REKLAMA

W Hongkongu jest gorąco, ale Chiny żyją swoimi obchodami

Światopodgląd
Data emisji:
2019-10-02 15:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
24:00 min.
Udostępnij:

Postrzelenie nastolatka przez policję wstrząsnęło Hongkongiem i wywołało kolejne zamieszki. Wydarzenia nie wpłynęły jednak na przebieg obchodów 70. rocznicy utworzenia komunistycznej Chińskiej Republiki Ludowej, które były planowane od dawna

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
świat podgląd Agnieszka Lichnerowicz bardzo serdecznie zapraszam państwa na światopogląd zaczniemy program od doniesień z ogarniętego już wiele wiele tygodni protestami czy nawet już można mówić walkami wojnami politycznymi Hongkongu, które i tutaj właśnie zaraz o tym, porozmawiamy, ale wydaje mi się, że w każdym razie w zachodniej tzw. zachodniej prasie przyćmiły planowaną od dawnego czasu defiladę w Pekinie defilady w związku z siedemdziesiątą rocznicą powstania Rozwiń » chińskiej Republiki ludowej, a więc 2 wydarzenia równolegle są one mówią o o tym jak zmieniają się Chiny co tak Defilad mówi to był pokaz siły i już ambicji chińskich czy bardzo starali się to ukryć, jakie są wyzwania przed Chinami o tym wszystkim porozmawiam z prof. Krzysztofem Kozłowskim ze szkoły głównej handlowej dzień dobre i z Adamem koło poselskie fundacji praw człowieka dzień dobry płynąć zacznę od doniesień jeszcze dziś z Hongkongu, gdzie szczególnie uczniowie i pracownicy tzw. budżetówki urzędnicy organizowali dziś protesty solidarnościowe szczególnie solidarnościowe czy wsparcia dla osiemnastoletniego uczestnika tych wczorajszych antyrządowych demonstracji czy nawet no właśnie teraz pan zapyta jak to najlepiej opisać został po raz pierwszy postrzelony z żywej już nie gumowymi kulami, żeby amunicji wg ostatnich ostatnich doniesień jego stan jest stabilny, ale mówi, że to był 1 z najbrutalniejszych w historii wyspy dni, a na pewno 1 z bród naj brutalniejsze, jeżeli nie naj brutalniejsze trwających od czerwca protestach mowa jest o setkach zatrzymanych do starć z policją dochodziło w kilkunastu miejscach czy dzielnicach miasta ponad 100 osób w szpitalach ponad 30 rannych policjantów policja użyła ponad 1000 czy około 1000 kart ministrów z gazem łzawiącym wystrzelonym i t d. długo mówić w każdym razie się oglądać zdjęcia tak naprawdę wczoraj trwały bitwy no i za takie pytanie, które przyciśnie to co jest za moment to znaczy, o co chodzi uczestnikom protestów jak bardzo kategoria aktywiści uczestnicy protestów pokrywa się z kategorii mieszkańców wyspy czy mówimy o zrewoltowanych jakiś mniejszości czy jednak mówimy o dużym procesie społecznym, czyli ta rewolta zwana grupa ma poparcie wśród mieszkańców wyspy i czego oni dziś chcą rozwiązać może od tego, że to co widzimy na zarzut tego co patrzono i od tego co nauczyliśmy się dostrzegać to, że w tej chwili w mediach zachodnich widzimy głównie przekaz z Hongkongu nie zmienia faktu, że przeciętny Chińczyk widział głównie przekazy wczoraj Izrael Pekinu z defilady z 70 lecia chińskiej Republiki ludowej, więc pierwsza rzecz, którą na pewno chciał zwrócić uwagę słuchaczom nie ujmując brońcie panie Boże niczego tragizm mówi dramatyzmu wydarzeniu Hongkongu to nie jest epicentrum w tej chwili wydarzeń, jeżeli chodzi o chińską Republikę ludową trzeba też teraz tak troszeczkę chciałem wytknąć trochę też mediom zachodnim, że nie zwracano tak bardzo uwagi na kwestie Hongkongu czy sesje zdjęcia ciągu czy kwestie Tybetu, kiedy Chiny były kołem zamachowym wychodzenia z kryzysu i kiedy jeszcze stan Zjednoczone z Chinami ludowymi się lepiej dogadywały niż drogie kampanie hipokryzję ośrodka uczulam uczulam na to obecny w komentarzach uczulam na to bez komentarza natomiast, jeżeli chodzi o samą sytuację Hongkongu to warto zdać sobie sprawę, że to nie jest zjawisko takie czy interpretowania go wyłącznie w kategoriach politycznych zdarzenia już po Demokratycznej go ruchu z komunistycznym betonem jak to często można odbierać w takim właśnie w takim mocno uproszczone stylizowane przekaże niektórych mediów dobrze im będzie remont miasto Corea to niektóre wolta do czego zmierzam do czego zmierza tak naprawdę Hongkong poszedł troszeczkę inną trajektorię rozwoju niż Chiny ludowe Hongkong przez dzięki temu, że podlegał koronie brytyjskiej przez wiele lat cały czas miał do czynienia z zasadami państwa prawa z nawet przeciętny koszt szybko się też pamiętać, że przeciwko Brytyjczykom też całkiem sporo potasu w Hongkongu była też daje mówią nam jeszcze kilka lat temu jeździłam tam, żeby spotkać ze związkami zawodu czy wreszcie mogłem w Chinach funkcjonować więcej tak samo obchody Tiananmen też Hongkongu cały czas miały miejsce to kwestia to oficjalne od niej również związki zawodowe, które broniły praw tych ludzi zgłasza fabryka i t d. plan i dalej bronią i dalej była całkiem skutecznie natomiast na co warto zwrócić uwagę Hongkong w momencie, kiedy wrócił w cudzysłowie do macierzy bardzo dużo korzystam z gwałtownym rozwoju Chin ludowych kłopot w tym, że ten rozwój te owoce tego rozwoju nie były rozłożone równomiernie społeczeństwie Dziesięcin oraz przywrócenie równości to jest mało powiedziane jak, jeżeli umieścimy w kontekście Międzynarodowego centrum finansowego, gdzie młody człowiek musi konkurować nie tylko z kolegami ze szkoły czy Uniwersytetu, ale tak naprawdę z reszty świata często musi jednocześnie zderzyć się z tymi, którzy mieli szansę szybkiego zarobienia na bardzo gwałtowna, zwłaszcza kilka wcześniej, a w tej chwili to wszystko zaczyna zwalniać to są bardzo głębokie napięcia społeczne bardzo głębokie nieporozumienia między kontynentem także Hongkongiem ta agresja jest przeciwko władzy w Chinach jak powody są czy społeczne czy polityczne, ale niechęć jest do władzy jest generalnie rzeczywiście rozczarowanie problem polega na tym żona często jest nie do końca ukierunkowane obarcza się tych, które ma się pod ręką i problem polega na tym, że wewnątrz tego ruchu oporu czy ruchu niezadowolonych są bardzo głębokie różnice, które pozwolą na dłuższą no to ci ludzie wcale nie muszą być tak zgodni co w wizji tego, o co chodzi to był prof. Krzysztof Kozłowski oraz Łukasz Zwoliński w innych Chiny ludowe bardzo ciężko pracowały na to, żeby te protesty wyglądają, że wyglądały tak jak wyglądają, bo mówi nam bardzo pokojowych, a one 2014 rewolucji parasolek, która miała struktura czytelne przywództwo, gdzie byli działacze trawy trawnik doświadczeni działacze polityczni rzecz działa się student tworzyli tworzy spójny ruch sposób w jaki w, jaki władza się z nim rozprawiła sposób w jaki w, jaki parła do tego żeby, żeby przywódców protestów karać wyrokami sądowymi i zamykać więzienia umożliwiać robienie karier politycznych doprowadzi do tego, że te protesty stały się amorficzny czyli jakby ten dokładnie mówimy o ruchu, który nie ma przywódców nie ma nie ma kształtu, ale ma wizerunek, o co chodzi o drugi punkt władze chińskie pracowały ciężko od czerwca NATO, żeby procesy, które zaczęły się od 1 postulatu wycofać projekt ustawy z tą wniesiona w marcu projekt ustawy wycofać projekt ustawy przewidującej ekstradycję do dość wnikliwie niewskazanych, ale do śledztwa tak to liczby, ale żaden ślad ich rządy zagrożonych karami więzienia może, więc dokładnie, czyli przeczyli w gruncie każdego w dowolnie każdego skazanego potem przez wasz system polityczny zaś zwłaszcza, zwłaszcza w kontekście tego, że i tak ten tekst można być bardziej cynicznym jak bardzo kogoś chciał zobaczyć na własne oczy tego seta rywal z ulicy, a dziś ma rację, że rzeczony biblioteka dzwonili do nas tego, czego od razu rzuca nam mówić ważne co od dziś jak dziś pod nią i dzisiaj z tego 1 protestu zrobiło się ich 5 zrobił się ruch, który łączy maklerów giełdowych urzędników państwowych za maskę dzieci dziś wśród zatrzymają, których wydaliśmy, jakby bardziej przemawia do wyobraźni i zostawienia litewskie wystrzelone pojemniki z gazu z gazem łzawiącym gumowe kule 1 dnia było tego więcej niż przez pierwsze 2 miesiące troszkę więcej zatrzymanych 1 za 69 oraz stosowanych w tym taka jazda amunicja ta, że to od 187611277 lat rozpiętość wielu zasłużonych dodaje co daje nam naprawdę byli jeszcze inne badania, które pokazują, kiedy te protesty i pewnie niezwykle skuteczny wbudowaniu tożsamości Hongkongu nowej tak jak, jakie zbudował tożsamość Ujgurów jak Dorota samoloty pytań o strach chodzić to próbuję rysować scenariusz od osoby uspokoją sytuację z mojej perspektywy szybko główne problem polega na tym, że metody rozwiązywania problemów społecznych na kontynencie pasują do Hongkongu jak przysłowiowa pięść pasuje do nosa dokładnie tak tutaj na tym polega problem, że tak gwałtowne reakcje, które nie ma jaj komunikacji śmiem twierdzić, że ona się sprawdzają na kontynencie w tym sensie rzeczywiście brutalnie się to cisza nie rozwiązuje, ale dziś zarządza się w ten sposób komunikacją to może działać na kontynencie natomiast w Hongkongu zgodziło to wszystko, o czym tutaj mówimy mamy głęboki podział społeczeństwa głębokiego sprawowanie, kto jest coraz mniej ukierunkowane coraz trudniej jest wyrazić i tak naprawdę w tej chwili partia, która jest przyzwyczajona do określonego sposobu rekrutowania swoich członków do określonych w określonych zachowań raptem zderza się z czymś, czego ona nie wie, dlaczego zacząłem od tego, że to co widzimy zależy od tego na co patrzymy to na co patrzy w tej chwili, aby to co widzi w tej chwili partia komunistyczna to niekoniecznie to co widzimy na Zachodzie niekoniecznie to co widzą kończyć prof. Krzysztof Kozłowski Adam Kozieł są państwa gośćmi za kilka minut wrócimy do rozmowy i tu skupimy się chciałbym, żebyśmy skupili właśnie na tej defilady w związku z 70 rocznicą powstania chińskiej Republiki ludowej przywódca siedzi 5 stał podobno dokładnie w tym samym miejscu co ma od centrum samo Bran i tak Samoobronę Rzym i zdobył ponad siły czy pokaz, czego za kilka dni wraca świat podgląda nawet wjeżdżać na usłyszą państwo już Adama Kozieła z Helsińskiej fundacji praw człowieka, że też cały czas z nami prof. Krzysztof Kozłowski jednorazowe głównej handlowej wczoraj odbyła się urodzinowa siedemdziesiątą rocznicę proklamowania komunistycznej chińskiej Republiki ludowej wielka defilada tutaj z mediami mogłabym wyliczać ileż to przeleciało samolotów 160 w takich układach 70 latały 515  000 żołnierzy wzięło w niej udział 580 różnych innych pojazdów i techniki jak się mówi rosyjska wojskowej w tym najnowsze różne rozwiązania + 100  000 cywilów te różne układy, które szczególnie takie autorytarne czy totalitarne systemy lubią gimnastyczną, a teatralne miały miejsce i teraz pytanie czy to był już pokaz siły intencjonalne czy Chiny chcą pokazać jak są silne jak mają sprzęt, jaki mają ambicje i nikt mnie przez podskoczy i właśnie realizuje się, więc się z Empikiem chińskie marzenie na drodze, którego nikt nie stanie czy bez przesady w PSL znowu stajemy przed pytaniem co widzimy co chcemy zobaczyć co jest pokazywane to jest przekaz na użytek wewnętrzny chińskiej Republiki ludowej jak spojrzymy chociażby na wsi dzisiaj w tym samym takim samym garniturze analogiczną garniturze dama od Boga to warto pamiętać, że za Mao Zedonga to te samoloty latały pan czasami po parę razy, żeby tworzyć wydarzenie w tej chwili już nie muszą w tej chwili rzeczywiście Chiny tam, pokazując osiągnięcia technologiczne staje się, pokazując siłę oczywiście możemy się zastanawiać, dlaczego się pręży muskuły czy tam ktoś czuje pewnie muskuły każe z drugiej strony zauważmy, że tak na protest tradycji tego państwa zaś chińskiej Republiki ludowej jeśli się obchodzenie pod podkreśla nie takich momentów i nawiązań historycznych była to po prostu defilada była to defilada związana z bardzo istotną, odbywając bardzo istotną symboliczną rolę w narracji siedzi Kinga, kto prowadzi od momentu objęcia władzy konsolidacji tej władzy rzeczywiście jest to przekaz do wewnątrz do Chin jesteśmy silni jesteśmy niezależni mamy na ten pełną KON mamy pełną kontrolę nad pań w tym, że ten co się dzieje, zwłaszcza że społeczeństwo chińskie jest nawet przy kontroli wszystkich komunikatów z zewnątrz jest wystawione na swego rodzaju niepokój związany z wojną handlową proszę zwrócić uwagę, że zwolnienie go spowolnieniem gospodarczym dokładnie, że nowa chińska norma to są też nowe okoliczności dla Chińczyków i przy tym wszystkim, o czym mówisz my w pierwszej części programu największym wyzwaniem, gdzie członkom w tym co się dzieje Hongkongu największym wyzwaniem dla Chin moim zdaniem nie jest ani wojna handlowa ani to co się dzieje w tej chwili w Hongkongu ani to co się może działać w związku z Tajwanem ani rozruch czy tak naprawdę tocząca się wojna domowa sędziów sędzia ciągu ani wezwanie nie jest Bet największym wyzwaniem z mojej w moim mniemaniu, które rzeczywiście musimy zwracać uwagę już na spłatę wszystkich przy dużych wydarzeń to jest sposób w jaki rekrutuje się tych, którzy nami rządzą pytanie brzmi co widzi partia i czy przypadkiem partia rekrutując sobie ten sam od lat sposób ludzi nie zamyka się ma adresować rzeczywiste nie jak myśl raczej koszyczka szerszego spojrzenia czy przypadkiem właśnie takie twarde sposoby rozwiązywania konfliktów które, owszem, działają na kontynencie widać chociażby Hongkongu, że władzą nieprzewidywalne skutki to samo np. widać relacja z Tajwanem dziś tonuje to znaczy trwa do czego zmierzamy często z biurokracją administracją może nacisk chociażby na kwestie gospodarcze z powodu, że Chińczycy rzeczywiście bardzo szybko mogli się bogacić pytanie brzmi na ile się do równomiernego złożyło w tym społeczeństwie pytanie brzmi na ile Chińczycy uważają po tym okresie wcześniejsza, że to będzie trwać w nieskończoność no i najdalej mają się z czego bardzo, acz twarda pięść inna, ale możemy tolerować np. inne rzeczy w imię utrzymania pełnego tam powstaje pytanie do nas Adam Kozieł tak to czy powierza Levante czy też pan tak to widział wiele razy mówiliśmy o tym, że mimo cenzury i nic nie, ryzykując zdrowiem życiem działaczy zwykli ludzie przekazują informacje dziesiątki setki tysiące informacji o mniejszych większych protestach, które mają miejsce na terenie chińskiej Republiki ludowej codziennie do tej wyliczanki tory i ileś tam pojazdów samolotów żołnierze i dodać np. jeszcze taką liczbę, że w tych wszystkich uroczystościach wzięło udział 6 Tybetańczyków, których w zapyziałych wiosek garbie zamknięto do więzienia za to, że jeszcze świat czerwonych pieśni machać czerwonymi Rooney, a kilka dni przed uroczystością była informacja podawał ją radio wolna Azja o w bardzo podejrzanej śmierci dysydenta w oczy tego także nie dał się rozpoznawać się nieznani sprawcy będzie, kiedy w szpitalu pod strażą, gdzie trafił zresztą za krytykowanie samego przewodniczącego natomiast chcę powiedzieć chcę powiedzieć, że jak ja jak, gdybyśmy oznaczyli żarówkami na mapie chińskie te protesty to zobaczylibyśmy nam na mapie nie może ono tam po prostu za 15001000 małych czerwonych plamek teraz wyobraźmy sobie, że te w tym zarzewia ognia, gdzie wiatr, które łączy je łączy je w pożar, który np. widzieliśmy w Tybecie 2008 roku i był tego kolejnego wielkiego z pierwszego z tych wielkich szans chińskich igrzysk olimpijskich w Pekinie z dnia na dzień dokładnie zacząć tak samo 10 marca tradycyjna data protestu w kalendarzu tybetańskim czternastego w ogniu był cały Tybet i zasięg tych protestów gwałtowność skala była w gruncie rzeczy większa niż powstania Narodowego w latach 56780 bank o takim potencjale może ten wie mówił o tym, się żadnego dnia, a może nie wie o tym, że dzisiaj widzimy w Hongkongu tego byśmy zaczęli od protestu w 1 sprawie i ludzi, którzy wyszli na ulice w 1 sprawie i to, że było to 2  000 000 osób rzeźby w zależności od poprzez 1  000 0002  000 000 na terytorium, które ma przyjąć 77 i i tam się i to co się tam dzieje to jest to jest czarny sen partii, która i co więcej też, jakby na ósmy to na nasze doświadczenia, gdzie na na koniec na przełom lat osiemdziesiątych dziewięćdziesiątych mamy przykład Polski tego najbardziej wątpliwego baraku w obozie, w którym proces przemian przeszedł gładko i pokojowo nikomu włos, bo nie spadł do dzisiaj się kłócimy czy komuniści oddali władzę czujnie chytrze po prostu się tam przed grupą wali, żeby przejąć władzę gospodarczą podczas gdy w Rumunii, gdzie Ceausescu walczył z opozycją o wiele brutalniej i otrzymał naród zasad twarz o wiele mocniej skończyło się to dla niego bardzo smutnej tragicznych to jest powstaje pytanie czy się mówiliśmy ewentualna rozważa pan będzie umiał zarządzać 3 czy czy w tym szaleństwie likwidowania likwidowania dusz każdego zarzewia rzecz w tym jest metoda tylko 111 ważna uwaga CB 2008 absolutnie zgadzam się tego nie spodziewał, kto na świecie pamięta osób w ciągu 20092006, kto pamięta z pociągu w latach 99, ale ten procent rok pamiętaj, że ze względu na napięcia co zmusza mnie zna takiego się, więc wizję ale kto pamięta ktoś sumuje za muzułmanami są ciągle Amerykanie to jest po prostu teraz myśleć chciałem zwrócić uwagę na inną rzecz oczywiście ciężko się nie zgodzić z takimi takimi argumentami jak przed chwilą i wziąć panie Boże nie powie nie podważył chodzi o co innego zobaczmy, że w większości przypadków Chińczykom to wychodzi chińskim władzom udaje się technik sami zarządzać pytania oczywiście brzmi jak daleko jak długo, kiedy będzie eskaluje, kiedy do 7 spod kontroli tak jak sam powiedział rzeczywiście potencji tutaj jest nowo 1 jedno to inaczej i mąci, kiedy każdy problem widzimy jako gwóźdź to naczyń albo dali nam się szopka to może warto było zmienić rozwiązanie młotka nasz Bocian tutaj właśnie tego nie dajmy, że uważam, że jest, że ten dżentelmen, którego wzięto za wzór na paradzie przy przewodniczący siedzi piękne, jakby nie przebiera się za za mało nie ulega dla nas jesteście, że no tak ma też musi po prostu nie ma żadnej walki taka jest możemy mieć 79 osób w tym komitecie biura politycznego mundurek nosi 1 i rządzi się 1 nie ma co do tego żadnych wątpliwości natomiast jego pamiętajmy też tak, że ta partia nie potrzebowała wrogów zewnętrznych ona w czasie rewolucji kulturalnej z wpędziła się do grobu właśnie sama własnymi rękoma i tyle zapraszam na chwilę tylko podsumować można spodziewać się w takim razie właśnie zaostrzenia dużo mówimy o tej o takiej kontroli cyfrowej niebywale rozwijanej przez władze chińskie też moglibyśmy to można kolejną rozmowę rozmawiać o tym jak uczestnicy protestów Hongkongu sobie z tym radzą uciekają przed tym się spodziewać się właśnie w związku z tym no zaostrzenia relacji wymazał czas jesteśmy wpadamy przy takich okazjach takich tematów jak Hongkong czy wczoraj defilada w Pekinie w podobny stanął pułapka mianowicie patrzymy na to co bieżące i analizujemy to z bieżących trudny czas krótkoterminowych taka sama pani tak kluczowego, a także aktów natomiast pytanie brzmi na ile zmieniające się społeczeństwo jakościowo wewnętrznie młodzi ludzie dzisiaj to nie są ci sami młodzi ludzie co, kiedy myśmy zaczynali studia, jeżeli osiemnastolatek mówi Jezus Maria ile za mojego życia się zmieniło to znaczy, że mamy do czynienia z inną z inną tożsamością już ośrodka przeciętnego człowieka pytanie brzmi nie tylko o to jak Chiny poradzą z pewnymi wyzwaniami polityczne, które widzimy też czy inne państwa władze chińskie w ogóle tylko czy w ogóle te zmiany społeczne, które w tej chwili zachodzą chociażby kształtowanie tożsamości w dużej mierze w rzeczywistości wirtualnej współistnienie człowieka w kilku wymiarach równolegle zaszczytu niezależnie czy mówimy o wynikach Amerykanach czy Chińczykach jak do tego wyzwania są przeznaczane współczesne państwa i czy chińska Republika ludowa ma na to rozwiązanie i drugie pytanie to coś o tym, czasami rozmawiamy jeszcze podrzuca Adamowi Kościołowi, które wcześniej pod zauważył Krzysztof Kozłowski to jest jak świat mają bardziej tym zachodnim tutaj bliżej wokół mnie pewno będzie się odnosił do Chin czy następuje, jakbym przedefiniowanie największa świadomość tego, że to co dzieje się w Chinach może się odbić czkawką nie ma co do tego żadnej odpowiedzi stany Zjednoczone budzą jeśli chodzi o wieku, które w miarę spokojnie beztrosko pozwalały się okradać z technologii przez przez przynoszą długie lata nagle z tą władze chińskie Libet trudno będzie na ile najpoważniejsze traktor nagle to chwyt propagandowy zaczyna wskazywać Amerykanów palcem jako ja jako czarne ręce za protestami w Hongkongu komisja Kongresu ds. chińskich przeprowadziła wysłuchanie, ale też Mączka wyzwalali te ostatnie takie sygnały, żeby zbliżać Rosję mają też tyle analizy czy na drugim planie analizy ten wątek, że może wzrost trzeba tam Chiny patrzą, czego ja bym zwrócił uwagę na jedno drobno rzecz dzisiejsze Chiny twój dzisiejszy stany Zjednoczone mają podstawy musiał się zmiany postaw wyzwanie, jakim jest ona tam jego pomysłowość na destabilizowanie czy zaskakiwanie aresztach zorganizowanej politycznym znanych przywódców wszystkich w tym szaleństwie też właśnie do tego zmierzam, że to może być jakiegoś chodzą metoda natomiast czy ona przyniesie więcej dobrego czy złego to już nie, bo tak prof. Krzysztof Kozioł ze szkoły głównej handlowej Adam Kozieł z Helsińskiej fundacji praw człowieka państwo coś bardzo dziękuję za wykroczenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Nie czekaj, zacznij słuchać wygodniej z pakietem "Aplikacja i WWW".

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!