REKLAMA

Nobel z fizyki: "Peebles położył podwaliny pod to, jak dzisiaj uprawiamy kosmologię"

Data emisji:
2019-10-12 11:40
Audycja:
Magazyn Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
14:57 min.
Udostępnij:

Czemu dokonania sprzed kilkudziesięciu lat stały się tak ważne w 2009 roku? Jaki wpływ na dzisiejsze badania mają odkrycia Jamesa Peeblesa oraz Michela Mayora i Didiera Queloza? Jak wyglądał początek Wszechświata i czym jest to mikrofalowe promieniowanie tła? Na te i wiele innych pytań odpowiada dr hab. Agnieszka Pollo z Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Agnieszka Lichnerowicz teraz z wielką przyjemnością i nieśmiałością wzrost wyjaśnia, dlaczego przedstawiam państwu gościa dr hab. Agnieszka Pollo jest teraz państwo gorszy dzień dobry związana z wydziałem fizyki astronomii informatyki stosowanej na Uniwersytecie Jagiellońskim i też z Narodowym centrum badań jądrowych w Warszawie ani moja wynika z tego, że będziemy rozmawiać ono blach wydają się w ogóle bardzo ekscytujący tydzień Noblowski w tym roku, ale może Rozwiń » jakoś to tak odbieram nie ma ani też ma takie poczuciem wrażenie, że niespodziewanie, stawiając na wielu formy nie tylko z powodu Olgi Tokarczuk naturalnie, ale i tak ten chemiczny jest bardzo ciekawy, ale będziemy rozmawiać o w fizyce o Noblu z fizyki astrofizyki no, więc tym razem okazało się, że ten Nobel jest w zasadzie astrofizyki przy czym ja muszę powiedzieć, że też będę taką pewną nieśmiałością, bo to jest bardzo trudne trudne Nobel dopowiada wydaje się bardzo łatwo jest tak naprawdę o podstawach tak tylko podstawach 2 zupełnie różnych dziedzinach czy było trochę niespodziewane może ja, żeby faktom stało się zadość w tym roku nagrodą Nobla z fizyki zostali wyróżnieni James pił GUS Michel Mayor i Didier kilo Szwajcarzy to ostatnia dwójka oraz Kanadyjczyk James Trybus James Philips rzeczywiście można powiedzieć, że przyłożył się do tego, że wielki wybuch i wszystko co nastąpiło potem, czyli to co dzisiaj nazywamy modelem standardowym kosmologii rzeczywiście stało się modelem standardowym, ale tak naprawdę jego główna zasługa polega na tym, że się zajmował wcale nie wielkim wybuchem tylko tym wszystkim co było później aż do dziś jeszcze wyliczał to i wyjmowanie z listami bywa w terenie tak ją ułożyć tak naprawdę podwaliny pod tą jak dzisiaj uprawiamy kosmologii i jak dzisiaj poznajemy ewolucję wszechświata wcale nie w tych naj naj wcześniejszym momentach i okolice wielkiego wybuchu tylko te miliardy lat, które trwały później i aż do dziś, dlaczego te 2 można ich mechanizm, gdy mogę panią profesor poprosić wytłumaczenia po drugie, co nam zrozumienie tego mechanizmu potwierdzenie przez niego daje w rozumieniu wszech świata no, więc znowu tutaj to wszystko nie jest takie szkolenie nie jest takie proste i właśnie dlatego też ta nagroda Nobla jest taka taka trochę skomplikowana, bo zwykle jednak nagrody Nobla przyznaje się za jakieś takie bardzo konkretne dokonania odkrycie mikrofal mikrofale owego promieniowania tła odkrycie fal grawitacyjnych odkrycie bozonu Higgsa to są takie konkrety, które dają zawrzeć 33 słowach no tutaj rzeczywiście komitet Noblowski się postarał no i tam dał krótkie wyjaśnienie że, że akurat na tym głównym motywem to było, gdyby były teoretyczne rachunki, które doprowadziły do tego, że tego znalezienia tego mikrofal owego promieniowania tła się spodziewaliśmy, ale tak naprawdę to w żaden sposób to nie podsumowuje dokonania widzimy PIP SA, który zrobił ogromnie dużo rzeczy w kosmologii akurat te konkretne rachunki robił nie tylko on miał 1 kolegę w stanach podobne podobne rachunki robił też niezależnie jako zawodowi w związku Radzieckim, więc c atak w ogóle to to do przewidywań przyłożył się najpier w do organów więc, więc to była to były tak naprawdę osiągnięcia grupy większej grupy ludzi, którzy nigdy tym problem nie zostali uhonorowani, dlatego że Novell przez lata zresztą zgodnie z intencją Alfreda Nobla była nagroda za coś praktycznego i namacalnego, więc to niebyła nagroda za rachunki teoretyczne, jeżeli nie były bardzo ściśle powiązany z eksperymentem z doświadczenia później rzeczywiście przyszła nagroda Nobla za odkrycie mikrofalowego promieniowania mikrofalowego tła no ale wtedy jeszcze żyło za dużo teoretyków, żeby jakoś właśnie było ich grono tych 2, którzy zostali, bo to było Arnold pensja z rąk Mustang w tym, że oni dostali właśnie za to praktyczne odkrycie było na początku nawet nie wiedzieli co odkryli oni wywodzą się on 2 grupy medialnej, jakby na już wcześniej wiedział nie tylko co to powinno być ale jakie to powinni tutaj to jest to nie to jest to niesamowite ostro fizyce fizyce w ogóle, że czasami się wie, że coś jest, aczkolwiek nie wiadomo jak to udowodnić ale gdyby pani w 2 słowach powiedzieć, o co chodzi z tym promieniowaniem, bo w dużym uproszczeniu to teoria zakłada, że doszło do wielkiego wybuchu i co i powstał świat w co się z nim dzieje co to promieniowania, a nie to promieniowanie to tak naprawdę później niem wielkim wybuchem, a a mikrofalowym promieniowaniem tła jest jeszcze tam bagatela jakieś 400  000 lat i no wielki wybuch to nie takie umowne określenie to to trudno powiedzieć, że to naprawdę był wybuch lub jak sobie wyobrażam tak najłatwiej dlatego i to potem rozszerzanie łatwiej też tak natomiast to był moment, kiedy pojawiła się przestrzeń i czas no i to co było zaciąg Kamil materii we wszechświecie i później tu coś co się pojawiło zaczęło Expander rwać rozszerzać się no i w związku z rozszerzaniem robić coraz trudniejsze i następowały dzięki temu kolejne procesy, które prowadziły do powstania materii takie, jakie znamy dzisiaj też tej, której nie znamy, czyli ciemnej materii i samo mikrofalowe promieniowanie tła to jest ślad po tym, momencie, kiedy wszechświat już tak naprawdę ugotował się można powiedzieć w tej wcześniejszej fazie już powstała właściwie ta cała materia, jaką mamy dzisiaj i ta materia już zrobiła na tyle chłodna na tyle na tyle spokojna na tyle przewidywalna, że już tam były protony neutrony elektrony i one zrobiły się na tyle właśnie powolnej chłodne, że jak taki i takie jądro wodoru po głównie wodór wtedy był przechwyciła Elektron to fotony, które wypełniały wszechświat nie były już dostatecznie energetyczne, żeby ten Elektron z powrotem wybić wcześniejszych wypełniała taka plazma, w której rozliczał willa jest tutaj la to my tam przyłączały elektrony, a nie trafiały fotony je realizowały no i tutaj w pewnym momencie ta cała plazma zrobiła się neutralne na, a osierocone fotony osierocone światło sobie zostało ono zostało właśnie jako takie słabiutkie tło, które można uznać właśnie takim dobrem złem pozostałością po wielkim wybuchu to już trzecie i to jest wszędzie tu też tu też to coś szkodzi nam albo pomaga jak to jak to światu nie bardzo tak bardzo bardzo słabiutki niejasnych wydatków poza poza tym to światło jak i mieście w dodatku znacznej części od chwili próbuje nas na atmosferę, ale koszmaru lat od graniczy z efektem ubocznym jest jakby efektem ubocznym może ono odgrywa ono odgrywa czasami jakąś niewielką rolę w pewnych procesach, ale tak naprawdę w dużym uproszczeniu mówi się ono właśnie od tego czasu kiedy zostało wyemitowane wysłane ono już nie oddziaływało materią to nie jest do końca prawda zdarza musi oddziaływać, ale generalnie jak się popatrzy na to promieniowanie mikrofalowe na niebie no to on mniej więcej mówi nam właśnie o tym jak wszechświat te 400  000 lat po wielkim wybuchu wyglądał, a jeszcze przejść my, zanim przejdziemy do 2 pozostałych laureatów czyni mi się na majora i Didiera Cleo do chciałam zapytać bo, ponieważ taki rozczarowanie trochę jak literacki Nobel to rozdane poczuliśmy satysfakcję ale kiedy ogłoszono to nagrody z fizyki astrofizyki w dodatku zabrakło nam nazwiska Aleksandra ściana czy ma pani takie poczucie, że to jest rzeczywiście także on powinien być w tym rozdaniu to jest bardzo subiektywne jego moment jeszcze nadejdzie to jest dość trudne i dość skomplikowane pytanie i tutaj co cokolwiek powiem to będą spekulacje rozmów co co komitet Noblowski sobie myślę ja to trudno powiedzieć, ale no trochę bym się obawiałem, że skoro już za pierwsze planety pozasłoneczne Nobel został przyznany to kolejnego może nie być w od momentu odkrycia przez Wall ściana tych planet pierwszych planet pozasłonecznych no i wydawało się, że żyjemy no no należne są zdaniem należało natomiast no i później później mówiono mówiono o tym, różnie po pierwsze, dlatego, że takich planet wokół wokół gwiazd podobnych do słońca odkrywano potem bardzo dużo i też ci ci nobliści dojeżdżają oni się to oni się angażowali w tonie oni można powiedzieć rozkręcili cały wielki biznes wokół tego, więc do ziemi promotora, więc z tego się zrobiła taka wielka dziedzina nauki jeszcze przed tymi odkryciami w latach osiemdziesiątych to właściwie na tych poszukiwaczy planet pozasłonecznych to tak znaleziono jak na taki trochę trochę wariatów no w Lidzie, gdzie oni tam coś znajdą, a przecież właściwie nie wiadomo czy czy nasz układ z planetami to nie jest jedyny taki czy we wszechświecie, więc to to niebyła taka do końca poważna dziedzina nauki no a po tym po tym odkryciu to się rozkręciło taki wielki biznes natomiast w przypadku tych planet wokół pulsara to to jest po dziś dzień jedyny taki układ jaki, jaki znamy takich takich układów no więcej więcej nie widać i być może rzeczywiście ten układ jest unikalny więc, więc to jest przypadek bardzo bardzo ciekawy, ale jednostkowe wtedy tych prawie 30 lat temu to było przełomowe, bo to pokazało ludziom, że no jednak planety we wszechświecie nawet bardzo niespodziewanych miejscach istnieją, ale dzisiaj 30 lat później to ludzie już trochę zapomnieli o tym, jacy jakie, jakie to wtedy było było przełomowe dla naszego sposobu myślenia o wszechświecie czy się różni właśnie ten pulsar tak jest to odkrycie Aleksander Wolszczan od odkrycia majora i kolor, czyli od Pegaz 51 wszystkich w pewnym sensie poza tym, że tu i dróg jest jakaś jakaś planeta, więc przede wszystkim metoda odkrycia była zupełnie inna zupełnie inny typ obserwacji, ale też no właśnie rodzaj gwiazdy w przypadku w przypadku gwiazdy neutronowej Noto to można powiedzieć, że to jest taka gwiazda nie gwiazda gwiazda, która już dawno przestała być gwiazdą dawno przestała zostało z niej sam samo jądro właściwie zakończyła życie tak gwałtownym wybuchu, że nie bardzo wiadomo jak te planety wokół niej mogły tam przetrwać to jest bardzo bardzo specyficzny czy też otworzy rozliczania układ tej roli życie byli wcześniej niż majora i klasach tak natomiast natomiast 51 Pegaza to jest taka dosyć jasna gwiazda niezbyt różne od słońca trzeba przyznać, że ta planeta, którą oni odkryli w niczym nie przypomina ani ziemi ani innych planet układu słonecznego pewnie najbardziej przypomina Jowisza, ale to jest planeta z gatunku tzw. gorących jowiszy, których potem odgrywano znacznie więcej, czyli taka krążące na bardzo bliskiej orbicie wokół wokół swojej gwiazdy bardzo rozgrzana to to jest układ, który też nie przypomina naszego układu słonecznego tego rodzaju planety odkrywa się dosyć często, dlatego że one one są łatwiejsze do odkrywania tymi metodami jakie, jakimi dysponujemy w tej chwili natomiast od tego odkrycia do odkrycia planety rzeczywiście podobnej do ziemi to nadal jeszcze jest daleka droga, ale mimo wszystko właśnie na wyobraźnię ludzi to bardziej działaniem, że tak gwiazda jest bardziej podobna i jednak metodologia była bliższa tej metodologii, którą stosowano stosowano później do odkrywania gwiazd poza planet pozasłonecznych daje pani pani opinia jest, jaka w temacie tego, że właśnie ten noweli z takiej podstawy ja tutaj się tu bym troszeczkę polemizowała, dlatego że ja transferowych jest astrofizyk po dziś dzień to są właśnie podstawy i prawdę mówiąc to jest powód, dla którego uważam, że to jest, że to jest coś czym warto się zajmować to jest powód, dla którego ja się tym zajmuje, że to jest obszar, gdzie nadal bardzo niewiele wiadomo, gdzie w ciągu ostatnich właśnie tych kilkudziesięciu lat zmieniło się bardzo wiele, gdzie cały czas się dzieje cały czas za dzień do 20 lat wydawało nam się, że żyliśmy zupełnie innym wszechświecie niższy wydaje nam się dzisiaj państwa gościem jest dr hab. Agnieszka po losy wydział fizyki astronomii informatyki stosowanej na Uniwersytecie śląskim też z Narodowego centrum badań jądrowych w Warszawie chciałbym państwa zaprosić do drugiej części naszej rozmowy, bo właśnie chciałbym trochę porozmawiać o tym, czym pani profesor się zajmuje, ale znajdziecie państwo w podcaście Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SOBOTNI MAGAZYN RADIA TOK FM - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!