REKLAMA

"Czesi i Słowacy czekali na niepodległość jeszcze dłużej niż Polacy." W 1918 roku powstało nowe państwo - Czechosłowacja

Święto Niepodległości
Data emisji:
2019-11-11 13:40
Audycja:
Święto Niepodległości
Prowadzący:
Czas trwania:
16:47 min.
Udostępnij:

O powstaniu państwa czechosłowackiego mówi o. Tomasz Dostatni – dominikanin, publicysta, założyciel Ośrodka Kultury Chrześcijańskiej w Pradze, gdzie w latach 1990-1995 pełnił funkcję mistrza nowicjatu, proboszcza Polskiej Parafii Personalnej.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki dzie ń dobr y ponown ie święta niepodleg łości Polski i 11 listopada oczywiście n ie jes t świętem niepodleg łości w ielu innych pa ństw, które w tym czas ie się rodz ą czy powstaj ą, ale na pewn o t o wszystk o można sprowadzi ć do teg o cudu, kt órzy się dz ieje w roku os iemnastym w ko ńcówce pierwszej wojn y światowej i k ilka miesięcy, a mo że nawe t w niekt órych przypadkac h jeszcz e k ilka la t później wczora j akurat na antenie Radia TOK Rozwiń » FM mia łem okazję rozmawia ć eksperck ą, która opowiedzia ła ciekaw ą histori ę powstan ia państwa łotewskiego, a wi ęc państwa, kt órego nigdy wcześniej n ie by ło tera z chcia łbym państwu zaproponowa ć rozmow ę o powstan iu te ż państwa, kt órego n igdy wcześniej n ie było, czyl i w Czechosłowacji w naszy m stud io w Lublinie jest ojc iec Tomasz Dostatni dom inikanin publ icysta za łożyciel o środka kultur y chrze ścijańskiej w Pradze dzie ń dobr y w itam serdeczn ie witam serdeczn ie dzie ń dobry no w łaśnie chcia łem pan a zapytać o przed e wszystk im takie, żebyśmy mogl i łatwo to śledzić uporządkowanie ta k jak zwykl e m ówimy w Polsce środowisko Piłsudskiego jak wybuch a wojn a pr óbuje z broni ą w r ęku tę niepodleg łość wywalczyć drug i ob óz pol ityczny kom itet Narodowy Dmowskiego za granicą pr óbuje t ę niepodleg łość wywalczy ć Paderewski za oceanem pr óbuje j ą wywalczyć wygra ć na fortep ianie, a jak sobie za łatwili Czesi i Słowacy troch ę podobn ie troch ę zupe łnie inaczej pa n u żył 2 słów, do których chcia łbym si ę odnie ść najp ierw powiedzia ł pa n cu d powstawania niepodleg łości te n cud wci ąż Słowacji, al e te ż podobnie w Polsce jes t jedna k by ł okup iony olbrzymi ą ilością krwi i t o trzeb a powiedzieć t o znacz y p ierwsza wojn a światowa rozpa d pa ństwa Habsburgów u na s rozpa d Rosji powstanie Rosji bolszewickiej ilo ść ludzi, która zgin ęła w czas ie pierwszej wojn y światowej chocia żby Polaków tak walcz ących walcz ących pod różnymi barwam i była znacznie wi ększa tyc h, którzy zgin ęli c i, którzy byli zamordowani, al e c i, którzy zgin ęli w czas ie drugiej wojn y światowej i troch ę podobnie jes t czy Słowacji t o znaczy powstaj e ten nowy kra j w łaśnie jak pa n powiedział pa ństwo, którego n ie by ło Czesi Słowacy tworz ą po prost u federacje, al e t o również jes t związane z walką my troch ę mam y taki stereoty p Czechów związany z dobry m w jakimś szejkiem, al e też jakie ś porozum ienie porozum ienie w armii austr iackiej by ły setk i tysi ęcy Czechów Słowaków Rusinów, którzy pote m też byl i w pa ństwie cz y s łowackim jak powstaje te ż Czechy Słowacja prosz ę pami ętać, że powstaj e po znaczn ie d łuższym okresie n ie istnienia ni ższa ni ż Polska dlateg o si ę Czechy trac ą swoją pa ństwowość w rok u 1600 dwudziestym po słynnej b itwie na białej g órze, k iedy wojsk a habsburskie można powiedzie ć katol ickie wygrywaj ą bitw ę z protestanckimi Czechami w konsekwencji 20 parę tysi ęcy radę rodzin protestanckich musi uda ć si ę na emigracj ę m. in . do Polski do Leszna symbole m będzie Jan Amos komend i Słowacy n igdy n ie m ieli państwowości Słowacy dop iero w tym 1918 roku, a konkretn ie 28 październik a powstaj e pa ństwo federacyjn e dl a Słowaków jes t t o p ierwsza autonom ia w ramac h pa ństwowości, którą tworzyli z Czechami al e k iedy mówi mówi pa n, że powstaj e t o oczywiście m ówimy znowu ż o ludz iach, którzy doprowadz ili do tego, że właśnie tak i podm iot jak pa ństwo powstaje czy t o jest wsp ółdziałanie o d samego porządku cz y Czesi i Słowacy oddzielnie zam ierza zabiegaj ą troszkę o d raz u biegn ę może te ż za ocea n do Stanów zjednoczonyc h, żeby powsta ły właśnie jaka ś struktur a Państwowa, której on i mogl i funkcjonowa ć, a sam i pote m między sobą dogadali, żeby stworzyć t ę federacj ę dok ładnie tak jak pa n m ówi tylko jeszcz e nale ży doda ć 1 rzecz, że t e ruch y to żsamościowe ruchem sytuacyjn e w stosunk u do dynast ii habsbursk iej jedna k troch ę inaczej przebiegały w Czechach i troch ę inaczej przebywały przebiega ły na Słowacji, al e tak nawet mo żna powiedzie ć Czesi u żywają tak iego sformu łowania m y m ężowie 28 października t o jes t grup a grup a polityk ów czynnych polityk ów w Pradze, kt órzy na r óżny spos ób byl i członkami r ównież i parlament u wiede ńskiego w łaśnie na rynk u stareg o miasta wok ół pomn ika i Jana Husa na ty m na ty m na ty m rynku og łaszają te n moment w łaśnie powstan ia nowego pa ństwa, ale t o wszystk o jes t związane bardzo mocno z ty m c o pa n wspom ina tak tak 1 z najwa żniejszych postaci pa ństwa, które si ę rodz i jest profesor pomaga Tomáš Garrigue Masaryk tego w ty m czasie nie m a w Czechach nie m a w Pradze o n dokładnie 18 październik a w właśnie ogłasza i t o w Waszyngtonie deklaracj ę n ie niezawis łości niepodleg łości Czechosłowacji jest t o zwi ązane patrząc tera z na Słowaków z 1 strony w łaśnie z tak imi i tendencjami wyraźnie w stosunk u do trzeba doda ć n ie tyl e do teg o wym iaru austr iackiego dynastii habsbursk iej ile do węgierskiego dynastii habsburskiej t o były Austro-Węgr y, a Słowacja by ła pod panowan iem politycznym kulturowy m we ń Węgier podobn y proces dokonuj e si ę na Słowacji i t o jest oczywiście t o s ą procesy spo łeczne pol ityczne kulturowe, ale jes t decyzj a polityk ów s łowackich czeskich, żeby stworzy ć po prostu wsp ólne federacyjn e państwo no t o mo że jeszcze powinny w nasze j rozmowie pow inien pojawi ć si ę term in deklaracj a Martin niska tak t o jes t właśnie Martin t o jes t m iasto m iasto na Słowacji, w kt órym s łowaccy przyw ódcy s łowaccy pol itycy og łosili w łaśnie swoją niepodległość, al e ja by m tuta j coś innego jeszcze dodał co myślę, że rzecz, że Polskę cz y polsk ich s łuchaczy jako ś pow inno zainteresowa ć zawsze u żywam takiego przypomn ienia si ę to żsamość narodow a Polska od dziewiętnastego wieku tworz y się pod tak ą tak im hasłem taką tria do m Bóg hono r ojczyzna dzisiaj to jes t troch ę zawłaszczone prze z nur t nacjonalistyczne narodow e kiedy ś t o oznaczało trochę co ś innego, a Czesi maj ą inn ą triad ę, kt órą w łaśnie zaproponował prezydent Tomáš Garrigue Masaryk, który by ł profesorem socjologii, kt óry by ł my ślicielem, kt óry patrzy r ównież prze z tak ie okular y filozofa i on zaproponował inną kw iaty na jak o wartości, na kt órych miało powstawa ć budować si ę t o pa ństwo w okres ie mi ędzywojennym t o było t o by ć określenia nie ba ć się nie kra ść n ie kłamać n ie bać się t o znacz y by ć otwarty m tw órczym kreatywnym n ie kraść t o znacz y by ć uczciwym n ie kłamać to znacz y mówić prawdę proszę pami ętać, że Tomasz Garrigue Masaryk miał 68 lat, kiedy zostaj e wybran y prezydentem Czechosłowacji pote m powt órnie wybran y w roku dwudz iestym potem 2007 . jeszcz e raz 3004 . czyl i w łaściwie prawie ca ły okre s mi ędzywojenny by ł ty m, który nadawa ł jako tak i autoryte t moralny po t o, trzeb a podkre ślić Czesi Słowacy wybral i sob ie prezydenta n ie tyl e czynneg o pol ityka, kt óry w łaśnie byłby poddan y pod tak ą presję partii, chocia ż Masaryk by ł pol itykiem, ale wybral i cz łowieka, kt óry w tym na ty m urz ędzie Prezydenckim reprezentowa ł tak i bardz o wywa żony pogląd nawe t by ł po czesk u nazywan y tatuś się takim ok iem bardzo si ę dystansował o d teg o określenia, ale t o by ła po prostu n o opozycja tak a jak pote m po 1989 roku przypominam, że za kilka dn i b ędziemy m ieli trzydz iestolecie aksam itnej rewolucji 17 listopada 1300 osiemdziesiątego dziewi ątego rok u, k iedy wtedy ju ż Czesi Słowacy r ównież w parlamenc ie federacyjnym wybieraj ą Vaclava Havla p ierwszy prezydent odnowionej czy Słowacji po re żimie komunistycznym to tak że prezydent my śliciel też dosy ć wa żne, dlateg o że t e wartości je śli tak mo żna powiedzieć etyczne moraln e, do kt órych odwo ływał si ę Masaryk, do kt órych odwo ływał si ę r ównież prezydent Havel w wr óćmy jeszcz e do teg o okres u pocz ątków pa ństwa tego noweg o w łaśnie pa ństwa czechos łowackiego, bo t o jes t również bardz o ciekawy pa ństwo z punkt u w idzenia moc sk ład narodowo ściowy też wart o mo że przypomina ć, że t o w napraw ie 6  000 000 Czechów m ieszka w ty m kraj u pona d 3  000 000 Niemców i nieca łe 3  000 000 Słowaków s ą oczywiście jeszcz e Węgrzy Rusini i t d. i jak czy w łaśnie w te j konstrukcj i teg o pa ństwa w tym os iemnastym rok u sk ład narodowo ściowy n ie zapowiada co t u du żo m ówić powa żnych kłopotów z ze scalen iem tego kraj u stworzeniem rzeczywi ście tak iego takiej mocne j struktur y państwowe posz ła 1 rzecz czy Słowacji uda ło si ę w okresie międzywojennym wypracowa ć tak i model pa ństwowości, kt óre on i sami, al e te ż historycy politologa w ielu innych krajów określają, że by ła prawie doskona ła demokracj a t o syste m parlamentarny t o był syste m, owszem, pa n właśnie w te j chw ili wspomina z tak im dużym elemente m mniejszo ści narodowyc h, al e trzeba doda ć, bo m y w Polsce o ty m, mało w iemy że, zan im ugruntowa ły się granice cz y Słowacji to właśnie w ty m roku 1908 nasze 1920 wcześniej mus ieli stoczy ć k ilka niez łych woje n najpierw Niemcy sudeccy cz y Niemcy też na Morawach cz y na po łudniowych obszarach Ciech oni te ż w pewny m momencie cz y wielu z nich to by ło od 3 do 3 ,51 000 000 Niemców te ż my śleli o ty m, żeby tworzyć w łasną autonomi ę i wojsko wojsk o czesk ie musia ło po prost u wywalczy ć granice sprawn ą, że s ąsiedzi n ie byl i za interesowani oderwaniem zar ówno Austriacy jak Niemcy t o samo ma m iejsce na Słowacji do Słowacji, kt óra nazywana by ła g órnymi Węgrami do du żych teren ów pretensj e m ieli wi ększy i t o również zbrojn ie by ło trzeb a wywalczy ć b itwa o Zaolzie Śląsk Cieszyński z polską t o r ównież by ło wygr a w y w tyszan ie granicy r ównież momen t Rusi zakarpack iej prosz ę pami ętać od 3008 . rok u o d Monachium ta konstrukcj a dwudz iestoletnia pa ństwa czechos łowackiego rozpada, czyl i pom imo wybudowan ia wydawa łoby się tak iego pol itycznego konsensusu r óżnych mniejszości w ty m, że tutaj dosy ć trudn o mówić o mniejszo ściach, bo trzeba pami ętać, że Niemcy zamieszkuj ący tereny 3 mieszkali ta m zawsz e on i byli drug im narodem, który tworz y się, b y MEN, czyl i tworzy ł to czesk ie pa ństwo czesk ie królestwo t o si ę wszystk o rozpada dekrety Benesza i Wypędzenie po drugiej wojny światowej 3 ,51 000 000 Niemców sudeckich obywatel i tego kraj u, kiedy gran ice nieby ły przesunięta te ż momenc ie po Monachium, k iedy powstaj e pa ństwo faszystowsk ie, b o tak inaczej inaczej nie można okre ślić pod ausp icjami Hitlera państwo si ę zapisu, czyl i rozpad a si ę ta federacja, al e w wyn iku zewn ętrznych nacisków n o i te ż asp iracji wted y s łowackich do nosi kle r powiedział alb o tworzyc ie po prost u w łasne pa ństwo pod naszą opieką alb o stajec ie si ę cz ęścią rachu b chcia ł zaproponowa ć chcia łaby ostatn ie 2 , 5 minutki nasze j rozmow y zechcia ł pa n odnieść do tego c o si ę dz ieje z najnowszej h istorii, bo jes t coś w ty m w powstan iu te j Czechosłowacji os iemnastym roku nawet powiedzia ł w łaśnie tak iego romantyczneg o tymczase m odzyskan ie wspomniał pan ju ż te ż o aksamitnej rewolucj i odzyskan ie niepodleg łości wolno ści po osiemdziesiątym dziewi ątym roku prze z kr ótki cza s utrzymuj e Czechosłowacji jako jedno pa ństwo aż w ko ńcu dziewięćdziesiątym trzec im roku dochodz i do podziału czy to jes t jaki ś rodza j Niewiem jednak brak u takiego właśnie sentyment u do te j Czechosłowacji tak iej fajne j z tego osiemnastego rok u, dlaczeg o korzysta w ty m czasie mieszka wci ąż Słowacji m ieszka w Pradze obserwowa łem t e turbulencj e, które nast ąpiły po wyborach parlamentarnyc h w dziewięćdziesiątym trzec im roku myślę, że t o jedna k tak n ie jest t o znacz y s łowaccy jak o nar ód Słowacy z aspiracjami pol itycznymi m ieli pe łne praw o do usamodz ielnienia jest prawdą si ę nikt nie g łosił tak dalek o posunięty pogl ądów w czas ie tyc h wyborów 1003 . rok u wtedy wygra ła w Czechach partia Vaclava Klausa, a na Słowacji Vladimira me c ofiara, ale t o c o nast ąpiło prosz ę pami ętać, że w tym czas ie jest wojn a na Bałkanach w ty m czas ie rozpadaj ą si ę pa ństwa byłej Jugosławii i ta m gin ą ludz ie Czesi Słowacy potraf ili wzorow y sposób pol itycznie gospodarcz o spo łecznie podzieli ć kra j podzieli ć gospodarkę i t o wted y by ło bardz o podkre ślano, że w momenc ie, k iedy tak n iedaleko gin ą ludz ie, bo w łaśnie asp iracje narodow e asp iracje powstawan ia nowyc h państw maj ą m iejsce tak Czesi ze Słowakami przeprowadz ili tak i wzorow y rozw ód w bardzo to wszystk o czek a bardzo dzi ękuję za rozmow ę ojc iec Tomasz Dostatni dom inikanin publ icysta by ł gościem świątecznego naszego dz isiejszego popo łudnia dzi ękuję pi ęknie r ównież za chwil ę będą informacje w radiu TOK FM, al e ja chcia łbym podziękować pa ństwu s łuchaczom, którzy z e mną zechc ieli sp ędzić ostatnie 2 godziny dziękuję również kolegom, kt órzy pomogl i audycj e przygotowa ć Bartłomiej Pograniczny wydawa ł wspiera ła go Martyna Osiecka realizowa ł Daniel Kowalewski t o oczywiście n ie kon iec świętowania na antenie Radia TOK FM ci ąg dalsz y ju ż będzie prowadzi ć dla pa ństwa Agnieszka Lichnerowicz zosta ńcie pa ństwo z Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIĘTO NIEPODLEGŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!