REKLAMA

Co nagroda Nobla dla Olgi Tokarczuk oznacza dla polskiej literatury?

Data emisji:
2019-10-10 17:20
Audycja:
Popołudnie Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
24:24 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

studiuje ze mną Grzegorz Gauden były dyrektor Instytutu książki dzień dobry interes, a przez telefon połączyliśmy się z profesorów Małgorzatą Janowską byłą minister kultury dziedzictwa Narodowego dzień dobry pani profesor dzień dobry państwo, gdyby chciał nawet by zapytać panią profesor jak pani co sobie pani pomyślała po dzisiejszej wiadomości ze Szwecji no na myślenie przyszedł czas później najpier w krzyczałam dość pucharach apotem płakała ze szczęścia Rozwiń » także jeśli zostało mi gardło nie była w stanie myśleć powiem szczerze, że mam po prostu wielką osobistą radość przyjemność z tego, że z tego wszystkiego, bo lista długa, dlaczego się cieszy właśnie Olga Tokarczuk to jest znakomita pisarka znakomita Literatka, ale też pewien symbol w Polsce, ponieważ także pisarka z tą która, która jest obiektem ataku politycznego dość powiedzieć no n p . w Kłodzku w tym roku 5 października, gdy pisarka odbierała odznaczenie zasłużony dla powiatu kłodzkiego prawo sprawiedliwość ogłosiło bojkot tej nagrody, a pani Krystyna Śliwińska z biura Michała Dworczyka mówiła o tym, że to jest anty Polka propagatorka ideologii LGBT, więc w tym kontekście no to jest także pewien polityczny symbol jak sądzę tak to przynajmniej czytam, gdy Olga Tokarczuk dostała nagrodę Bookera pani pani następca pan premier Piotr Gliński powiedział dobrze by było, żeby była rozsądną polską pisarką, która rozumiała polskie społeczeństwo i polską wspólnotę taki oto komentarz wygłosił ja rozumiem, że to znaczy, że Olga Tokarczuk nie jest stroną polską pisarką George w korcu jest na pewno polską pisarką i na pewno bardzo rozsądną osobą mądrą wyważoną kobietą wielkiego serca wielkiej dobroci to zresztą czuje się czytając książki po i osobowość bardzo mocno przebija w literaturze to ciepło, które promieniuje tekstów mądrości namysłu nad człowiekiem wobec przyrody natury wynika z jej przecież własnego wnętrza i myślę, że lokowanie Olgi Tokarczuk jakikolwiek po jakiekolwiek stronie konfliktu politycznego wielką krzywdą wyrządzoną, bo ona sama przecież polityka silnie angażuje ona zgodził się to ruchy zresztą związano ekologią obroną zwierząt, a sama jest wegetarianką 1 w tym co dla chyba każdego królika cenne i jakże jest ostatnią osobą, która chciałaby, żeby literatura jej osoba, której przedmiotem konfliktu politycznego, który siłą rzeczy narósł wobec takich wypowiedzi ministra Glińskiego, jakie pan przytoczył na obecność faktu przypadkowej koincydencji że, że jej mąż został przyznany na 3 dni przed polskimi wyborami no właśnie 2 dni czy parę dni wcześniej minister Gliński mówił, że właściwie żadnej książki Olgi Tokarczuk nie skończył teraz obiecuje na Twitterze, że te zaległości nadrobi, ale przy tej okazji pani profesor nie sposób nie spytać o masie sztukę zaangażowaną to znaczy sztukę, która zabiera głos, która stawia pytania w sprawach społecznie istotnych sprawach spółki współczesności wydaje mi się, że proza orgii Olgi Tokarczuk dotyka takich rzeczy oczywiście, że tak, ale myślę, że każdy współczesny artysta stara się na miarę swoich możliwości na miarę swojej wyobraźni zabierać głos w sprawach społecznych z nadesłanych ci, którzy mają piękne bukiety kwiatów pięknych wożono, żeby stanowią pewnego rodzaju niszowe zjawisko, które oczywiście jest też pewną wartością, ale na pewno nie odbieram, ale ten główny nurt niezależnie od tego czy mówimy o twórczości filmowej czy pisarskiej w zakresie sztuk wizualnych wiąże się z pełnym zaangażowaniem społecznym dobrze, jeżeli zamiast odczytywać pozytywne znaki wysyłane przez artystów staram się w sposób negatywny spychać w jakiś stereotyp, który sami kształtujemy nie będą znawcami sztuki, a polityka no tak, ale w tym samym chodzi o to na ile kultura na ile polityka kulturalna państwa czy poszczególnych części sporu politycznego jest jest polityczna właśnie co znaczy mamy n p . do czynienia w Polsce z dosyć konsekwentną dość konsekwentne przejmowanie instytucji kultury przez obecną władzę to jakiś cel jak sądzę to znaczy jest to cel polityczny instytucje kultury odgrywają ważną rolę w kształtowaniu wielu rzeczy i myślę, że Grzegorz Gauden, który obecnie studia za chwilę odpowie na pana pytania dotyczące tego co Instytut książki robił, żeby twórczości Olgi Tokarczuk zaistniała w świecie, bo oczywiście Olga dostała nagrodę Nobla za to, że napisała po prostu bardzo dobre książki krótka jest wybitną pisarką nie mamy co do tego żadnych wątpliwości ich poza wszelką dyskusją ja się zresztą notabene nie obraża na ministra rząd nie przeczytał żadnej książki Olgi Tokarczuk do końca, bo każdy człowiek ma prawo do swoich gustów artystycznych wyborów i ma prawo także nie zachwycać się literaturą Olgi Tokarczuk tyle tylko jako minister kultury nie powinien o tym, głośno mówić ale, ale mieć takie przemyślenia na pewno ma prawo natomiast oprócz tego, że autor pisze bardzo dobre książki warto, jeżeli wokół niego są inni ludzie, którzy zajmują się Mané menadżer ringiem tłumaczeniem wspieraniem promowaniem, czyli tym wszystkim które, w czym pisarz nie powinien się zajmować, bo trawa nowo średni czas z ramienia państwa powinien zajmować się Instytut książki pan był jego szefem Opowiedzcie może parę słów najpier w o wkładzie polskich instytucji kultury także tego planu, bo rozumiem, że n p . przekład w kontekście literatury jest także kluczowy co znaczy to jesteś jak sądzę, bo nagroda dla m. in . dla pani Antoniny logiczną, która tłumaczyła Olga Tokarczuk Tokarczuk na język angielski, ale także np. świeckich wiele przekładów to są także bardzo ważne składowe prawda możemy całą pewnością przyjąć założenie, że żaden z członków Akademii polskiej nie czyta po polsku natomiast wszyscy wewnętrzne angielsku, ale jest rzeczą niesłychanie ważne również książki Olgi Tokarczuk ukazały się w tłumaczeniu język szwedzki doskonale tłumaczeniu Jana Erika fana, który przesunął się również księgi Jakubowe do 2 wcześniejszej powieści i to już był sygnał, że organ na rynku szwedzkim mówimy o rynku właśnie świecie literackim świeckim ma mocną pozycję, ponieważ to tłumaczenie się jako został uznany za najlepszą książkę zagraniczną będą w Schwedt chyba 2 lata temu także najlepsze tłumaczenie więc, więc w opinii publicznej świeckiej organ funkcjonował jako pisarka wybitna dostępna również po szwedzku trochę podobnie, bo w przypadku z tego co podano Wisławy Szymborskiej, że genialny tłumacz Wisławy Szymborskiej za chwilę temu budek Bartek przetłumaczył i poza Szymborskiej tra zupełnie błędnie stan jako postać poetka w Szwecji nagle dotarła do członków Akademii szwedzkiej pokładanych dotyczy tomik Szymborskiej leży gdzieś w stosie tych z najróżniejszych książek również autorów, które członkiem Akademii mieli mieli przeczytać, żeby ewentualnie wskazać następnego napisali oni wszyscy odkryliśmy morską przypadkowo podaż była dostępna po szwedzku właściwszy z genialnym przekładzie na sobotę Gordan, więc to są nie są nieważne rzeczy, ale tutaj aż 22 elementy ze strony po w zakresie odpowiedzialne państwo po pierwsze, przykład wybitnej literatury to niewielki biznes dla wydawców zagraniczny w związku z tym państwo tak jak Polska musi wspierać koszty przekładów na nas na języki na inne języki i robi to od wielu lat zaczęło się jeszcze spotkać land dziewięćdziesiątych mogę coś opowiedzieć zasługi Andersa agresorem, który w granice ten program tras narciarskich w Polsce, ale druga rzecz jest niezwykle ważna to trzeba określić co jest przygotowanie kadr i przez tłumaczy zagranicznych tłumaczenie traktuję to nie tłumaczeń aktów prawnych to jest Maciej instrukcji obsługi coś trzeba znaleźć ludzi, którzy kochają literatura, którzy chcą się nauczyć polskiego, którzy mają celem literackich chcą się poświęcić temu, żeby tłumaczyć polską literaturę takie programy c Instytut książki realizował realizuje i tłumaczy szwedzkich niemieckich angielskich tak dalej z niesłychanie trudny zawód to jest zawód wyścig, który można określić jako powołanie dla nie chcą, którzy są nasze wielkie wielką literaturę i myślę, że Polska ma niezwykłe szczęście, że takich tłumaczeń jak też młodego kwestii czy rzeczy czy dawania natomiast co i wielu wielu innych wybitna już nieżyjąca tłumaczka rosyjski Ksenią staro Sielska to byli ludzie urządzali polskiej literaturze zez oddają dalszym ciągu zasługi nie wyobrażam przez telefon jest z nami prof. Małgorzata Omilanowska była minister kultury dziedzictwa Narodowego, a na studia Grzegorz Gauden były dyrektor Instytutu książki, ale także autor książki Lwów kres iluzji opowieść o pogromie listopadowym 1918 pani profesor ja być może zadam dość idiotyczne pytanie, ale może z tej okazji warto, dlaczego właściwie Nobel literacki jest taki ważny co oznaczałoby dla polskiej literatury no właśnie dowcip polega na tym, że tego rodzaju nagrody, choć zawsze są uznaniowe subiektywnej zawsze mówimy tak wtedy, kiedy nie jesteśmy chcieli to niesłychanie nobilitujące przeważnie bardzo ważnym i tak naprawdę lokujące postaci literackich także całą polską literaturę zupełnie innym miejscu, bo tak działa ten świat, że jeżeli do literacka nagroda Nobla trafia do Polski pisarki to oczy całego świata zwracają się ku polskiej literaturze to jest to się, pod którym będą przydzielani też inni twórcy nie tylko Olga Tokarczuk to jest moment, kiedy mamy prawo odczuwać wszyscy dumne z bardzo różnych powodów, dlatego że Polka, dlatego że pisarka tak orzekł, że kobieta np. prawda wasz drugi nowy literackich historii Polski pierwszy 23 lata temu Wisława Szymborska proszę zwrócić uwagę, że pierwszy od bardzo wielu dziesięcioleci za powieść ta powieść pisarki, bo przecież 2 ostatnie i Miłosza Szymborskiej poetyckie prawda w związku z tym powieściopisarze u nas od chwili ostatni raz dostawali dobre jeszcze przed wojną religię w kosztach to aż jedno 140 co szalenie ważnego, że Polska kultura jest w miejscu, w którym sumując Oscar dla Idy nagrody finałowymi awantury architektury i wiele innych dostrzeżenie przez światowe fora Jurowski polskich osiągnięć artystycznych wysyłają sygnał do świata, by naprawdę jesteśmy bardzo dobrze znała, ale pani profesor i chciałem oba państwa zapytać czy taki nowel można też interpretować w związku z tym, że jest coś takiego jak Polska powieść jakiś North, którego wybitną reprezentantką jest Olga Tokarczuk czy nawet szerzej czy jest coś takiego jak powieść środkowoeuropejska dostrzeżona przez Jolie noblowskie mają zdecydowanie wolałabym, żeby na to pytanie odpowiedział Grzegorz Gauden może tak to jest kwestia ta literatura ja ja mogę tylko wyczuwają pewne rzeczy stwierdzić, że tak jak Olga pisze on duże mają swoją rzeczywistość i przyszłości wpolityce duchowości też jakiś sposób na Dolnym Śląsku no i PiS jeszcze może w podobnym nurcie paru polskich pisarzy, ale czy uda się to zdefiniować jako szkołę ktoś powie Grzegorz ja chcę zapytać czy Grzegorz Gauden o to, bo razem z klubu Tokarczuk uczestniczyliście w festiwalu w Drohobyczu festiwalu huculskim tam właściwie Olga Tokarczuk zastanawiała się nad tym właśnie pytanie cóż czy jest coś takiego jak powie środkowy Europejska czy ona ona żyje, a dobry, bo wiedziałem, że Milan Kundera podziała się o to co jest pytanie co powstaje on działalności towarzystw bardzo ważnych pisarzy druhowi c, który na miejscu był konsul z Litwy był Bondar z kilku innych i i on zaproponować 2 rzeczy pierwsza to jest poprosił o tych wszystkich pisarzy, by napisali krótką formę literacką, która miała być kontynuacją tego legendarnego pierwszego zdania z Mesjasza Schulza, które brzmi wierz powiedział jak matka przed Mesjasz jest już sam może i napis Andruchowycz napisał wodę napisał w końcu napisana sama i t d. mam nadzieję zostanie wszystko publikowane są krótkie formy literackie, a potem po przeczytaniu tych opowiadań, które wszystkie były czytane po polsku, a niektóre również po ukraińsku ona zada obecnym tam pytanie czy istniej literatura środkowoeuropejska Cisnej po środkowy Europejska i właśnie on sam i i tam obecnie powiedzieć, że oni uważam, że istnieje odrębny rodzaj myślenia o powieści o literaturze w środkowej Europie Europie zachodniej i oczywiście mówię o ogromnym uproszczeniu, ale oni znają Jurij Andruchowycz, a to z kolei tutaj, ale stosował się od dalszego Wschodu tak, ale chodzi o to, że to jest ta część świata ma straszną świadczenia historyczne czy, że jednak takie doświadczenie niestabilności wojen przetaczających się masowych zabójst w zniknięcia państ w powstawania państ w to co jest doświadczenie, które jest znany Francuzom Brytyjczykom Skandynawowie dali że, że właśnie ta część świata ma swoje bardzo tragiczne mocno doświadczone i to rzutuje na sposób myślenia o literaturze opisaniu i że coś odbija się od wydania zbioru wierszy dla języków zapadł jak słoń, dlaczego właśnie wielkiej powieści epickiej środkowej Europie odpowiedź 1 z krytyków w USA była taka, że wielka powieść Piska to jest powiedzmy Szczawińska 3 krajów stabilnych, które powstanie trwać w sposób uporządkowany generalnej zasadzie nigdy nie był jeszcze jest właśnie tak, ale tak samo mamy do czynienia ze stosem zjawiskiem na Ukrainie i Białorusi też na Litwie, bo mówimy o tym, regionie właśnie o tym, jakim bardzo nas w teście historycznym zabezpieczą Rzeczpospolitą my też, że prawda tak dalej i że to Olga poseł pytali wiem, że on miał ochoty kontynuować ten temat w przyszłym roku na festiwalu Schulza wodne sesja odbyła się też przez 2 lata i mam nadzieję że, że będzie miał czas, żeby rzeczywiście pociągnę, ale to szalenie fascynujące pytanie może pani, że ono było zaskakujące również dla kilku krytyków, czyli serca znawców, którzy siedzieli na sali, którzy próbowali tak szybko w bardzo interesujący sposób odpowiedzieć na to pytanie więc, więc ja myślę, że Olga stała się przez tego Nobla właśnie z przedstawicieli tego typu myślenia o literaturze, które ona wyczuwać one charakterystyczne dla tej części świata w mówiliśmy o tym, że ten Nobel dla Olgi Tokarczuk to także Nobel dla tłumaczy dla wszystkich którzy, którzy przełożyli jej powieści na różne języki co Polska jest rzeczywiście językową zespołu można powiedzieć, że nie mamy wspólnoty języka stąd też pewien promocyjny kłopot literatury polskiej polegające na tym, że trzeba mieć właśnie dobrego tłumacza i trzeba zapytać jak to właściwie się robi to znaczy jaki jest tutaj mechanizm powiedzmy gdy, gdy pisarz ma jakiś sukces w Polsce panuje w tej spektakularnej sprzedaży, bo to jest stosunkowo mało, ale powiedzmy książka ma wysoką wartość artystyczną jest jakoś w Polsce zauważa co później trzeba zabiegać wydawców dlatego są międzynarodowe targi książki te są festiwale literackie i to tak już taki mechanizm zaproszenia wydawców poważne wydatki z zagranicy do Polski takiej wizyty studyjne, gdzie można przedstawić co robiliśmy wizję książki Instytut książki rocznie wciągu robi najważniejsze nowości literackie im szansę na spotkanie z pisarzami i to owocuje co to są oczywiście są eksplozji, ale to jednak podejrzewała, że wydawcy interesują się polskimi książkami zamawiają przykłady wydają się okazuje odnoszą sukcesy to jest 100 zlote za promocję może bez bez języka strzeżenie trudno można oczywiście się spotkać tylko, że tak się stanie, ale w wynikach efekt, a ja mam 1 rzecz do rezerwy naprawdę mamy niezłe zaplecze takie kulturowe na naszą literaturę świecie jednak, że w wysokim stopniu w tym żerują użytego słowa Miłosz Gombrowicz Szymborska Różewicz to są nazwiska z pierwszej ligi właśnie dla znawców literatury na świecie, ale nie tylko znawców to jest naprawdę absolutnie światowa liga i co oni wywodzą się z polskiej literatury spowoduje ich krytycy Czytelnicy wielkim zainteresowaniem patrzą też nową generację pisarzy i przedstawiciele tej młodszej generacji pisarzy z waszego Olga Tokarczuk, która udowadnia, że w Polsce istnieje oczywiście pewna ciągłość bardzo wysokiej jakości literatury artystycznej, korzystając z okazji, że mam także gośćmi programu są oboje państwo, czyli pani prof. Omilanowska i Grzegorz Gauden zaczęliśmy trochę mówić o obowiązkach państwa jeśli chodzi o promocję literatury ja właśnie ona powinna wyglądać ewidentnie tutaj to zadziałało to znaczy jest także sukces Polski to jest bardzo wiele instrumentów, które równolegle stosować powiedziałem, że są targi książki wydaje się katalogi polskiej literatury działa portal przede wszystkim też bliska współpraca z tłumaczami po naszym program etykę uruchomiliśmy sam prócz polegający na miasto tłumaczy wybierają książkę, którą musieli przetłumaczyć im płacimy 25 DT, po czym honorem przez spółkę przed Maciej 25 stron stron tej książki po to, żeby pan pośród wydawcy na miejscu pokazali już ten fragment przekładu, dlatego że zupełnie inaczej zna się z wydawcą, który czyta w języku bis oryginalny czy to będzie świecki to będzie niemiecki będzie chociażby portugalski fragment książki i wtedy się na podstawie tego decyduje czy będzie przypadał czy nie czy zostaje mówienie, że ta książka jest o czym w takim dzieci właśnie gatunku literackiego, więc tych mechanizmów promowania jest bardzo wiele jak emeryt jest twoje SMS-y kiedyś Czesi postanowił skopiować rozwiązanie Instytutu książki polskiego przy specjalista wysłany z ministerstwa pytał, jakie ma jak mamy politykę tłumaczenia polskich serc widzów ma być główne języki angielski jest priorytetem dla nas z Rosji ukraiński bardzo ważne oczywiście wielki języki świata czy hiszpański chiński francuski oczywiście mieć już od świeckich mówi, dlaczego świecki wydawano Weres 830 w głowę ręką się też od nich pomyślę co w podstawie wiec wiec jest zgrana wielu instrumentach pani prof. Małgorzata Omilanowska ojcowie co ważne to jest tracą rozpisano na bardzo wiele lat absolutnie co się dzieje wczoraj na dzisiaj prawda to jest Stowarzyszenie pisarzom w różnych działaniach przy kolejnych dziełach i też przede wszystkim co najważniejsze przez fachowców rozpoznanie właściwy tego wielkiego talentu do tak naprawdę instytucje narodowe państwowe, ale także gremia jurorskie towarzyszyły wszystkim kolejną książką Olgi Tokarczuk po prostu, dlatego że rozpoznali bardzo wysokiej próby bardzo wysokiej jakości literatury ma to oczywiście szkoda bardzo wielu elementów, ale to jak rozpoznanie już decyduje o tym, że to można do pół tego budować wszystko co jest narzędziami promocji w latach szczególnie ważne, zwłaszcza że musi być tym może być arcydzieło na dzień dobry teraz część PSL bardzo ważne, zwłaszcza że literatura to jednak zajęcie dojmująca samotne trudno, żeby przepisy o takim gruncie rzeczy Nisko płatne w 2, kiedy przekracza granice i że można literatury życzy osiąga się bardzo późno często nigdy w związku z tym bardzo niewielu to dane przecież bardzo niewielu pisarzy w Polsce utrzymuje się tylko pióra dla ciężko trzeba być tego świadomym i jak i cały ten aparat państwa może być tylko usługodawcą w stosunku do człowieka o wybitnym talencie tworzącym wybitne dzieło jest rzeczą ważną rzecz rozpoznać i otulić prawda czy proszę państwa dzisiaj wszyscy powinni świętować Olga Tokarczuk drugą Polką, która otrzymała nagrodę Nobla w dziedzinie literatury bardzo serdecznie w życiu w ogóle i cenią tak Małgorzata Wiland to twardy rozkaz nie zrozumiał Sienkiewicz Reymont rozkaz wymarszu piąte piąte, ale mówienie o literaturze tylko kobieta kobieta kobieta druga 7 × w literaturze w litrach prof. Małgorzata Omilanowska była minister kultury dziedzictwa Narodowego, który składa szkoła tak, ale to wydawca czas bardzo dziękuję i Grzegorz Gauden były dyrektor Instytutu książki dziękuje pięknie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!