REKLAMA

Żydzi. Polska. Autobiografia

OFF Czarek
Data emisji:
2019-11-05 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
38:54 min.
Udostępnij:

O kanonie literatury wspomnieniowej Żydów polskich z prof. Marcinem Wodzińskim Rozwiń »

Więcej: http://zydzi.autobiografia.uni.wroc.pl/ Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
państwa i moim gościem jest pan prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego sądownie rozmawiamy będziemy dzisiaj rozmawiać bardzo interesującej serii o takim projekcie, który nazywa się Żydzi Polska auto biografia, czyli kanon literatury wspomnieniowej Żydów polskich 27 pozycji tak jest planowanych 20 planowanych 27 prof. Marcin Wodziński kierownik tego projektu tak razem profesor na ulicach Agnieszką Dudzińską realizujemy ten projekt określi Rozwiń » kierujemy tym projektem jest ogromny obejmuje 27 czasami bardzo dużych tomów 30 tłumaczy i sporą liczbę naukowców zaangażowanych opracowanie tych domów, bo to są pamiętniki, które chcemy wydać dla bardzo wielu Czytelników one mają być przygotowane mieć tak biblioteka narodowa to znaczy porządnym aparatem krytycznym, ale jednocześnie do czytania dla ludzi bez specjalnego przygotowania także bardzo ludzi nad tym projektem dzisiaj pracuje, a skąd te pamiętniki ja przeczytałem pierwszy tam na razie, więc z niecierpliwością rezerwuje sobie czas na kolejne pierwszy tom autorstwa Diego Kalisza zatytułowany obrazki z moich lat chłopięcych to są wspomnienia, które zostały już opublikowane w 1800 siedemdziesiątym drugim roku w języku niemieckim tak tak przez Ludwika Kalisza właśnie wtedy większość naszych prawników była już dziś publikowana tylko nie były publikowane w innych językach niż oryginalnym pomysłem na tę ekipę, skąd odpowiedzieć prosta z ziem dawnej Rzeczypospolitej lubimy mówić ziem polskich, ale etniczne oczywiście znacznie więcej niż ziemie polskie obejmujące ziemie od Wielkopolski po wschodnią Białoruś i wschodnią Ukrainę i nasze pamiętniki pokazują życie no właśnie życie ziem polskich i ważnej grupy etnicznej religijnej niż zamieszkującej ziemię te pamiętniki są wobec większości wydane, tyle że nigdy nie udostępniono polskiemu czytelnikowi ogromnej większości kompletnie nieznane nie tylko polskim czytelnikom również polskim historykom literatury znawcą badacz kultury polskiej to tak, jakbyśmy próbowali badacz historii tych ziem wyłączy się 13 źródeł szczególnie dotyczy historii miast, które w dużej części były żydowskiej i to dotyczy obszarów, gdzie od 17 ski był bardzo duży kompletnie nie znamy doświadczeń przeżyć tych ludzi nie znamy ich punktu widzenia na wiele wydarzeń historycznych, które są Polski historia świetnie znany, ale nie wszystkich punktu widzenia, ale jednak jak ktoś podjął decyzję, że akurat ani inne, czyli po pierwsze, musiałby już wcześniej wydane w języku oryginalnym musiały musiały musiały być mamy już tak można mówić mamy kilka pamiętników niewydanych, których widzieliśmy, że istnieją zetknęliśmy się z nimi w naszych badaniach widzieliśmy, że są ważne i albo wpadły nam przez przypadek w rękę okazało się, że są fundamentalne tak jak np. dziennik to nie tylko pamiętniki dużą różnego typu ego dokumenty mamy też inna jakiś sposób pamiętniki wpadają przez przypadek ręka no najciekawszy z tych przypadków to właśnie dziennik z jesieni Warta jest postać Centralna dla rozwoju ortodoksyjnego żydowskiego feminizmu żydowskiego ruchu żydowskich widać produkcyjnych, która utworzyła sieci szkół kształcących żydowskie ortodoksyjne dziewczęta tuż po Iwojnie światowej Weiss Jankes i od tej pory była znana jako zaprzysięgły i wszystko promująca używanie, gdyż promująca korzyści ortodoksyjną kulturę żydowską przez niesamowity zbieg okoliczności pan mi dziennik, który był w posiadaniu rodziny spadkobierców staje się Miller po polsku trafił do 1 z polskich tłumaczy rodzina przyszłej zapytała co to jest, kiedy przeczytał okazało się, że jest to dziennik pisany przez te, gdy wszystkie w języku polskim opisujące głębokie zaangażowanie w kulturze polskiej z polską jej wielkie rozterki przed zamążpójściem i niechęć wobec przyszłego męża wskazujące na taki takie szczęśliwe małżeństwo było kompletnie nieznane są, więc ich chodzenie do polskiego teatru jej zauroczenie Przybyszewskim i i współczesną polską kulturą początku dwudziestego wieku w szoku kompletnie innym świetle stawia całą tę wczesną, gdyż styka ortodoksyjną też w przypadku tego co wpadło nam przez przypadek w Polsce u, a nie w języku niemieckim żydowskim jak pisał Kalisz nota Kalisz pisał jeszcze czasami o żargonie, bo taką żargonie niemiecką żydowskim tak w ten sposób określano, gdyż może będzie na trzecie pamiętników jest widz też admini największą część, bo tyle samo mamy pamiętników po hebrajsku, a będzie czy będzie też pamiętnik Rutki lakier nie będzie pamiętnik, więc tak, dlaczego zapytał pan ogranicz dlatego, że to jest tylko 27 setek pamiętników poza tym przyjęliśmy pyta pan jak realizowane są takie założenia podstawowe obejmujemy cały okres od początku do 1939 roku uznaliśmy, że nie publikujemy wyjątkiem 1 nie publikujemy pamiętników czy tekstów pisanych po rozpoczęciu drugiej wojnie światowej, bo ta perspektywa Holokaustu bardzo zmienia patrzenie na przeszłość, więc nawet, jeżeli wiele z tych pamiętników pisanych po czterdziestym roku opisuje czas sprzed wojny to to jest najczęściej opisywane przez perspektywy Holokaust ową, więc tego typu pamiętników nie ujęliśmy i biblioteka literatury Holokaustu w Polsce wystarczająco dużo, żebyśmy musieli uzupełniać natomiast okresie wcześniejszym wiemy bardzo mało, więc pełen zakres od jeziora wszędzie tak jest od pierwszej połowy siedemnastego wieku, bo z tego zesłanych najstarszy pamiętniki do 1039 cały obszar dawnej Rzeczypospolitej, a więc od wschodniej Białorusi po Wielkopolskę i od Pomorza do Karpat do tego bardzo zależało, żeby to był nie tylko pamiętniki znanych osób, ale również osób mniej znanych bardzo zależało, żeby było prawie tyle samo pamiętników kobiet co pamiętników mężczyzn bardzo zależało, żeby byli zwolennicy modernizacji żydowskiej haskali prądów integracyjnych ich przeciwnicy i osoby ambiwalentne wobec tego, żeby były osoby, które piszą widzisz i po hebrajsku i po rosyjsku i po niemiecku i po polsku i być może po angielsku wejść negocjujemy do włączenia jeszcze 1 pamiętnika, więc zależało nam na tym, żeby były różne grupy społeczne od pamiętników robotników do pamiętników znanych postaci pisarzy takich koniecznych postaci literatury kultury żydowskiej np. czy najlepiej znanych postaci to będzie wapno Icchak Lejb Perec 1 z 3 ojców literatury jidysz, a co do to w takim ma zostać, dlaczego tylko 27 no bo na tyle zdecydował, więc to jest to nie jest tylko tylko, ale aż 27, bo to jest krótki pięcioletni projekt te pamiątki muszą zostać przetłumaczone opracowane naukowo i wydany mam nadzieję, że jest dobry początek pięknej przyjaźni będzie też jako Blankę pan cytuję panie profesorze widza coś w przeszłości tak mam nadzieję, że to jest początek na tyle dostaliśmy pieniądze, bo to był duży projekt jeśli chodzi o finansowanie, ale mały projekt jeśli chodzi o liczbę tych pamiętników mam nadzieję, że to rozpocznie coś co będzie dalej kontynuować co nie mamy dziś takie niepokój wewnętrzny, kiedy mamy do czynienia z czytaniem, bo nie mówi o tych pamiętnik, które są opublikowane za wiedzą zgodą autora, ale z czytaniem rzeczy, które raczej były przeznaczone do sztambucha do szuflady taka forma jednakowoż rozmowy z samym sobą oczy są ci, którzy mówią, bo każda forma pamiętnika, gdzie podświadomie zakłada, że kiedy będzie przeczytany jednakowoż no tak czasami zakłada, że będzie 4, ale po podaniu odpowiedniej redakcji, ale to jest problem, który jest typowy dla całej wiedzy historycznej czytam teksty, które nie były dla nas przeznaczone jest typowy historyk czyta list 1 urzędnika do drugiego urzędnika czy donos uczynnego obywatela do władzy to czyta tekstury niż do niego przeznaczony ma pan dylematy czytaniem donosów ja chętnie poczytam koniem, gdzie nikt nie źródełko donosów Ano należy rolami mamy piękną książkę wydaną na temat donosów do gestapo Szanowny panie gestapo do nas z okresu Holokaustu, więc mamy donosy publikowanym rok temu na warszawskim konferencja cała o donosach literaturze z tym związanej także mamy tego bardzo dużo i no oczywiście zawsze istnieje problem etyczny w czytaniu tekstów, które nie są do nas skierowane jak sobie start jest rady na co nie dają sobie rady z góry dają sobie, ale z każdym tekstem stanowić dają sobie radę z każdym tak samo za sobą może bowiem o czymś kompletnie innym, o czym mówić mówiliśmy poprzednio kwit Lach pamięta pan Hitler taki mały prośby, które osoba, która przychodzi do cadyka składa z prośbą o pomoc od cud o radę o pośrednictwa różnego typu i na tym kwitły trzeba opisać najbardziej intymne problemy rodzinne czy to stwarza problem etyczny oczywiście stwarza, ale jeśli czytam te prawie 7000 chwili po to, żeby uzyskać ogólny obraz tego co dzieje się w społeczności żydowskiej, jakie są problemy społeczne, jakie są choroby, jakie są relacje rodzinne to wychodzę na relacji poza to co jest kwestią indywidualną, a problematyczny pojawi się tylko wtedy, kiedy cytuje ten chwil i musi go cytować tak robiłem tak, żeby broń Boże czytelnik dowiedział się kogo dotyczy, żeby nie mógł odkryć MSN, a wszyscy en wiedzą, że ten MO zostaje ta osoba wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM informacje już za kilka minut o godzinie jedenastej 20 państwa mają gościem jest pan prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego informacje o 1120 po informacjach wracamy wcale wracamy do naszej rozmowy o pamiętnikach tak można w dokumentach, bo to są pamiętniki różnego innego typu dokumenty tego dokumentu tego dokumentu jego ego ja tak to wtedy to od standardu AK nazwana ogólniejsza na różnego typu gatunki związane z pisaniem osobie, czyli ekspertom tego dokumentu jest pan prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego co też jest ważne, bo to jest kanon literatury wspomnieniowej Żydów polskich czy też Żydów mieszkających na ziemiach polskich tak nie we Wrocławiu nie w dziewiętnastym wieku mienie tak od Wschodu Zachodu mówiłem od północy do południa staramy się, żeby to była jak jak najszybsze przekrój, czyli macie tak set kilkuset dokumentów niektóre wydane niektóre nie wydane na jej coś się dać im idzie dobra to najpierw, by patrzymy ile kobiet, czyli mężczyzn i dzielimy wywala my facetów wywalamy potem patrzymy, kto tam był bogaty, bo za biedny nie jest apotem, kto jest znany, kto jest nieznany, które z pamiętników są kanonicznej absolutnie muszą ukazać, które mogą trochę poczekać już mniej raz jest to jak to opisuje rzeczywistość jak język również, ale ktoś może stać ofiarą po prostu seksizmu i dżinizmu no tak tutaj akurat kobiety mają trochę lepsze szanse, bo przez to, że mamy mniej znanych nam zachowanych pamiętników kobiet to nie znaczy żona mnie pisał, ale po prostu nie zostało nam do dzisiaj przekazanych staraliśmy się szczególnie w wybiera te pamiętniki kobiet, żeby przynajmniej 13 z nich była kobiet i udało nam się to jest duży sukces w tak patriarchalnej kulturze jak tradycyjna kultura żydowska znaleźliśmy koło 10 pamiętników kobiet od siedemnastego osiemnastego wieku no to to nie bardzo panie profesorze za mało ciągle plan 1% powinno być znajduje bardzo się staraliśmy, ale z pustego Salomon naleje Salomon pojawia się Kalisza we wspomnieniach tak różne inne postacie i królowa Saby trochę w tym kontekście pojawia tak Palin Kalisza pierwszy wydany tutaj on ma najmniej charakter autobiografii to jest taki typowy dla dziewiętnastego początku dwudziestego wieku teksty właśnie pamiętnika Etnograficznego, czyli opisującego świat, który już minął, bo dla dziewiętnastego roku, kiedy taki boom pamiętnika strażackiego żydowskiego to najważniejszym motywem dla pisania pamiętników i poczucie przemijania świata coś, czego i pokolenie ich ojców dziadków nie miało, a ludzie w dziewiętnastym wieku nagle doświadczają świat wokół nich się zmienia, że to co widzą pod koniec swojego życia jest kompletnie różne od tego co widzieli na początku, że to trzeba opisać tego już nikt nie rozumie dla jeszcze dziś oczywiste, bo nam świat zmienia kilkakrotnie w ciągu naszego życia w dziewiętnastym to było kompletnie nowe pierwsze szokujące doznanie dla tych ludzi i w związku z tym pamiętniki i pamięci Kalisza również ciekawy przez ten dystans między głęboko kulturowa do kultury niemieckiej Żydem niemieckim, który pisze z Leszna z Leszna, ale wtedy już właściwie z Francji Londynu, bo on powierzchnię ludów musiał opuścić Niemcy i jest na emigracji wyjść do też mocno związany z elitami kulturalnymi artystycznymi Paryża zaangażowanie tłumaczenie różnych tekstów dziennikarstwo na listę migracji jest poza tym światem jest oczywiście 7 niemieckim opisuje świat, którego nie ma to znaczy miniony świat Żydów polskich bolesna jest w jego obrazie zaludnione przez Żydów i wiatraki i polskich pijaków właściwie tak można wypowiedzieć i niewielką grupę Niemców więcej takich jak tego kompletnie nie ma dystans między tym światem, który znał jako dziecko światem żydowskim i zewnętrznym światem polskiej kultury jest absolutnie on kompletnie tego świata jest tu jesteś ciekawy, bo tam dla polskich historyków to moim zdaniem kluczowe, bo to pokazuje typ relacji to pokazuje jak kultura Polska była widziana z zewnątrz, czego o tej kulturze możemy się z zewnątrz dowiedzieć, bo chciałbym podkreślić to seria jest przede wszystkim dla polskich Czytelników i polskich historyków ani dla idealistów Juda iście przeczytają, żeby te teksty w oryginale, więc znają niektóre, a inni sobie mogą przeczytać jak co czy to będzie egzamin panie profesorze nie będzie to studenci nie będzie tego na egzamin tego nie ma w ramach naszych zajęć to będzie na egzaminie z pisania historii Polski mam nadzieję, że już nie będzie można napisać historię powstania listopadowego, ignorując istnienie Dziennika napisanego wtedy w Warszawie przez żydowskich uczestnika tych wydarzeń, które opisuje dzień po tym co się dzieje na miejscu, które odwiedza sztab Polski rewolucyjny, który na ulicach widzi co się dzieje, który zapisuje wszystkie te działania, że nie będzie można pisać o panu jedno będzie można pisać nie znaczy wszystko można, ale ale, bo teraz też mówi o moich obsesji związanych z delegacją polską, że chciałoby się, żeby nie było właśnie pisana historia na kolanie tak bez brania pod uwagę takich źródeł jak pamiętniki, ale tutaj mamy zderzenie z 1 strony pewnej uczciwości naukowej pewnej skrupulatności, a z drugiej strony polityki historycznej 1 i aktywnych i inaczej to jest raczej kwestia zderzenie uczciwości tylko ograniczeń warsztatowych ogromna większość tych pamiętników jest nie tylko w językach nawet alfabet ach, niedostępnych dla ogromnej większości polskich historyków i w tym nic wykluczającego no tak jest nie każdy Polski historyk musi znać hebrajski mam nadzieję pomoże powiedział, że nie będzie można pisać chcieli Polski bez nich, ale będzie można pisać historię Polski z uwzględnieniem tych tekstów to mam nadzieję nasz wielki wkład w polską historiografię i polską kulturę w ogóle, bo to jest zadanie tej serii, żeby przeczytać teksty i popatrzeć na polską kulturę innego punktu widzenia niż faktura, która jest znana, żeby poczytać sobie jak powstanie styczniowe jest opisane w drugą z pamiętników, które panu, ale ten grubszy tego ani zdążył przeczytać i jakich jest kilka piw opisuje polskich powstańców jako właściwie awanturników, których głównym zajęciem jest dopuszczanie miejscowej ludności żydowskiej, ale z drugiej strony opisuje też polskiego Hasi dał u siebie tam w Kamieńcu litewskim jest wielkim polskim patriotą, który siedzi wszystkie wzmianki o powstaniu, bo on wierzy, że to powstanie wygra pokona Rosję upadnie ten anty ten tt tt ten władca w Moskwie Petersburgu i wtedy przyjdzie Mesjasz to będzie koniec świata świata zła, czyli Polska także Mesjasza narodów, ale tak katalizatorem mesjańskie tak tylko wtedy jest pytanie, jaka Polska co on ma namyśli mówiąc o Polsce mieszkając na Białorusi i myśląc najprawdopodobniej przed nowoczesnych kategoriach mówiąc o Polsce takie listy 100 lat wcześniej kategoria kompletnie nie etnicznych politycznych, jakie my chińskich albo kiedy mamy inny pamiętnik Chaim Ronsona to bardzo piękny tekst, który on mieszkał na Litwie był wynalazca konstruktor m.in. przez krótki czas był fotografem tak się złożyło, że tam na Litwie miał zakład fotograficzny w pierwszej połowie lat 60 dziewiętnastego wieku i do niego przychodzili różni ludzie m.in. sześćdziesiątym trzecim roku przychodzą do niego powstańcy polscy po to, żeby się fotografować też moim zdaniem niesamowita historia, bo ona pokazuje nam właśnie nie mamy w 23 fotografie pokazują nam powstańców polskich niż w kajdanach mamy trochę fotografii powstańców styczniowych wtedy jak już w drodze na Sybir gdzieś tam zakuci w kajdanach egzekucje w 2 powstańców jako powstańców w stroju powstańczym prawie nie mamy no ale pokazuje, że powstańcy masowo chodzili do niego do do zakładu fotograficznego po to, żeby zrobić te fotografie i to dla mnie Super historia, ale takie fotografie wręcz, że nie, bo fotograf oczywiście nie zachował Żółtek hebrajskich swoich wspomnień tak on pisze przychodzili w stroju powstańczym fotografować jako powstańcy i wezmą za nim piękna trybuna pokazuje kwintesencję polskości walka walką, ale ważne, ale musimy się czuć narażali życie po to, żeby się sfotografować się uwiecznić w tym stroju selfie musi być dokładnie tak i to już w połowie dziewiętnastego wieku i to i to mówi coś Super ciekawego o polskiej kulturze o tych polskich zachowania, które właśnie od zawsze są takie same tego nie mamy polskich zapisach tego czasu to może zapisać tylko osoba patrzy na kulturę z zewnątrz tak właśnie wspomniany Chaim Aaron czyha kilka tych, którym mówiliśmy piękny tekst, który jak się okazało w 1912 ten kolejny bardzo nieetyczna, bo następny to bardzo bardzo niedługo potem widzę to wywołał takie wielkie poruszenie, że 1 z 3 ojców literatury jidysz napisał list potem zamieszczane w kolejnych wydaniach, w którym obwód jego wieszczem literatury jidysz przeczytam króciutki fragment bardzo proszę prof. Szolema Alejchema pisze tak to nie jest zwykła książka toż to skarb ogród Rajski ogród pełen kwiatów ptasiego śpiewu przypomniała mi się moja młodość moja rodzina chyba święta moje marzenie moje postacie nie ja moją garstką obrazu i postaci, z których wiele znałem osobiście wiele też wymyśliłem jestem w porównaniu z panem mówi bez dodatkowego pochlebstwa chciał, że wojskowości biednym chłopie ci nędzarze pańskim przeżyciami i członkami Pańskiej rodzinie mógłbym do dziś cały świat zapełnić na miłość boską, gdzie pan był do tej pory człowiek posiada tak wiele brylantów diament literę i z nich korzysta także Szolema Alejchema chyba największych, jaki 1 pisarz może złożyć drugiemu pisarzowi i ten pamiętny rzeczywiście taki jest oni również fascynujący jak mówił staraliśmy się by, żeby wśród naszych tekstów znalazły się pamiętniki nie tylko wielki sławnych, ale prostych ludzi, bo on bardzo często pamiętniki prostych ludzi mają, gdzie indziej postawiono granicę autocenzury ułatwi im się mówi o rzeczach, które wysokiej literaturze w pamiętnikach znanych ludzi podległy docent budowaniu, więc opisuje drobne złośliwości opisuje rzeczy, które moglibyśmy uznać nawet za kwestie plotkarski, ale takie, które pokazują lepiej niż te ocenzurowane pamiętniki tkankę życia codziennego pokazują co się działo między ojcem jego matką Stasiaka pasująca historia ich kilkoro pochodził z rodzinnymi narodów przeciwników chasydyzmu co było dominującym nurtem religijnym kulturalnym na Litwie, ale jego ojciec tuż po ślubie właściwie z opisu wynika, że w dniu ślubu postanowił uciec z domu i przyłączyć do chasydów po kilku miesiącach nadwozie cadyka przywódcy grupy chasydzkiej osi chciał wrócić do domu, ale nie bardzo wiedział jak boisko jego ojciec ojciec ojca tak powiedział, że nigdy cha do swego domu nie przyjmie na co pan nowo poślubiona żona właśnie miał okazję poznać swego męża poziom, a mnie to zupełnie nie przeszkadza jeśli będzie jakikolwiek byle był mąż i potrafi cały pamiętnik 0102. tom też opis tego, że tych dwoje ludzi żyje 2 kompletnie różnych światach kultów religijnych ona czyta swoje pobożne tekst i kompletnie nie przyjmuje się to gromadą chasydów określił jego kuchni on żyje w świecie swoich przyjaciół towarzysze religijnych chasydów i kompletnie nie ingeruje w to, jakiego typu życie religijne to jego żona wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM informacje już za kilka minut o godzinie jedenastej 40 państwa moim gościem studia Radia TOK FM we Wrocławiu jest pan prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego informacje po informacjach wracamy w czasie państwa moim gościem ze studia Radia TOK FM we Wrocławiu jest pan prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrocławskiego mówimy o serii Żydzi Polska autobiografia kanon literatury wspomnieniowej Żydów polskich o jakiś projekt 27 tomów na początek 20 na początek ważne okazały się 22 już lada chwila tak 2 są już złożone korekta i drukują się w tej chwili drukują powinny być to jest tom właśnie trzeci tom to jest to są 2 pamiętniki w 1, bo oba teksty są dość krótkie razem to jest około 150 stron ze wstępem na wasze najstarszy pamiętniki Żydów krakowskich, a czwarty tom to są pamiętniki eseje Lech Kamiński matki tatuś, gdyż owego tak żydowskiego i to jest pamięci, który nigdy nie ukazał się jako książka drukowana w odcinkach w żydowskim w Dzienniku der moment po raz pierwszy przygotowany do naszej serii w opracowaniu krytycznym, gdzie w 1 tomie oba tomy wydaje się bardzo interesujące w tym tomie wystarczy pamięć Żydów krakowskich to właśnie tytuł jest takim taką lekką manipulacji, ale mam nadzieję, że dopuszczalną, bo żadna z tych postaci nie jest Żydem krakowskim pochodzenia to są 2 projekty pierwszy z nich tez moich każdą oś Żyd Morawski, który jako młody piętnastoletni chłopak jechał z Brodów na Morawach do Krakowa, żeby studiować wieś wie po drodze został porwany przez polskiego szlachcica jak udało się ustalić osoby, która tłumaczyła ten tekst pracowała też Leszek Kwiatkowski to był najprawdopodobniej taki znany awanturnik Abraham Sokołowski, który miał swój zamek w Czechowicach i tam więził i taka dusza nie jest do końca jasne, dlaczego więził opowieści wynika, że próbował zmusić do przyjęcia chrześcijaństwa, ale z okoliczności tego co się dzieje nie jest takie wcale oczywiste, a zdarzały się w tym czasie szesnastym 17 wieku porwania przedstawicieli społeczności żydowskiej po to, aby zmusić społeczność boską do spłacenia długu np. albo do realizacji jakich zobowiązań o charakterze gospodarczym ani nie ani związanych z konwersją itd. ten element konwersji mógł być dodatkowym elementem nacisku na społeczność oczywiście każda taka jest Super interesujący opisuje życie tego uwięzionego w starciu z więzienia pisze czy potem nie ma opcji wiele wiele lat później i tak znowu kolejny na kwestię bardzo interesująca dla kontekstu wtedy siedemnastym wieku głównie w Pradze, ale też trochę poza Pragą powstaje seria tzw. Magie lot zwojów rodzinnych to są teksty, które opisują zagrożenie i cudowne ocalenie jakiejś postaci ta osoba spisuje wspomnienia dla swoich potomków po to, aby w rocznicę uwolnienia ta rodzina o urządzała co roku święto rodzinne, bo rodzina istnieje tylko dzięki temu cudownemu wydarzeniu cudownym uwolnieniu i po to, wpisane jest ten tekst, ale ten tekst i taka dusza prawdopodobnie ma też charakter apolityczny on jest ukryty i ta ta apologia bardzo dobrze widoczne, kiedy porówna się 2 wydania bardzo krótko między 16003001. 3005. okazują się 2 wydania i 6 i one się zmieniają widać, że każdą manipuluje tym tekstem i wtedy powstaje pytanie, dlaczego jak mówiłem Leszek Kwiatkowski porównał teksty bardzo skrupulatnie i z tych rozbieżności między tekstami wynika, że kogoś próbuje bardzo mocno przekonać czytelnika, że Abraham Sokołowski dążył do nawrócenia go na chrześcijaństwo wbrew jego woli i sugestiom natomiast z tekstu można, by wyczytać tak jakby kadrze był podejrzewany przez społeczność żydowską w tym czasie, że być może chce przyjąć chrześcijaństwo wysyła takie sygnały być może świadomie lub nieświadomie mniej czy bardziej otwarcie takich elementów opisu również wynika, że to uwięzienie było takie dość dziwne, bo ona szła mu się swobodnie poruszać po całym zamku on nie będzie zamknięty w izbie przykuty do ściany dopiero po próbie ucieczki był zamykany na noc, ale też tylko na noc Sokołowski przeznaczył 1 urzędnika, który cały czas chodził za najem kat 8 i pilnował go zamknie się, ale dość swobodnie się do jego zamku poruszał co więcej miał swobodny wstęp nawet do spiżarni przez dobrą formę czeka się dostęp do PiS profesor no być może jest tam było samo nie koszerne jedzenie to pobożne chciałby stamtąd kusi, ale ten dostęp do spiżarni był również ważny z tego względu, że kalosze, jeżeli chciał to mógł dobrać sobie produkty w spiżarni w ten sposób, że jak koszerny znaczy sam sobie przyrządzał to jedzenie tak w związku z tym mamy mamy takie historie w również cytaty Sokołowskiego, który mówi, że tak bardzo kocham cie i że kat dość, że nie do każdej sprzedanej napój tak bardzo kocham czy młody chłopcze, że koniecznie chcę, żebyś przyjął jedyną prawdziwą wiarę, skąd taka wielka miłość tego Sokołowskiego do chłopca, którego podobno porwał całkiem przypadkiem w drodze Mora do Krakowa, więc jestem bardzo wiele takich wątków, które pozwalają ten tekst czytać właściwie jak powieść detektywistyczną i Leszek Kwiatkowski trochę przez przepisy i przez wstęp z tego krótkiego pamiętnika zrobił taką takie pytanie artystyczne Super ciekawy tekst napisany do tego jeszcze chcę powiedzieć rabin licznym językiem hebrajskim, który na pierwszy rzut oka jest bardzo trudny, ale jak się z niego odczytać można pięknie odkryć warstw języka biblijnego, którym mówi narrator co się dzieje, kiedy już taki pamiętnik zostanie wyselekcjonowany, że będzie częścią tej pierwszej serii czy są jakieś standardowe takie procedury czy jest także każdy każda osoba odpowiedzialna za to czy tłumacząca ma jakiejś dziś swoje swoje niepowtarzalne metody czy mamy wskazówki dla, opracowując tłumaczy i osób opracowujących to jest też kolejne zadanie naszej sali chcemy wypracować standardy tłumaczenie literatury żydowskiej literatur żydowskich głównie z decyzji kanadyjskiego po części też z innych języków i tworzymy w ten sposób taką Platformę współpracy między meczami i osobami pracującymi teksty po to, żeby wychować młode pokolenie, żeby nauczyć ich wzorcowego opracowywania tekstów wzorowaliśmy się jak mówiłem na znanych z osobą serii biblioteki narodowej to taki biały książeczki dużym formacie ukazujące się od lat dwudziestych zeszłego stulecia bardzo piękna nobliwa seria, która była wymyślona wtedy dla maturzysty dla dobrze rozwiniętego licealisty dzisiaj powiedzielibyśmy książeczki w opracowaniu dla czytającego studenta z obszernym wstępem obszerniej odnotowany, ale jednocześnie tłumaczony tak, żeby te zdało się czytać i samodzielnie bez tego całego aparatu ktoś chce przeczytać po prostu fascynujące wspomnienie a, ale w tym selekcjonowania tak zabrzmiało, jakbyśmy w radzie starców w Jasionce Agnieszkę Glińską siedli we troje one są młode bardzo chciał dodać, że jestem jedyny stary mówi usiedliśmy we troje myśmy wyselekcjonować to oczywiście nie działa w ten sposób tłumaczy i redaktorzy naukowi uczestniczyli w procesie selekcji, bo wybrani pamiętników też nie tylko dlatego, żeby kobiety mężczyźni stary i nowe ze Wschodu Zachodu bogate biedne zwolennicy modernizacji przeciwnicy, ale również teksty, które ma, kto opracować i teksty, które już ktoś kiedyś badał, które są komu znane co, do których wiemy, że jest tłumacz będzie w stanie to zrobić także ci tłumacze i redaktorzy naukowi istnieli w projekcie już na poziomie wyboru tekstów to był długi bolesny po, zanim seria ruszyła i kto ma potem, kto im klimatu przyznaje imprimatur, czyli zgodę na druk no nie ma u nas biskup się to nie miesza nie o to także potem pan profesor skoczy mówi HOKEJ albo jeszcze trochę brakuje albo redaktorem serii to jest to mamy wielu profesor analizach tak jest struktura jest wielopoziomowa, a ja jestem jednak ja jestem kierownikiem projektu, a prof. Joanna Lisek jest redaktorem serii i głównym wykonawcą projektu także podzieliliśmy się rolami ona jak czytamy w 3 czarna robota ona profesor tylko cygarach jak nacieki tak nie ku akurat nie lubię, ale na lewo na prawo łopata miotła mniej więcej to jest także najpierw pracują redaktorzy z grup, bo mamy 3 grupy językowe jest grupa i Rzeszowa i kierownikiem tej grupy jest prof. Lisek jest grupa hebrajska tu kierownikiem grupy Agnieszka Jagodzińska i grupa języków innych Polski niemiecki rosyjski i kierownikiem jestem ja i na bieżąco z tłumaczeniami redaktorami pracujemy na tym poziomie potem teksty trafiają do Jaślisk ido mnie i oboje jest czy czujemy i zgłaszamy swoje uwagi one mogą wrócić i dopiero później klepnięty ostatecznie przez prof. Lisek, a co do druku co z tym językiem angielskim Bostonie pan, że to nie o tym, o tym niepotrzebnie chlapnął jesteśmy już słowo się rzekło jesteśmy na nasz, bo to jest taki język angielski również językiem Żydów polskich w tym sensie, że pewna część polskich Żydów po emigracji do Stanów zjednoczonych albo Kanady Ameryki północnej generalnie przyjęło języka angielskiego swój język ojczysty i 1020 czy 50 lat później spisuje te pamiętniki swoim już nowymi przyjęty w języku, ale są pamiętniki z dawnej żeni opisujący ich życie w Polsce takich pomników mamy bardzo wiele do tej pory ich nie uwzględniliśmy nie przewidzieliśmy też pieniędzy na tłumaczenie trochę kierowaliśmy się też takim względem, że ten pan, że wszystkich języków obcych angielski najmniej obce w związku z tym ogromna większość młodych Polaków dzisiaj jest w stanie sobie teksty przecież po angielsku jeśli będą chcieli oni są publikowane dostępne być może, ale rozumie, że wartością tej serii jest nie tak, że możemy przeczytać także to, ale że w opracowaniu no tak i to, że serial jako całość przedstawia jakiś obraz języków obszarów kierunków migracyjnych tak dalej i sobie z tego zdajemy sprawę i myślimy albo o tym, że w kolejnym etapie będziemy kontynuować ten projekt mam nadzieję ministerstwo nam pieniądze, żeby robić dalej chciałbym podziękować ministerstwu nauki, które sfinansował ten projekt to bez ironii może pan już stać skoro pani Rosiak i mamy dziś będzie dalej finansował w karierze myślimy o tym, że albo w kolejnym takie albo teraz próbujemy znaleźć taki sposób którymi obciążą budżetu nie nie i nie generują dodatkowych kosztów, ale umożliwione włączenie, chociaż 1 pamiętnika angielskiego i tu rozmowy są zaawansowane no kilku kierunkach dlatego nie chcę chodzić żaden z konkretnych pamiętników jest takich pamiętników takich centralnych w tym przynajmniej kilka 1 z nich przypomnijmy Antonin, który opisuje wędrówkę młodej dziewczynie na początku dwudziestego wieku dostaną do Stanów jednoczonych no wydaje się takim mocnym kandydatem wędrówki takich statkiem płynie statkiem to jest wieloetapowy czeka wczesna Greta Thun Berga no wtedy chyba nie zna się wtedy nie było problemu śladu węglowego nie miała opcji samolotu, więc to, że wpłynęła akurat najnowocześniejszym wtedy dostępnym dla komunikacji, czyli statkiem było jedyną możliwością, ale też pokazuje techniczne warunki emigracji jak myśleli jak jechał jak się szło do najbliższej stacji jak się jechało pociągiem do najbliższego portu jak się tam czekało na kredytowanie przypłynęło statkiem jak się na Ellis 1 czekało, żeby wpuścili lub nie wpuścili wszystkich wpuszczali jestem Polakiem tylko dzięki temu, że kiedyś dobrze Amerykanie nie wpuścić mojego pradziadka do Ameryki wrócił biedaczek do Polski no, więc te takie pozytywne historie też mamy prawda albo negatywnego pytanie także podążyć źle, że już trzymajmy się tego pozytywne, a łapie się pan tam czytając, że to jest jakaś straszna nuda to wszystko fascynujące ciekawe czy dla historyka to ciekawe prze jako źródło czasami czasami łapiemy, że tekst może nie być interesujące dla zwykłego czytelnika właściwy dokonaliśmy 1 wycofania tekstu, który zaczęliśmy już wytłumaczyć to tłumaczył dr Wojciech Tworek i okazało się, że pamiętnik nawet nie to jest bardzo nudne, ale kompletnie nie jest pamiętnikiem fragmenty pamiętnika Karski stanowią no mniej niż 34% tego tekstu to co na początku, kiedy staraliśmy się na lekcji nam się rzuciło w oczy wydawało się, że będzie interesujące, a właśnie kompletnie znika w tym tekście i później pojawi się bardzo ideologii zwany tekst o charakterze takim apolityczną polemicznym, więc nawet nie ma wartości takiej pamięci i kartograficznego i wycofaliśmy takie też zdarza się to oczywiście nie wszystkie teksty są drukowane niestety ludzie wpisują też teksty złe słabe bardzo dziękuję pan prof. Marcin Wodziński kierownik katedry judaistyki Uniwersytetu wrócił bardzo niedobrze wyraża nie możemy skończyć zdaniem, że złe i słabe, ale ogromna większość tych tekstów jest świetna teraz możemy skończyć dziękuję także zatem Obywatelską korektor panie profesorze informacje Radia TOK FM już kilka minut o godzinie dwunastej po informacjach Mikołaj jest jego program dzisiejszych przygotował Paweł Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Nie czekaj, zacznij słuchać wygodniej z pakietem "Aplikacja i WWW".

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA