REKLAMA

Krótka historia myśli politycznej: Hanna Arendt

Data emisji:
2019-10-14 21:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
41:04 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

wieczór Radia TOK FM jest z nami już prof. Michał Kozłowski filozof Uniwersytet warszawski Emu dyplomaty NIK dobry wieczór panie profesorze dobry czy będziemy rozmawiać dzisiaj o myśli politycznej Hanny Arendt, ale chciałabym o samej Hani Arendt słów kilka rocznik 1906 urodzona w Hanowerze w zasymilowanej rodzinie żydowskiej z wyższej sfery mieszczańskiej przez długi czas swoim pochodzeniem interesować się nie będzie mnie nie będzie to zresztą co zresztą był przypadek Rozwiń » jeśli chodzi o niemieckich Żydów nie taki rzadki to znaczy poziom nie tylko integracji, ale właściwie asymilacji do społecznego niebezpieczeństwa niemieckiego, ale w dodatku był był oczywiście proporcjonalne do statusu społecznego panie rzeczywiście ona wywodziła z rodziny jak dawniej mówiło burżuazyjnej mieszczańskiej to co tak tak to co nie było tak kwestia w ogóle nie była czymś czym się w domu oddychało, a kwestia z kolei własnej żydowską ości była w tej zlaicyzowanej rodzinie traktowana jako ciekawostka element obyczaju młodość spędza w Królewcu po wybuchu pierwszej wojny przenosi się z matką ojciec umarł do Berlina rozpoczyna studia i to jest ten okres taki bardzo formację innym, kiedy patrzyłam na biografii Hanny Arendt miała wrażenie, że są 2 takie momenty studia rzecz jasna, a drugi okres to jest berliński czas między 2009. 3003 . rokiem takie formacyjne względem politycznym tak, chociaż czy rzeczywiście tu są to są 2 rzeczy nocy jedno jest ta, że po roku 2009 . to polityka coraz bardziej interesuje się takimi osobami jak Hanna Arendt, czyli na Żydami w ogólności, ale oczywiście Żydami intelektualistami w szczególności te nauczyć od piątej taki też wtedy zaczęło, że ona właściwie towarzysko także życiowo była związana na rzecz radykalnej lewicy takiej nie pierwsze jej pierwszy mąż rozwiodła się 3007 . roku już w Paryżu już obydwoje byli na na na na na przymusowej emigracji on nie był co prawda komunistą tak jak jej drugim w ale był 1 z ważnych postaci także filozofem potem ruchu antyatomowego pokojowego w Niemczech po powojnie jej drugi mąż był tak filozofem i on był zdecydowanie bardziej marksistą, tak więc ona na tym polega już pewien to określa ten rys Hanny Arendt, który jest pewnie najbardziej charakterystyczny dla niej powiedziałbym nawet na swój sposób ze wszystkich filozofów dwudziestego wieku, którzy pełnili tę rolę intelektualistów publicznych mianowicie Hannę Arendt jest niesłychanie niezależnym jest niezależne od wszystkich środowisk, w których działa, w których się znajduje którymi się otacza, ale także, z którymi się identyfikuje np. krytycznie np. filozof myślę, że w ogóle do niej nie pracuje właśnie ta to ta to co raczej nie wolny duch tylko duch przymuszony przymuszony poszukiwaniem czegoś autentycznego i na jej niezwykle cenną konformistyczne na wolny duch mógłby sugerować jakąś taką niezależność osobowością w przypadku rent rzeczywiście wielka niezależność myśli, którą właśnie można zrozumieć przez ten kontekst otoczenia, bo z 1 strony tu chodziło o jej, jakbyśmy dzisiaj radni powiedzieli lewackie środowiska, w którym jako dorosła osoba to znaczy już po wyjściu z tego z tego z tego z tego cienia bezpośredniego wpływu Martina Heideggera tak to jest środowisko wstrzymana się właściwie solidaryzuje najczęściej i nawet podejmuje wątki niezwykle bliskie tak, a z drugiej strony oczywiście jej teksty to co szczególnie widać w Polsce zastanawia się też tak było no były potem taką, a że już nie są, ale były takie czasy, kiedy były tak były były obowiązkowym punktem odniesienia konserwatystów nawet zimnowojennych jastrzębi te, chociaż ona nigdy się w ten nurt nie wpisała była tak wykorzystywana, ale tego nie autoryzował tutaj można powiedzieć wielki kontrast do postaci Leszka Kołakowskiego który, kiedy przestał być marksistą to stało się anty to stało się zimno wojennym antykomunistą, który nie miał żadnych wątpliwości w jakim wahań do jakiej publiczności mówi kogo się wraca generalnie Leszek Kołakowski miał tendencję do bycia takim pan antykomunistycznym myślicielem to znaczy wszyscy wrogowie komunizmu właściwie są są są z są dobrze przynajmniej na pewnym na pewnym etapie to nie przedkłada tak nie jest naj oczywiście można powiedzieć pewnie ten najważniejszy najbardziej egzystencjalny też, który był najbardziej egzystencjalny kryzysów, która w, które wywołała renta to był ten wokół nich ma na wirus w Jerozolimie tak znaczy na początku lat sześćdziesiątych raz w roku bodaj 60 tym pierwszym jeśli pamiętam ta osławiona banalność zła, która została odebrana to to sprawa jest głębsza 60 pierwszym roku na ręce zostaje przyjmuje na siebie rolę dziennikarki i ma być korespondentką z procesu procesu ich mana, który został świeżo po prowadzonych też sprowadzony przed oblicze sprawiedliwości przez izraelskie służby specjalne prowadzone z Argentyny znalazły się wtedy w Izraelu imię i rozpoczął jego proces, ale dla Hanny Arendt sprawa jest poniekąd głębszy Otóż był to jednocześnie okres ten proces Eichmanna jest poniekąd 1 z formacji innych wydarzeń w historii nowoczesnego państwa żydowskiego historii Izraela i ta zmiana, która zachodzi wokół procesu Eichmanna jest dla Arendt bardzo dwuznaczna 2 Góra dwuznaczna co znaczy z 1 strony Izrael po raz pierwszy na większą skale głębiej przypomina sobie o zagładzie to może szokować, ale w istocie rzeczy początkowo wybierano nie chodzi nawet wyparcie tylko, że w Wenta może brutalnie, ale do pewnego stopnia duża część syjonistów, czyli tych Żydów, którzy znaleźli się w Palestynie w celu zbudowania Izraela jeszcze przed drugą wojną światową nie będzie odczuwał pewną schadenfreude, ale odczuwało fakt bardzo silnie zdawało go rozumienie zrozumienie, że historia przyznała rację, że ci co zostali się mylili, bo nie wierzy to zginą państwo żydowskie, a po drugie to było oczywiście duża to było znacznym stopniu nieprawdziwe jak wiemy dzisiaj, ale ktoś te różnice kulturowe, które wytworzyła się pomiędzy pomiędzy Żydami środkowe europejskimi, a tymi wczesnym mi osadnikami izraelskimi, że ci z zasadniczych wytworzyli kulturę niezwykle bojową kulturę wojowniczą kultury wojowniczą, bo w gruncie rzeczy od początku trzeba było żegnała go żona trzeba było walczyć wydzierać i tak i przekonanie o tym, że zagłada odbyła się właściwie bez oporu mogło być odbierane wewnątrz tej społeczności jako pewnego stopnia kompromitują ani bliższa nam właśnie to jest i więcej z 1 strony ana rynki oczywiście nie podziela tych tych opinii, ale oczywiście uważał za bardzo istotne, żeby Izrael odniósł się do kwestii zagłady i w końcu właśnie tak rozpoznał jako część swojego dziedzictwa ona była w końcu niemiecką Żydówką i była już przed wojną pianistką i była uwięziona 3003 . roku mówi tak była uwięziona przez gestapo, ale to nie było w absolutnie w ramach zagłady w ramach represji kończy już są do pana rada fakt, że na tym etapie nie chcieli żeby, żeby oni wyjechali to znaczy naziści chcieli, żeby wyjechali do temu raczej służyło, ale i tak otarła się będą doświadczenie jest doświadczenie zagłady wszystkich do środkowoeuropejskich aszkenazyjskich pewnie procentowo w mniejszym stopniu niemieckich nowy system paradoks właśnie, że konieczne jeśli ci doszli do władzy najpierw to było zagłada zaczęła się jednak po pewnym czasie to był czas, żeby uciec od Niemiec jak najdalej talent to jest sobie redaktor Łukasz Warzecha Arendt, mimo że była solistką, mimo że uważała, że zagłada powinna być wprowadzona jakoś do pamięci także Izraela to bardzo nie podobał się ten ten na zwrot polityki historycznej Izraela, który od tej pory bardziej niż na kwestie prawa Żydów do samostanowienia, bo to w gruncie rzeczy były takie postępowe zastosuje niż, który wtedy wydawało taki łagodny nacjonalizm każdy naród ma prawo do swojego samostanowienia Żydzi mają prawo do swojego państwa na zostanie stopniowo chcemy takim dyskursem esencja -li stycznym to znaczy jednocześnie ciągłości i Izraela tak, ale z drugiej strony także oczywiście autowych imigracją, które państwo współczesnego kontynuacja tak tak tak 1 jedno niezmiernie walczyli nie polityczne etniczne rozumienie narodu to talent bardzo ważne po drugie, po drugie oczywiście także ta auto wikt emigracja i próba demoralizacji progów, które oczywiście ma tworzyć społeczeństwo typu militarnego trzeba będzie także Arendt była niska, ale była Nisko lewica to dzisiaj może dziwnie brzmieć, ale na Sejm rząd udzielił lewicowy prawicowy, ale też lewicowe myślę nawet w założeniu państwa dla Żydów na rzecz wspólnego z Arabami klezmerzy i to wpisywało taką koncepcję uniwersalizmu Arendt, która to prawda uznawała, że partykularyzm w nieprzekraczalnym horyzontem ludzkiego istnienia, czyli państwa narodowe tożsamości etniczne są tej karty są właśnie tym tym horyzontem nieprzekraczalne, ale pod warunkiem, że one jednak rozwijają się historycznie i politycznie w stronę przekraczania swoich granic w stronę uniwersalizmu w stronę kosmopolityzmu kosmopolityzm niejako stan punkt dojścia tylko raczej jako jako jako ruch jako jako ruch nieskończony ruch w kierunku uniwersalizm tak to to to od takiego wyglądało no właśnie i już to spowodowało, że Arendt w Izraelu spotkała się dużym oporem ale, ale to była bardziej sprawa Izraela samego, ale była też prowadzi spory i diaspora tacy autorzy jak bardzo bliscy oni wszyscy znali tak ci Żydzi intelektualiści wygnani z Niemiec wreszcie nie była aż tak duża grupa tak oni poczuli się zdradzeni o tym pierwszą szalem, ale także jej nowojorskie środowisko no no no właśnie to to tym, o czym pani powiedziała pani wspomniała tę banalizację ją zła banalizacja jak to rozumieli ona mówiła o banalności zła jako jako o tym, że to zło może się narodzić w każdym przeciętnym człowieku nie potrzeba diabła, żeby tego zła doprowadzić, a jak rozumiem odczytywanie było takie, że Arendt analizuje zło, które się dokonały nie nadaje się ci Czytelnicy i często jej przyjaciele albo ludzi, którzy ją dobrze znali doskonale zdawali sobie sprawę ma nawet nie chodzi tak tak, że nie chodzi o to, żeby nazwać to zło, które zostało wyrządzone banalnym jakimkolwiek sensie tylko, że banalne mogą być motywacje i sposób działania sprawcy, że mianowicie sprawca wcale nie musi być potworem i co bardzo ważne ze zbrodnią ludobójstwa wcale nie musi stać nienawiść tak może stać jedynie procedura, ale nowa maszyna tak i nie ma nic im będzie, że to była bardzo cenna myśl zresztą ta myśl jest głęboko ono istnieje w tradycji filozoficznej od bardzo dawna ostatecznie jest to jakaś wersja powiedz wypowiedzenia starej tezy teologiczne o tym, że zło jest brakiem dobra, tak więc zło nie ma swojej samo istnej mocy nie jest elementem żywiołem nie jest za nim osobnej natury tak kach tylko, że jak powiedział, że jak zwykle stałby po stronie raczej Arendt nie są Lem to w tej sytuacji to w tej w tym sporze wydaje mi się na Otóż mój osąd muszą państwo oczywiście też mówienie tak połączenie Hannę Arendt, który cały, która narodziny nazizmu widziała przeżyła w Niemczech i była świadczeniom i była zaangażowaną anty wszystko i i osobą, która straciła także członków rodziny i t d. żona bardzo na jest zadziwiające coś jest tym czy przedstawiającego też chyba głęboko fałszywego, że do zagłady mogło dojść bez nienawiści bez aparatu nienawiści bez gigantycznej maszynerii nienawiści, która jednocześnie zakorzenione była w kulturze tradycji przeszłości była legitymizowana nowymi wpisywała się także nowe formy władzy była Zygmunt i zintensyfikowane nowymi formami komunikacji nowymi formami także życia społecznego demokracji, a mianowicie tak i szczerze mówiąc i sądzę, że bez nienawiści rozumianej jako właśnie tak gorąca nienawiść sadystyczne nienawiść, jaką nienawiścią wijąca się sentymentem jako Fantazy wiązań nienawiść bez niej nie można zagłady zrozumieć ani zagłady ani nazizmu niezależnie od tego, że wykonawca jej, chociaż zdaje się, że dzisiaj historycy oraz prawa głębiej badali raczej przyznają, że chronione zwyczajnie oszuka to znaczy ona, bo to w gruncie rzeczy była wizja, którą sam Eichmann przedstawia usiłował przedstawić siebie i oczywiście wszyscy uważają zalegania z Bronkiem, żeby tylko trybikiem w maszynie tak i którymi kontrolował całego procesu dziania się odbywały się od antysemityzmu w ogóle naj naj najbardziej zabawne, więc sądzę że oczywiście teza Arendt była głęboka wszechstronnie uargumentowane umieszczone w tym kontekście politycznym co, do którego nasi nie pomyliła, bo jakoś, ale miała wrażenie, że mimo oczywiście, że wojny z Arabami i nada i i na pierwszej druga wojna był wcześniej to jednak ten ten ten lewicowe nadzieja realistyczna właśnie zaczęła umierać wizę wtedy zaczęły umierać można, by powiedzieć dzisiaj pewnej perspektywie byłaby całkiem martwe moim gościem jest prof. Michał Kozłowski filozof z uniwersytetu Warszawskiego to jak zostało odebrane ostatecznie no zrywano nieznajomość albo taką zagrają w prasie w prasie to razem głównie izraelskiej no w sposób niegodny padły takie, które moglibyśmy pewnie znaleźć dla niego analogię dzisiejszej prasie w Polsce więcej takich znowu ręce zapłaciła za to cenę zdecydowanie za wysoką to znaczy filozofa prawo do błędu bada społeczne prawo do błędu poza tym to nie jest tak, że cała ta koncepcja była to jest to zależy, ale co zależeć od interpretacji i od kontekstu nawet jeśli jeśli Arendt się w tej sprawie milczy też była oczywiście, że 1 sprawa ta sprawa była najbardziej bulwersująca szczególnie dla ocalonych na dzisiaj z tego powodu może pani znaleźć na ręce przywoływano na portalach polskiej skrajnej prawicy bardzo często tak, bo w ramach opisu tej logiki banalności zła tej logiki alienacji tej logiki rozumu instrumentalnego bez żadnego celu ona umie nie tylko Ejfmana nie tylko nazistów, ale także część żydowskiej elity w czasie samej zagłady kierownictwo Judenratu ów oczywiście nie oskarżeni ich o zbrodnie tylko raczej oskarża ich o torze oni sami byli byli zaprogramowani mieli tak silne wewnętrzne dyspozycje, żeby sami ulec tej logice logice biurokratycznej zagłady, które musieli wiedzieć, czego prowadzi właśnie, a jednak kolaborowali tak kolaborowali przy nadziei wbre w nadziei jeśli się to być może Hana wolno było powiedzieć dałem się, że każdemu wolno wypowiedzieć, ale powiedziałbym, że i to w świetle dzisiejszych badań nad zagładą wtedy istniała właściwie w tej kwestii tylko klasyczna praca Raula Belga wciąż nowi 5 już zresztą klasyczna wybitna książka, ale w stosunku do bogactwa problematyki także filozoficznej, która kładzie się znajduje to były jeszcze nic dzisiejsze badania raczej na obeszło się też dość surowo stąd teza Arendt tak trzeba przede wszystkim nie da się tego ogólnie tych zachowań tak jak czytamy analiza antropologiczna porównujące na tych 2 przeciwstawnych, ale jednocześnie, jakim się modelowych szefów wielkich Judenratu ów generalnej Guberni łódzkiego łódzkiego getta Rumkowskiego Warszawskiego getta getta Czernikowa to widzimy, że te analizy Arendt szczerze mówiąc mi jak się mają do tej sytuacji do tych dylematów, które ci ludzie mieli niezależnie od tego jak chcemy ich osądzać i tak więc nie będzie to ja, żeby nie przepadam za tą książką w sensie, że prawie nigdzie się nie zgadzam jeszcze w dodatku czuć w niej tak mocno Heideggera Chodzież dla dla dla dla osoby niewykształcone filozoficznej w ogóle nie czuć proszę mieć świadomość Arendt pisze też książka dziennikarska nie ma co znaczy oczywiście bardzo filozofią dziennikarz bardzo filozofią dziennikarka, ale to nie jest także mamy jakiś traktat filozoficzny w tej w tej w tej książce na, ale jest to przekonanie bardzo, kiedy Gierowski największym nieszczęściem nowoczesności jest rozum instrumentalny technicy z racji ja i technologii rację zapewni zapomnienie obycie to co mówił rzeczy jak to nazywał Hayder ona tego w ten sposób nie nazywała, ale za każdym razem właśnie popadanie w biurokrację popadanie w technologie to jest popadanie w bezmyślność szczególnie polityczną bezmyślność, która zawsze ma dramatyczne konsekwencje no i szczerze mówiąc wydaje mi się to nie najlepsza interpretacja nazizmu zagłady i t d . tym niemniej ta książka 61 nie można odmówić odwagi głębi wszystkim dobrej wiary tak bo jakkolwiek operuje tym swoim specyficznym i systemie pojęć nie języków i systemie pojęć to czy czegoś, czego nie ma rzeczy zarzutu natomiast książka rzeczywiście miała tę zaletę, że nie spodobała się prawie nikomu, jeżeli książka pod nie nie podoba się nikomu nie jest książka zła to znaczy, że jest to książka wartościowa ferment intelektualny o inną książkę muszę pana profesora spytać korzenie totalitaryzmu, które zaczną pisać po wojnie zajmuje to kilka lat no i o analizy ustrojową nowego modelu, bo tak totalitaryzm jest przez Hannę Arendt traktowany nie tylko środki totalnego panowania są drastycznie się pisze, ale także totalitaryzm jest zasadniczo odmienny od innych znanych postaci politycznego ucisku takich jak despotyzm tyrania dyktatura co nowego było w totalitaryzmie, mimo że taka presja ze strony państwa rządzących była znana już wcześniej ta z tą książką jest jeszcze więcej kłopotów niż poprzedni poprzednio, chociaż może raczej późniejszą, dlatego że korzenie totalitaryzmu to jest książka pięćdziesiątego pierwszego ataku jeśli tak, że dopiero na 60 tak jednak tak i ten z tą książką jesteś pewien problem innego rodzaju to znaczy z 1 strony to jest książka, która wpisuje się w taką tradycję niemieckiego myślenia po pierwsze i po drugiej wojnie światowej to właściwie rozpoczęła po pierwszej wojny to myślenie szkoła frankfurcka chęci tacy nie ortodoksyjni bardzo marksiści na po drugiej wojnie światowej to pytanie i ta kwestia stała się dużo bardziej paląca dojmująca to znaczy nasza cywilizacja oglądane z perspektywy roku 1945 wydawała się całkowitą katastrofą całkowitą katastrofą w ustach Europy samobójstwo Europy, ale przecież nie tylko Europy to czy Europy zupełnie rzeczywiście Europa została przede wszystkim podbite przez nazistów właściwie gładko sprawnie na, a potem oni zostali pokonani prawda przy przy przy zaangażowaniu przede wszystkim 22 potęg, ale 1 z tych potęg jest także bohaterką korzeni totalitaryzmu prawda, więc na Beria jest nie tu stalinizm natomiast jechać, ale realizm tak się no ale to ona by nie nazwała absolutnie drugiej wojny światowej toczonej przez stany Zjednoczone imperialistyczną, chociaż wiele amerykańskich polityk, by nazwała realistycznymi, więc to może jest tak więcej na inne inne oczywiście w tym ruchu zrozumienia co się stało naszą cywilizację, która wyglądem filozof na cywilizację przegraną i raczej takie założenie, którego my byliśmy nauczeni ludzie wychowani urodzeni po drugiej wojnie światowej, że uważaliśmy zwycięstwo sprzymierzonych w drugiej wojnie światowej za najbardziej oczywisty fakt historyczny oni ci, którzy przeżyli te lata 3003. 3005 . szczególnie niemieccy imigranci widzieli jako szczęśliwy przypadek traf właściwie tym razem się udała, ale przecież wszystkie warunki możliwości odtworzenia tego koszmaru istnieją nadal nic tutaj nic tutaj co nie zmieni nie zmieniło co więcej istnieje zagrożenie że, że właśnie także takie mimo tych zmów, którym kryją się obawiał się Orłem, że to właśnie kraje liberalne upada upodobnią się do krajów totalitarnych raczej ne w takich w takiej logice spontanicznej osmozy raczej, tak więc więc ona chciała to zrozumie tak samo jak Dorn tak samo jak tak samo jak dorwać się to pewnego stopnia na tym, że także marki schadzek, których wiemy sam był nazistą dzisiaj właściwie nie mamy wątpliwości także osiowa interpretować interpretować właśnie historię Zachodu jako kumulują się w tej katastrofie wojny zagłady tylko, że ono to on zrobił to raczej w celu rozmycia odpowiedzialności samych nazistów w tak ale, ale wielka część przesłania Arendt jest i w ogóle problemu Arendt estakad czy dokonać genealogii tego nieszczęścia, które nam się przydarzyło, skąd się wzięło, skąd się wzięło i identyfikować się zidentyfikować jej ona rzeczywiście charakteryzuje władzę totalitarną jako władze na wskroś nowoczesną jako władze, że nieźle demokratyczną co masową taka Wola pojawia się kategoria motłochu tak ona przekształca ludzi ma tu, ale to nie zmienia faktu, że mobilizuje angażuje tradycyjna dyktatura tradycyjne monarchia poza absolutnie absolutnie rzadkimi przypadkami, kiedy odwołuje się do motłochu niestabilności politycznej Walden dynastycznych tak zwykle taka władza żąda domaga się neutralności to nasze tym, że inni ludzie zajmują się angażują sprawy władzy tym lepiej władali darem la tak nie działa władza totalitarna działa przez permanentną mobilizację na oznaczanie przemoc przemoc na nich rzeczywiście ludobójstwo jest jej punktem granicznym i ale także koniecznym punktem wyjścia moim gościem jest prof. Michał Kozłowski filozof Uniwersytetu Warszawskiego a dlaczego to ludobójstwo jest jednocześnie momentem granicznym i i punktem dojścia do jej to musi się wydarzyć w totalitaryzmie szefa są 2 momenty, kiedy 1 czy cel jesteśmy skazani na totalitaryzm jednak duża część korzeni totalitaryzmu jest próbą pokazania marzeń nawet jej funkcjonowania totalitaryzmu właśnie narodzin, który właśnie przekształcania się społeczeństwo elitarne i pierwsze pytanie brzmi czy czy czy czy musimy się nie usunąć tak czy chcą się nie wejść na drugie pytanie, kto to tylko tato i to jest najważniejsze etapy żałoby tak to czy nie oczywiście, że nie, bo Hanna Arendt jest znaną anty determinuje taką filozofię politycznej anty determinizm anty litery to są jej pewnie na jej, a nie musimy się osunąć nie musi model tak dalej istnieje polityka rola w wierze bierze się czasem czyli, skąd się bierze wracam do tego pytania pan wrażenie, że on się bierze z procesu, który zarówno antropologicznej historycznej, jaki metafizyczne tak czyli bierze się i też w jej wersji w znacznym stopniu może nie tyle samego oświecenia, ale co z pewnej pewnej wizji pewnego rozumienia oświecenia, które weryfikują świat z 1 strony, a z drugiej strony relacje między ludźmi przedstawia jako przede wszystkim relacje oparte na interesie tak i właśnie ta i to ona uważa za Wiel com nieprawdę znaczy wielką prawdę człowiek nie jest przede wszystkim istotą jest przede wszystkim istotą egoistyczną oznaczone w taką Merkel też, że istnienie przyczyn nie wyczerpuje zaspokajaniu własnych potrzeb TF ani też ani też w żadnym innym takim jakby się powiedzieć obiektywizm zwanym sensie to znaczy i najbardziej istotną cechą czeka jest myślenie myślenie jest zasadniczo nie instrumentalne, ale też jest jednocześnie zawsze językowe jest byciem w świecie byciem we wspólnocie z innymi ludźmi i tu co jest najbardziej pewnie charakterystyczne dla Arendt i co czyni ją zarazem arystotelesowska zarazem grecką nasze bardzo lubi powoływać na NATO na tę korzenie pewnie bardziej niż bardziej, że winnych, mówi że jedynie czy też, więc tutaj to co znaczy to przekonanie, że człowiek tak naprawdę się realizuje w aktywności politycznej aktywności politycznej, a co za tym idzie, jeżeli człowiek realizuje aktywności politycznej to znaczy, że polityk nie da się wprowadzić ani dobrze interesów ani do kwestii racji stanu ani do gry elit ani do rządzenia w szczególności nie do rządzenia, ale że jest uczestnictwem uczestnictwem w sferze publicznej rozumianej w pewien sposób, ale przede wszystkim taki sposób, że w tej sferze publicznej broni się artykułuje się pewne wartości pewne ideały pewien uniwersalizm, że występuje się po stronie sprawiedliwości w tym sensie właśnie polityczność jest bardzo jej politycy to też będziemy się przekonanie Greków tak naprawdę Grecy istotnie uważali ten termin idioty terminem idiota tak opisywali ludzi, którzy nie interesują się sprawami publicznymi, które nie przychodzą na Agory politykować tak wiele więc, ale to jest też tradycja, że nie jedyna, ale jednak silna bardzo tradycja na lewicy, a w szczególności im będziemy bardziej Terry lewica radykalna, tym bardziej widzi właśnie człowieka jako jako jako permanentnego rewolucjonisty, który przekracza barierę, który chce zmieniać świat stworzyć nowy świat wszystko się nie opisuje żadnymi obiektywnymi kategoriami interesu racji stanu państwa czy władze tak naprawdę polityka jest stwarzanie świata wspólnego i stwarzanie świata po prostu ale, żeby ono znowu Arystoteles troska o dobro wspólne to jest troska o dobro wspólne, ale teraz, ale także troska czy musimy zrozumieć co warto zrozumieć to jest troska o dobro wspólne rozumiana także to co wspólne także ma się w wyniku tej troski rozszerzać to bardzo ważna mówi kiedyś napisałem taki tekst o Hana Arendt i kwestii i marsze socjalizmie czy rewolucji i doszedłem do takiego wniosku, który nie jest chyba bardzo kontrowersyjny inspiracją do tego był tekst, który Hannę Arendt w latach siedemdziesiątych napisała róży Luksemburg, z którą przecież tak wiele dni tak wiele łączyło co prawda Róża była znacznie starsze, ale obydwie były Róża Luksemburg była 1 z pierwszych chyba pierwszą ekonomistką na świecie czy pierwszą kobietę została zagrana z ikonami Kanary była 1 z pierwszych w Niemczech, które dostała doktorat filozofii obydwie miały żydowskie pochodzenie i obydwie były niezwykle zainteresowane polityką tak jak wiemy, ale także obydwie doświadczały w tej sytuacji było zupełnie zrozumiałe antysemityzmu tak i ona na nas, ale ona napisała ten tekst afirmatywny to był tekst przy okazji ukazania się anglojęzycznej biografię róży Luksemburg, ale ten tekst jest tekstem pochwalny jest tekstem apologetyka innym ech, i oczy i to nie tylko właśnie ze względu na te cechy, o których pani powiedziałem, które by wytwarzała między nimi jakąś automatyczną Solidarność nie to jest, z której sięga do źródeł i pytania o klęskę rewolucji w Europie, bo co może bardzo zaskakiwać autorki, które swoimi korzeniami totalitaryzmu jak, z których których, które odeszliśmy od nich tak, ale to jest PSL nie tylko dla opozycji Demokratycznej w Polsce ta książka, ale także dla jastrzębi zimnej wojny ona była właśnie orężem mobilizacji, na który oczywiście było politycznie bardzo odległe rada była bardzo odległe Hania to tutaj widać to bardzo jasno czy one właściwie uważa rewolucja nitkę różę Luksemburg z taką wersję marksizmu na zawsze marsze pisała napisała w Revolution, że jego jego rola Marksa w dziejach wolności pozostanie zawsze dwuznaczne, ale właśnie dwuznaczny to znaczy po 1 stronie stoją marksiści ekonomiści marksiści modernizm to, że artyści pozytywiści także artyści Stali niszczeje po drugiej stronie marksiści rewolucjoniści, którzy rozumieją rewolucji jak zdobycie władzy tylko jak tworzenie wspólnego wspólnej przestrzeni radykalnego przekształcenia świata tak interpretuje róże wybiórczo stronnicza, ale nie kompletnie bez podsta w, tak więc więc to pokazuje samo napięcie tak dla bohaterki rycerze zimnej bohaterka rycerze zimnej wojny pisze tekst apoteozy czy pochwalne wobec róży Luksemburg, która jest 1 wielką figurą rewolucji prawda może większość tych decyzji nawet nigdy nie słyszała, ale ale, ale ci co słyszeli to oczywiście na razie wracamy do tego wątku takie dlatego do tego wątku tej niemożliwości zaszufladkowania Marek po prostu tak i co samo przez nie stanowi olbrzymią wartość nawracają hoteli dotarli do LT do totalitaryzmu zajmę się powiedzieć, bo to pojęcie, którego nie połączone jest autorką jest jak czy ona chyba, bo dyktatura totalitaryzm to się tak nazywał tak Mussolini nazywał swój rząd ten termin jest i we włoskim faszyzmie pisano o totalitaryzmie coś się firma pewnym jest oczywiście samo pojęcie nie jest nie jest autorstwa Arent, ale na pewno dostarcza pierwszej rozległej popularnej czy to za jej sprawą będzie totalitaryzmu jest na ustach wszystkich i Naidoo dzisiaj znajdujemy zarówno w pracach naukowych, jaki w prasie dla bardzo często na jeszcze u nas miało swoje szczególne życie polityczne co zabawne, że od lat siedemdziesiątych, czyli w czasach, kiedy ewidentnie reżim realnego socjalizmu w Polsce nie miał cech totalitarnych nawet ciężarne tak, ale znam go łyżkę dziegciu do historii korzeni totalitaryzmu to znaczy można, więc łyżkę miodu łyżkę miodu jest taka, że istnieje takie przekonanie utrwalone żona zajmowała nazizmem i i stalinizmem jego tymi 2 formami totalitaryzmu, ale to nie jest takie proste, bo ona klasyfikowana jako MP jako totalitaryzm także imperializm, czyli pewne pewno nie państwo, ale pewne elementy takie bardzo rozwinięte instytucjonalnej polityczne elementy polityki Europejskiej wobec kolonii, ale także i nawiąże to z tym bardzo bardzo ciekawe tak dużo miejsca poświęca polityce rosyjskiej to znaczy politycy pogromu owej uruchamianej przez cara, a począwszy od lat osiemdziesiątych dziewiętnastego wieku, kiedy się zaczynały kłopoty wewnętrzne ana bada czy to to jest jak zwykle dużo bardziej rozległe złożone na bardzo właściwie uważa na to, żeby coś nie nadawało do łat o łatwego politycznego dodatkowe Ania tej analizy rozmieszczenia w ramach 1 państwa z 1 epoki tak, ale na ciężkim losie prostego życia, a nuż się to nie przeszkadza, używając może tak, bo to używać można wszystkiego można ją nawet ich wykorzystywać na stronach antysemickich do dowodzenia już Hanny Arendt nauczyła nas, że Żydzi Holokaust robili sami, żeby oskarżać innych tak nowie, ale to nad NATO oczywiście finansów nie ma wpływu zostanie użyte prof. Michał Kozłowski filozof Uniwersytet warszawski Le Monde dyplomacji był naszym gościem przed dwudziestą drugą dziękuję panie profesorze dziękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Teraz 30% zniżki na Dostęp Premium! Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW", aby słuchać podcastów TOK FM na komputerze i w aplikacji mobilnej już dziś.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!