REKLAMA

Artyści do Skopje wysłali świetne rzeczy, nie są to prace z dolnej półki - Agata Wąsowska-Pawlik o wystawie "Skopje. Miasto, architektura i sztuka solidarności" w MCK w Krakowie

Data emisji:
2019-10-09 14:40
Audycja:
Krakowskie Przedmieście
Prowadzący:
Czas trwania:
30:12 min.
Udostępnij:

Plany, makiety budynków, fotografie i kilkadziesiąt dzieł sztuki - to wszystko można oglądać w Międzynarodowym Centrum Kultury na krakowskim rynku na prezentacji, która przypomina jak 56 lat temu polscy artyści, w geście solidarności, pomogli zniszczonemu przez trzęsienie ziemi miastu Skopje. Po wystawie "Skopje. Miasto, architektura i sztuka solidarności", która dokumentuje prace polskich architektów, urbanistów i artystów na rzecz odbudowy dzisiejszej stolicy Macedonii Północnej Łukasza Wojtusika oprowadza Agata Wąsowska Pawlik - dyrektor MCK.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

krakowskie Przedmieście wśród tych pustych podczas karnych domów Skopje żyje 120  000 ludzi to jest fragment 1 z relacji osoby, która dziennikarskich relacji Polaka, który widział Skopje tuż po trzęsieniu ziemi, do którego doszło pod koniec lipca 1963 roku to trzęsienie ziemi stało się takim wydarzeniem, które przełożyło się na dużą pomoc poszła z Polski do Skopje i trochę o tym, powiemy, przyglądając się wystawy, którą można oglądać w międzynarodowym Rozwiń » centrum kultury w Krakowie przy krakowskim rynku głównym wystawa Skopje miasto architektura sztuka i Solidarności na tę prezentację, którą można tu w Krakowie też do 20 października po tej prezentacji oprowadzi nas dyrektorka MCK Agata Wąsowska Pawlik, która jednocześnie jest 1 z kuratorek tej wystawy dzień dobry dzień dobry witam państwa bardzo skutecznie zaczynacie wystawy tak naprawdę historii samego miasta i pokazania różnych źródeł, które kształtowały to czy później skupił się stało troszkę też pokazania Macedonii samej co to za kraj się znajduje, jakie są najbardziej charakterystyczne elementy historii kraju, gdzie w tym, gdzie w tym wszystkim jest Skopje przypominamy i Aleksandra wielkiego i świętych Cyryla i Metodego, ale też matkę Teresę katolicką altankę urodzoną i najbardziej chyba znaną skok piłkę ten rok 2019 jest ważnym rokiem dla Macedonii, kiedy podczas, którego osiągnięto kompromis polityczny z Grecją i kraj zmienił nazwę na Macedonię północną także taki niewielki skrót historyczny pozwoli wprowadzić problematykę tą, którą nas też tę, która nas najbardziej interesuje, a zatem wszystko to co się wydarzyło po 26 lipca 1963 roku, kiedy to o godzinie piętnastej 17 zatrzęsła się ziemia w Skopje i blisko o prawie 80 % miasto uległo zniszczeniu danemu są różne niektórzy piszą 65 % niektórzy 80 wszystko zależało od tego czy uznano budynki zawarte odbudowania tylko naprawy niektóre tylko zniszczenia na szczęście z uwagi na to, że było to lato bardzo wiele osób ona po prostu na wakacjach zginęło 1070 osób ta ogromna tragedia, jakby zapoczątkowała całkowicie nowy nową nową erę w historii tego miasta, chociaż warto przypomnieć zarówno w szóstym wieku naszej ery, jakie wieku szesnastym to miasto nawiedzały trzęsienia ziemi, które powodowały ich całkowite zniszczenie i odbudowę na nowe i trochę ta, a to to od to ta odbudowa na nowo miała właśnie miejsce w latach sześćdziesiątych my też troszkę trochę opowiadamy o tym jak Skopje wyglądało to było trzecie bądź czwarte miasto Jugosławii, więc pokazujemy też trochę materiału archiwalnego filmowego pokazujemy pocztówki z najważniejszymi obiektami budynkami kopia tego czasu, ale też pokazujemy tę ogromną tragedię ważna jest, żeby pomimo tego, że opowiadamy o pomocy o Solidarności to też pamiętać, że to była ogromna ogromna jak tragedia dla dla ludzi, którzy co prawda było lato bardzo szybko zorganizowana pomoc humanitarną bardzo wiele krajów przysłało namioty koce różnego rodzaju pomoc rzeczową czy nawet takie prefabrykowane domy mieszkalne, niemniej Skopje to miasto otoczone górami, gdzie zimą temperatura spada dosyć Nisko, a zatem renta ta pomoc, aby jak najszybciej udało się zapewnić ludziom no jako takie życie miała mijania ogromne znaczenie Polska również pomogła bardzo zdecydowano utworzyć taki taki program pomocowy dla kopia generalnie sytuacja polityczna tego czasu była dosyć trudna i nasz ONZ od razu uruchomiło też program pomocowy i wspólnie z władzami Wrocławia, ale też z władzami samego miasta zdecydowano o tym, aby poprosić o pomoc międzynarodową, aby Skopje stało się symbolem międzynarodowej Solidarności w erze już podziału na wschód zachód w atmosferze podziału świata żelazną kurtyną to ta wspólna pomoc Wschodu Zachodu była była po była, jakby symbolicznie niezmiernie ważna, a TEN-T te gesty płynęły pomocowe płynęły równo z każdej strony tak się stało tak się stało i do tej pomocy zostali zaangażowani czy też chęć takiej pomocy wyraził także polscy urbaniści ONZ bardzo szybko powołało taką międzynarodową radę konsultantów, do której do, której zaproszono Adolfa Borowskiego ówczesnego architekt naczelnego arch. Warszawy, który zaraz po pierwszym posiedzeniu tej rady w marcu 1964 roku zwołał na szybko o zebranie swoich kolegów z ze starego biura odbudowy stolicy m. in. właśnie Stanisława Jankowskiego który, który był dyrektorem w tym biurze, aby przygotować alternatywny projekt planu zagospodarowania przestrzennego nowego planu dla miasta Skopje, dlatego że nieco wcześniej ONZ prowadzą już prace pomocowe poprosiło grecką czy grecką jugosłowiańską pracownie w nazwie doxa Aris, która miała przygotować taki plan, ale po tym, jak ten plan został wstępnie zaprezentowane władze miasta kopia poprosiły myślę, że po i z inicjatywy adorować Borowskiego poprosiły stronę polską, a również Polacy przygotowali alternatywny plan także, by można było wybrać najlepsze rozwiązanie dla miasta w kontekście tej wystawy mówi się m. in . o tym, że tym atutem paradoksalnym, którym dysponowali polscy architekci urbaniści było to doświadczenie związane z odbudową ruin Warszawy tak tak to to były absolutnie najważniejszy argument podnoszony właśnie Polska i Warszawa całkowicie zniszczona w wyniku drugiej wojny światowej no miała bardzo szerokie grono specjalistów architektów urbanistów specjalistów od transportu od od komunikacji od planowania przestrzennego od tzw. optymalizacji kosztów versus planowanie miasta Polacy mieli bardzo duże doświadczenie w podnoszeniu gruzów organizmu Miejskiego dlatego zostali poproszeni również przygotowania alternatywnego planu, który bardzo bardzo szybkim czasie naszkicował Lee przedstawili już w czerwcu 1004 . roku, a następnie ta międzynarodowa rada konsultantów i władze miasta uznały, że dobrze jest połączyć te 2 wtedy te 2 propozycje grecką i polską Polacy mieli przygotować plan ogólny i studium socjologiczne natomiast pracownia do Yarisa mieszkalnictwo komunikacja infrastruktura i studium adaptacji istniejącej zabudowy, ale ten plan ogólne mieli ostatecznie przygotować Polacy te panuje na tej wystawie Szanowni państwo można zobaczyć przeżycie im z bliska oprócz tego, że pokazujecie to co stało się ze skokiem po 1963 roku w skali makro to przyglądać się także bardzo ciekawym zjawisku na poziomie architektury, która by ono stało się wizytówką tego miasta nie bez powodu mówi się, że skoro stało się 1 z najciekawszych przedstawicieli brutalizmu to prawda ten plan ogólny, który prace przygotowali w jak w planach miasta ten ten plan ogólny zakładał rozwój miasta w kontekście zwiększania jego ludności, ale też była wielka potrzeba, aby jak najszybciej zaprojektować samo Śródmieście ogłoszono konkurs międzynarodowy zamknięty na samo Śródmieście kopia, który to konkurs wygrał Kenzo tanga warto wspomnieć w jego zespole był pracował młody Rataj z Osaki 2 też mający jak wiemy związki z Krakowem ten plan właśnie zakłada powstanie bardzo wielu nowych budynków użyteczności publicznej, chociaż z samego planu też koncepcji architektonicznych Kenzo tak złego zostały zrealizowane i to też niepełnej formie dworzec kolejowy to pojawiło się szybka potrzeba, aby w centrum miasta powstawały nowe budynki i właśnie pokazujemy kilka z nich na wystawie m. in . to bardzo wielu architektów nie tylko z macedońskich, ale w ogóle z obszaru Jugosławii projektowało dla dla kopia pokazujemy budynek macedońskiej opery baletu, który myślę teraz jest niestety trudno nawet czytelny w tkance miejskiej został zasłonięty bardzo wieloma innymi budynkami to jest autorstwo słoweńskich architektów, ale w swoim wyrazie jest niesamowicie, ale na progresywne i nowoczesne modernistyczne pokazujemy modele niektórych budynków tutaj taki najbardziej konieczne to jest główny urząd poczty kole Monika i komunikat Telekomunikacji Janko Konstantynowa, który no i jest tak naprawdę prawie taką wielką miejską rzeźbą niesamowicie ekspresyjny wyrazie złóż gazu z użyciem właśnie surowego betonu pokazujemy też budynek archiwum Miejskiego czy kampus uniwersytecki Uniwersytetu się też Cyryla Metodego także jak najbardziej miasto zapełniło się budynkami to, które były budowane aż do początku lat osiemdziesiątych to wiadomo odbudowa miasta to był pewien proces to budynki nie pojawiły znienacka i jakimś krótkim bardzo w czasie one powoli powstawały wrastały w tkankę miasta i tak jak powiedziałeś w pewnym okresie nią tych budynków brutali stycznych było w Skopie bardzo wiele czy ta koncepcja może być tylko kolegi ocenić budowy tak naprawdę miasta na nowo te budynki, które możemy tutaj oglądać modele niektóre przykłady to był jakiś taki bardzo jednolity zamysł czy no panował także w tym jakiś rodzaj chaosu i wiele koncepcyjną ości użyłbym słowa chaos, niemniej to były takie były trendy w ówcześnie w architekturze proszę tak tak budowano również naszej w Polsce mamy przykłady budynków brutali stycznych, które powstawały właśnie w tym czasie niestety niektóre już z nich nie istnieją, więc nie chciałabym mówić o chaosie, ale jednak pewnej różnorodności koncepcji architektonicznych artystycznych, które są jak najbardziej dopuszczalne na wystawie pokazujemy oryginalną makietę zespołu Kenzo tanga, która na nawet dziś zadziwia szczegółowością detalu i jakością wykonania to jest olbrzymia makieta 2 na 2 m niestety 14 tej tej makiety zastano zniszczyła się i jest tylko prezentowane w formie formie Fotogra fotografii ale, ale właśnie pokazuje jak zostało jak miasto zostało Śródmieście miasta została przez ZUS rangę wymyślone odnowa wykorzysta budowanie tzw. nowych osi, ponieważ stara oś, która się zaczyna na dzielnicy starej dzielnicy tureckich Czesi poprzez kamienny most prowadziła do do dworca kolejowego i Kenzo tak zaprojektował alternatywną o wyprowadzenie dworca i w ogóle takiego centrum komunikacyjnego nieco ponad kilometr od od centrum miasta natomiast na wzgórzu ponad na wzgórzu, ale ponad starą turecką fortecą zaprojektowaną miejsce na muzeum sztuki współczesnej, ponieważ tymi gestami Solidarności te gesty Solidarności, której sztuce Solidarności, której mówimy to oprócz tej pomocy materialnej pomocy architektów urbanistów tymi gestami również przesyłane w darze z całego świata dzieła sztuki od artystów od instytucji, które spowodowały potrzebę powołania nowej instytucji muzealnej i taka instytucja powstała w sześćdziesiątym czwartym roku jak bardzo aktywnie polscy artyści tamtych czasach zareagowali na ten międzynarodowe jak rozumiem apel o wsparcie wali wspaniale OC był bardzo bardzo szeroki dość powiedzieć, że jeśli chodzi o o o liczebność to Polska kolekcja muzeum muzeum sztuki współczesnej skok jest 1 z liczniejszych także to było nie był bardzo piękne gest oddania można powiedzieć swoich najlepszych prac dla nowo tworzącego się muzeum, które miało też taką wymowę podkreślenia pewnej nadziei i wyjścia przyszłości tego że, że jest nowe życie, że zbieramy się z tej tragedii i i sztuka jest ważną częścią tej tego wychodzenia z traumy muszą to podchwytliwe zapytać czy te prace, które polscy artyści wysłali te były jakieś takie prace, które kryły się o nich głębokich piwnicach czy to są rzeczywiście rzeczy bardzo wartościowe, jeżeli spojrzymy na nie pod względem artystycznym myślę, że to są bardzo bardzo dobre prace myślę, że warto podkreślić to, że to jest ta kolekcja, która znajduje się w Skopje nie jest żadną lekcją rozumował Ano ona powstawała w sposób absolutnie spontaniczne natomiast kiedy parę lat temu polskie ministerstwo kultury sfinansowało sfinansowało taką podróż studyjną dla przedstawicieli muzeum sztuki w Łodzi, którzy pojechali do Skopje, aby ta była pani dr Magdalena Ziółkowska i konserwatorka pani Bogumiła nazwiska, które pojechały do Skopje, aby zidentyfikować i spisać te prace obydwie w swoich raportach napisały, że to jest świetna kolekcja architekt artyści przekazali naprawdę bardzo dobre prace nie były wyciągnięte właśnie zdolnej szuflady jakieś nieudane realizacje jak najbardziej ta kolekcja no jest niesamowicie wartościowa powinniśmy się cieszyć, że tam się właśnie tam właśnie znajduje w znakomitym towarzystwie, ponieważ artyści tacy jak Pablo Picasso czy Caldera czy Piera Lesiński Henry Moore przekazywali również swoje prace do do tej kolekcji no i taki drugi element, że Polska kolekcja znalazła swój dom w budynku, który zaprojektowali polscy architekci to był, kiedy wszyscy w listopadzie sześćdziesiątego piątego roku podczas oficjalnej wizyty władz polskich w Skopje, kiedy przez notowaną wtedy tamten plan ogólny dla kopia podjęto również taką decyzję, że Polska zaoferuje 1 z budynków projekt 1 z budynków użyteczności publicznej miasto Skopje poprosiło, aby tym budynkiem było właśnie projekt muzeum muzeum sztuki współczesnej usytuowane właśnie na wzgórzu, ale zaraz w styczniu 1006 . roku został sam SARP ogłosił konkurs, na które wpłynęło 88 prac zwycięzcami w konkursie były była była pracownia warszawskich tygrysów Wacława Kruszewskiego Jerzego Muszyńskiego i Eugeniusza Wierzbickiego i w bardzo szybkim czasie budowa rozpoczęła się w sześćdziesiątym ósmym roku już w roku siedemdziesiątym muzeum zostało otwarte dla publiczności ten budynek powstał prestiżowego konkursu może świadczyć to, że wśród tych, którzy startowali do ogłoszonego przez SARP konkursu znalazło się również pomysł projekt Oskara Hansena, który to projekt możemy także w formie samego projektu także fotografii makiety modelu oglądać na tej wystawie tak to prawda bardzo wielu architektów brało udział w tym konkursie, ale rzeczywiście projekt Hansena było był 1 z najbardziej wizjonerskich i no niesamowitych propozycji, bo ponad bryła muzeum taką miejscowi ono bardzo w przyziemiu i dużą częścią miały być takie mobilne parasol VAT struktury na przeznaczone na powieść na wystawy czasowe, które miały w zależności od potrzeb się wznosić na takich planach i otwierać i budować każdorazowo inną strukturę zatem muzeum miało rosnąć na oczach widzów w zależności od od potrzeb to co z tego względu patrząc na Targu dziś to bardzo oryginalne otwarta forma tak zgodnie z tym co co, o czym, o czym pisał Oskar Hansen tak kolejne sale przed chwilą i tutaj można było też zauważyć taką dużą ścianę, którą poświeci liście takim relacją raportom różnego rodzaju delegacji wizyt delegacji także takim sprawozdaniem reporterskim stricte z tego jak to Skopje powoli się odbudowuje, jaki w tej odbudowie udział Polaków to była rzeczywiście tak głośna sprawa w tamtych czasach na ile to było taka narracja propagandowa na ile była to rzeczywiście relacja z oblężonego miasta musi to krytyczne pytania za Zobacz aż tak tak szczegółowej analizy ile jest w tym propagandę, a ile tak naprawdę rzeczywiście chęć oddania po przekazania informacji co się dzieje trudno powiedzieć myślę, że na pewno trochę propagandy tamie, ale niewątpliwie ta to te gesty Solidarności artysta artystów i ta wielka praca nie niesłychana praca bardzo duże bardzo dużego zespołu pod wodzą Stanisława Jankowskiego, a Adolf Ciborowski został dyrektorem programu odbudowy kopia ONZ to to nie to kto to niebyły wszystko panie tanie gesty myślę, że to zainteresowanie tym co się dzieje było po prostu bardzo duże i ludzie chętnie o tym, czytali poza tym myślę, że w szczególności w Warszawie bardzo wielu ludzi doskonale rozumiało pamiętało czym jest życie na gruzach i jak trudna jest jak trudno jest ten proces odbudowy, więc nie dopatrywałbym się tutaj jakiś złych intencji, niemniej rzeczywiście politycznie rządowi Gomułki zależało też na zbliżeniu z 100 i tych wizyt oficjalnych było kilka no właśnie w wyniku tej 1 wizyty w listopadzie 1005 . roku właśnie podjęto decyzję o tym, że, że Polska również zaoferuje projekt projekt muzeum 1 z części tutaj wystawy sztuka Solidarności na tej reprezentacje narodowe centrum kultury można zobaczyć szereg prac jest ich ponad 70 bardzo różne techniki tak jak opowiedziała się nie było wspólnej koncepcji raczej było to właśnie chęć Solidarności spontaniczne spontaniczne bardzo odruch, ale mamy w gronie napra w żydowskim ta kolekcja i mam nadzieję, że ten wybór, który prezentujemy również to oddaje to jest fantastyczny obraz polskiej sztuki lat sześćdziesiątych i później wczesnych 70, ponieważ dary jeszcze napływały mamy nazwiska Henryka Stażewskiego mamy nazwiska Andrzeja ramy Andrzeja Strumiłły mamy przede wszystkim Jerzego Nowosielskiego Tadeusza Dominika Alfreda Lenicy Teresa Pągowska Tadeusza Brzozowskiego mamy fantastyczne grafiki tego czasu Zygmunta Kotlarczyka Józefa Gielniaka Konrada Siennickiego Mieczysława Wejmana zatem mamy piękne przykłady, że i Chromego owieczką i Teresy Szostkiewicz i Władysława Frycza myślę, że to tak czysto nawet podręcznikowo jest bardzo ciekawa historia polskiej sztuce tego czasu o o tym jakie jakiem, jakie miał i jakie miały w niej miejsce tendencje od absurd od oczywiście kolory zmusić post kolory mu przez abstrakcję sztukę materii czy sztuka aluzyjnie mą, która bardzo no ze spływami surrealizmu zatem nawet dla takiego czystego Poznania warto warto te 2 warto tym pracom się przyjrzeć no bo są prezentowane raz pewnie już Niewiem, kiedy będzie następna okazja, żeby przy jeszcze przywieźcie znowu do do Polski, ale też myślę, że ten w ten sposób prezentacji zachęca zachęci widzów do tego, żeby pojechać do kopia to muzeum odwiedzić zobaczyć popatrzeć na to jak popatrzeć również, jakie mają inne dzieła na wystawie stałej, która przez długi czas była taka była była prezentowana w tym muzeum no w polskich artystów wisiał był prezentowany Henryk Stażewski ze swoimi realiami, które tutaj właśnie właśnie mijaliśmy tymczasem stoimy w korytarzu i tutaj bardzo ciekawa historia, która może być takim bardzo interesującym uzupełnieniem tej rozmowy o sztuce Solidarności mamy tutaj jeśli dobrze rozumiem korespondencję np. artystów do związku polskich artystów plastyków, którzy informują o tym, że n p . do Skopje jakiś obraz jako swoją pracę już wysłali co to jest zgłaszają tak tak artyści założą łącza Ali do przesyłanych prac również krótkie odręczne listy, które też zawierały ich biogramy tak, aby podkreślić przekazać to że, że robią to chęcią i tutaj np. Krystyn Zieliński pisze w odpowiedzi na pismo komunikuje, że chętnie ofiaruję obraz muzeum w Skopie tak jest tytuł są tytuł wymiary technika rok powstania, więc to są takie archiwalne dokumenty, które nam się udało odszukać, a po drugiej stronie jak rozumiem mamy katalog tego co później znalazły się w samym Skopje, czyli opisy muzealne takiej karty muzealne standaryzacji inka karty katalogowe muzealne również pisane odręcznie nawet nie na maszynie tylko karty pisane już w języku macedońskim z opisem pracy wymiarami i IT Card oczywiście nadal w są przechowywane muzeum i dzięki wspaniałej współpracy z naszymi kolegami ze Skopje udało nam się dużą część ich pokazać chciałam też podkreślić, że tej wystawy nie byłoby bez wielkiej pracy państwa Jacka i Kingi Milczanowski pan ambasador Jacek Milczanowski był naszym ambasadorem w Skopje i to właśnie oni podczas swojego pobytu na placówce od oszukiwania i wszystkie polskie ślady czy czy polskie czy polsko macedońskie nici i to dzięki ich pracy i wielkiemu zaangażowaniu mamy możliwość oglądania tej wystawy teraz, ponieważ na prace nad wystawą trwały kilka lat, ale tym te tym zaczynem dla tego projektu była właśnie praca państwa tarnowskich co z tego co stało się ze Skopje zostało dzisiaj trochę pokazujecie to Skopje współczesne są w końcu wystawy w takim post scriptum, a jak tam sytuacja wygląda teraz to znaczy ci, którzy przyjdą na wystawę i takie jak nigdy skupieni byli jak pojadę tam w poszukiwaniu brutali stycznej architektury fragmentów wielkich planów polskich urbanistów architektów nową sztukę znajdę muzeum jak rozumiem sztuki współczesnej to co tam znaj znajdzie jak każde miasto Skopie bardzo się też ostatnie ostatnie lata miała tam miejsce trwa analiza analogiczna dyskusja do tej, która toczy się w Polsce to znaczy czym jest architektura powojenna czy zachęty w 2 lat pięćdziesiątych sześćdziesiątych czczona jest źle urodzona tak jak pisał Filip Springer o jest z jak związana z czasami tymi, o których chcielibyśmy, który bardzo często jednoznacznie negatywnie oceniamy ta architektura brutali styczna była taka International kosmopolityczna ona była architekturą innych ona nie niosła w sobie treści narodowych i na wyniku takiego programu Skopie 2014 władze państwa, ale też władze państwa zaczęły bardzo mocno przebudowywać przed wszystkim Śródmieście Skopje, nakładając budują bardzo dużo nowych budynków w takim kostiumie Neo Neo klasycznym, sięgając do do jakich inspiracji antycznych, odwołując się do dziedzictwa Aleksandra macedońskiego w całym mieście znajdziemy bardzo wiele pomników Aleksandra wieku chłopięcym wieku młodzieńczym wieku dorosłym znajdziemy też wielki łuk triumfalny macie Kurku uczci, jakby Macedonii zatem my staramy się nie oceniać tego co tam się stało żaden sposób raczej pokazujemy tylko, że to są właśnie tak tam się ta historia potoczyła co Macedończycy zrobią dalej z ze swoim miastem to jest wielkie otwarte pytanie i musimy myśleć trochę poczekać, niemniej ta Aretha architektura ta architektura brutali styczna jeśli można w kilku miejscach zobaczyć sam plan ogólne, które Polacy przygotowali nią cały czas jestem dna miasta co więcej we wspomnieniach, ponieważ to co warto podkreślić to Polacy pracowali wspólnie nad planem razem z architektami lokalnymi architektami macedońskim jugosłowiańskim we wspomnieniach mówią o tym jak wypracowywali wspólny język, ponieważ niewielu z nich nie wie nie różni posługiwało się językiem angielskim, więc opowiadają opowiadali, że wypracowali sobie polsko macedońską angielski slang, dzięki któremu udało im się po porozumiewać, ale podkreślano wielką kulturę współpracy i wręcz techników we wspomnieniach właśnie architektów macedońskich jest taka historia, że to właśnie dzięki Adamowi Borowskiemu nie dopuszczono do całkowitego zburzenia starej Czesi, ponieważ ona jako 11 z niewielu części miasta nie ucierpiała tak bardzo wyniku trzęsienia ziemi także ta ta ta kultura współpracy ma nawet swój epilog ponieważ, kiedy parę lat później miało miejsce trzęsienie ziemi w Peru to władze miasta, które tam zostało zniszczone właśnie poprosiły o pomoc zespół polsko macedoński to myślę, że jest największą na najlepszą wizytówką tego jak jak udana była ta współpraca Skopje miasto architektura sztuka Solidarności to jest wystawa, która do 20 października będzie pokazywana w międzynarodowym centrum kultury Kraków rynek główny 25 zapraszamy na wystawę Szanowni państwo warto tutaj za życia potem można skoczyć to Skopje informację wykazana Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!