REKLAMA

Olga Tokarczuk z Literackiej Nagrody Nobla - przypominamy najlepsze rozmowy

Data emisji:
2019-10-10 22:00
Audycja:
To co najlepsze w Radiu TOK FM
Czas trwania:
15:53 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

łączenie trzynasta 22 Jakub Janiszewski przy mikrofonie znam jest prof. Przemysław Czapliński z uniwersytetu Adama Mickiewicza dzień dobry dzień dobry no wielki dzień dzisiaj prawdach wielki dzień dla polskiej literatury, ale dla Polski w ogóle chyba dla nas wszystkich Olga Tokarczuk laureatką nagrody Nobla w dziedzinie literatury za 2018 rok ja właściwie trochę nie wiem, o co pytać, bo to jest tak bardzo wzruszający moment może tak po prostu co pan myśli o tym, teraz wiem, Rozwiń » że większy niż dzień skończy pan rację, mówiąc że nie bardzo wiadomo, o co pytać, bo wszyscy chcielibyśmy się po prostu dzielić, a radościami, ale emocjami, więc szczegółów takiej sytuacji, gdyż trudno, ale racjonalna, ale to jak ja też kombinuje może pomóc tak od wielu lat mówimy o tym, że literatura jeśli chodzi o powieść jeśli chodzi o literaturę piękną beletrystykę w Polsce jest w kryzysie mówimy o tym, że właściwie sztuki jemy ten brak literatury beletrystyki trochę literaturą faktu, że zawsze byliśmy mocni w poezji, ale ta powieść nie jest do końca nasza można powiedzieć, że księgi Jakubowe w pewnym sensie Olgi Tokarczuk one wywróciły te narracje i teraz, by dowodzą, że to jest jednak taki kawałek, w którym też potrafimy być mocni, ale nie doceniamy go to jest chyba czekały pewnie jakieś mierze tak, chociaż mi się wydaje, że w dół no ma bardzo bardzo istotna jest tęsknota za powieścią, chociaż razem nam nie brakuje wielkich wspaniałych powieści pisarzy skoro oni przepisali inaczej co także wydaje mi się cenny i powieści Olgi Tokarczuk księgi Jakubowe, a on jest powieścią, ale zarazem ogólnej jest powieścią to składaną z kilku bardzo istotnych bardzo zróżnicowanych konwencji, więc szczególne, a ta pierwsza moja uwaga dotycząca tego, jeżeli ma strasznie tęsknimy za powieścią no to oczywiście tęsknimy za tym, żeby taka powieść jako wdarła się do rzeczywistości odsłoniła jakiś śnie nieznane nam aspekt, ale także i lat odpowiedziała pewien język pewną perspektywę, z której widać widać inaczej widać więcej natomiast Olga Tokarczuk do tego dokłada widać wspólnie nie jest chyba jej, aby jej zwycięstwo, bo ma jedno przy całej ogromnej sympatii szacunku uznania dla powieści dla dla dla muzeum ksiąg Jakubowych, ale nie możemy powiedzieć, że to jest powieść ultranowoczesna my modernistyczna tak jakoś eksperymentalna nie jest zwycięstwo tej powieści polega na tym, że ona jest właśnie oparta na takich bardzo mocnych strukturach na 1 niesłychanie ciekawym pomyśle, który polega na tym powierzy, jakby całą tę opowieść medium duchowym prawda, czyli rządzący kobiecie, która na samym początku zapada w letarg będzie takim naszym towarzyszem takim duchem patronujący tej powieści patrzący na wszystko na całą rzeczywistość z góry, więc to jest powieść opartą na takich bardzo mocnych na takich bardzo mocnych struktur, ale to co jest najistotniejsze to co w ogóle Olga Tokarczuk, gdy od samego początku wnosi do polskiej literatury to jest to jest posłużenie się literaturą czy tworzenie literatury, która jest medium wrażliwości tak ona w mniejszym dużym stopniu poszerza język poszerza jakiś zasób eksperymentalnych technik narracyjnych natomiast jej wielkie zwycięstwo polega właśnie na tym, że literatura stała się takim środkiem poszerzania wrażliwości teraz najpierw w jej twórczości widzimy to są dzięki to są właśnie książki no ale nim powietrzne od odpraw wieku dobrze do książki dom dzienny dom nocny widzimy jak to idzie w stronę takiego szukania innej tożsamości to inne identyfikacji szerszej dużo mniej stabilnej zdolnej do rozmaitych błędów do rozmaitych połączeń stąd się pojawia drugi etap twórczości Olgi Tokarczuk powiedziałbym tak od, a Anny im do pługu i do momentu niedźwiedzia też poszerzanie Solidarności, a więc już nie tylko Solidarność pomiędzy najsłabszymi Ludźmierz silniejszymi pomiędzy nimi są bardziej normatywnie mniej normatywnie, ale również pomiędzy ludźmi zwierzętami ludźmi tym co w ogóle istnieniu słabsze natomiast potrzebne ten ostatni etap ten najnowszy tutaj pozwolę się połączyć singlem w sposób być może nieoczekiwany epilog książki, ale etap, który obejmuje prowadź swój pług przez kości umarłych księgi Jakubowe to jest etap, w którym Olga Tokarczuk włącza do tego jeszcze refleksji na temat prawa czym jest nie jest prawo osobne ustanowieniu społeczeństwa czym jest prawo w stosunku do dowodzi, więc tak stopniowo krok po kroku ta twórczość bym się zmienia, chociaż jądro, by tak powiedzieć jest trzeba cały czas to samo, a mianowicie z tą poszerzanie wrażliwość ja się tak zastanawiam, kiedy pana słucham na 1 rzeczą, która jak przychodzi do głowy mianowicie to, że ona jakoś pozostaje wbre w pozorom w kontrze do tego co się dzieje w rzeczywistości wokół to znaczy, że wnuczka pomyśli o prawie ku to to, który ukazał się w latach dziewięćdziesiątych taka szalejąca transformacja w Polsce nie tam i prawie, które próbuje właściwie mówić nam o jakieś tożsamości, która jest tak mówi żona się zmienia też prawda, ale zarazem tam coś trwałości ten jest jakaś jakieś pytanie o świadomość, która właśnie przetrwa te wszystkie przemiany to było bardzo kojące w tych latach dziewięćdziesiątych mam wrażenie tak częściowo z panem zgadzam, czyli tak jak ich poszukiwanie poszukiwanie stałości stabilności zakorzenienia czegoś co będzie trwalsze ponad ponad epokami będzie przechodziło z okresu do okresu w częściowo tak, ale zarazem ja się uważnie trochę czytamy w szyby te pierwsze książki Olgi Tokarczuk, czyli podróż ludzi księgi ma prawie inne czasy właśnie to jest pierwsza połowa lat dziewięćdziesiątych to przecież, zwłaszcza spraw wieku ona jednak mówi o tej rzeczywistości również w ogóle trans formującej się transformacyjnej tylko, że z perspektywy ubocznej co tam jest najistotniejsze, ale niezmienność struktur płciowo Marek gospodarczych na wsi, a które mają, które są zasadniczo określone przez takie trochę postrzał w danej ma i post męskie reguły i wynikające stąd wyludnienie wsi prawda przecież w gruncie rzeczy prawie jako wioska zostaje tu od opuszczone przez wszystkich, którzy jeszcze mogą tworzyć żyć prawda to znaczy na trawie trochę jak Macondo zostaje pochłonięte przez pustynie, ale to nie jest mityczna pustynia, jaką markę za tylko to są bardzo realne procesy społeczne prawda to znaczy kobiety i ludzie wrażliwi nie chciał tam dłużej żyć uciekają albo zagraniczne albo albo do miasta, więc to jest ta historia, która jednak się zmienia, a tylko, że opowiedziana z uboższa tak o system pewnego marginesu i druga uwaga dodatkowa mianowicie mam takie wrażenie, że jakby Olga Tokarczuk sama sobie zrobiła takie prawo do napisania książki dom dzienny dom nocny później właśnie w biegu Unii, a poprzez wcześniejsze mówienie o tym co jest trwałe i poprzez szukanie takiego zakorzenienia w rozpaczy zdobyła prawo do pisania o możliwości zakorzenienia się o istnieniu właśnie, czyli w tym są nietrwałe zmiany bez takiego przywiązania do takiego przywiązania do do stabilności, więc to nie jest to nie jest twórczość, która cały czas była co nie jest częścią życia była taka sama, ale to jest niesamowite właśnie myślę, że ten fakt ten fragment to to kto to co pan teraz nazwał to znaczy, że ona w gruncie rzeczy pisze właśnie zakorzenienie w zmianie, ale zarazem nie przedstawia tego jako Najwyższego cierpieniach, chociaż zmiana to przynosi zawsze tak to prawda tak tak z nową powiedział, że na fenomen Olgi Tokarczuk polega na tym, że ona stoi po stronie życia najczęściej życia codziennego, ale zarazem, a w tej codzienności niezwykłość trywialność Sitno poszukuje tego co ma co nagle dramatyczne tego co sprawia problem dlatego jej literatura jest osobno smutna albo przynajmniej nie jest potrzebna literaturą Etienne była zarazem daje takiego egzystencjalnego kopa no właśnie ona w sumie mówi życie się nie kończy w jakim sensie nawet, że się kończy dla bohatera to życie się nie kończy jako pewna jakości tak no czasem to pod posuwa się takich eksperymentów jak ma tym ostatnim tomie opowiadań, czyli żadne o opowiadaniach binarnych posuwa się takiego eksperymentu, który polega na tym, żeby pokazać jak życie ludzkie, jakby przelewa się zwierzęce prawda jest tam nie ma badań, które właśnie mówią o człowieku, który zapragnął jak przejść stan, a albo tożsamość bez zwierzęcą przy czym znowu tym, jeżeli weźmiemy pod uwagę no niemal wszystkie książki Olgi Tokarczuk tam pełno śmierci pewną śmierć umierania odchodzenia nawet powiedziałbym czegoś co jest jeszcze boleśniejszy jeśli jeszcze bardziej kłopotliwe od śmierci to znaczy jedne umierania prawda, więc takiego stowarzyszenia czy to własnej cudzej agonii, ale mimo to, a mimo to prawda ma czy to, dlatego że jest to proces takiego czy taki moment szczególna zintensyfikowane go myślenia o sobie o tym co ze mnie zostanie dziś, jakby przeniosę tak gdzieś to życie pożyciu rozleje czy to jeszcze jakichś innych powodów szukania szukania rozmaitych powiązań połączeń, ale mówienie o śmierci nie jest w jej przypadku sposobem na dołowanie czytelnik no właśnie ja jeszcze cały czas zostawiamy teraz pana słucham z czego wynika ta moc tej literatury, dlaczego ludzie tak do niej bardzo lgną, bo lgną, bo to jest literatura o wielkich aspiracjach nie wiem czy, ale czy mogę stosować takie stwierdzenie, że to jest literatura masowa, bo nie wiem czy to dobrze brzmi, ale ona przyciąga mnóstwo Czytelników to była laureat wielokrotnie w tej nagrody publiczności NIK prawda to jest to jest taka kosiarka automatyczna tak, która potrafi przy tych całych swoich aspiracjach coś takiego przekazywać ludziom, że oni tak ewidentnie szukają potrzebują też jakiś głębszy oddech jakiś spokój w tym jest ja nie mam na to dobrej odpowiedzi oczywiście też nad tym zastanawiam się też ze względu na to też nie był, ale czytam, ale ma powiedziałbym także Olga Tokarczuk jest pewnego rodzaju fenomenem komunikacyjny tak to prawda Dante fenomen polega na tym, że pisze książki dla wielu, ale każdy, kto te książki czytam takie wrażenie, jakby ona się wracała co do niego coś bardzo intymnego w tej literaturze co oczywiście nie wyklucza literatury, która jest okrutna też potrafi być intymna, ale z jakich przyczyn Tokarczuk taka nie jest to jest bardzo ciekawa, mimo że tam to co powiedzieliśmy przed chwilą tam są poważne rzeczy to nie jest tylko jest, bo w jej proszę przecież nie brakuje scen sekwencji relacji okrutnych, ale mam wrażenie, że ona jednak w sposób bardzo sugestywne, a nie nachalny przekuwa to pewnego rodzaju energii buntu, a jest jednak jakiś ma jakiś sprzeci w jakiś ma jedne pomysły jakiś, aby jak żądanie że, żeby żyć nieco inaczej albo przynajmniej taka odpowiedź, że jest możliwe inne życie inne to znaczy w odniesieniu do tego jak definiujemy jak postrzegamy swoją tożsamość inne w odniesieniu do do tego co wokół nas do bliźniego do bliźnich tak do wszystkiego co wokół nas, a my istniejemy i wreszcie tak tutaj jeszcze raz w tym 7 błędne 1 uparł przy tym te 2 ostatnie powieści to znaczy prowadź swój pług i księgi Jakubowe to są książki, które mówią o, a bardzo istotnej ma takiej dynamicznej walce o nowe prawo prawo, które krępuje, które gwałci jakieś formy istnienia, zwłaszcza słabszej formy istnienia dni wymaga wymaga zmiany i to się dzieje także zostały napisane teraz w tej Polsce, która ma kontrolować Ania, która ma taką władzę ani inną, która dzieli ludzi bardzo mocno się polaryzuje właśnie wszyscy się tak mamy takie poczucie, zajmując się za łby weźmiemy to właśnie sobie, skąd tak, że to jest właśnie w tej Polsce pisane przez co jest niesamowite to jest coś, o czym zawsze mówili, że literatura polityczna prawda tu jestem wymiar polityczny czy do jej polityczność prozy Olgi Tokarczuk nagle też znowu nie nachalna nie nie opresyjna tak nie wysuwana przez samą pisarkę na plan pierwszy polega na tym, że ona wyjmuje, jakby z naszego życia, a problemy, które w gruncie rzeczy stanowią o dynamice i agresywności na naszej rzeczywistości tożsamość kobieca tak od samego początku od podróży ludzi księgi aż do aż do ostatnich aż do ostatniej tekstów inne dalej tożsamość ludzi nie hetero normatywnych tutaj piękna jest przecież ta opowieść o pali się i Kumernis z dna na osobne podróży na ziemne naprawiają innych innych czas potrzebny domu, gdzie dobrze dla nas to jego, a więc dalej nasza historia tak, czyli blok jak wyglądała Polska schyłku pierwszej Rzeczypospolitej, a więc ta mityczna mityczna Polska była sarmacka, która została zagarnięta wciągnięta do powieści przez czynne przez autorkę stół w księgach Jakubowych tak za każdym razem to jest 1 z istotniejszych problemów polskiego życia zbiorowego, ale ona tego nie zmienia jakoś tak, że jest odwrotnie mam wrażenie, że zostawia nas pytaniami w ogóle to o jakim wydaje mi się dzisiaj najważniejszym zadaniem literatury w ogóle także ona powinna udzielać zbyt wielu odpowiedzi natomiast powinna w ogóle powinna budzić na taką energię pytań taki pewnego rodzaju gnie w poznawczy czy sprawiedliwość poznawczo okularnik pytali tak umiejętność zadawania pytań rzeczywistości to jest to dlaczego literatura powołanej za to, że Olga to umie robić za to od innych chciałbym przyznać nagrodę Nobla naj dobrze się stało, że ktoś zrobił za pana dziękuję bardzo profesor przemyślanki Dziubiński tak Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu był z nami 13380 informacji łączenie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: TO CO NAJLEPSZE W RADIU TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!