REKLAMA

Efekt wozu z orkiestrą, underdog i efekt sponsora – czyli jak sondaże kształtują preferencje wyborcze

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2019-10-06 07:40
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
16:20 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
weekendowy poranek Maciej Zakrocki dzień dobry raz jeszcze no jak obiecałem wybory wybory wybory o tym, dzisiaj dużo, ale podróżnym kątem mam nadzieję, że nie będzie na państwa zbyt dużo teraz studio pan prezes Henryk Domański socjolog Polska Akademia Nauk czy dobry interes porozmawiamy o tym jak sondaże kształtują preferencje wyborcze Polaków przede wszystkim, ale będziemy również mówić o pewnych zjawiskach szerzej no to może zaczniemy też takiego konkretu panie Rozwiń » profesorze wczoraj opublikowany został sondaż IBRiS dla Onetu na partię rządzącą swój głos oddałoby 44 , 3 % to jest od 3 punkty procentowe więcej niż w badaniu poprzednim koalicja Obywatelska 234 minut 22 lewica 12 % też niewielki spadek PSL koalicja Polska 59 też niewielki spadek Konfederacja poniżej progu 36 moc jak sobie ktoś przeczytał taki w sądach wczoraj na tydzień przed wyborami to pomyślał sobie, że na kogo zagłosuje na prawo i sprawiedliwość, ale to taki wyborca, który nie jesteś zdecydowany na prawo sprawiedliwość, ponieważ żyli nie wiem jeszcze na kogo chce głosować widzę, że jakaś partia ma taką przewagę to widocznie zasługuje na to, żeby na nią głosować jest taki efekt, który można nazwać efektem naszych nazywa się efektem wozu z orkiestrą, jeżeli tłumaczyć angielskiego termin ten członek Band wagonik to znaczy przełamania się do niniejszego to jest takie zjawisko prawidłowość, która występuje w większości krajów demokratycznych przebadano w stanach Zjednoczonych intendent Łagosz nikt ma przewagę nad taką inną opcją innym sposobem wyboru jedynie na kogo głosować mianowicie Anders do mianowicie, żeby jednak popierać tego, który przegrywanie zasłużył na to, żeby przegrać zostali tutaj, czyli jakiś element współczucia jest w sumie to nie jest zła oparta o takiej racjonalności nie tak nie powinna jednak wygrać, by pod np. powinny być zachowane proporcje może ta partia reprezentuje jakiś nurt, który na to zasługuje myślą PSL w związku z tym, że ten Anders dok efekt Thunder może działać w przypadku PSL partia takich tradycjach prawda identyfikowana z wsi mała wieś jest kojarzona pozytywnie na ogół jako coś swojskiego jest takie elementy tutaj mówimy cały czas takich mechanizmach, które ludzie biorą pod uwagę związanych z cechami partii prawda sytuacji politycznie zupełnie coś innego niż moje własne interesy, bo jak najwięcej takich analiz, które okazują to jest takie trwałe prawidłowości jest to, że ludzie kierują się interesami ekonomicznymi dokonują bilansu strat zysków Sejm się bardziej opłaca, ale tutaj wszystko w większości się opłaca zdecydowanie wyższe pod kątem tych interesów ekonomicznych zagłosować na PiS także tutaj jakby że tak powiem nie ma siły raczej, żeby się tutaj coś zmieniło, aczkolwiek można podyskutować na temat co powinno się zmienić co może się stać w ciągu tych 8 dni, żeby coś zmieniło, ale są przypadki losowe się tak, tym bardziej że różne rzeczy stały w ciągu ostatnich tygodni, które wydawało się, że mogą zmienić, a potem okazywało się w zasadzie nic nie zmieniło tylko rozwiążemy to, o czym mówił teraz pan to jest właśnie dotyczy tak naprawdę niż w niewielkiej części elektoratu, czyli tych niezdecydowanych, którzy właśnie albo, u których pojawi się ten efekt wozu z orkiestrą i powiedzą no tak to są mocni warto oddać na nich głos ja przynajmniej było też nie zmarnuje, bo to z polską silne ugrupowania albo to nader dok, czyli no powiedzmy, że rzeczywiście koalicja Polska tam ma niewiele ponad ten próg wyborczy na w sumie tam jako właśnie zasługują na to, że może do tego Sejmu Sejmu weszli nawet, ale czy sondaże mogą kogoś zachęcić w ogóle, żeby chciał pójść do wyborów, że np. może mieć sondaż efekt mobilizujący widzimy, że np. ugrupowanie, z którym nie sympatyzuje właśnie jest silne, a moje społeczne słabszy no to ja pójdę po to, że w ten sposób to pomogę temu mojemu, który ma akurat trochę gorsze notowania no tak, ale to też nam zależy od rozpoznania sytuacji ten dystans między tym, którego popiera ten, który prawdopodobnie wygra się na pewno wygra jest taki, że się opłaca pójść na wybory nadal tutaj wracamy do tego wyboru strategii i takiego takich kryteriów związanych z racjonalnością oczywiście skrystalizowany wyborcy tacy, którzy są zdecydowanymi zwolennikami Platformy pójdą tak słowa prawda, że oni nawet mieli oni powinni poniżej te wyniki poniżej 20 do pójdą po prostu na złość chociażby, żeby zrobić na złość PiS-owi, ale dotyczy właśnie tego takiego trzonu tych elektoratów, bo ten efekt wozu z orkiestrą czytaj na efekt, który żeśmy tutaj mówili to one działają również na tych zaprzysięgłych zwolenników mobilizują właśnie tak jak pan powiedział, bo demobilizująco tutaj oddziaływanie sondaży jest tak wielokierunkowe wzmacnia demobilizująco albo modyfikuje prawda i to znowu zależy od kilku innych rzeczy mówi w ogóle tutaj takiej prawidłowości które, aby obejmują wiele zmiennych, czyli takich czynników tutaj trudno byłoby na podstawie 1 przewidywać, ale niewątpliwie sondaże muszą mieć wpływ bank podaje, że 443 atak kolejna jeszcze poniżej 25 już w tej chwili maleje to coś w tym musi być myśli wyborca no w związku z tym przez te sondaże nie mogą kłamać bardzo spójne ze sobą zrobiłem taką analizę od sierpnia do do września jednak one są bardzo stabilne wyjątkowo stabilne te wyniki dla poszczególnych partii czasami Konfederacja skacze powyżej 5 % poniżej prawda, ale tak np. ten wynik dla lewicy jest niezwykle wręcz rewelacyjny, że to zadziwiające, że połączenie się akurat tutaj tych 33 sił 3 partii, a 1 koalicję, że to zadziałało w tym przypadku 12 proc no dobrze, ale to z tego co pan będzie jeszcze jeszcze 2 wątki czy socjologowie na podstawie badań nie tylko w Polsce, ale właśnie szerzej patrząc na to jak wygląda to na świecie są w stanie określić co co bardziej jak sondaże bardziej wpływają właśnie mobilizująco demobilizująco to jest właśnie czy można to wykazać, że jeżeli widzę, że moje ugrupowanie ma i tak wygra w cuglach to się mogę nie licz no bo nic się złego nie stanie tak, ale czy odwrotnie że, że no to właśnie jeszcze bardziej mobilizuje, żeby pójść chce się przyłączyć do tych, którzy wygrywają, a jeżeli widzę, że moje ugrupowanie i tak nie wygra no to właśnie pójdę mu pomóc nie pójdę, bo i tak nie ma sensu John Terry efektami Derda pójdzie pójdzie, bo trzeba naprawdę na nich zagłosować efekt Anders takie słabsze, czyli ten efekt wozu z orkiestrą silniejszy tak pokazują analizy dla Stanów zjednoczonych w innych krajach takich analiz nie robiono to trzeba byłoby zrobić taki eksperyment socjologiczny u nas się tego nie robił, ale sądzę, że to jest taka prawidłowość obowiązuje już nas, że większość wyborców kieruje się tym efektem wozu z orkiestrą czy będzie głosował na PiS w naszym przypadku jednak mniejszość, jeżeli znajdziemy taką partię, że właśnie ta hipoteza, że PSL jest taką partią najlepszym kandydatem dlatego Anders dok, którego warto popierać, że to zadziałać to jednak z PSL-em koalicję Polska znowu też to nastroje wokół tych 5 % także tak do końca nie był przekonany co do tego wyniku, jeżeli coś tak się waha jednak to jest na granicach błędu prawie, że powiedział pan jeszcze ciekawą rzecz, że przeanalizował pan badania i sondaże z ostatnich miesięcy wychodzi na to, że właśnie one są stabilne nie pokazują jak i takich różnic, które kiedyś nas zszokowały, że wydarzeń daje, ale jedno 2 w 1 badaniu między zrobiony w tym samym czasie ktoś ma no powiedzmy 40, a w innym badaniu ma 48, ale takie efekty wybór Donalda Tuska np. Nowak na przewodniczącego rady Europejskiej zadziałał zadziałał na niekorzyść PiSu to był 1 z niewielu przypadków w ciągu ostatnich 4 lat jak pamiętam chyba też ustawa o IPN-ie w ten sposób, że działała, że nastąpiło tąpnięcie lekiem na niekorzyść PiSu natomiast w tej chwili jednak prawdopodobnie obie te siły, zwłaszcza obóz rządzący się tak zmobilizował, że stosuje taką bronią obosieczną na gaz wydobywa taśmy prawdy ostatnie z ostatnich kilku dni przypadek Neumanna jest takim dobrym efektem, że mamy tutaj takie działania kontr działania to bardzo skuteczne także one jakby neutralizują te efekty efekty ewentualnego obniżenia się poparcia dla PiS -u, które mogłyby wystąpić przypadek Beaty Lewic Sawickiej, do której można się odwołać 2000 siódmego roku, który w moim przekonaniu oddziału bardzo silnie wzmocni pozycję PiS, ale tuż tuż pan mówi o tym, takim zdarzeniu, które może mieć wpły w na albo tąpnięcie w sondażach albo na wynik wyborczy natomiast mówił o takim generalnej ocenie, która się pojawiała nie tylko znał już w Polsce chociażby właśnie w kontekście też wyborów amerykańskich ostatnich prezydenckich trochę w kontekście brexitu, czyli referendum w wielkiej Brytanii, że było takie wyobrażenie, że się sondaże rozjechały z rzeczywistością nawet było coraz więcej pretensji o to jak oni robią coraz lepsze są metody badawcze okazuje się coraz bardziej sondaże rozjeżdżają się potem realnym wynik nie tyle sondaży rozjeżdżając ludzie się rozjeżdżają są zrobione są cały czas tak samo i z, ponieważ jestem socjologiem jednak one są robione co im ufam więzione są robione wg reguł gry także tu się nic nie zmienia natomiast ludzie zmieniają ci niezdecydowani właśnie są najbardziej podatni na tego typu wydarzenia, których my tutaj mówimy są takie, a poza tym są niektóre takie wybory, że nie ma jednoznacznego kandydata np. w ale goli, bo już 3 czy Al Gore przegrał z Bushem 2000 roku albo Clinton przegrała z Trumpem nie przegrała tylko wygrała w gruncie rzeczy jeśli chodzi o liczbę dodała zmieniono tam takie, że taki system jest tutaj pan redaktor powiedział wraz w zasadzie nie tyle skrytykował sondaże co ja wiem wiem co co odwołał się do pewnej diagnozy społecznej to znaczy po prostu, że rzeczywistość jest taka, że bywa, że zmieniamy swoje poglądy nawet te poglądy dotyczące tego na kogo głosować, a część z nas nie wie dokładnie w związku z tym to jest efekt rozmycia, którym pan powiedział marszanda, że są dalej solidnej oddają rzeczywistość natomiast my jesteśmy coraz mniej stabilni swoich emocji, ale coraz mniej, ale bywamy stabilnie i 2 niestabilny, ale w ciągu ostatnich 2 miesięcy jesteśmy niezwykle stabilnie w moim przekonaniu to społeczeństwo tak się krystalizacji określa pewną pędzi się podzieliło ono dobrze podzieliło się, ale na tym polega m. in. struktura społeczna funkcjonowanie każdego społeczeństwa tutaj mamy ten efekt, jakby podzielenia i stabilność te czegoś takiego nie było w ciągu przedtem w tych wyborach poprzedzających w ciągu ostatnich 30 lat mamy do czynienia rzeczywiście jest takim podziałem, który znajduje odzwierciedlenie w naszych preferencjach politycznych czy pana zdaniem biorąc to pod uwagę czy mówimy rację mają ci, którzy twierdzą, że może trzeba by wprowadzić zakaz robienia sondaży n p . na tydzień 2 tygodnie przed wyborami m. in . po to, żeby te sondaże, bo taka teoria też pan przed chwilą mówiło w swoim przekonaniu o uczciwości wszystkich przeprowadzanych badań i też nie chciałbym kwestionować uczciwości natomiast czasami mamy takie wrażenie no tak jak jest sondaż dla TVN -u to opozycja generalnie rzecz biorąc tak źle nie wypada jak jest sondaż nie wiem dla gazety polskiej to rządzący mają znacznie lepszy wynik niższy opozycja, że tym można też manipulować z punktu widzenia tych efektów, o których mówiliśmy w pierwszej części naszej rozmowy, a skoro sondaże wpływają na wyniki w efekcie na wynik wyborów było potem, bo na preferencje na kiedy już wrzucamy kartkę do urny no to się pojawiały takie teorie przestanie publikować sądami redaktorze to w takim razie należałoby zakazać ludziom myśleć dobrze nie będzie sondaży przez ostatnie 2 tygodnie to 1 domniemywa jak się rozkłada to poparcie będę domniemywa wnioski z poprzednich sondaży na PiS utrzymuje poparcie naszej zgody będę głosował na tych, których program nie przekonał ani na tych, którzy mają lepsze poparcie w związku z tym pójdę za orkiestrą tak i dlatego na nich zagłosuje, bo to są silni i większość na nich zagłosować no to jak chce przyłączyć do tej liczby pielęgniarek patrząc na polską rzeczywistość oczywiście po programy tych partii tak jak one są prezentowane są one tak bardzo różnie od siebie jak przegląda program program Platformy Obywatelskiej jak wchodzić szczegóły to rzeczywiście różne odpisu, jeżeli chodzi n p . to obietnice dotyczące wzrostu wynagrodzeń proporcjonalnie do stażu pracy to jest coś nowego to jest takie odwołanie się do takiej tradycji bardziej liberalnej, bo indywidualistyczny, że to powinno zależeć od człowieka natomiast to jako oni prezentują swoje programy to ludzie się to trudno się zorientować co do różnic także ja myślę, że taka metoda zabranianie rząd sondaży byłaby jednak zawodna, bo nie mielibyśmy dobre podstawy nie mamy czasu n p . żeby się wgłębiać w te programy ja sądzę poza tym ma jednak te sondaże są elementem funkcjonowania demokracji dobrze zwiedzić dobrze mieć dostęp do tych informacji sondaży są robione coraz lepiej tak jak pan słusznie powiedziały nie ma powodu, żeby w ogóle kwestionować ja w ogóle nie wyobrażam jak można fałszować wyniki sondaży to w ogóle można, by robić sondaży tylko podawać w prasie jak i zmyślone prawda wielkość, ale łatwo to było przez weryfikować, bo bym poszedł do, ale przyznam, że czasami może jakoś drastycznie widać różnice jak to mówi w zależności, kto zamówił sondaż albo dla kogo jest robiony albo jeszcze mówiąc bardziej wprost, kto za sądem zapłacił to tak będzie miała bliżej raczej, że różnice w interpretacji na niektóre media podają bardziej chętnie eksponują rana Platforma uzyskała 3 % więcej coś takiego natomiast znam jedyną firmę, która oczywiście uzyskuje wyniki trochę inny mianowicie od Chin oni od Polskę od blisko i t d. mecze jest nim CBA, ale tutaj mamy trzeba, która jest finansowana przez kancelarię premiera ktokolwiek by nie rządziły pamiętaj do czynienia z tzw . efektem sponsora w jaki sposób tak się dzieje, że respondenci trochę bardziej korzystnie prawda się w deklarują poparcie dla partii, która rządzi i trzeba ma za to inne korzyści w postaci pro prasowych no tak w takim razie wniosek końcowy przyglądamy się sondażom, ale nie tylko skalą popularności lub niepopularności jakiegoś ugrupowania się kierujemy, kiedy ostatecznie zdecydujemy na kogo zagłosować bardzo dziękuję pan prezes Henryk Domański socjolog Polska Akademia Nauk Uznam dziękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!