REKLAMA

"Marek Edelman nie bał się używać słowa faszyzm"

A teraz na poważnie
Data emisji:
2019-10-08 12:00
Audycja:
A teraz na poważnie
Prowadzący:
Czas trwania:
22:27 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Mikołaj Lizut kują się państwu 7 minut temu minęło południe, a studia goście pisarze Witold Bereś Krzysztof brunetką witam serdecznie witam część winy wy napisaliście list do Marka Edelmana 10 lat po jego śmierci ukazał się ten list jesteście jego biografiami dobrze powinniście wiedzieć, że pan dr Edelman raczej był sceptykiem jeśli chodzi o życie pozagrobowe boi się, że odpisze historia jest podwójna po pierwsze, przy okazji pisania tej książki przeglądaliśmy Rozwiń » stare materiały z Markiem Edelmanem wspólnie z reżyserem Artura Więcka barona zrobiliśmy taki film dowódca Edelman i okazało się, że w materiałach znaleźliśmy materiały, które nie były użyte, bo film jest Opera panu Bogu o świecie wartości są materiały, których Marek Edelman mówi co myśli o rządzie prawa i sprawiedliwości, bo ten film kręcony wtedy, kiedy był pierwszy PiS te wszystkie wypowiedzi uprzytomnić nam, że jego nie ma ja podobnie jak on uważam, że nie ma tam nic rząd nie odpisze, ale te wypowiedzi doskonale pasują do dzisiejszych czasów są przerażające, zważywszy na to, że niby minęło 10 lat znowu jesteśmy strasznej czarnej dziurze, ale druga rzecz jest taka sama o tym, mówił znają drogę polityczną za handel ma na to właśnie rewolucja, choć opisze my mamy pamiętać, jaki jest na cmentarz mówił Edelman to nie o to, żeby tamten była debata nic nie ma to dla siebie robi się nie podałeś, że walczysz, że namawia innych do tego, żeby pamiętali, że jesteśmy przecież tak powiem strasznie słabo mówi niczego no to było za mocne, bo przez pewien człowiek, który ocenimy po przeczytaniu tego naszego listu do Marka Edelmana porównał go do listu Woltera do pana Boga po zniszczeniu Lizbony Wolter też nie liczył na to, że mu pan Bóg odpowie pisał ten ich dla siebie pisał ten list dla swoich Czytelników żeby, o czym powie dziś o czymś zaalarmować Doda to Walter mu zresztą Boga nie ma nie mówcie tego mojemu służące bomby zabiły we to hasło się obudzi się przydać w wielu środowiskach to prawda panowie właśnie znając drogę polityczną Marka Edelmana notą powojenną, czyli opozycja właściwie, odkąd powstała, czyli od od KOR-u przez Solidarność po Unię demokratyczną Unię wolności i partię demokratyczną wreszcie to nie więcej wiadomo co Marek Edelman sądzi opisze zresztą nie przypuszczam, że kiedykolwiek byli to jego ulubieńcy, ale mam wrażenie czytając naszą książkę to jest po prostu taki skowyt bezradności, a wiesz co jak się przyjrzeć poszczególnym ludziom tak, bo to jest opisanie tego podsumowanie tego zła, które nas otacza i mówią mówimy dzisiaj prawie i sprawiedliwości, bo to jest siła sprawcza, ale to zło nie ma przyporządkowania tylko do tej partii, bo to są również my faszyści Polsce zresztą obie partie i narodowcy i PiS są partiami w jakim sensie neofaszystowskim, więc to jest obciętych życie, ale chcę być tam są jak czy też się każdy świat jest rozdział hit zwalczenia jest najważniejszy co z tym zrobić jak jak sobie z tym dawać radę w tytułach mamy dajemy odpowiedzi krótki nie rozpisujemy się my nie chcemy realizować chcemy oprzeć, ale w tych tytułach rozdziałów dajemy odpowiedzi ja chcę być wszystkim, że jest kurcze naprawdę jedno ważna rzecz Marek miał znakomite powiedzenie najważniejsze co to jest ojczyzna to jest podwórko, na którym stoi drzewo albo nie stoi trzepak i swoich 5 albo 10 przyjaciół to jest prawdziwa ojczyzna, jeżeli będziemy pamiętać o przyjaźni o empatii o lojalności nawet o miłości, jeżeli będziemy się trzymać razem to my w końcu wygramy oni kręcą charakterystyczne są cytaty Edelmana, więc my dajemy tam ukryte podajemy opisujemy przypadek Marka Edelmana, który ratował żonę Jacka Kuronia wzruszająca piękną historię jest przyjacielem jesteś lojalny damy sobie z nimi radę może nie od razu dzisiaj może nie jestem najbliższą niedzielę, chociaż tak trzeba walczyć na te Marek Edelman pamiętajmy był świadkiem pierwszych rządów PiS -u i właśnie wtedy wygłosił tę frazę oni kiedyś skręcą kark oczywiście pytanie jest jak długo to potrwa, ale też wtedy Wellman mówił no trzeba działać całe swoje życie mówił trzeba działać był w dużo trudniejszych sytuacjach niż rządy PiS -u na drugi rząd PiS-u to prawda, ale właśnie chciałem zapytać o taką rzecz, która bardzo zdziwiła mnie akurat waszej książce, ale w 1 z wywiadów, które udzieli jeszcze po jej publikacji już ja nie wiedziałem przybycie tak późna w ogóle melomani usłyszeli dopiero w podziemiu tak naprawdę i to uświadamia jak właściwie ta część historii Polski była zakłamana przemilczana mam namyśli powstanie w getcie mam namyśli jego żyjących przywódców mam namyśli w ogóle stosunki polsko-żydowskie stosunki polsko izraelskie właściwie przez cały czas komuny o tym, publicznie mówiło, ale słuchaj ten czas wraca ja jestem rocznik 60 ty dopiero Solidarność rok osiemdziesiąty pierwszy uświadomiły mi, bo w szkole dostawałem za to jak powiedział, że zginęło 6  000 000 obywateli polskich w czasie wojny Osowa pały, bo nauczyciel mówił Polaków Polaków zginęło 6  000 000 to samo było podłoże poświęcimy zasady jawności zorientował się, że jest jakaś dziwna historia jakaś wyrwa w mojej edukacji, jakbym uczył się małe miasteczko bywałem teraz dzisiaj, kiedy Kaczyński, mówi że dobra zmiana, żeby przeorać świadomość, bo oto chodzi o świadomość polską musi potrwać 12 lat toczą, mówi że przez 12 lat od przedszkola do szkoły wyższej wychowa nowe pokolenie można żartować, że to będą ci, którzy będą wierzyć w to, że pierwszy kosmonauta nazywał się nie Hermaszewski, ale Kaczyńskiej, ale gorzej nie będą mogli widzieć w tej Solidarność, jaki był udział np. społeczności żydowskiej polskiej demokracji i t d . i t d . więc to się za chwileczkę co znowuż to zdarzy edukacja to jest to co w naszych czasach żeśmy chyba zawalili najbardziej mówią władzy no to jest rzecz nauczyciele nie uczyli dobrze albo może nie było dobrych programów nie wiem wszystko się kończyło dziś na wieku oświecenia w historii, ale po właśnie czytając waszą historię Marka Edelmana coraz bardziej jest dla mnie jasne, że historia to nie jest jakieś narzędzie do uczenia patriotyzmu historia ma być prawdziwa, a nie użyteczna i to bardzo często podkreślał Edelman, opowiadając swoją historię, że to nie jest także po prostu jest bohater, a zresztą niedługo przed jego śmiercią spotkałem go Pauli Sawickiej w Warszawie i opowiadał o getcie Janowi bywają ogromne szczęście, bo na mnie głód nie robił aż takiego wrażenia inni po prostu dostawali świra byli gotowi na ogromny kompromis mnie jakoś obdarzyła tak natura się na 6 dni, że cierpiałem znacznie mniej niż niż im i to zrobi moja zasługa myśmy może dlatego się zainteresowali tymi stosunkami polsko żydowskimi, że nasze zetknięcie z Edelmanem nastąpiło przez bardzo drastyczny brutalny wywiad, którego udzielił takiemu poznańskiemu drugą obiegowym pismu czas Solidarności robiła ten wywiad Anka Grupińska i on tamte lata 80 trojga lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku ubiegłego wieku 81983 rok bodajże i on tam mówił no po pierwsze, zwykliśmy się z przywódca powstania w getcie warszawskim co czyni to się je, ale mówił o tym, stosunkach polsko-żydowskich po pierwsze, normalnym językiem prostym językiem, a po drugie nie owijając niczego w bawełnę dzisiejsza ta przepraszam za wyrażenie narracja historyczna ulokowana narracja historyczna jeśli chodzi o stosunki polsko-żydowskie jest najlepszą drogą do zniechęcenia ludzi, żeby się to tym tematem zajęli, bo jest odstraszająca minął z zajęli się to, dlatego że było to prawdziwe, że było to właśnie brutalne i właśnie wypowiedziany takim językiem, jakim tylko Marek Edelman chyba potrafi o tym, mówić wracamy do naszej rozmowy tuż po informacjach Radia TOK FM Witold Bereś i Krzysztof brunetką są właśnie programu autorzy książki list do Marka Edelmana, a teraz na poważnie Witold Bereś i Krzysztof brunetka autorzy książki list do Marka Edelmana co gośćmi programu ja przy okazji chciałem wszystkich państwa z Warszawy zaprosić 1 godzina 18 do kina Luna, gdzie dziś odbędzie się spotkanie z autorami listu do Marka Edelmana, ale także coś pokażecie prawda skoro spotkanie w kinie rozumiem, że Stowarzyszenie filmowe wszystkich na rozmowy o książce, ale przede wszystkim dziesięciominutowy krótki dokument z nieznanymi wypowiedziami Marka Edelmana pod jakże optymistycznym tytułem idzie zło powiedz stop zaprasza warto zobaczyć zresztą będą z nami fantastyczni autorzy innych książek opowiadających o tym jak w Polsce radośnie Tomasz piątek autor biografii Macierewicza i premiera Morawieckiego oraz autor książki obcym alfabetem, czyli Grzegorz Rzeczkowski zapewne osiemnasta dzisiaj kino bardzo zapraszamy jeszcze zapytać być może to pytanie wyda wam się infantylne, ale co Marka Edelmana, bo najbardziej fascynujące ci, którzy go znali wiedzieli, że on jest człowiekiem też bardzo często osłem i bezkompromisowy w relacjach towarzyskich w taki był ofertą wojować bezkompromisowy w relacjach towarzyskich, ale był też bezkompromisowy życiu także w życiu publicznym jak wspominałem, że on się nie poddawał i że on nawet beznadziejnych sytuacjach rozkazywał działacz rozkazywał walczyć te rozkazy przybierały różną postać i różnych rzeczy dotyczyły ja pamiętam jak rozkazał nam kiedyś pisać list do premiera ówczesnego rządu Rzeczypospolitej w sprawie delegalizacji organizacji faszystowskich, a było to lata lata temu i premierem Donald Tusk był wtedy premierem, ale pisał też kazał pisać podobne listy także do innych premierów, bo jakoś tym temat wracały w każdym razie w ostrzeżeniach intuicja Marka Edelmana i co ciekawe i Marek Edelman nie wahał się używać słowa faszystowskie na określenie takich ruchów dzisiaj jest dyskusja roztrząsanie w USA rozdzielanie włosa na czworo czy należy to nazywać Neo faszyzmem faszyzm czy w ogóle należy mówić o tym, jaką faszyzmie Marek Edelman takich wątpliwości nie miał my też nie mamy jeszcze 1 ważną rzecz to niezwykle fajny facet poznałem go ci, którzy znają wiedzą o tym, oczywiście jak ktoś nasz mistrz inny wielki Adam Michnik przy okazji wówczas mówi się w Gazecie wyborczej twój byliśmy razem w redakcji kiedyś popełnił tekst, w którym dystansował się od swojego wcześniejszego dystansu do lustracji powiedzmy to tak oględnie i Adam i Marek Adamek żeśmy przyjechali pierwsi i to, ale tak opuściły i co mądry tekst napisał Adam Adam Michnik i Marek Edelman to byli naprawdę wielka przyjaźń wzajemny wielki szacunek przyjaźń koleżeństwo wszystko no to jak mówi ktoś starszy, że ktoś inny twój szef pseudo przez szkoły może być trochę czytałem tego tak, że nie zrozumiałem systemy tak oczywiście no a, ale pan też idiota pan Bóg ma swój rozum w ogóle pan ma rozum to co napisał Adam to jest głupie zarasta napisze, że to jest skandal to pokazuje, że on wart uczył tego, że warto mieć swoje zdanie i pod prąd i takich ludzi lubił, a poza tym i potrafiliśmy siedzieć długo rozmawiać przy dość zastawionym stole no właśnie jeśli chodzi o te ten czas najbardziej dramatycznej najbardziej heroiczne życie Marka Edelmana czyli, czyli żydowska żydowska organizacja bojowa powstanie w getcie przywództwo w tym powstaniu po po śmierci Anielewicza, jaką mówi no bo to są takie takie rzeczy, o których mówić zupełnie normalnie niepodobna po Lubie 2 spojrzenia na to 41 jest taki, że kiedy zadawaliśmy Markowi Romanowi mu pytanie co pan wtedy czuł dostawał szału wściekał się mówi co czułem zacząłem nieważne co czujesz masz nie my tyle tylko Działaj on był aktywistą chciał robić nie filozofować tylko działać i nie lubił filozofowania i psychologizowania PiS pamiętam kiedyś zapytają o najpiękniejsze wspomnienie o z życia to po prostu umieją zająć się na innych, ale niezwykła historia jest jego podwładnej będziesz miał wtedy 20 tam 2 lata wtedy w czasie powstania te wszyscy żołnierze byli po 181920 siedemnastoletnia wówczas dziewczyna pina później graliśmy z nią o tym w Izraelu jej dowódca i uciekł zostawił swój oddział uciekł na drugą stronę nie wiadomo co zostało i ona zapłakana poszła do Edelmana, który był dowódcą innego oddziału innego odcinka mówi Soja teraz zrobić sami zrobimy, bo jesteśmy sami nasz dowódca nas zostawił on tylko jak to Marek Edelman wówczas autorytet potężny dwudziesto dwulatek złapał ją swoją jak nam zimno chłodną dłoniom chłodne dłonie zawsze opatrzyli oczy widział gmina popatrz na mnie teraz ja jestem waszym dowódcą i zamawiała przeprowadzę i przebił przeprowadził też się człowiek czynu, który budził w ludziach nadzieję i powiem szczerze jak oni opowiadam to myślę że, chociaż trochę tej nadziei przekażemy, że idziemy za myślenie Marka Edelmana jego nie ma, ale to myślenie zostały te wartości kurcze znamy wszystkie wasz list dotyczy także relacji polsko żydowskich polsko izraelskich, które się obawiacie, ale ja chciałbym, żebyśmy trochę przypomnieli, jakie były relacje Marka Edelmana z państwem Izrael w ogóle są na ten temat sądzi co pisał w relacji Marka Edelmana z państwem Izrael były, że znowu wrócę do tego słowa bezkompromisowe Marek Edelman uważał, że Izrael jest tworem sztucznym tworem politycznym wymyślonym przez aliantów tak było i przez Żydów przez syjonistów żydowski, a to jest Marek Edelman budowy tym, czyli należał do tego odłamu społeczności żydowskiej, który twierdził, że Żydzi powinni żyć tam, gdzie chcą niekoniecznie w tej ziemi obiecanej w Erez Izrael, więc powinni żyć w Polsce polscy Żydzi powinni żyć w Polsce on oczywiście ten jego stosunek do Izraela się zmieniał on dostrzegał, że ten kraj się rozwija dostrzegał i obawiał się o ten kraj zagrożony przecież przez swoich arabskich sąsiadów ze wszystkich stron, więc on czuł jak jednak przywiązanie tam żyli jego przyjaciele przyjaciele z getta, do których jeździł odwiedzał Izrael natomiast na pewno obawiał się też izraelskiej prawicy mówił, że ta izraelska prawica jest równie niebezpieczna jak prawica w Polsce Polska mówił więcej nawet, mimo że Izrael to jest taki kraj do potęgi, a więc wszystko jest bardziej w Chełchach takich jak wyszło ich zresztą nie był w Izraelu oficjalnym Izraelu postacią czczoną hołubiony i szanowaną wręcz był przedstawiany jako taki jakiś dziwny od pieniędzy, który został nie wiadomo dlaczego w tej Pol Polsce i był takim wyrzutem sumienia dlatego państwa Izrael, ale on też nie dawał wciągnąć w takie łatwe dyskusje o tym jak ciężka Moore przypomina mur w getcie ból, dzieląc Izraelczyków Żydów i Palestyńczyków izraelskich mówił, że kiedy Palestyńczycy kiedyś do niego zwrócili, żeby wsparł ich, aby najpierw przestańcie rzucać kamieniami to czas intifady najpier w przestańcie organizować zamachy terrorystyczne, a potem porozmawiamy to, że on krytykował skrajności dziejące się to więcej to więcej w Izraelu, a na pewno krytykował to nie znaczy, że ustawą bezmyślnie po stronie lewicowych intelektualistów, którzy życzą Izraelowi jak najgorzej o mnie życie tego życzył mu dobrze tylko uważał, że to państwo zbyt uzależnione od koniunktury międzynarodowej zresztą w naszej książce dzisiaj zadajemy pytań, na które nie nie znam odpowiedzi czy dzisiaj by nie zmieni zdania, bo dzisiaj oczywiście to co się dzieje w Izraelu ci, którzy rządzą to jest skrajna prawica, która wykorzystuje wszystko, żeby zrobić, żeby utrzymać przy władzy, ale per saldo wydaje się, że istnienie Izraela powstrzymuje szaleńców i nacjonalistów na całym świecie, bo się go po prostu boją antysemitów, bo poszły no dobrze o tym, wspomniałeś to budzenie demona antysemityzmu polskiego czy w podzielam przyznanie, że to właśnie dzieje i to w sposób pewnie trochę nie do końca zamierzony przez Jarosława Kaczyńskiego ale, ale również, o czym staramy się bardzo, ale Jarosław Kaczyński czy w ogóle ekipa PiS-u to budzenie się antysemityzmu wspiera, używając tego do swoich politycznych celów Marek Edelman twierdził w ogóle antysemityzm to jest polityczne istotą antysemityzmu jest polityka antysemityzm wzbudzane tylko po to, żeby rozgrywać społeczeństwa politycznie my na użytek tej książki przypomnieliśmy sobie różne wydarzenia z okresu władzy PiS -u, które świadczą o tym jak ta władza mocno ten antysemityzm wspierała czy też nim sterowała to przecież zaczęła w 2000 piątym roku, kiedy to Jarosław Kaczyński wziął do rządu Romana Giertycha człowieka, który wówczas odkurza sztandary młodzieży Wszechpolskiej dzisiaj, owszem, zmienił nieco swoje poglądy, ale wtedy był jednak antysemitą i od pierwszej decyzje polegały na tym, że wyrzucił z listy lektur szkolnych książkę Hanny Krall zdążyć przed panem Bogiem umarłych maja 2 musiałbym chyba w protestować dziadek Giertycha był antysemitą bez 2 zdań natomiast Roman Giertych nie przypominam, że taki jego wypowiedzi, która byłaby wprost antysemickich, więc to byłby tutaj ostrożniejsze zwłaszcza, że to jest rzeczywiście ciężka ciężka kalumnie jeśli jeśli wyrazi jeść, ale podaż nie określa się czas zmian dziś zmieniają wtedy Roman Giertych był postrzegany były ku temu pewne powody, żeby tak mówić jako przedstawiciel nurtu endeckiego antysemickiego dzisiaj tak nie jest na szczęście przyszła dobrą drogę jak tylko jedno antysemityzm istnieje również w duszach polskich i niezależnie od tego jak politycy wykorzystują, gdyby go nie było w tych duszach polskich toby go nie wykorzystali firm, które państwo dzisiaj polecam godzina osiemnasta kino Luna przypominana jak niezwykle na gruncie antysemickim zmieniła się atmosfera ulicy demonstracji ulicznych to jest agresja to jest zło to jest nienawiść to jest wreszcie są bardzo dziękuję za spotkania Witold Bereś i Krzysztof górnego autorzy listu do Marka Edelmana byli państwa i moimi gośćmi za chwilę przewodnik wyborcy i Tomasz seta potem informacja, a później oczywiście raport gospodarczy program przygotowała Anna Piekutowska Mikołaj Lizut do usłyszenia, a teraz na poważnie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!