REKLAMA

"Wynalazek nowoczesnego serca"

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-11-06 23:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
51:23 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
to co najlepsze w TOK FM Tomasz Stawiszyński studiu dr Karolina Wigura dobry wieczór dobry wieczór socjolożka z kultury liberalnej Instytutu socjologii Uniwersytetu Warszawskiego autorka świeżo wydanej książki wynalazek nowoczesnego serca filozoficzne źródła współczesnego myślenia o emocjach, które się ukazała nakładem wydawnictwa naukowego Schola i pierwsze nakład się sprzedał ten Chart Baku teraz tej perspektywy chodzi tak to prawda to jest w ogóle bardzo miła co prawda Rozwiń » ja myślę o tym w ten sposób, że może to jest tak, że ta książka się także dobrze sprzedaje, dlatego że może chcielibyśmy zrozumieć lepiej to są emocje to znaczy, że po pierwsze, nasza scena publiczna jest nasycona emocjami co nie znaczy, że rozumiemy, z którymi trochę nie wiemy co zrobić to znaczy nagle zorientowaliśmy kilka lat temu, że taką rozgrywającą emocją na nas na polskiej scenie publicznej nie tylko również w innych krajach europejskich to emocja strach ten kampanię wyborczą, którą mamy w tej chwili w Polsce można, by było opisać taki sposób, kto lepiej opowie, jakie są źródła nadziei na przyszłość i to wszystko jest w emocjach o emocjach emocjach, ale trochę jest także, że nam się wydaje, że te emocje są tak bardzo nami prawda nawet w tej rozmowie, którą przed chwilą miało się za 1 000 000 Kaczmarek cały czas rozmawialiście o tych emocjach emocje, jakie mamy emocje, kiedy widzę geja, jakie mamy mocny, kiedy widzę uchodźca wtedy, kiedy ktoś mówi coś co mi się go kompletnie nie podoba droga wypowiedział się, że już sformułowań sformułowanie zdania czy pewnego rodzaju wgląd zastanowienie, jakie mam emocje to już jest krok dalej od tej akcji bezpośredniej, którą mam na widok geja np. i którą traktuje jako po prostu oczywiste bezpośredni sygnał dotyczący tego kim tenge jest jak ja powinienem się zachować to ten moment autorefleksji rzecz zaczynam zastanawiać, jaką mamy emocje czy reaguje w sposób adekwatny czy nie często chyba spory, o których mówisz w Polskiej polityce i nie tylko polegają na tym, że ludzie mają jakąś emocję to po prostu za nią idą uważają, że ona daje 11 obraz świata tak, ale może to jest też tak, że nie tylko w Polsce tylko, że w ogóle znaczy, że media, z którymi dzisiaj żyjemy media społecznościowe i pewnie też urządzenia, które się posługujemy na co dzień, że ona nas cały czas przekonują, że my mamy swoje emocje i tak naprawdę te emocje tak jakby sprawiają, że my mamy rację, czyli cały czas żyjemy w takim takim przekonaniu o swojej pojedynczej indywidualnej racji właśnie to racja bardzo emocjonalna no masz rację pewnie że, że w ogóle zastanowienie się nad tym co ja właściwie w tej chwili odczuwam to jest już kolejny krok, a ja trochę chciałem wykonać jeszcze następny krok to znaczy powiedzieć, że te emocje, które odczuwamy my, ale też emocje, które mamy w swojej sferze publicznej, że one mają historia no właśnie, bo to się przyglądasz ideom, które ukształtowały się w wieku 17 i tam szukasz w jakim sensie źródła tego nowoczesnego nie tylko powiedziałbym myślenia o emocjach, ale także po prostu doświadczenia tak, bo to trzeba byłoby w ogóle zapytać, dlaczego ja pisze, że chodzi o histerię histo HH ciekawa bo jaka komórka, a jeżeli chodzi o historii idei emocji i jest jeszcze jedno zdanie, które chciałem powiedział współczesności to znaczy, że nam się znowu wydaje, że my czujemy to co czujemy, ale my czujemy to co nas nauczono, że my czujemy, czyli zapewne kiedyś rodzimy to my mamy bardzo ograniczoną liczbę emocji pewnie odczuwamy jakiś bardziej pozytywny stan jakiś bardziej negatywny stan i potem w trakcie jak jesteśmy uczeni jak to jest być człowiekiem wśród ludzi to dowiadujemy się, a to jest gniew, kto jest gniew masz z tym robić to i to aż go pokazywać tak i tak to jest trend, a to jest radość itd. tak dalej prawda i to jest też wszystko przyswajane wyrażone w języku, który dodaje całe rozbudowane konteksty do tego doświadczenia bardzo pierwotnego, który mówi tak i to jak jak w ogóle definiujemy co w tej chwili odczuwam i w ogóle jak definiujemy to, o czym w ogóle są emocje to jest właśnie coś co ma historię i to jest ciekawy moment ten siedemnasty wiek czy w ogóle narodziny nowoczesności to jest ciekawy moment, który wybierasz, bo wówczas wraz z narodzinami tego całego potężnego kulturowego prądu czy tego tego układu kulturowego, w którym żyjemy indywidualizmu, czyli takiego takiego świata, w którym jednostka zaczyna rozumieć, że jest odrębna, że jest swoista autonomiczna, że się czuje wyodrębniona z tego całego rozbudowanego kosmosu, w którym wcześniej stanowiła tylko taki elemencie punkcik, że w ramach, jakby całego tego indywidualisty ręcznego przewrotu także właściwe emocje się nas pojawiają o emocje, które które, które dziś taka nie inaczej rozumiemy to ciekawe, że powiedział, że emocje się wtedy nas pojawiają, bo w co by to miało znaczyć właściwie najważniejszy w ogóle pierwszy tekst naszej kultury, czyli Iliada Homera zaczyna się od nas emocji tą emocją gniew prawda gniew bogini opiewają chwila tak mniej więcej zaczyna Iliada, więc o tym, że emocje są w nas, iż one poruszają częściowo nasz umysł i częściowo ciało, że one powodują bicie serca, że one powodują, że się trzęsie się pocimy rumieni my one to świadomość była zawsze zaraz wyjaśnię co miałem namyśli tak natomiast aż do siedemnastego wieku emocje są rozumiane jako pewna część świata, który jest znacznie bardziej skomplikowane niż ten, w którym żyjemy to jest trochę tak jak w filmach Tarkowskiego u Tarkowskiego przechodzą ludzie przed kamerą i potem jak się dobrze przyjrzeć to przejdzie też jakieś Aniu, i generalnie rzecz biorąc tak sobie wyobrażano świat przed 17 wiekiem my w nim byliśmy znacznie bardziej włączeni w różne byty albo nawiązują do tego co powiedziałem przed chwilą byliśmy znacznie mniej osamotnieni czy byliśmy częścią pewnej hierarchii na górze tej hierarchii Bóg potem byli aniołowie potem byliśmy my o tym, zwierzęta potem przedmioty martwe i wiek siedemnasty się z tą hierarchię rozstaje świat człowiek zostaje sam staje się centrum świata i to zmienia emocje no właśnie to dokładnie miałem namyśli znaczek, mówi że o tej perspektywie, która zresztą też pojawia się w swej książce starożytnej Grecji jeszcze początków, jakby cywilizacji też początków podmiotowości takiej jaką, jaką dzisiaj mamy, jakie dzisiaj rozumiemy to poruszenia, które się pojawiają w oczy, które są doświadczeniem jednostki to są właśnie poruszenia o charakterze wobec niej w jakim sensie zewnętrznym to znaczy ja doświadczam siebie jako przeniknięta rozmaite mieściła mi mocami, które nie są mną auto w tym momencie, który zbiera na moment oficjalne dla swojej refleksji ja się staje kimś właśnie, kto jest złożonym organizmem, w którym różne emocje, a fakty pojawiają się jako jego część po prostu tak tak to znaczy moglibyśmy powiedzieć, że taki słynny cytat z Machiavellego księcia, gdzie on pisze, że to wielu sobie wyobrażał takie Republiki Księstwa, których nikt nigdy nie widział no i potem opisuje tak jak on uważa jak tak naprawdę państwo wygląda jak naprawdę zachowuje się książę i można powiedzieć, że ci siedemnastowieczne filozofowi zrobili to z emocjami to znaczy przestali mówić, jakie one powinny być dokończone powinnaś nas prowadzić i i próbowali opisać, jakie one są naprawdę to pierwsi psychologowie nowocześni no to też jest bardzo ciekawe co mówi, dlatego że na pewno jest tak mówię trochę prowokacyjna drewno jest tak, że korzenie nowoczesnej psychologii tam właśnie tkwiło powiedziała, że spośród tych moich bohaterów to z całą pewnością filozofii Spinozy to możemy jeszcze potem o tym, trochę opowiedzieć o skargach już Pino za tak, ale z drugiej strony nie mam głębokie przekonanie, że zaglądanie właśnie tą filozofii emocji, a nie do psychologii dwudziestowiecznej emocji, która jednak jest bardzo postawiona na pecha jury zmienia, że właśnie to zaglądanie do filozofii emocji może być dzisiaj nowatorskie i oto teraz zapytam, bo to jest bardzo ciekawy ruch, który wykonuje w sposób świadomy, koncentrując się właśnie na tych 3 autora, o których powiedzieliśmy z nich, widząc takich ojców założycieli tego całego współczesnego myślenia o emocjach no bo rzeczywiście sama też zauważa niejednokrotnie dzisiaj w zasadzie psychologia, a w zasadzie neuronauki zmonopolizowały dyskursu emocjach właśnie mówi się o nich wyłącznie w tym modelu ewentualnie jeszcze w modelu terapeutycznym, który w pewnym momencie też w połowie dwudziestego wieku w drugiej połowie dwudziestego wieku taki renesans zainteresowania emocjami emocjonalność uruchomił natomiast faktycznie dziś ta perspektywa euro naukowa badań empirycznych badań mózgu jest niesamowicie rozbudowana i właściwie myślimy o emocjach jako właśnie o czymś co jest absolutnie przynależna tej dyscyplinie i też sama neuro nauka bardzo jest powiedziałbym świadoma swoich kompetencji w tym zakresie tymczasem proponuje właśnie sięgnięcie po autorów, którzy dawno temu zaczynali badania badania polegające na egzaminowanie mózgu tylko na introspekcji raczej obserwacji i jakimś uogólnia New i pracy na pojęciach pracę na ideach też sięgającej na wcześniejszych pojęć do wcześniejszych tradycji filozoficznych właściwie po co o może ta akcja zapytam po co, dlaczego dzisiaj mając do dyspozycji całą potężną euro naukową wiedzę wszystkie aparat kamera skaner itd. to wszystko co Paweł Boguszewski, który często bywa w tym programie na co dzień obsługuje, dlaczego i po co sięgać po obca karta zmusza spin-off wiesz co po to, żeby może odwrotnie, bo bo, obserwując to co się dzieje dzisiaj z emocjami i przemiany polityczne, które się opierają na na takim zbiorowym też poruszenie emocjonalnym można mieć wrażenie, że pomimo tego, że te nauki się szalenie rozwinęły to on czegoś nie opisują to znaczy, że nie jest tylko tak jak lubimy myśleć, że w w naszym myśleniu zachodzi wyłącznie postęp i myślimy coraz lepiej coraz bardziej efektywnie coraz lepszych narzędzi, używając tylko, że być może po drodze coś zrobiliśmy to nie jest tak, że chce podważać osiągnięcia psychologii albo neuronauki było bynajmniej ja szczerze mówiąc uważam że, że to co dzisiaj przynoszą ze sobą neuronauki to jest niesłychanie interesujące to znaczy np. badanie dynamiki systemów społecznych w momencie zmiany to jak się pojawiają uczucie utraty to są wszystko niesłychanie ciekawe badania, ale z drugiej strony przypuszczam, że że rzetelne euro nauki nie pozwalają nam pewnych zjawisk uchwycić to znaczy to jest tak, jakbyśmy się już zajmowali wyłącznie osobami jako mechanizmami, które jakoś tam działające tam się w nich dzieje hormony się wydzielają ten w Polsce przebiegają przez neurony mózg przebiegają i to są emocje, ale nie nie zajmujemy się już ludzi miejsc ich skomplikowaniem z ich niesłychanie potężnymi namiętnościami też ludźmi zanurzonymi w rozmaitych kontekstach społecznych intelektualnych religijnych lub ekonomiczne dokładnie i 2 tylko przykłady 1 przykład jest taki, że współcześnie, kiedy się patrzy np. ogląda się, jakie jak naukowcy, wzorując się czy inspirujących się właśnie euro naukami psychologią kliniczną piszą o emocjach to widać, że oni bardzo chętnie redukują katalog emocji np. mówią no bojaźń Boża co to jest za emocja w ogóle nie ma nie da się tego zmierzyć nie ma czegoś takiego tak to jest 1 rzecz druga rzecz jest większa moim zdaniem ważniejsza to znaczy przypuszczam, że najważniejszym pytaniem, jakie sobie dzisiaj możemy postawić pytanie o relacje pomiędzy rozumem emocjami i te euro nauki, o których rozmawiamy i wszystko co wokół nich wymyślono w psychologii ekonomii też bardzo często stawiają bardzo na rozum mówiąc, że to są tak naprawdę 2 strony zupełnie inne taki strój albo rozum albo emocje albo jesteśmy rozsądni racjonalni albo jesteśmy uczucia owi Klich i ich w gruncie rzeczy bez sensu taki bardzo bardzo widzę bardzo dobrze widać w dyskusji na temat tzw. populistów tzw. liberałów my liberałowie jesteśmy tacy uporządkowanie racjonalni prawda oni są tacy emocjonalnie tacy prości w tym nie rozumie świata nie chcą zrozumieć tymczasem to świetnie widać u tych filozofów siedemnastowiecznych, że rozumie emocje to są 2 strony, ale tej samej monety i niema rozumu, który nie opiera się na emocjach i nie ma też właściwych emocji, które nie opierają się na rozumie to jest przypuszczam największa lekcja Tomasza Łobza, jaka istnieje to znaczy on, kiedy zastanawia się nad tym jak zaprzestać rewolucji i utworzyć stabilny system społeczny to mówi to jest bardzo trudna to wielka tajemnica w ogóle jak to się dzieje, że ci ludzie, którzy najpierw zabijają się wzajemnie przynajmniej żyją w takim stanie natury jako mówi, czyli takim, kiedy w każdy jest w każdej chwili kości może bardzo złego stać on nawet w swoim Legia tanie, o czym się rzadko wspomina pisze w podsumowaniu o przyjacielu, którego zabito przed nim na ulicy to jest wielka wielkie przeżycie dla niego i mówi że to jest wielka tajemnica jak z tego stanu, gdzie ludzie żyją właśnie w takim stanie wojny boją się okropnie swoje życie i nagle oni przestają żyć w tym stanie natury co się dzieje co się zmienia nagle stan ten stan społeczny już hipoteza moja jest taka że, że spotykają się nareszcie właściwe emocje z działaniem rozumu, czyli pojawia się strach o swoje życie który, choć uważa za najbardziej rozsądne ze strachów on łączy z nadzieją na lepszą przyszłość i wtedy możliwe jest, żeby rozum zaczął działać i podpowiadać, jakie są prawa pierwsze prawo drugie prawo trzecie brało nie ma czegoś takiego jak rozum bez emocji przypomniał mi się w tym kontekście, który mówiłaś tego w 2 wartość owego świata, w którym po 1 stronie są ci racjonalni nowocześnie liberałowie, którzy nie ulegają jakimś prymitywnym druhom emocje po drugiej stronie są ci właśnie populiści, którzy grają na najniższych rejestrach się do emocji odwołującą ma być w domyśle jakąś wadą albo jakimś elementem nawet niebezpiecznym przypomniał mi się z kolei Slavoj zniżek, które zwraca uwagę na szczególne zapomnienie właśnie w kręgu osób głoszących taką wykładnie racjonalną liberalną w zapomnienie przesłania psychoanalizy, która pokazuje, że rozumie zawsze uwikłany i że intencje świadoma i w ogóle identyfikacja właśnie z tym co racjonalne takie poukładane itd. zawsze ukrywa pod spodem, jaki zupełnie na przestrzeni i to w jakim sensie też jest przesłanie płynące od od swoich autorów tak w jakim sensie na pewno jeszcze tak sobie pomyślałem jak byśmy kontynuowali tę myśl o tym, że stabilność społeczna może być ugruntowana tylko na na tym, że rozum i emocje się ze sobą pogodzą to to co by to znaczyło dla nas dzisiaj to w to znaczy, że my liberałowie musielibyśmy się nauczyć, że nie odrzucamy wszystkich emocji tylko, że staramy się powiedzieć, że dobrze to może niektóre są rzeczywiście destrukcyjne niektóre są niszczące, ale niektóre trzeba zachować ocalić wręcz, choć nawet marzył od o tym, żeby wykładać na uniwersytetach to jakby raz na 2 właśnie przestajemy uważać że, że przekonamy wszystkich do tego, że tylko rozumem mają się posługiwać też trochę musimy chyba uruchomić w sobie rejestry, które sami spychane orientując się na taką jednostronną racjonalną tak tak to jest oczywiście też bardzo ciekawe jak jakąś emocję w ogóle oba wybiera to też możemy jakoś rzutować na dzisiejsze na dzisiejsze czasy mówiąc dobrze on mówi np. strach taki przesądny strach jest bardzo niebezpieczne do możemy np. pytać czy strach przed szczepionkami jest bezpieczne czy niebezpieczne, a czy strach przed nagłą śmiercią ma rację bądź jak wiemy się całe życie boi prawda bądź rodzi jako pierwszy z tych moich filozofów 3 się rodzi w 1500 osiemdziesiątym ósmy roku, kiedy pogłoski na temat rychłego końca świata znowu nam coś przypomina w bardzo są rozpowszechnione koniec świata ma nastąpić szybko, a w Anglii ma nastąpić wielka wielki atak hiszpańskiej armady no i podobno jego matka tak bardzo boi się tego ataku hiszpańskiej armady, że właśnie przedwcześnie rodzi hop SA i on potem pisze o sobie matka urodziła na 2 mniej mojego bliźniaka ja i strach w ciąży jestem strachem zawsze zresztą jego biograf 1 z jego biografów pisze że, choć był niesłychanie ruchliwym człowiekiem w życiu, ale bardzo śmiały w myśleniu w, więc może to jest także się nie wyklucza przetwarza ten swoją najważniejszą emocji na swoją filozofię cała ta filozofia jest uniknięcie katastrofy w jakimś sensie tak to cała ta filozofia jest o ona cała sprowadza człowieka na ziemie wyciąga bardzo daleko idące wnioski z Machiavellego i stara się opowiedzieć no właśnie, jaką rolę mają mieć emocje w człowieku, którego największym pragnieniem jest to, żeby zachować siebie rodzą wielka rewolucja przed myślano, że zadaniem człowieka jest doznać zbawienia nie ulec pokusie dojść do Boga, choć mówi nie tylko wyłączone są bardzo skromna tako pisze o życiu płodowym swoją drogą zawsze mnie zastanawia, skąd to wiedział, ale pisze o życiu płodowym, że nawet, kiedy jesteśmy w łonie matki i jest jakaś jakiś coś nieprzyjemnego dlatego płodu to on on zabiera zabiera kończynę zabiera tak odsuwa się stamtąd, czyli i to zostaje na całe życie usiłujemy znaleźć takie miejsce, gdzie jesteśmy bezpieczni to jest kawał solidnej psychologii moim zdaniem poza wszystkim to znaczy poza to znacząca ciężarem gatunkowym tej myśli to jest rodzaj głębokiej obserwacji rzeczywiście wciąż aktualne dzisiaj też wydaje, że że, że niesamowitą obserwacja jest obserwacja Barucha Spinozy to znaczy tego filozofa jest skądinąd myśliciel, który dzisiaj w ogóle wraca pod różnymi postaciami jest bardzo chętnie też przyswajane symulowane przez takie osoby, które gdzieś na pograniczu filozofii neuronauki psychologii działają, więc to jest też niezwykle interesująca postać tak bardzo interesującą postacią ze wszystkich tych 3 filozof oboje jeszcze pisze Kartezjusza on pisze on żyje najkrócej nieco ponad 40 lat i to jego życie naznaczone tą wielką klątwą, którą na niego nałożono w związku z tym, że podważał takie bardzo twarde dogmaty judaizmu wtedy ratunkiem był heretykiem wtedy zostać krytykiem nie było bardzo trudno, ale bardzo trudno było zrobić to co zrobił to znaczy potem jak już zostało usunięte z 1 wspólnoty religijnej nie przystać do żadnej innej, czyli jest takim urodzonym nonkonformizm to outsiderem Absolut właściciela, który naprawdę robił swoje jesieni ogląda się wydaje mi się, że taki, że to jest to jest osoba, która nie tylko nie przystaje potem żadnej innej wspólnoty religijnej, ale także on tak naprawdę wybiera ten swój los szlifierza soczewek, który zabił, bo on u umiera na chorobę płuc związaną z tym z tym drugim razem, która teraz on, ale wybiera ten los to nie jest tak wcale, że on był mamy takie obrażenia wspinał się rząd był jakimś takim biednym szlifując tym szkła nie da kimś takim pozbawionym tego majątku kontaktów ze swoją rodziną, ale przecież Spinozy doradza politykom tamtego czasu one słuchane on nie musiałby także on po prostu wybiera takie życie może po części dlatego, że to co dla niego z niej najbardziej na bardziej istotne jest zrozumieć zrozumieć co się stało i znowu bardzo aktualny temat 1 z największych jego pytanie pytanie o nienawiść religijną w następnym wielkim pytaniem jest pytanie o to dlaczego tak bardzo nie znosi ludzi, którzy mówią nam prawdę niektórzy nie chcą myśleć tak jak wszyscy inni jak odpowiada na te pytania spoza no on, mówi że żeby zrozumieć nie inaczej, żeby zobaczyć świat takim, jakim jest naprawdę musielibyśmy przebudować w swoim światopoglądzie tak dużo, że to jest po prostu okropne trudne zadania i większość ludzi po prostu nie ma na to czasu nie chcę tego robić jest wygodnie myśleć tak jak myślą no one bardzo okrutny wobec takiej ogólnej, więc typowej dla tamtego czasu świecie po prostu, mówi że tak myślenie w kategoriach takich, że no i słońce świeci po to, żeby nam było dobrze zwierzęta są po to, żeby, żebyśmy je zjadali, a może jeszcze Bóg jest po to, żeby nas ratować, kiedy cały świat mówi nam Jerzy, że jest dokładnie inaczej, ale mówi, że to są olbrzymie odwagi, żeby powiedzieć jak tak naprawdę jest dotrzeć do tej wiedzy jako mówi wiedzy prawdziwej, więc większość ludzi tego nie zrobi, a tych, którzy zrobią będą darzyć szczerą nienawiścią no ją takie ma też niesamowite zupełnie przekonania na temat emocji, które myślę, że będą ci się znowu kojarzyły z psychoanalizą w Berlinie słusznie, bo bo, bo tkwi w nich psychoanaliza i psychologia to znaczy np. jest pierwszą osobą, która próbuje opisać, że ludzie wzajemnie zarażają się emocjami to jest coś co dzisiejsze też neuronauki bardzo rozwijają to znaczy, kiedy na ciebie patrzy się i myślę jak się teraz czujesz Tomku szerzy całkiem kraj jest bardzo dobrze, ale to tylko w interpretacji i ja myślę jest to kraj, więc ja się też będę czuła HOKEJ, ale prawda jest taka, że i ja naśladuje tylko tę emocję, którą to właśnie widzę, ale przecież możesz udawać mogę może być bardzo smutny albo możesz myśleć, o czym zupełnie innym swoje namiętności mogą być teraz olbrzymie dotyczy czegoś poza tym studiem, więc ja tego wszystkiego nie widzę ja tylko naśladuje to co sobie wyobrażam, że odczuwasz i tak właśnie Espinoza tłumaczy genezy naszych emocji to jest 1 z wielu przykładów tego jak powiedziałbym nowoczesny jest myśliciel albo jak współczesny jest myśliciel skądinąd właśnie te całe kwestie związane z emocjami i różnymi analizami Pino w obszarze efektów się posługiwał chętnie celu określeniem zresztą o tym od tej redukcji bogatego języka i bogatych rozróżnień też trochę mówi w książce, że dziś mamy właśnie jedno słowo na oznaczenie tych wszystkich Stanów terminów itd. a niegdyś mieliśmy ten wachlarz bardziej rozbudowane, ale no to jest niewątpliwie coś takiego co co jeśli chodzi o to adaptację współczesną Spinozy jest bardzo rozbudowane byśmy teraz poszukali w księgarni Amazon np. hasło Spinozy jakiś książek to mnóstwo znaleźli takich, które naprawdę poważną euro nauką też zajmują ja myślę, że tak absolutnie i też łączy to z tym że pewnie te nasze czasy bardzo potrzebują jakiegoś rodzaju duchowości, której jest inną duchowością niż ta, która była rozpowszechniona przez całe stulecia istnienia naszej kultury to znaczy inne niż duchowość chrześcijańska filozofia Spinozy proponuje taką duchowość to jest duchowość zaczerpnięta od stoików, którzy można upraszczając powiedzieć uważali, że cały świat jest uduchowiony tak, ale nie w takim sensie, że istnieje w nim osobowy Bóg i on wszystko przenika wszędzie jest tylko bardziej to jest także świat jest jednością, że dzisiaj byśmy powiedzieli, że wszystkie nasze atomy pochodzą z jakichś innych ciał przedmiotów i w przyszłości będą stanowić te inne ciała i przedmioty, czyli się świat jest jednością i jednocześnie jest przepojone jakąś duchowością uduchowione, że to że, że ona zdolnego rzucić polega na nam na tak na takim kimś z plecenia się materii nieożywionej z czymś tajemniczym to jest właśnie duchowością nie jest żaden sposób osobowe niemożna tego powiedzieć na tę na te nie jest z nią związane z tym instytucja będzie realnie właśnie rozumianą transcendencji tylko jest jakoś immanentnie obecna w tym wszystkim to się przypomina zawsze w tym kontekście jedenaste traktatu logiczna filozoficznego Wittgensteina, która dobrze odzwierciedla moim zdaniem ten rodzaj jak specyficzne intuicji metafizycznej duchowości nie to jaki jest świat jestem co mistyczne, lecz to, że jest o taką mam brzmi tłumaczenie Bogusława Wolniewicza to podaje i to chyba jest dobrze to dobrze odzwierciedla ten ton ten rodzaj intuicji metafizyczne, której mówisz tak tak i no tak, ale trzeba pamiętać, że dzisiaj to, o czym rozmawiamy jest po prostu 1 ze światopoglądów natomiast wtedy wykuł siedemnastym napisać coś takiego to znaczyło właśnie zostać krytykiem być oskarżonym ateizm właśnie i mieć bardzo duże prawdopodobieństwo bycia spalonym na stosie 17 wiek to przecież nie jest tylko wiek Kartezjusza to jest także wiek czy dana Bruna paliło się wtedy na sali łosie np. Tomasz Gollob miał dużo szczęścia, ponieważ spalono jego tylko jego dzieła ów dla mnie to była dla mnie to była też bardzo ciekawa lekcja, bo ja się z zaskoczeniem dowiedziałem przyjechał wszy do Oksfordu, zwiedzając słynną modli najwyżej, czyli serce to byli to biblioteka, której sercem Oksfordu, że właśnie na słynnym kwadratowym dziedzińcem podium dla Barry po śmierci Jobsa spalono jego dzieła panie uważano, że jest krytykiem i niezależnie od tego jak bardzo przez całe życie starał się uczynić zadość potrzebom aktualnie panującej władzy, bo tak robią ze strachu to jednak uznano, że jest ateistą materia listą i powiedzielibyśmy dzisiaj na pewnie słusznie tak myślano tak było było schronienia w odniesieniu do PiS Gazeta rzeczywiście słusznie w uważano za heretyka w pomoc jeszcze chwilę od nazwijmy to współczesne aplikacjach możliwe z tego wszystkiego i o konsekwencjach dla dzisiejszego masie do myślenia emocjach widzenia emocji w zasadzie to nie jest może może inaczej może zapytam jeszcze o źródła swojego zainteresowania tym tematem rozumiem, że jakieś kontinuum swojej pracy naukowej, bo się zajmowała kwestią wybaczenia wcześniej, które też w zasadzie to szerokie spektrum tematyki emocjonalnej wchodzi, ale to nie jest jakoś szczególnie mam wrażenie w obszarze dzisiaj myśli socjologicznej filozoficznej eksplorowanie temat na pewno Martha Nussbaum, która się pojawia w swojej książce został w kulturze liberalnej też wydawali się ją na pewno Ewa i luz, która też się pojawia to są odpowiednio filozofka socjolożka, która się, które się zajmują emocjami właśnie specyficznie emocjami no ba w kontekście politycznym i luz w kontekście kultury terapeutycznej i kapitalizmu głównie, ale to nie jest jakoś ja mam takie wrażenie obszar szczególnie eksplorował, dlaczego akurat emocjami chciała zająć i znowu, dlaczego akurat ten siedemnasty wiek ani jakieś późniejsze momenty wydał się tak istotne oprócz tego wam się rodzi pewnego rodzaju paradygmat czy perspektywa, która później uzyskuje jakąś pełno nowoczesności późniejszej forma no to może trzeba było powiedzieć tak że jeśli chodzi o same emocje, dlaczego w ogóle o nich pisać to z całą pewnością u mnie to jest rzeczywiście kontynuacja takiego zainteresowania tematami, które łączą szerokie szeroki kontekst społeczny społeczno-polityczne z tym jak funkcjonują w niej jednostki to znaczy, kiedy my je sam pierwszą książkę swoją, czyli książkę wina narodów przebaczenie w polityce to 1 z najważniejszych pytań, jakie sobie stawiałam było to pytanie o oto dlaczego co odczuwał, jakie były powody dla takiego zjawiska, że sami świadkowie tego tych okropności dwudziestowiecznych, bo wtedy ta książka dotyczyła dwudziestego wieku w wielkiej mierze Holokaustu, dlaczego ci ludzie podczas gdy cały świat szedł do przodu mówił już przebaczamy my chcemy rozliczyć, a oni także Amelii pozostawali w miejscu mówili, ale ja tu jestem ja nie przebacza ja nie mogę przebaczyć, czyli to jest takie takie napięcie pomiędzy zmianą społeczną, a tymi uczuciami jednostki i całą pewnością dokładnie to samo zainteresowanie jest w tej książce to jest jakby pierwsza rzecz druga rzecz jest taka, że rzeczywiście ta książka wprowadza temat emocji do historii idei w Polsce, która to historia idei jest no powiedzmy prowadzona jeszcze cały czas w takim paradygmacie bardzo racjonalizm czym oglądamy konstrukcje państwo Monteskiusza, ale w bardzo rzadko zwracamy uwagę na to jak bardzo ważne są jego namiętności to znaczy, że nie ma Monteskiusza klub bez namiętności, które budują państwo, skąd trójpodział władzy przez strony ze strachu ze strachu przed tym, że człowiek jest zapominalski zapomina o tym jak utrzymać pokój Monteskiusz pisze wprost, więc trzeba trochę do tej historii idei w Polsce wprowadzić tego tematu emocji nie jestem pierwsza te wątki były już wprowadzona choćby przez profesora gorzowskiego, a współcześnie przez profesor żelazną, więc to nie jest tak, że jestem zupełnie odosobniona dlatego jest mało tymczasem anglosaska i historia idei i niemiecka historia idei aż huczy od dyskusji na temat historii emocji i historii idei emocji jest taki bardzo ciekawy blok, który nazywa historię wymuszą blok i tam rozstrzygane są takie oto problemy, kiedy Jezus wszedł do świątyni i rozgonić kupców to co odczuwa w pamięć zresztą są odczuwał co odczuwał no prawdopodobnie większość z nas powie gniew, ale problem polega na tym że, chociaż w interpretacjach tego fragmentu nowego testamentu pisze się często ognie, więc cała egzegezy tego fragmentu pod kątem tego gniewu to słowo mnie tam nie pada, więc tego rodzaju dyskusje są prowadzone wśród historyków idei anglosaskich niemieckich i ja chciałem trochę tego przenieść znaczy chciałem trochę pokazać i o czym się dzisiaj rozmawia właśnie pewnie pod pod wpływem wzrostu zainteresowania emocjami w psychologii w euro na łukach też dokładnie to samo zainteresowanie wchodzi do do do historii idei to jest takie klasyczne pytanie terapeutyczne no dobrze to pan pani mówi o tym co pani myśli, ale co pani czuje co pani czuła wtedy rolę jest Jezusa właśnie trochę tak jak z tym z tą zmianą paradygmatu, której o, której mówi to znaczy przejścia z takiego racjonalizować Ania właśnie do sfery emocjonalnej, choć oczywiście istnieje pewne niebezpieczeństwo przesunięcia się na inną skrajność to w kulturze terapeutycznej też jest widoczna to znaczy w pewnym momencie ciężar przeniósł się właściwie wyłącznie na emocje z kolei rodzaj lęku przed racjonalizację czy uruchamianiem sfery pojęciowo intelektualnej się tam pojawił absolutnie tutaj można byłoby powiedzieć, że dzisiaj mamy do czynienia nie tylko z tym, że sadzamy ludzi na kozetkę i prosimy, żeby mówili co czują, ale do pewnego stopnia sadzamy też naszych autorów wielkich tekstów kultury na kozetkę i pytają pytamy no i co ten ten Achilles to to właściwie to odczuwa gniew, ale co to był gniew czy to jest ten sam gniew co mój gniew, kiedy nie wiem rano np. zobaczy, że ktoś zablokował mi rower drugim rowerem i bieg założą blokadę czy to czy to jest ten sam gniew czy też to jest jakiś inny nie kiedy razem z Rotterdamu pisze o łagodnej irytacji intelektualistów, którzy ciągle się denerwują, kiedy im przeszkadza to jest ten sam gniew, kiedy irytacja, którą odczuwam nowość dotacja uniwersyteckie, kiedy ktoś mi przeszkadza, więc to są to są to jest tego rodzaju ruch który, których chciałem trochę przeszczepić na ten Polski grunt badania historii filozofii mówiliśmy tutaj jeszcze za 1 000 000 Kaczmarek trochę od tych radykalnych sporach tożsamościowych amerykańskich kampusach i o tym co część socjologów określa mianem wikt i hut Calcio czy kultury ofiar znicze i w której z kolei ta koncentracja na emocjach jest to ogromna to znaczy to w jakim sensie jest trochę zjawisko pochodna od tego przełomu terapeutycznego drugi po dwudziestego wieku, w którym właśnie na koncentrację na emocjach w stopniu takim bardzo intensywnym się pojawiła jak na to patrzeć z tej perspektywy, którą w książce rozwijasz w ogóle z perspektywy kogoś, kto się przyglądać dynamice rozwoju naszego myślenia o emocjach późnej nowoczesności na to zjawisko takiego z kolei z pewnym oczywiście pewnej grupie społecznej, bo to jest wszystko klasa średnia wyższa średnia właściwie młodzi ludzie na kampusach inteligencja tak dalej, ale zjawiska już jakoś uchwytne kilka książek na ten temat powstało poważni psychologowi jak działa Wacha jest np. się się tym zaczęli zajmować nie Tomasz zasadzie jak rodzaj takiego kultu emocji czegoś co o emocje traktuje jako źródło nienaruszalnej informacji o świecie jako coś co tego negować właściwie nie wolno co z kolei podniesione niemal do rangi absolutu to znaczy jeśli się czuje urażony przez co ty robisz to znaczy, że te nie uraziła po prostu ani ja mogę reagować w sposób nadmierny to jest bardzo ciekawe co powiedział, bo ostatnio o tym, myślałam przy okazji takiego raportu, który został wydany przez ISIS Fart, czyli już pije kasują chronić leśną z oni zrobili taki bar takie bardzo ciekawe badania na temat emocji Europie, jakie emocje odczuwają Europejczycy to co wyszło np. bardzo dużo uczucia nostalgii bardzo dużo strachu, ale nie takiego jak często myślimy np. o Polakach wyszło, że Polacy bardziej boją się emigracji do krajów takich jak wielka Brytania niż imigracji osób takich bardzo ciekawe barwy oraz, ale i to troszeczkę jest także można powiedzieć no to bardzo dobrze taki raport powstał nareszcie rozmawiamy o tym co ludzie naprawdę czują, a nie o tym co powinni czuć myśleć, ale to jeszcze nie jest koniec bo jakby i cóż z tego właściwie wynika, że powiemy, że dzisiaj ludzi coś odczuwają budowanie polityki nie polega przecież na tym, że wyłącznie tylko czynimy zadość temu co ludzie czują, bo emocje są czymś bardzo chaotycznym i czymś bardzo plastycznym, więc robienie polityki polega na opowiadaniu ludzi ludziom o tym co czują tak można powiedzieć, że w 2015 roku przypuszczam, że Polacy odczuwali bardzo dużo zaniepokojenia tym, że nagle dowie to widzieli Jerzy jest kryzys migracyjny tym się przed w Polsce dużo mówiło nie było dużo tych obrazków w mediach, bo duże zaniepokojenie teraz wie, jaką stronę to poszło to była kwestia tego jak to powiedziano politycznie była 1 opowieść prawa sprawiedliwości, która była opowieścią no nie chcę, żeby to źle zabrzmiało, ale bardzo efektywną to znaczy wyrazista opowieść, która mu teraz ludziom o tym, bo boicie się obcego chcemy tutaj budować nasz kraj nie chcemy, żeby nasz naszą ciężką ciężką pracę starosty chronione przez przez jakiś dziwny multikulti praw jak to powiedzmy bardzo wyrazista no to to jest właściwie takie dopowiedzenie tego, o czym mówiliśmy przedtem o tej stronie nazwijmy ją liberalną teraz o uogólnienia to znaczy, że to nie jest tylko także my się jako liberałowie musimy nauczyć rozumieć, że ludzie mają emocje, ale też musimy się nauczyć integrować te emocje w naszą opowieść o przyszłości przyszłości to jest to jest zadanie które, który jest jeszcze przed nami na pewno nie wystarczy zorientować ludzie czują i co aktualnie czują w z pewnością tak, ale to jest właśnie już perspektywa, która wymaga zmiany takie bardzo naiwnego bezpośredniego myślenia o tym co to są emocje to wymaga jak w takie takiego refleksu i mienia które, które jest powiedziałbym niestety deficytowym towarem tak, ale wydaje mi się, że to lewica zrobiła to bardzo dobrze, że odrobiła tę lekcję bardzo dobrze Pio 2× w tygodniu przechodzę przez plac Piłsudskiego plac Piłsudskiego dla mnie metaforą pewnej prywatyzacji państwa strata nastąpiła przez tę nagromadzenie to prawda śladów jest wykład Lech Kaczyński Long bardzo psychoanalityk snujący pewnie byś powiedział tak to znaczy to jest coś takiego, że i jest 1 osoba w tym państwie, która straciła coś najważniejszego w życiu i tam jest wielka dziura tak wielka dziura po tej osobie i teraz to osoba zachowuje się tak jak można było nastawiać wokół tej dziury różne naczynia i powiedzieć tej dziury już nie widać tak jest ale gdyby na tym się skończyło to prawo i sprawiedliwość nigdy nie wygrałoby wyborów w istocie to co się udało prawicy to jest przetłumaczenie osobistego poczucia utraty Jarosława Kaczyńskiego na społeczne uczucie utraty, które się wiąże z głęboką zmianą okresie dokonał w Polsce bardzo rzadko pamiętamy o tym, że zmiana oznacza utratę to znaczy, że to nie jest tylko wielki sukces to jest też wielka utrata nawyków sposobu życia młodości ludzi, którzy za zakładali trzecią Rzeczpospolitą i myślę, że prawicę opowiedziała świetnie na tym też polega dobra literatura to znaczy taka która, która trafia, żeby opowiedzieć za pomocą jakichś własnych symboli jakieś własne historie uniwersalne doświadczenie wielu coś takiego rzeczywiście coś się stało absolutnie wynalazek nowoczesnego serca filozoficzne źródła współczesnego myślenia o emocjach to jest książka Karoliny Wigury, która ukazała nakładem wydawnictwa Scholar no cóż ta Perła już jest dostępny książka w księgarniach polecamy rzecz jasna bardzo dziękuję za bardzo nie ma zaproszenia planujesz jakiś ciąg dalszy tej podróży czy Odysei w poszukiwaniu źródeł współczesnego doświadczenia myślenia o emocjach powyżej siedemnastego wieku na razie narażenia tak teraz będę miała przyjemność spędzić kilka miesięcy w sensie z kolei w Berlinie i tam będzie powstawała książka opolskich emocjach współczesnych, która zaczyna się od tego placu Piłsudskiego, której mówiłam dam się nie mogę się doczekać efektów bardzo dziękuję Karolina Wigura bardzo dziękuję Instytut socjologii Uniwersytetu Warszawskiego i kultura liberalna dobrej nocy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - TOMASZ STAWISZYŃSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!