i znajdzie się w tym mieście samo miasto Zbąszyń w tym momencie to zachód liczy około 4000 mieszkańców, więc to miasteczko miasto miasto ma to dla 4000 do do dociera 9000 tam dostać się uczucie być 9000 Żydów, a jest to miasto, w której bardzo mała społeczność oskarżony nie ma oceny gminy ma znaczące dużo, a dużo ludzi, więc są to ludzie, którzy nie znajdzie też pomocy jest bardzo ważne tego czym nie będzie mówi zaraz, czyli o tym jak wygląda pomoc dla, a dla uchodźców znajdą się w zgłoszeniu jak są przyjęci przez przez mieszkańców to, że tam inaczej niż na Śląsku w tym miejscu, gdzie innych miejsc, gdzie przekroczone granice nie ma gminę żydowską, która mogłaby udzielić natychmiastowej pomocy znacząco pozostawieni sami sobie w dużej mierze osoby trafiły m. in . do Bytomia rolnicy krzyża, ale rzeczywiście Zbąszyń to jest to miasto, gdzie ta grupa jest najliczniejsza pani wspomniała o tym, że w Warszawie, ale rzeczywiście te służby graniczne nie nie są na początku zorientowane, o co chodzi i też powiedzieć, że te pierwsze pociągi przejechały przez granicę bez bez problemu dostają się dostały się dalej co może dla tych ludzi było było szczęśliwe natomiast właśnie później, kiedy już nadchodziły kolejne transporty strona Polska odmawiała przyjęcia no to pociągi zatrzymały zatrzymywały się na tzw. ziemi niczyjej na innej wtedy właśnie pojawił się problem z tym zrobić to był problem był to problem dla rządu polskiego, który nie wiedziała sobie z tym poradzić, a zdecydowano o utworzeniu tymczasowego obozu w Zbąszyniu, skąd ci ludzie mieli potem ewentualnie iść jechać dalej dotyczą oczywiście tych, którzy nie rodziny w Polsce, którzy jakiś kontakty którymi miejsca, do których mogli mogli jechać którymi pieniądze no bo jak mówią początkowo dostawał żadnej żadnej pomocy, więc utworzone zgłoszenie obok otworzono obóz ten obóz stał się wytworzył po prostu nagle nas już tam 9000 ludzi i powstały, bo oddzielny 2 tys 2 × więcej niż mieszkańców niż liczba mieszkańców Zbozienia i rzeczywiście mieszka władze lokalne Chateau przyznać na pewno i mieszkańcy może oczywiście w tym momencie stanęli na wysokości zadania i władze lokalne po tryby wszystko co możliwe, żeby w, jaki sposób pomóc ludziom, a wprowadzono np. ograniczenia cen jedzenia, żeby rzeźba nie wzrastały, żeby można było to wykorzystywać staną się znaczna ich miejsce, w którym mogliby, które mogłyby zatrzymać były przede wszystkim stare koszary które, które znajdą się w okolice no i zaczęto zastanawiać co z tym zrobić bardzo szybko władze Polski zaczęły negocjować z władzami niemieckimi, starając się aby, aby ci mogli wrócić do drzwi do Niemiec i to, że Zbozień szybko to zamknięty jako obóz i ci ludzie by zostaje takim trochę staje takim punktem przetargowym znaczy spodziewano się, że czym miał nadzieję, że taka duża grupa ludzi znających na granicy niemieckiej będzie mogła wywrzeć presję ten fach na nasz rząd niemiecki i do tego szybko przyjąć szczepienie międzynarodowa znaczne informacje o tym, że, że taki obóz powstaje czuli się zostać osiedlają się w tak tragicznej sytuacji bardzo szybko podjęte przez pracę prasę międzynarodową i to oczywiście było coś czym żyła w tym momencie cała Europa to naprawdę ogromne ogromne wydarzenie to od razu dodajmy, że rzeczywiście doszło do tych rokowań polsko-niemieckich, ale dopiero my mówimy o końcu października, a do nich doszło w końcu stycznia 3009 . roku to znaczy już do porozumienia no ale właśnie z tej możliwości powrotu przynajmniej niektórych osób do Niemiec z danych które, które znalazłem skorzystały zaledwie 3632 osoby, więc to rzeczywiście była niewielka Polska grupa i to powrót włącznie czasowe nie może być tak krótki czas o to, żeby właśnie jednak coś zabrać prawda ze swoich miejsc zamieszkania i t d . do tych do tego czasu jeszcze wrócimy natomiast w pierwszej części naszej rozmowy pani wspomniała postać Marcela Reich Radzieckiego napuszcza Niemcy, kiedy ma 18 lat no to później znana postać ci którzy, którzy nie znają to po prostu nie chcą się poszukają we współczesnych encyklopediach, ale skoro skoro już postaci pojawiła chciałem też wykorzystać wspomnienia Marcela chińskiego, które są bardzo emocjonalnie napisane bardzo często są traktowane jako dla historyków badaczy tego czasu takim chyba najważniejsze najbardziej dokładne relacje to byli tu opisuje swoich towarzyszy niedoli to byli Żydzi i tylko mężczyźni wszyscy starsi niż ja osiemnastolatek mówili doskonale po niemiecku ani słowa po polsku urodzili się w Niemczech albo przyjechali tu jako małe dzieci tu chodzili do szkoły, ale jakiegoś powodu jak dowiedziałem się wkrótce wszyscy posiadali Polski paszport tak samo jak ja nie powiedziano nam, dokąd jechał pociąg, ale wkrótce stało się jasne, że jedziemy w kierunku Wschodu, a więc do polskiej granicy marzyliśmy, ponieważ wagony nie były ogrzewane, ale każdy miał siedzące miejsce, porównując z późniejszymi transportami, gdyby to jeszcze ludzkie niemal luksusowe warunki na granicy niemieckiej musieliśmy wysiąść z wagonów i ustawić się kolumny było całkowicie ciemno było słychać głośne komendy liczne strzały przeraźliwe krzyki potem przyjechał pociąg to był krótki Polski pociąg, do którego niemieccy policjanci nas brutalnie zapędzili wagonach było niezwykle tłoczno drzwi natychmiast zostały zamknięte i zaplombowane pociąg odjechał no tak można sobie łatwo wyobrazić czytając tę relację co ci ludzie co ci ludzie przeżywali wróćmy jeszcze do tego wątku tak jej ciężko powie, że żarty się często jako o o preludium zagłady to okres nie prowadził Jerzy Tomaszewski czy zapowiedzi zakłady i dla tych ludzi obu, bo gdzieś tam w pociągach to przyjdę z Niemiec to jest takie na pewno rodziny na taki nawiązanie do zakładu od razu no auto zresztą tych słów, czyli raj raj granic i też nawiązuje, bo to jest wpisane później właśnie jak pisze, porównując z późniejszymi transportami było to jeszcze ludzkie tak i więcej więc, więc to jest rzeczywiście nawiązaniem do tego jest jest 1 jeszcze element tej historii, na których chciałbym zwrócić uwagę to jest o wydarzenie z Lipska tam w konsulacie właśnie konsulem generalnym był niejaki Feliks Chyczewski i on na 2 dni przed przeprowadzeniem tej akcji Polen Aktion nazwał w raporcie ambasadora Polski w Berlinie to to zaostrzenie tej polityki przeciwko przeciwko Żydom wojną, którą narodowo socjalistyczna partia wypowiedziała Żydom i która musi skończyć się całkowitą ich zagładą, więc to świetnie koresponduje z pani słowami, że to jest taka zapowiedź właśnie tej zagłady Feliks Chyczewski, widząc co co się dzieje świetnie to to czuje no i trzeba przyznać, że to postać, która się wspaniale zachowała zagwarantował Żydom, którzy przychodzili do konsulatu bezpieczeństwo, ponieważ konsulat miał tę ekspert tor realną ochronę jako placówka państwa obcego państwa wystawiał paszporty i ułatwił w ten sposób tym tym ludziom powrót po prostu do domu także przy tych wszystkich tragicznych wydarzeniach i różnych postawach warto na pewno na licznych czeskim przypomnieć i konsul nasze na ścianie konsulatu w Lipsku zresztą tablica poświęcona jego jego osobie i tak rzeczywiście Feliks czeskich firm, które zresztą zachował się tak jak powinien był zachować konsul, bo zapewni ochronę obywatelom swego kraju na pewno jest taką 1 z jaśniejszych postaci tej historii to jeszcze powiedzmy w końcowej części, nawiązując do opisania już przez panią tej sytuacji przy przyjazdu Żydów z Niemiec to Zbąszyń na jak to właśnie wygląda z punktu widzenia zwykłych ludzi już nie konsula generalnego, bo jestem w stanie wyobrazić, że nie tylko w pewnej atmosferze żyją, żyjąc mieszkańcy tej tezy tej miejscowości okolic, o których też byśmy powiedzieli, ale po prostu ludzkich powodów no do miejscowości liczącej 4000 trzeba się przyjeżdża 9000 osób to jest kłopot jak oni zachowali zachowali się bardzo przyzwoicie to znaczy rzeczywiście udzieli pomocy tym którzy, który tam znaleźli pomoże w końcu jest to miasto, które pozostaje, pod które głosuje na prawicę, które jest miastem wielokulturowym jakiejś mierze korzysta miasto polsko-niemiecki graniczne, ale Krym jednak bardzo mała liczba, a liczba Żydów i które na pewno pod silnie pozostaje pod podpory propagandę narodowej w tym czasie, ale pomimo to w momencie, kiedy dochodzi taki prawdziwy problem w momencie, kiedy przestaje być propaganda, kiedy przestaje być mityczny Żyd, które zabieg, który atakuje polskie przedsiębiorstwa tylko będzie, gdy są prawdziwi ludzie o niebywałej zupełnie inaczej jest naprawdę bardzo chorymi w tej smutnej historii akurat na koniec drugiej części naszej rozmowy pojawił się jakiś jaśniejsze wątki teraz będą informacje w TOK FM ma po nich wracamy historię Polski Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie zaprasza na trzecią część audycji historię Polski przypomina wtedy pani dr Katarzyna Person żydowski Instytut historyczny rozmawiamy o, a akcji Polen akcją, czyli wysiedlenia wyrzucenia Żydów polskich czy polskiego pochodzenia czy z polskimi paszportami z Niemiec powiedzieliśmy na koniec drugiej części, że sporo było przykładów takich ludzkich odruchów szczególnie właśnie w tej miejscowości Zbąszyń, gdzie znalazło się aż 9000 tych wysiedlonych osób, ale też powiedzmy może kilka słów o takiej formie zorganizowanej pomocy mówi się o tym, że żydowskie organizacje dobroczynne Polski czerwony krzyż dosyć szybko również zaczęły organizować pomoc 1 z tych żydowskich organizacji nosiła nazwę, działając jeśli dobrze czy angielska należy czytać tę nazwę już na początku listopada, więc zaraz po przyjeździe tych osób 3008 . roku ogólnopolski został powołany ogólny komitet pomocy uchodźcom z Niemiec tam rabin Warszawy dr Marze Shore staje na czele tego komitetu, który próbuje koordynować działania w Warszawie jest robotniczy komitet pomocy z udziałem Bundu, ale też związków zawodowych pojawiają się apele o pomoc zbieranie datków żywności odzieży koców pieniędzy właśnie powiedziałbym tak, że to są takie informacje budującej pokazujące jednak zrozumienie dla tego dramatu, który tych ludzi spotkał tak jest to ogromne przedsięwzięcia i coś co oczywiście mobilizuje społeczność romską w Polsce w tym czasie tak jak pan mówił tam po 4 dniach dociera działań, czyli melisy czy już z siebie komisji czy amerykańska organizacja pomocowa, które działa, a w Europie wschodniej zje z jej ramienia dociera tam też Emanuel Ringelblum historyk, który potem stanie się założycielem podziemnego archiwum getta Warszawskiego i najważniejszym pewnie archiwistą czy badaczem dziejów zakłada też organizatorem życia społecznego w getcie warszawskim, więc to niezwykle ważna postać i i on właśnie w zgłoszeniu pie uczy się tego jak jak pomagać uchodźcom to jest pomoc naprawdę znakomicie zorganizowana, bo nie chodzi tylko o taką dobroczynność w takim znaczeniu w rozumieniu dziewiętnastowiecznym, że przynosi pieniądze czy da się te pieniądze, choć one toczyć najważniejsza, ale też torze, że tym ludziom organizuje się życie czy pomaga się też psychologicznie starano się w jaki sposób organizować im przyszłość to było przez m. in. przez przetworzenie w obozach samorządów czy stworzenie różnego rodzaju przedsiębiorstw przez wykorzystywanie umiejętności ludzi tworzących natychmiast szkoły, w których dzieci uczą się polskiego po to, że mogą potem być łączone w Polski system szkolne, więc była tak naprawdę Samopomoc bardzo nowoczesna w takim sensie my rozumiemy dzisiaj, a jednocześnie tworzono program tak jak na administracyjne formy zaproponowania tym ludziom również możliwości wyjazdu, gdzie indziej tak czy to do Stanów zjednoczonych czy do Palestyny taka pomoc właśnie jak to załatwić też była bardzo ważna jak najbardziej tam większość relacji ze zgłoszeń właśnie opowiada o tym o tym jak wiele tych listą krążyło to była też to była pomoc wartości były też często zupełnie złudne nadzieje, że a, że uda się jakoś wyjechać, bo oni starali się jak najszybciej wyjechać stamtąd to bój się do Palestyny do Stanów zjednoczonych, a taką takim sposobem wyjazdu dzień, który uratował się stamtąd jakaś liczba dzieci, bo Kinder transporty dzieci, które zostały wydalone z Niemiec wjechał z Niemiec, a w październiku 3008 . roku część z nich udało się umieścić na listach Kinder transportów ani on znalazł się wśród 10  000 dzieci, które zostały uratowane przez przez wjazd do do Wielkiej Brytanii te błędy potem historia to już jest jest coś innego, ale rzeczywiście, jaką wcześniej udało się dał w ten sposób uratować część oczywiście większość znalazła się w czasie wojny na terenie okupowanej Polski zostało zanotowane taką pomoc w postaci do datku wszelkiego rodzaju złożyły też znane osobistości ówczesnej Polski jak prof. Tadeusz Kotarbiński Zofia Nałkowska Jerzy Andrzejewski Maria Kuncewicz owa Józef Czapski no, więc to na pewno wpływało też na kształtowanie pewnych posta w i opinii publicznej, ale powiedzmy teraz o wydarzeniu, które jest ściśle związane z tą akcją, a powiem szczerze, że doskonale znając historii ja nigdy tego nie nie kojarzyłem z akcją Polen Aktion chodzi mi o działania właściwie nie wiem jak to powiedzieć zamach, jaki został przeprowadzony przez młodego chłopaka siedemnastolatka Herschela grę pana, który przebywał 3 listopada 3008 . roku nielegalnie w Paryżu był poszukiwany przez policję i dowiedział się z kartki od swojej siostry o tej całej akcji i wydalenie całej rodziny z Niemiec w tej kart CBA też prośba właśnie pomoc finansową one jeszcze dodatkowo w gazetach przeczytał, bo tak jak pani powiedziała ta sprawa zrobiła się głośno w całej Europie i nie tylko o tym co się właśnie wydarzyło w Niemczech i jaki los spotkał tych ludzi i kłopotach z jakimi się też oni spotkali już po przewiezieniu do Polski poszedł pod pretekstem przekazania ważnych dokumentów do niemieckiej ambasady w Paryżu z rewolwerem i zabił sekretarza ambasady Ernsta von rata została oczywiście na na miejscu natychmiast aresztowany sam ranny Ernst von rad 2 dni później zmarł, a naziści wykorzystali to zdarzenie do przeprowadzenia czegoś co znowuż do historii przeszło pod nazwą noc Kryształowa, a więc to wszystko co się stało w Niemczech między dziewiątym ma 10 listopada no można, by powiedzieć, że zrozumiała może być taka reakcja złość chęć zemsty w reakcji właśnie czy zachowania tego siedemnastolatka no oczywiście pytanie czy doszłoby do nocy Kryształowej czy nie, gdyby nie to nie to zdarzenie na pewno doszło, jeżeli nie z tego powodu tu jakiegokolwiek innego to tylko pretekst, którego szukano do tego, żeby przeprowadzić masowy pogrom Żydów i niszczenie majątku żydowskiego na terenie Niemiec no i tym samym z próby zmuszenia tych, którzy jeszcze w Niemczech zostali do migracji to że, że noc Kryształowa nastąpiła tak szybko po, a po Opole akcja oczywiście wpłynęło też na pamięć na pamięć po akcję dlatego, że to jest ten ten casus wydarzenia, które wydarza się przed czymś bardzo ważnym przed wydarzeniem granicznym, a przez noc Kryształową, które za, które rzeczywiście zaporowa wtedy opinię publiczną Opole akcja nie zapomniano o losie tych ludzi, którzy znajdowali się w obozie w zgłoszeniu zapomniano i to właśnie wydarzenia niem w Niemczech stało się wtedy tymi wydarzeniami, które zna już na pierwszy stron gazet, choć z drugiej strony może warto powiedzieć, że to m. in . no skala dramatyzm nocy Kryształowej być może z kolei spowodowało taką reakcję polityków części polityków w wielkiej Brytanii, bo to wtedy właśnie w właściwie jest na większą skalę organizowana akcja wyjazdu właśnie dzieci i młodzieży do siedemnastego roku życia i Brytyjczycy właśnie z Polski Niemiec Austrii Czechosłowacji przez 10  000 dzieci ma Kinder transportów tor to najbardziej to rzeczywiście może polna chce można uważać takie przygotowanie do nocy Kryształowej pod tym względem że, że najpierw sprawdzamy jak reaguje społeczeństwo niemieckie na prześladowanie Żydów, ale jednak obcych Żydów, bo to są Polacy także polskich Żydów, czyli ludzie dwukrotnie obcych i kiedy okazuje się, że społeczeństwo świat nie reaguje żyć ludzie mogą przeprowadzenie przez miasto, że mogą być transportowani w środku dnia i że nikt nie protestuje protestują organizacje żydowskie, ale społeczeństwo niemieckie na masową skalę, że sposób nie zwraca uwagi no następnym krokiem jest jest noc Kryształowa już rzeczy wydarzenia, które mają miejsce, by w stosunku prześladowania niemieckich Żydów ludzi, który w końcu byli bardzo silnie zasymilowani coś mi bardzo bardzo silnie częścią niemieckiego społeczeństwa no i potem niektórzy kończy bowiem jak jest ten krok może 2 słowa tak na wszelki wypadek o tym co to była noc Kryształowa noc Kryształowa to pogromy, do których dochodzi w nocy 0910. listopada 3008 . roku w Niemczech w dużych niemieckich miastach, a to są pogromy, które są wywołane przez przez własne środki, które są oficjalnie spontanicznymi pogromami, choć w praktyce jak wiemy uczestniczy w nich SA i część również SS są to atak na niemieckie sklepy stąd nazwano Kryształowa pochodzi prawdopodobnie właśnie od oddzielonych robionych szybkich, które pokrywają chodniki w niemieckich miastach, a również śmierć ponad 100 Żydów, którzy są zamordowani w czasie kilkudziesięciu tysięcy, którzy są więzień obozów koncentracyjnych, a i to też początek znaczniej bardzo szybko narastających narastające zaostrzeń antysemicki, do których chodzi o politykę Kaczyńskiego, który dochodzi dochodzi w Niemczech od tego czasu czyli wtedy ta polityka staje się bardzo jego bardzo otwarta i jawnie skierowane przeci w koszt 3 państwa w siedzibie żydowskiego Instytutu historycznego w Warszawie można zobaczyć wystawę przypominającą wydarzenia, które dzisiaj żeśmy opowiadali na pewno nie powiedzieliśmy wszystkiego jeśli ktoś zechciałby poszerzyć swoją wiedzę na temat pole Aktion na to oczywiście bardzo zachęcam do zobaczenia tej wystawy, ale najlepiej zrobi to pani reprezentująca żydowski Instytut historyczny bardzo serdecznie zapraszam naszą ustawę, która jest Warta do 15 grudnia opisuje Paul akcją przede przez pryzmat losów 6 rodzin niemieckich które, które stały się ofiarami jest wystawa, która pokazywana była w Berlinie wiedział co 4 tysięcy ludzi, a zorganizowana przez przez kraju niestety w Berlinie przez aktywa muzeum w Berlinie, ale i teraz pokazywana jest u nas cieszyć zainteresowaniem i bardzo serdecznie zapraszam to nie koniec 13 edycji bardzo ale, żeby zakończyć nawet część komunikatu ową dla pewności wszystko można dzisiaj znaleźć w internecie żydowski Instytut historyczny mieści się dokładnie ta wystawa przy ulicy Tłomackie w Warszawie zachęca również natomiast chciałem zapytać, bo zawsze jak się konstruuje taką wystawę to no to jest jakiś pomysł państwo zdecydowali się pokazać historię 6 berliński żydowskich rodzin domyślam się z jakiegoś powodu czy czy losy właśnie tych rodzin są jakieś szczególne czy bardzo różne i i przez 6 historii można opowiedzieć całość te zostały wcześniej pokazywana w Berlinie dlatego dlatego berlińskie rodzinę, bo celem tego było pokazanie miejsca, jaki jakieś ludzie zajmowali Berlinie przed wojną przed przed deportacjami i niejako wyrwy w tkance miejskiej, która została spowodowana tym, że oni, że nie będą dopuszczeni ich losy są bardzo różna i doskonale pokazują też to jak jak dyskryminowana, bo to grupa, bo to są ludzie, którzy przyjechali do Niemiec jako jako emigranci zarobkowi jako robotnica to są ludzie, który czyha na studia, więc jest to bardzo zróżnicowana grupa są ludzie, którzy żyją w środowisku polskich Żydów i są cały czas mocno pytanie również w Berlinie, a są ludzie, którzy a, którzy są silnie zasymilowani to właśnie powstaje wyłącznie w niemieckim środowisku, więc to jest ogromnie ogromnie zróżnicowana forma dodatkowo badam ten dramatyzm pokazać także, że oni mają być z tego wyrwani i prze przewiezieni do kraju, z którym w zasadzie poza tym dokumentem nie mają żadnego związku tak nagle stało się polskimi Żydami niespodziewanie zupełnie, więc to jest dokładnie dokładnie dochodzi i pokazuje też losy tych ludzi w czasie wojny po wojnie pokazuje to jak mocno trans terytorialna międzynarodowa jest ta jest historia żydowska Boni część w każdej rodzinie właściwie ktoś komu udaje się wyjechać, kto potem komuna się przeżyć poza granicami Polski jest część rodziny, która zazwyczaj też ze wzrostu to starsi rodzice, którzy są zaś, którzy nie mogą wyjechać tuż za mordowani w gettach na na terenie Polski w ośrodkach zagłady na terenie Polski, więc to właśnie pokazuje też jak jak z zróżnicowana była Płatek, który zagłady jak każda każda droga życiowa była inna raz jeszcze bardzo dziękuję pani dr Katarzyna persona żydowski Instytut historyczny imienia Manuela Inter Roma była z nami dziękuję bardzo za rozmowę dziękuję bardzo, a kończąc audycję 4 polskie zachęcam oczywiście państwa do zobaczenia tej wystawy do sięgania do również archiwalnych nagrań naszego cyklu teraz będą informacje w Tottenhamie Maciej Zakrocki życzę państwu miłego wieczoru Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!