REKLAMA

Los Polandos: mongolski punkt widzenia

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-11-13 23:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
50:01 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wieczór Radia TOK FM słuchamy Radia TOK FM wieczór Radia TOK FM przez czas na program lo s Polandos, czyli n iepolski punkt w idzenia w naszym stud iu pani o Junga RL tang a dobry wieczór dobrze wiecie, gdz ie si ę pan i urodziła się urodził pomagal i a gdzie dokładnie w u łan Bator u łan Bator tak i ta m pan i chodzi ła do szko ły tak ta m chodzi łem do szko ły i choć jeszcz e na studia prze z k ilka lat, a jak wygl ąda pani szko ła podstawow a w u łan Bator chodzi łam Rozwiń » do takiej szkoły i on a by ła troch ę elitarna, poniewa ż ta m chodzili chodzi ło g łównie dzieci r óżnych ministr ów taka tak a trochę właśnie el itarne, ale mo żna by ło te ż normalny m ludziom dz ieciom ta m się sta ć pod warunkiem si ę zd a egzam in z rosyjskiego dla ucha i udało mi si ę właśnie b ędąc w normalne j rodz iny dostać si ę do te j szko ły i też poleg a na ty m, że wyk ładowcami nauczyc ielami, b y -li byl i z teg o zwi ązku Radzieckiego z Białorusi Ukrainy z Rosji i by łem nauk ę j ęzyka ang ielskiego, ale wi ększość przedmiotów by ło po rosyjsk u f izyka chemia i był te ż Ross język rosyjsk i literatura rosyjsk a tak a by ła szkoła nada l by ć na najlepsz y przedmiot wted y pani my ślę, że najlepszy nauczyciel t o co t o by ło bardz o lubi ę matematykę, al e też pochodz ą z tak iej rodziny, gdz ie si ę bardz o piel ęgnowała tradycje angielsko, bo mecz e systeme m grafe m, więc miałam tak ie domow e nauczenie języka star o ang ielskiego, b o w czasie to 2 języki mogą z tak ich rzeczy jest 1 język ang ielski, ale od la t trzydz iestych pod wpływem komun istycznej władzy wprowadzon o cyrylicy i t e stare mongolskie, kt óry wygl ąda zupe łnie zupełnie inaczej p isze si ę z g óry na d ół w tak i trochę przypom ina arabsk i, ale tyk a odwróconej Pagen zastanów si ę między r ównież pisać informuj ą nas l ine właśnie pisa ł wted y kiedy, kiedy n ie mo żna, bo nie sam, ale n ie można by łoby co w ładzę wyra źnie, że brak t o przeżytek, bo skansen mongolsk i wted y by ło uwa żane za prym itywne trzeb a zmienić z VAT t o jes t dziwne przecie ż Mongolia by ła osobnym krajem to n ie to nie by ła Republika zwi ązku Radzieckiego tylko był osob ą, której na tak, ale t o by ło bardzo du ża cen ą dl a Angoli odzyska ć uzyska ć niepodległość t o by ła potrzebna pomo c komunistyczny zwi ązku Radzieckiego, bo t o głównie zawsz e by ła obaw a przed Chinami, że przed strat ą niepodleg łości, wi ęc zwi ązek radz iecki Niki sposób na gwaran t gwarantem niepodleg łości z drugiej stron y, by by ły bardz o dalek o id ące zm iany, czyli t o jes t tak że pan i w swo im życiu pozna ł tak alfabe t star ą mongolski cyrylic ę, a tuta j w Polsce wci ąż zbyt łaciński teks t jes t co t y te k niesamowite i pani m ówi pani najbardz iej matematyk ę lubi ła tak metę w og óle myślę, że magow ie mają dobr ą predyspozycji do na temat w ielkich właśnie ścisk wdzięczność tan i i k iedy chodziłem do szkoły to te ż by ł te n syste m tak i radziecki ca ły syste m edukacji by ł Warty na Radzieckim na radzieckie wzorc e, gdz ie matematyka by ła 1 z tak dobrze dobrz e uczon o nic a kto si ę sta ło, że pani wyjechała z gol i, k iedy jak przyjechałam, ponieważ byłem m łody i chciał gdzie ś, gdz ie indziej pojechać chcia łem zobaczyć to mo żna wn ioski, a nie wysz ło właśnie to był tak i okre s, kiedy go jes t działali g łównie Moskwie cz y cz y w tak ich krajach blok u wschodniego pańska by ła w łaśnie 1 z tak ich krajów, kt óre były by ła tu ż za Moskwą, a wi ęc bardzo duża g o wted y przyjechał, k iedy by ł kryzy s gospodarcz y po upadku komun izmu gol i ludz ie szukali pomys łów co dale j t o bardz o duże g łów przychodz ą w łaśnie do Polski i n p . jak ostatnie kilka la t tem u robiłam badan ia w śród pami ętnych b iznes b iznesmen mongolskich t o bardzo duża część ich zaczyna ł sw ój biznes w łaśnie w Polsce to c iekawe co pan i inny przyk ład tak iego pan a ojc iec który, a i powinna jeszcz e powiedzie ć, że wi ększość tych, kt órzy przyjrzel i to byl i ci, kt órzy skończyli tuta j stud iem przyk ład, b o w ramac h wym iany w czasach komun istycznych tutaj przejrza ła du że studen t zmagal i i w czasie teg o kryzysu ekonom icznego goli, gdy po ty m upadku komunizmu 6 goli n ie by ło n ic na to p ierwszy pomysł t o właśnie by ła Polska si ę n imi i du żo si ę po prostu rozpocz ęła biznes t o t e cz y pamięta pan i pani pierwsza przysz ła do Polski te n początek p ierwsze wra żenia pan i c o to te n kra j ci ludz ie, dlaczego byl i podobni czy t o by ło tak Moskwa tylk o mniejsza czy Moskwy też z nami g łównie jako co m m łoda osob a, ale Polska wcale n ie by ła taka n ieznana w Mongolii bogowie bardz o dobrz e znaj ą w Polsce film 4 pancerni pies jak ten kla s to tej por y lec ę w telewizji i inny przyk ład rzeka Wisła m a w sob ie jakie ś tak ie znaczenie jes t co ś takiego bl iskiego, ale takiego c o co ś wspania łego ca ła h istoria Solidarnością z Wałęsą jest długa i bardzo dobrz e znan a, poniewa ż Polska by ła tak im takim krajem tak im bardz o pozytywn ie postrzegany prze z mógł, wi ęc przyjeżdżając tutaj ja oczekiwa łem tylko 7 ulic jak us łyszałam na lotn isku prze z megafo n Polski taki nazywa te ż zje żdżał z przepi ęknej język chc e się nauczy ć, że w og óle pami ętam byłam bardz o zachwycony przede wszystkim języki jak t o brzm i jak się s łyszy nie w telew izji tylk o tak dobre trudn o by ło nauczy ć j ęzyka polskiego pan i perspektyw y czy może n ie tak bardz o trudna, al e do te j por y robię błędy, które m ówi pan i świetnie Polski, al e Polski j ęzyk etyk i w łaśnie t o biega ły b iegali i jaki ś było nas cz y t e przypadki i te n rodzaj męski żeński, którzy na szczęście s ą w wyn ikach odmienia jest jes t bardz o trudny ca ły czas trzeba myśleć c o się czuj e t ę obcość tak, al e m ówi pan i świetnie tak w zasadz ie mówi pan i tak wspan iale, że trudn o uwierzy ć, że pani pochodz i z Mongolii jeszcze muszę zapyta ć o 1 rzecz, k iedy pani m ieszka w ułan Bator czy, jak im pan i w idok za oknem pani patrzyła przez okno c o by ło wida ć budynk i c o horyzon t w tym m ieszkaniem w normalny m bloku 12 piętrowym budowany m prze z związek radz iecki w prezenc ie dl a gali taka hu śtawka, czyl i lepsz y taki ten nasz budyne k jes t dosy ć specyficznym te ż w form ie książki ksi ążki takie rozleg łe i 5 podobnych i jest 1 z tak ich tak ich ładnych m iejsc uważamy się met r przed tym mieszka łam w biu ście w g órach ta k jak wi ększość ludz i mojeg o pokolenie, al e w jurcie pani m ieszka w jak im wieku no urodziłam się już są chor e dz ieci w szpitalu, al e pod wychowywał si ę w biuście nie wiem do 10 lat czy 12 lat, al e jak t o w jurcie no bo mo że moi rodz ice są typowym i mog ła mie ć tak jak wi ększość głów, kt óra w czas ie urban izacji przyjechała osiedliła si ę wol ę Bator rodz ice skończyli stud ia mój tata akura t skończył stud ia w Moskwie po stud iach wr ócił do Mongolii i mieszka ła z rodz icami mieszka z nami babc ia, kt óra przez ca łe życie by ła oczerni ć i do mia ła 5 ze zwierz ąt, które kt órymi si ę mang ą zawsze hodowal i się dzieje od wielu czynnik ów jak pani pami ęta, gdzie p ierwsze swoje 10 lat w jurcie i co t o są wspomn ienia mogą sko ńczyć babcia albo mieniu, kt óre zaoferowa ła pani wszystkich pewn ie teraz, kt óre osiedli ły się pan i w wieku 60 lat, które prze z ca łe życie kościoła z e zwierzętami osiedliła si ę w mieście i on a n ie mog ła tego zn iszcz i m ój tata, żeby zabawić swoją mam ę czym ś hodowa ł kozy st ąd do 10 i t o babcia codziennie zajmowała si ę tym przez całe życie mia ła chore kolan a ledw o chodziła, ale te koz y były dl a niej wszystkim dla mn ie te ż, by wszystkim bo, bo małe ko źlęta są tak ie tutaj dzieci si ę bawi ę skutkami t o mongolsk ie dzieci na og ół się bawiły skutk iem Kos guzk i są śliczne słodkie zawsze mia łem takiego 1 ulubionego i ktoś nam ukrad ł t e kozy moj a babcia zmar ła z rozpaczy o trasie nie są j ęzykowej histori ę, al e w łaśnie obawiaj ą się z guzkam i jak były p ierwsze przykład kw iaty w górach ta m przynosiła mi prezent y ale, ale to został ju ż t o musi pan i wyt łumaczyć, bo myślę, że s łuchacze schodki tera z zastanaw iam si ę jak t o czy, al e to pani spała w jurcie na czy m na czy m śpisz takim jak wygląda na łóżku w tak im drewnianym zrobionym prze z mojeg o tat y z r óżnymi symbolami buddyjsk imi adresowanym i ma n malowanym i i jutro tes t test dl a MON goła t o jes t i tym jes t, który jes t cz ęścią nasze j to żsamości, kt óre symbol u symbol izuje cały wszechświat, że górny taki otw ór na górze no symbo l wyj e świadczy niebiańskiej ludz i żyje nasze na ty m poz iomie średnim dzieli ć żyją pote m podz iemie jest świat podz iemny i n p . tak i pakiet 2 słupy s ą takie, kt óre podtrzymuje ju ż te no t o jes t tak i symbol iczny po łączenie tyc h światów co mo żna du żo m ówić o symbol ice jurty, ale my też na czy te n dac h jest jak o zdob iony ta m jakieś symbole rysunk i na dachy to s ą tak ie że, gdz ie s ą dooko ła przez instytucje okrągłe okna Dwór dookoła z ty m, że racze j potem ściany, kt óre utrzymują te ż jeszcze tezie, gdz ie s ą pomalowan e czerwone niebieskie dyskont ów po kolorowe gdzie ś w środku wn ętrze z kolorowe j meble na og ół są drewniane w łaśnie też mocn e czerwon e kolorow e tak, ale decyzj a znaczy ciemno ść wśród nauczyc ieli naprawd ę, bo dom inuje świat czerwony pomara ńczowy i n iebieskim ten kij główny otwarty jes t na og ół czerwonej i t o tam z bywało z imno, bo t o jes t przecie ż jeśli to w środku sto i piec, kt óry bardz o szybk o ogrzew a cyrkulacj ę, poniewa ż g órzysty okna otwor y i bardz o ciep ło bardzo szybk o si ę rozgrzew a jeszcze inny przykład by ły tak ie czas y kryzysu ekonom icznego, kiedy by ło w tyc h blokac h bardzo z imno t o pamiętam, że łatwiej lepiej by ło zamieszkać ta m na działce biu ście, bo mo żna by ło zapalić jes t bardz o ciep ło ni ż blo g dziennik dzia łek kaloryfe r czy tak a ju ż ta je śli, bo jak idea jes t tak a, że można z łożyć ofertę złożyć bardz o kr ótkim czasie i przenos i się ze zwierz ętami na og ół za g łowę byli koczown ikami, poniewa ż na gleb ie, gdz ie bardz o nie dało si ę uprawia ć roln ictwa hodowane zwierzęta t e zwierzęta musia ły mieć swoj e pożywienie 5 rodzajów wielkich zwierz ąt w g łowie hodowal i łatwo o d zawsz e s ą krow y kon ie wielb łądy owce koz y ka żdy z tyc h zwierz ąt mia ło jakąś funkcję, że ta ekonom ia była ta gospodarka by ła taka komplementarne n ic nie uprawiano, bo się nic n ie sprawia że, przenosząc si ę ta m, gdz ie rosną trawy i t e zwierzęta ka żdy z nich jest też inny cały, wi ęc trzeb a tak dostosowa ć w zwi ązku z por ą rok u z jakością traw s ą trawy, które n ie woln e zwierz ętom dawa ć, bo się zatrujem y przykład z ca łą kocio ł n ic polega ła na obserwacj i przyrod y ro ślinności zwierz ąt i się przenosi ło tam, gdzie centra dl a zwierząt cz y tera z r ównież s ą koczown icy koczownicy jeszcz e mogą liczyć ju ż tak najbardz iej pote m by ł cza s okre s komunistyczny la t dwudziestych dziewi ęćdziesiąte, k iedy tę gospodark ę sprowadzon a staran o si ę zmieni ć na rzecz kolektywizacji t e wszystk ie zwierzęta, który by ł w łasnością g łów żona tak ie, by Głuchołazy ko łchozy zwa śnionych Beli i ta m by ły wszystkie zwierz ęta by ły państwowe i budowana w łaśnie nie w łasne na m do na własność można było mie ć tam jak ąś stabilność ma ma łą ilość, al e wszystk ie zwierzęta sta ły si ę pa ństwowe i wi ększość teg o teg o c o produkowały, czyli t e zwierzęta mo żliwej większej du ża cz ęść by ła było eksportowan a do związku Radzieckiego na te n przyk ład, a tera z po upadk u komun izmu ludz ie zostały zwierz ęta swoj ą w łasność i zaczęły to stad o, poniewa ż jest w łasności zaci ęte lep iej hodowa ć te stad a mongolsk ie tak si ę rozrosły z drugiej stron y nie ma tak iej infrastruktury, żeby eksportować mięsa do r óżnych kraj ów, wi ęc mam y za du żo zwierząt w te j chw ili za mało są pastw iska, bo ziemia jest tylko tyl e ile jes t jak zwierz ęta rosną, a to n ie s ą w stan ie tak wy żywić jeszcze jes t dużej proble m jest proble m w sum ie troch ę ekologicznego t o jes t ogran iczone zasob y prawd a ta k jak pan sze f rady Warszawy to w og óle pani m ieszka w u łan Bator t o w blok u w mieszkaniu to odczuwa pan i jaki ś rodza j zamkni ęcia takiego ograniczenia w związku z tym, że pani ma te ż doświadczenia m ieszkania w jurc ie i przestrzeni wi ęzienia pani takie, jak ie wrażenie, że męczy si ę pan i w zamknięciu mieszkaniu w mieście dz ieje si ę urodzi łam wmie ście moj e pokolenie, kt óre się urodziła w u łan Bator się wychowa ła to bardz o się r óżnimy tego tyc h pasterz y, kt órzy zawsz e hodowal i zwierz ęta w łaśnie koczowal i jak bywa ło u dziadków ta m też mieszka ł w biuście po wynika z mieszka ń bloku te ż każdy lat a jeździłem do dodatk ów i jakieś mieszka łam chodz ą n ie brakowało i jakoś postu jakoś si ę zawsz e dostosowuje zdarzyło się pani, że w Polsce kto ś znajomy powiedział jedz iemy na b iwak pod namioty pani to działo w s łup na ni ą tak zawsz e te n kontak t z przyrodą jest i jest potrzebn e rzeczy ja te ż jeśli tęsknię t ęsknię za lud źmi z rodz icami za bliskimi, ale jes t taka tak ie powiedzenie siódmego tes t chyb a z jaki ś p iosenki w obcy m kraj u dusimy się wi ęcej bym g o jes t takim m iejscem, gdzie si ę Przyjezierze też ju ż czuje na lotn isku ten zapac h zupełnie wielkiego step u i przestrzeni i jes t z tyc h bl isko, al e bl iskie i potrzebn e jak nie wierz ę w dom u za 2 lata t o ju ż zaczyna m wyścig czy nie nie chc ę si ę tak, b y przestrzenny m tylk o brakuj e tej t ęskni w tych real iach mongolsk ich, al e ogólnie to nie tylko t e palce r ównież góry są takie s ą g óry wysokie Ałtaj jes t jest wielk ą pi ękną Górnik pol ityki z pasma 2, ale najbardz iej lubi ą lubię wschodni ą gol i tak i tak a prowincja ktoś wzywa do arma t, czyl i tak wschodnie g o ja i ta m jes t tak p łasko i late m na ogół jes t tak zaro śnięte zieloną trawą, że taki wida ć tylk o z ielone całe z iemie i tylko niebo niebieski to jes t po prost u krajobraz, kt órego bardzo lubi ę i w bardz o state k czasami w iduje się sa m obrazk i z Doliny Serengeti w wielkie to jest coś tak iego testy prze z miejsce, gdz ie lubi ę natom iast turyści uwielbiają wasz e g óry na północy jest pi ękne jez ioro bardz o bardzo też w ty m z góry specyficzne mongolsk ie na po łudnie jest pi ękne Gobi, które też ma bardz o zły uro k, a psycholog a jes t w ielka jes t, b y pierwsza wi ększa o d polskich al e, al e wszyscy go nie chc e jednak n ie wszysc y prawie 70 % go w te j chwili m ieszka w m iastach g łównie jednym i z nich z Leeds niesamowita zm iana społeczna prawd a przen iesienie si ę tak w ielkiej ilo ści ludzi z trybu koci ąt niczego do m iasta jak i mentalnością hoteli n o t o właśnie chciałem panią zapytać zastanawia si ę jak t o jes t zwolnienie, al e związek radz iecki kładł nac isk na t o, żeby stare wierzenia spraw y zwi ązane z religi ą, a odsun ąć gdzie ś na drug i plan bardz o w ielu społecznościach n iestety wiązało się z ty m, że obrz ędy cz y w og óle ca ła obudowa kwest ii religijnych znikn ęła jak to by ło w przypadk u spo łeczeństwa mongolskiego kurzem ta wersj a buddyzm u, która obowi ązuje w Mongolii no t o jes t bardz o wyjątkowa, al e te ż zwi ązek radziecki chyba z ty m walczy ł tak ie w, chc ąc wprowadzić nowy tak i komun istyczny światopogląd tak jak najbardz iej, bo zabron iona religi ę i nale żało si ę ideologi ę marksistowsk ą tak a którą, kt óry kto ś chcia ł zrobi ć karier ę t o musia ł si ę nauczy ć i byli te ż tac y, którzy jakoś w ierzyli te ż byl i w to zaanga żowani tak, b y tak ie czasy t e trzeba i oczywi ście te ż by ły represj e bardz o okrutn e zabijano przede wszystkim tyc h tyc h mnich ów duchownyc h tak ich najwy ższych l ite religijn ą i al e był otwart y tak i pokaz 1 głównie klasztor ów u łan Bator, gdzie byli mn isi odpraw iali rytua ły i tam t o by ło takie tak i o środek religijny reszte k jes t klasztoru by ło zburzone by ło zamknięte s łużyły do czeg o innego al e b y cała kultur a ang ielska jes t bardzo pragmatyczn e, a nasz e i n igdy p łytek nic ceniony a ż do akcj i za mongolski buddyzm polega ł g łównie na rytua łach byli ni żsi o świeceni, kt órzy tam pos iedli wiedzę teologiczn ą i tam miały dysput y na bardzo wysok im poziomie medytacj i te j nowej, al e dl a zwykłego w iernego oczek iwano, żeby po prost u dochował odpow iednich rytua łów i żył właściwie wyn ik krzywdzi n ie zbija i t d . wi ęc by ło w jak i sposób można by ło t o te ż dale j kontynuować ka żdemu g łównie swoje j rodzinie przodkach mia ł jakiego ś mn icha, a jeszcz e wcześniej jakiegoś szaman a i każdym no b o w tyc h klasztorów by ło w 700 sprzed rewolucj i i du żej cz ęści spo łeczeństwa była zaanga żowana w duch u byl i duchowni i mie ć PiS i um ie n p . by ł to babc ie, które właśnie te Gazy by ła ta mia ła brata, który by ł bardz o wysok o kiego wysok iej rangi mn ichem, kt órego rozstrzelan o, al e on podobn o wiedzia ł że, że teg o spotk a, wi ęc bardz o du że je j przekaza ł i te babc ie by ły czas y komunistyczne, ale on a odmawia ła codz iennie codz iennie modlitwy miała do mus u cz y, którą ka żda rodzina czy też sutr a sutra to s ą tak ie święte ksi ęgi buddyjsk ie kt óre, które z posiadanie w domu sama sob ą sob ie mia ło mo c więc, wi ęc to mo żna było przechowywa ć w rodz inach, wi ęc mnisi byl i c o prawda nie byl i w jak iej większość tyc h jaki ś znajdz ie najwy ższych RAŚ m isia m isiowi byl i rozstrzel iwani alb o stawal i więzienie po 10 lat cz y potem by ła też kar a, że ich wysy łana gdzie ś ta m by ć hodowal i zwierz ęta Państwowej np. ale każdy wiedzia ł, że ktoś gdzie ś jest taki mn ich, który kiedy ś by ł mn ichem i zawsz e jak g łównie choroba cz y jakieś nieszcz ęście się chodziło te ż w n ich f ilialnych formalnie nie był n iczym, ale si ę przyjmowa ł ludz i jak j a n p . by łem chorow itym dzieckiem chorowa ła to też mn ie woz ili tutaj też manat y do mn icha i kon iec końców co ś w tej kt óryś z nich wyleciał, al e też d o do szpitala, gdzie s ilny t o gdz ie leczon o osob y europejskim, więc to zawsz e jakby n ie by ło tak że w og óle, że cz łonkowie partii tak ie rzeczy ścigali nie woln o tak dalej, ale też p łot tak i te ż przymykanie na oko, bo to jes t tradycja co ś c o zawsz e zawsze było si ódmego cz y pani do Polski zobaczy ła, że pełno kościołów jes t wszędzie tak t o jest w ogóle coś c o c o mn ie najbardz iej w łaśnie uderzyło, poniewa ż przychodz ą studiowa ć technolog ie studiował u s iebie biografie wi ęc, b y obserwacj e ludzi innych zwyczaj ów by ło, jakb y ty m si ę interesowała t o wy łamuje to mia ła w sobie, al e właśnie przyjechałam jakie ś przez ro k dzia ła w Łodzi w pustyn i j ęzyka polskiego i ta c o mnie w łaśnie najbardz iej te k poruszyła ta widział na ulicy nagle w niedzielę dla mnie t o by ło tak że chodziłam z ulicy nagle pojawiają si ę tłumy ludz i dzi ś idą ja po prostu chodziłam i pyta m, gdzie c i ludz ie idą do kościoła czy te ż kościół no to jes t dla wyt łumaczyli mi cz y można ta m wchodzić n ie jeste ś katoliczka zechce to mo że trzeb a te ż wp łacić pieni ądze na jeg o odważyłam si ę tam posz ła by ła tak zafascynowany ca ły ten rytuał t o wszystk o n ic n ie rozumia łam, ale siedzia łam cały si ę gapi łem si ę na ludzi i c szczegóły spanikowany, bo coś trzeb a by ło robić sk ład podać zna k pokoj u i chodziłam i ogl ądała wszystkie ko ścioły i fajn ie si ę czu łem w tych będący to by ło coś c o najbardz iej mn ie mnie w łaśnie zaskoczyło t o cz y zaciekawiło, a będzie t o rzecz powiedział, że si ę, że w przypadk u spo łeczeństwa mongolsk iego czym te wersy, gdyż mo że te ż bardzo praktyczn e ta k ta k jak rozum iem z różnego powod u jak historia się zm ienia t o chodzi o t o, żeby chodzi o t o, żeby do spr óbować dostosowa ć cz y co ś co dokładnie oznacz a, że praktyczn e oznacza n o jak był komunist ą to wszysc y wiedzieli, że jest, ale n o dalej mamy są te ż rel igie i może z e sob ą tak my ślę że, bo tak w ie pani zaczął pyta m w Polsce t o ktoś by ł w part ii na to nie mógł p ójść do kościoła wszyscy m ówili o n im jes t wprawdzie nie mo że czyta m m ilicjant cz y ktoś nie mógł p ójść do ko ści by ły 2 odrębne sfery szacunek t o na Zachodzie t o jes t bardz o teolog ia wiara jes t bardz o związany właśnie z e zrozum ieniem jak im, jak imi zasadam i mogą je n ie tylko Angoli prze z ca ła Azja Chiny te ż to ta k jak mnie nauczyli si ę, mówi że sam i, a t o trakcj a jes t, o ile w Europie nowy zjaz d adopcj ę, bo jakiś spos ób si ę w różne sposob y na jaki ś spos ób w iedza teolog ia jest ważny człon mus i się z tym te ż mie ć ta m nac iski skład dzienny koszt t o atrakcj e Więcek odpow iednie z łożysz rytuały odpow iednia s łuchasz mnicha na t o te ż b ędzie zbaw iony, a widziała pan i t e cmentarz e w Europie w Warszawie w Polsce te ż, skąd pan wiedzia ł, bo to jes t te ż kolejny by ł mój punk t zaskoczen ia, poniewa ż Mongolii cmentarz e s ą m iejscem mini czystym i i nawet taks ówkarz nie nie zawsz e może podwieźć cz łowieka, bo uważa si ę tam chodz ą złe duchy, kt óre się n ie na narodziły n ie ring panowa ły, wi ęc złe duchy tam chodzą mo żna si ę nabyć chorob y nieszcz ęściem umrzeć, wi ęc si ę chowa si ę i potem ciało n ie jes t n ikomu potrzebne, al e nie ruszy i tak si ę rynkami, al e żaden spos ób się jakb y, a na zna k, jak i zostawia chow a si ę te ż zreszt ą przysz ło o d zwi ązku Radzieckiego, bo kiedy ś staw iano po prostu podn óża góry przyk ład i tak n o tak, że chodzi o to, że to jes t tylk o ciało zjeżdżało, który n ie jest potrzebn y nic si ę po życzę pote m by ł w ramac h modern izacji cyw ilizowanie Mongołów zacz ęto budowa ć cmentarz e i też ta m stawiane znaki zacz ął grzeba ć w łaśnie z iemie i og ólnie jest t o jest m iejsce niczym z dn ia odwiedza si ę czasam i ta m c o jakiś ta m w sytuacj i, kiedy można podkreślić wkład jest dzie ń gd y, k iedy wszysc y tam cz y też z kalendarz a buddyjskiego klasztornego, że trzeba odwiedzi ć mniej, bo zmar ły chce pomocy i t d . ale s ą bardzo bardz o szczegółowe przypadk i na og łoszenia odw iedza cmentar z i tutaj przyjecha ł w pa ździerniku i pote m był 1 listopada wszyscy zacz ęli chodzi ć na cmentarz e i ja też n ie chcia łam chcia łam si ę naby ć, al e ciekawo ści etnografa i posz łam tam by łem tak zaskoczona tym si ę w ogóle dla mn ie było tak t o n iesamowite jak mo żna cmentar z wygląda inaczej bardzo t o jest to jes t pi ękne miejsce, że czu łem się w łaśnie spokojn ie bo, bo od raz u cmentarz si ę kojarzy z e strachem, że lepiej ta m n ie potr ącić odważyłam si ę podeszło mi stwierdzi łem, że nic si ę n ie dzieje, że w og óle tyle pięknych kwiatów i że w ogóle, kiedy jes t pi ękne i by łam zachwycon a i IT było tak ich w łaśnie kolejny szok kulturow y jak mo żna podchodzi ć do cmentarz a pani w og óle wierz ącą osob ą religijną tak, że jak on i byli i jeste m właśnie etnologi ę i musiałam nauczy ć różnych r óżnych uk ładów z teor ii rel igii antropolog ii rel igii wi ęc dosz łam do wn iosku, że religia t o jes t skompl ikowana sprawa i trudn o mi si ę tak utożsamić c i, że na pewn o n ie uważam, że rel igia jest 1 z ważnych aspektów kultury im tak naprawd ę kultur y definiuje t o rel igie buddyz m jest jes t wielką religię w r óżnych krajac h, al e w każdym kraj u azjatyckim ma taką form ę, jaką def iniuje kultur a, a emocjonaln ie jak pani widzi s iebie to pan i bliżej jest teg o co pan i m ówiła ortodoksji cz y pani bliżej z teg o, że warto ść po środku i przyw ilejem, b y moim czy to c o b y sob ie cenię to jest właśnie t o, że można zobaczy ć r óżne rzeczywisto ści np. buddyzm ie jest 108 rzeczywistości nie ma 1 tylko taki znacz y t o jak t o jak to wytłumaczyć to znacz y, że te n nasz świat jes t tak i skomplikowany dl a mn ie te dla mn ie logika jes t, b y wschodnia log ika, w kt órej si ę wychowa łam n ie wyklucz a prawdy nieprawdy cz y niema takiego tak iej kategor ii prawd y absolutne j, że prawda jest wtedy, k iedy jes t prawd a n ieprawda jednocześnie ten tak i chiński zna k inny i czyli jes t by ć jednocześnie jest te ż niebyt, wi ęc coś może by ć prawdz iwy jednocze śnie prawdz iwy, wi ęc konsekwencj ą tak iego myślenia log icznego prawdzie jest t o, że człowiek n ie mus i tak właśnie się deklarować ta k jak pa n mówi pani nale ży do Arte dr Arte frakcji, jakby fajnie si ę czuje widząc, że tu jes t tak t o jes t inaczej dla mnie jes t si ę sprawdz a dz iewice r óżne perspektywy, a czy t o się ko ńczy tym, że przed pani patrzy w Polsce na ludz i jak si ę zachowują i że oni s ą n p . bardz o zasadn iczy pewnyc h kwest iach, a my śli pan i sob ie, gdyby ci sami ludzie mieszkali mogą oni wychowal i się mogą to n ie byl iby tak zasadniczy n p . tak my ślę, że żyjemy bardz o różnych kategor iach sektorowych i jakby c o to czy m jes t kultura t o jes t to przed e wszystkim kultur a daj e cz łowiekowi kategorię my ślenie jak my śleć o byc ie Bogu świecie drugim cz łowieku jak my ślisz o czas ie przestrzeni n ic te ż r óżne kategorie, kt óre si ę dostaje potrze b niż świadomie w czas ie socjalizacji i test y jest ni ż nieuświadomione, ale te ż bardz o mocn e s iedzi w ludz iach i mo że te ż zauważyć cz y pani mo że dosta ła z poprzedn ich pokoleń tak ą świadomość, że ju ż pan i pan i przodkowie kiedyś ta m dawno dawn o tem u byli w Polsce, ponieważ jest n ie powie jakiś kredy t na kwest ie na, ale do t o si ę wydarzyło była kiedy ś tak by ło jednak t o te ż pytan ie dotycz ące społeczeństwa mongolsk ie, że przecież by ł tak i cza s, że t o była cz ęść olbrzym iego imperium prawda, które nale żało się tak, al e to były imperia jak nikt na t o nie ma tera z jakiegoś tak iego poczucia nie chce chodzi ć frustracj a tak iego poczucia troch ę żalu, że kiedy ś byli śmy takim imperium na połowę Azji, a tera z jeste śmy tak im ma łym kraje m nie ma takich czy s ą tak ie r óżne różne pomys ły zmagal i, żeby w łaśnie budować to żsamość Mongołów na podstawie, że jeste śmy przed kam i, czyl i Ghana twórcy najwi ększego impuls imperium światowego i dalej t o mamy mam y w sob ie moc m ądrość te j m iary na al e b y nacjonalizm czyta m dum a narodowa jest czym ś innym czym innym jes t szow inizm mi niestety nacjonal izm etyk i też mo że doprowadzi ć do Danii fajny ich zjawisk, a w idzi pan i t o w Polsce taki nacjonal izm właśnie myśli moje j h istorii jest jes t taka, że ja przyjecha łam z Mongolii jako ktoś, którym bardz o cen i tradycj ę kt óry, który przyjechał z kraj u, gdz ie właśnie dop iero by ło t o odrodzen ie narodow e po czas ie komunistycznym, wi ęc m ówienie o g łębokości, gdyż mia ła szamanizm by ło czym ś bardzo warto ściowym coś c o mało n ie straciliśmy m ój tat a jako etnograf by ł 1 z takich powa żany hase ł, bo właśnie zna ł na tradycji mongolsk iej i tradycje dl a mn ie mia ło szalon ą warto ść i przyjecha łam tuta j w łaśnie, żeby i, żeby studiować się czym jes t tradycj a jak chroni ć tę tradycję jak zachowa ć te ż to żsamość i zobacz ą w łaśnie ten ko ściół olbrzym i olbrzym im mi wp ływami spo łecznymi z w ielkimi ko ściołami i bardz o bardzo szanował w łaśnie tych wierz ących ludzi jak o n ie potraf ili w czas ie komun izmu uchowa to wszystko bierze, że mo żna było chodzi ć do ko ścioła, al e bardz o nie imponowa ł fascynowa ł te n komprom is styk i spo łecznej b o o ile najp ierw dl a przybysza z zewnątrz od raz u się rzuc a w ocz y tak katolicko ści Polski kt óre, którą bardzo ceniłam mi bardzo t o by ło mia ła wielk ą wartość nagle jes t po pewnym czas ie zobaczy łam, że n ie wszysc y s ą wierz ący i że że nawet sam niewierz ący te n przyk ład dz ieci, b y były ochrzczeni i to rozumiana jak o szacune k do tradycj i i dl a mn ie po pewnym czas ie zacz ął mie ć warto ść t o te n komprom is, że Polska, kt óra jes t bardz o podzielonym kraje m bardz o r óżnym zobaczą pan u, że Polska wschodnia izba zupełnie inne ni ż Polska zachodnia mimo wszystk o, b y te n kompromis, wi ęc ten komprom is potem uważam, że ten niesamowity był ten okr ągły st ół, że potraf ili dogadać właśnie t e ca łe Solidarności ta cała wierz ąca Polska potrafi ła si ę dogadać właśnie z tą niewierz ącym bardz iej prozachodni ą, ale w łaśnie w ostatnich latach zrobi ło si ę tak nieprzyjemnej, że właśnie po prost u b ędąc tutaj czuje, że te n komprom is znikn ął ja będąc obca maj ąc obc y wygl ąd bardz o często jestem uto żsamiana t o t o t o nie katolick ą także, że mus i pan i co ś przykreg o co czas się zdarz a co ś przykrego, ale już się nauczy łam się ty m n ie przejmowa ć i jakiś sposób b ędą jak o obc a w Polsce potrzebuj e bardz iej tak iego ideologii w łaśnie lew icowej, że jestem obc a jak o obc e przyjecha ła tuta j się wprowadziła chc e próbuje si ę odnaleźć tuta j w Polsce, a z drugiej strony te ż bardzo ceni łam te n ten ten i tę tradycj ę i te n nacjonal izm, który jednak tera z widz ę, że idzie z kierunku i jest mi jest mi przykro, że te n kompromis znikną to jest co ś co najmniej to było bardz o ważne dl a Polski bardz o fajn ie si ę czu łam w łaśnie 10 lat tem u i bardzo d ługo długo trwa ła moja walk a o uzyskan ie pobyt u w Polsce bardzo t o by ło polskie bardzo trudny m kraje m żeby, żeby odnale źć si ę tuta j obcokrajowcowi z e względów formalnyc h i walczyłem o t o, bo zawsze uwa żam zawsz e znanyc h chc e mieszka ć w Polsce, ale sk ąd u pan i taka determinacja, kiedy widzi pan i, że urzędnicy mówiono nie mnie wyn ik pan i przyjdzie za miesi ąc albo 0 tnie, gdyby t o by ło sprowadzały si ę do takiego poziomu miesiąc rok tem u tam się do te j pory si ę t o bardz o ciężkie walki to, sk ąd po pan i tak a determ inacja, by jedna k tuta j na teraz wędruje bez różnicy w Czechach wtedy w łaśnie Polska była inna właśnie chcia łam też lekarz upart a b o n o bo sk ładano mi propozycję korupcyjną powiedzia ła mnie im si ę anulowa ły pobyt y, ale proponowa ło, żeby się zgłosić jest to bardzo ważne wrac a pan i, m ówi że sk ładano propozycje rozwiązań zdarzenie t o jes t takie pozytywn e państwa nie wyobraża, jaki t o jest wa żne, że teraz ludzie nas słuchają my ślę sob ie proszę kobieta z Mongolii przyjechała by ła w takiej sytuacj i, gdzie nie dzia ła nie powiedziałem do nich n ie należy, ale okazuj e si ę, że jak wyszłam to się w duch u u świadomiłem, że anulowa ły mi się 15 lat pobyt u, kt óre si ę walczy ło każdego roku też bardzo skompl ikowane procedury zaproponowan o mi, żeby si ę zg łosiła do Trybunału w Strasburgu, żeby opisa ć gazetac h i powiedzia łam, że n ie, bo mia ła momen t mia łam ciężkim ciągle jej dop ływy ko ńczyły się w izy grozi ły mi deportacj ę między czasie robi łem doktora t nie widziałam cz y zdążę napisa ć te n doktorat nie w idziane b ędą za rok w Polsce czy nie, więc wszystk o by ło bardz o trudn y, al e walczy łam i ledw o wywalczy łam to mam wra żenie, że Polska się zmieni ł Arka w historię grupa naprawd ę n iesamowite jest niewiarygodna osobac h publicznych instytuty, ale c o my ślą, że tezę no tak, ale c o c o co tak iego się zm ienia wg pan i pani ma c iekawy c iekaw dar spojrzen ia na t o trochę z zewn ątrz z drugiej stron y pan i jako etnograf te ż patrz y na spo łeczeństwo na kulturę co tak iego się wydarzyć chodzi o to, że pan i widzi cz ęsto wok ół s iebie osob y, które n ie wiem czy z nienawi ścią wobec owc y w wyrażają cz y pan i widzi w mediach te n co ś tak iego czy gdzie gdzie jest to co ś c o pan i okre śliła jak o zmiana tak a właśnie 10 lat temu to wyglądało inaczej, gdzie wi ęc, że w łaśnie t o takim tradycj a nacjonalizm to wszystk o w dobry m dobry m sens ie zosta ła wykorzystan a politycznie n ie w celach politycznych, szukając prz y ty m jakiej ś opozycj i Polska się podzieliło nowe j innej tak i ma m wrażenie, że t e warto ści, które dl a mn ie było bardz o wa żne w łaśnie katolicko ści tradycję ona zosta ła wykorzystan a w celac h politycznych interes nie jest w stanie si ę też mie ć tak ą ideologię ani, jakby lew icowej ideologii też niezbyt n ie pasuj e, bo uwa żam, że tradycje jes t ju ż bardzo wa żnym, al e właśnie nacjonalizmu si ę zmienia szowinizm to si ę robi bardz o n ieprzyjemnie i o ile kiedyś 10 lat temu patrzon o na obco ść z ciekawo ścią tam m iejsce w autobusie czy gdzieś tam si ę idzie t o się co ś wytyka, że alb o si ę mówi wraca do swojeg o kraj u naczynie kiedy ś właśnie by ła tylk o ciekawość, sk ąd pan i jes t w ogóle, gdz ie jest Golec z kraj u i j e najpierw mo że by ła tak a obco ść niechęć, al e zawsz e by ła ciekawo ść ostatn ie lat a zmieniły si ę t o na zdanie wie c o t o rob isz wracaj swojeg o kraju i t o jes t w łaśnie dosyć zasadnicza zmiana, kt óra zaszła w Polsce to smutn e c o pan i mówi n ie jes t tak tragicznie da si ę z ty m żyć mam 2 synów i jako ś udaj e mi się wychowa ć na tyle, żeby n ie n ie zwracal i na to uwag ę że, że poprze z wygl ąd poprzez obco ść cz ęsto si ę obryw a w szkole i te dan e, ale mo że zawsze jakoś poradzi ć t łumaczy mo że zawsz e porozmawia ć, wi ęc staw iam na NATO, że mo żna t o wyja śnić mówi pani coś tak iego, że w pewny m momencie zauważyła pan i jak bardz o c o Polska jes t tak im krajem n ie jednoznacznym powiedzia ła pani, że naprawd ę bardz o r óżni zachodn ia Polska od wschodn iej Polski pan ma pan i namy śli krajobra z czy mentalno ść mentalność mentalno ść tak myślę, że na Zachodzie ludz ie s ą bardziej indywidualnie i indywidualistami, a wsch ód bardz iej przypom ina przyk ład mój z Skorży ludz ie s ą bardz iej bardz iej s ą czek i i szybc iej si ę dogaduj e z ludźmi z e Wschodu naprawd ę tak bardzo c iekawe czy zdjęć to nie tylko moje zdanie schod y Mongołowie mieszkańcy te j w Polsce, bo w Polsce mieszka w Warszawie m ieszka du żo lekarzem górskich, kt órzy przyjechal i w łaśnie w latac h dziewi ęćdziesiątych i tutaj się szydz ili, że maj ą dz ieci, którzy t o te ż wychowal i dorastali i wiele raz y słyszałam jak w łaśnie w g łowie m ówię na m lepiej i lep iej się dogadujem y -li z ludźmi po drugie, 1 gdzieś w tamtych stro n wschodn ich be z zachodnie Polacy s ą inni lep iej nie my ślenie dogadujemy no a teraz czek a bardzo nadz ieje, jak ie przyjecha łem tuta j do Polski po raz pierwszy na t ę widzia łam Europy, kt óre pami ętam w łaśnie z gal i mediów z ksi ążek zawsz e chciałem przyjecha ć zobaczyłam przyjechała n a tak wygl ąda Polska potem za jaki ś parę la t pojecha łam do Szwecji i stwierdzi łam, że nie ma żadnej r óżnicy między Szwecja wojsk o, że by ła na tyl e odległa kulturowo, że nie n ie w ogóle nie widzia łem r óżnicy mi ędzy Szwecją, a by łem też zdan ie stwierdziłam, że rada Europy wsz ędzie tak a sam a, a potem, jakby im dłużej mieszkałem w tym co zacz ął widzieć, że jest duże r óżnice między polskim w łaśnie innymi krajam i europejsk imi, a pote m już zobaczyłam, że samo Polska jes t bardz o różnie, wi ęc wszystko jes t bardz o Barca jeste m z tak iej perspektyw y bardz o dalekiej, że si ę patrz y nie dl a na s Europa dla Azjatów jest prac a bardz o daleka, k iedy pani spotyk a innych ludz i z Azji, ale n ie z goli gdzieś, w jak ich krajów nawet w te j cz ęści, a z nim Polska z e stan u pan i spotka odczuw a pani jaki ś taki rodza j pokrewie ństwa czy my ślę, że tak, że to pokryl i poleg a na ty m, że można wi ęc, b y przewidzieć zachowan ie tej osob y prawn e, jakb y to rozum iem jako oczywistość dotycz y języka może by ć tak duża część z Azji centralne j j ęzykiem rosyjskim czyteln ikiem, a w ty m sens ie tak, al e też my ślałam o Chińczykach Wietnamczyka w og óle Azja prezydent miasta dzień cz y Azja jest bardz o bardzo zr óżnicowanej w ładzą podchodz i ktoś z Wietnamu i zaczyn a po wietnamsku pani miesięcznie na c o tuta j nie ma porozumienia, al e my śmy zaczęli m ówić po angielsku czy w Mińsku to t o odczuwa m jako ś blisko ść w tyc h takim kategori ę wsp ólną dl a dla Azjatów przyk ład jes t jes t w łaśnie bra k tak iej koncepcj i indywidualizmu, wokół kt órego kszta łtowała si ę ca ła Europa, cho ć ca ły świat zachodn i takie poj ęcia autonomii jednostk i godność prywatno ść jeśli tak si ę zg łębić t e filozoficznej h istorii idei to jes t bardz o osobl iwe dl a Europy i i t o ukszta łtowało t e poj ęcia, które dl a mn ie Zachodem, a na Wschodzie t o jednostka ma zupełnie sk łada si ę z pan i innych koncepcj i na ogół si ę nazw a kolektyw izm mem, ale tak ie pojęcia, gdzie si ę wrzuc a tam wszystk o, a t o to jakb y za każdym raze m ten kolektyw izm wygląda inaczej t o niekoniecznie musi być nasz a rodzina, ale też mo że by ć jakiś, ale 13 sąsiedztwo inaczej też traktuję te ż tak ich jak unieważniła ta k n p . do nas przyjaźnie szkoln e s ą bardz o bardzo istotne te ż niższe tak duży przyje żdża na ca łe życie obchodz i si ę do tej pory ju ż Mieszko go cz y na stale jeszcz e m ieszkam w Polsce ponad 20 lat, al e przyjeżdżam tam cały czas jes t zawsz e stara m spotkać się ze znajomymi z e szko ły, al e w łaśnie na Facebooku ma m wszystkich znajomych i bardz o często dostaj e wiadomo ść, że zmar ł ojc iec, z czym matk a mojej kole żanki, kt órą pami ętam jak mia łam 15 lat 13 lat jes t obowi ązek sk ładanie pieni ędzy pomocy, kiedy kto ś gdzieś rodzi z um iarem nic Facebook jes t niesamowity, bo w łaśnie jakiś spos ób łączy tak praktyczn ie podaje się konta chcia ł wys łać pieni ądze, ale w takim raz ie on jes t bardz iej taki wsp ólnotowy kolektywu znaczn y col i kolektywizm, by kawę, a ja ciągle my ślę, że on jes t bardzo zachodniej taki indywidualny kto ś np. coś rob i w domu o d razu chce się pochwali ć t o on coś kradn ie jedzen ie alb o kot a w dom u zawsze szesnast y, a spania niżej obserwuj e właśnie Facebook i uważam, że bardz o wida ć różnice kulturow e na Facebooku jak si ę stawia co się stawia to chcem y si ę chwal imy w Polsce pewn ie by chcemy się czym ś pochwalić zaznaczy ć to ten n ie widzia ła i w pole pole mo im zdan iem chce pokaza ć swoj e swoją to żsamość swoje my śli kim jest musisz się z jak im zaczęli się zdeklarowa ć, że si ę zgadzam z ty m alb o n ie w pol ityce czytam no musi powiedzie ć swoje zdan ie wobe c zdanie jes t że, a ta m np. mongolskiej Facebook ma ich zdan iem nie ma tam prywatności n ic stawia si ę, ale nie o t o, żeby si ę chwalić chwalić cz y te ż, al e dzieli si ę, jakb y życie i co w praktyc e oznacza cz y czy gd y to oznacz a, że n p . w ustawie zdjęcie szkody jes t mongolskie nowy rok t o jes t na ogół ca łe rodz iny przychodzi 1 dnia 30 osób jest wsp ólny st ół wszysc y ściśnięci siedzimy w łaśnie Justa, do której pa n pyta ł to w łaśnie ma t o do s iebie, że on 1 takim okrągłym pom ieszczeniem, al e tam, poniewa ż nie ma te j koncepcj i prywatno ści właściwie ka żdy siedzi 1 na drug im i można już c iesz si ę zmieścić bardz o du żo os ób i Teresy, b y nawe t d ługo mieszkaj ą wygląda o n Bator mieszkaniu te j tak na nowy ro k wszyscy przychodz ą wszyscy s iedzi cała rodz ina i jak jest jak i święta t o wszyscy stawiają c o jedz ą c a c o robi ą i w og óle dz ieci te ż, wstawiając cały czas n ie wydziela si ę z mo im życiem pow iem pan i, że mam g o jeszcz e 100  000 pytanie o r óżne rzeczy, ale czas skończyć naszą rozmow ę i pewnie s łuchaczom s łuchaczką warto by obiecać, że jeszcze, bo by śmy się, kiedy spotka porozmaw ia pan pan i obserwacji s ą bardzo c iekawe bardz o interesuj ące pani o nim Geralt tang a by ła naszy m go ściem bardzo dziękuję bardzo dzi ękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - PAWEŁ SULIK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!