REKLAMA

Filozofia w Ogrodzie: Śmierć - vol. 1

TOK Powszechny
Data emisji:
2019-11-14 19:00
Audycja:
TOK Powszechny
Prowadzący:
Czas trwania:
01h 34:31 min.
Udostępnij:

W jesienno-zimowej odsłonie "Filozofii w Ogrodzie" zmierzymy się z tematyką śmierci. Postaramy się zdjąć z niej odium kulturowego tabu. Porozmawiamy o niej i o wszystkim co się z nią wiąże – o lęku przed własną śmiercią, o rozpaczy z powodu śmierci bliskich – w otwarty, pozbawiony uprzedzeń sposób. Zaprosimy lekarzy, biologów, psychoterapeutów, teologów, duchownych różnych wyznań, filozofów i socjologów, żeby naświetlić zagadnienie śmierci z maksymalnie wielu punktów widzenia. Zapraszamy do udziału wszystkich, bez wyjątku. Bo przecież wszyscy, bez wyjątku, umrzemy. Rozwiń »

W latach 50. XX wieku amerykański antropolog Geoffrey Gorer opublikował słynny esej "The Pornography of Death". Postawił w nim tezę, że śmierć jest we współczesnej zachodniej kulturze tym, czym był seks w epoce wiktoriańskiej – wielkim tabu. Nie rozmawia się o niej, unika, odczuwa przed nią paniczny lęk. Jednym z przejawów tego procesu jest medykalizacja - ludzie umierają najczęściej w szpitalach, za parawanami, poddawani rozmaitym medycznym procedurom, nie zaś, jak bywało dawniej, w otoczeniu bliskich, we własnych łóżkach i domach.
Od publikacji tego tekstu minęło sporo ponad pół wieku, ale wydaje się, że jest wciąż aktualny. Śmierć - ale także starość czy słabość - to jedno z najbardziej zrepresjonowanych we współczesnym świecie zjawisk. Oczywiście, fascynujemy się nią i oglądamy ją nieustannie na ekranach telewizorów czy komputerów, ale zarazem wydaje się, że jesteśmy wobec niej kompletnie bezbronni. I że za wszelką cenę staramy się nie pamiętać, że dotyczy ona także nas i naszych bliskich. Reklamy, przemysł kosmetyczny, medycyna estetyczna, nowe technologie – to tylko wybrane obszary współczesnej kultury, które starają się wzbudzać w nas przekonania, że śmierć nas albo nie dotyczy, albo jest tylko przygodną niedyspozycją, którą już wkrótce uda się wyeliminować. Ma to ogromne konsekwencje dla naszego życia. Dla sposobu w jaki podchodzimy zarówno do siebie, jak i do innych. Konsekwencje w przeważającej mierze negatywne.

Prowadzenie:
Tomasz Stawiszyński - filozof, eseista, związany z Radiem TOK FM i Kwartalnikiem Przekrój
dr Paweł Boguszewski - neurofizjolog z Instytutu Nenckiego PAN.

Spotkania odbywają się w ramach projektu "Stół Powszechny - miejsce spotkań twórczych". Projekt współfinansuje m.st. Warszawa. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wsp ólnie z dr. Pawłem Boguszewskim neurof izjologii Instytutu Nenckiego, o d którego chyb a oczywiście n ie trzeb a przedstawiać specjaln ie pomyśleliśmy dzi ś b ędzie tak ie spotkan ie poniek ąd zapoznawcz y, podczas kt órego te ż wyłożymy, dlaczeg o chcieli śmy akura t tak ie has ło uczyni ć hasłem przewodn im teg o cykl u i powiemy troch ę o ty m c o każdy z własnej perspektyw y na tema t teg o przewodn iego has ła myślimy nad ty m przewodn im hasłem jes t Rozwiń » śmierć wszystk ie spotkan ia w ty m cykl u zimowym f ilozofii w ogrodz ie, kt óry potrwa mn iej wi ęcej prawdopodobn ie do luteg o jako ś do fer ii będą po święcone właśnie śmierci w r óżnych obszarac h i aspektac h, bo b ędziemy i prze z r óżne pryzmaty b ędziemy si ę temu zagadn ieniu, a mo że temu zdarzen iu, a może n ie zdarzen iu w łaśnie przygl ądać, więc b ędziemy z pewno ścią przyglądać się m u pod tak im k ątem czyst o biologiczn ą medyczny m medyczny m sens ie medycyny jak o nauki, kt óra interesuje si ę sfer ą b iologicznego istnienia człowieka no b ędziemy na pewn o tak że aspekcie cz y w pryzmac ie psycholog icznym si ę przyglądać tem u czy m jest śmierć w naszy m życiu, jakkolw iek paradoksaln ie t o brzmi i chodz i tu oczywi ście zar ówno nasz ą w łasną śmierć, kt óra najprawdopodobn iej na wszystkich spotkań jak tuta j jak tuta j s iedzimy, cho ć ja mam zawsz e w tak ich przypadkac h na uwadz e s łynną krytyk a indukcji sformu łowaną przez Davida Hume m a w my śl, której z fakt u, że wszyscy dot ąd umarl i n ie wynika koniecznie, że m y te ż tak że, jakby log icznie si ę do teg o do teg o zabrać to t o oczywi ście żart w ka żdym raz ie b ędziemy si ę tym zjaw iskiem cz y ty m zdarzen iem zajmowa ć właśnie tak że w perspektyw ie psychologicznej tak że w perspektyw ie rel igijnej, bo rel igii religia także interesuje si ę rzecz jasn a zjawiskiem śmierci s ą tac y my śliciele zar ówno dawn i, jak i wsp ółcześnie, którzy powiadaj ą, że be z śmierci religii, by n ie by ło, że śmierć jes t zaraze m punktem wyj ścia i pal iwem nap ędowym ka żdego ka żdego z ka żdej Religi ka żdego m itu ka żdej m itologii rel igijnej będziemy wreszc ie si ę przyglądali śmierci w aspekc ie f ilozoficznym b ędziemy się przygl ądać r óżnym koncepcjo m dotyczącym śmierci w f ilozofii to Platon opowiada, że właściwie ca ła f ilozofia jes t medytacj ą na d śmiercią i że nie ma w zasadz ie innego tematu cz y innego punkt u za interesowania refleksj i filozoficznej ni ż właśnie śmierć t o on a sto i w centrum refleksj i filozoficznej Albert kami p óźniej pow ie, że samob ójstwo jes t najważniejszym tematem n ie tyl e sama śmierć jako tak a na samob ójstwo, al e może o samob ójstwie te ż jako pewne j szczególnej odm ianie śmierci tuta j porozmaw iamy b ędziemy te ż rozmaw iali o śmierci tak im bardz o praktyczny m wymiarze to znacz y spotkamy się z osobam i, które pracuj ą z osobami umieraj ącymi, kt óre pracują z osobam i w żałobie tak że pla n mam y duży rozleg ły i ambitne my mam y nadzieję, że na m starczy nam, że przestrze ń, że zmieścimy tu ju ż Tomasz zaznaczył tematyk a, więc nie ma c o się na pap ierze tak tematyk a jes t ogólna jest dziś chcemy w ty m cykl u tak rozpocząć o d pewnyc h zjaw isk totaln ie podstawowyc h, więc mam nadzieję, że na m si ę ud a tak naprawdę rozpocząć o d prostyc h pyta ń nawet ewolucyjnyc h tak jednak, jeżeli m ówimy, że śmierć jes t nieod łącznym towarzysze m życia t o tak naprawd ę musimy się wznowić, skąd si ę t o zjawisko w ogóle wzięło w świecie o żywionych, dlaczeg o organ izmy żywe nie mog ą by ć wieczne co przeszkadz a być wiecznymi być mo że są takie organizmy, które s ą w ieczne b ądź ewentualn ie bądź co determ inuje t o jak d ługo dany organ izm na ty m łez padol e przebyw a i b ędziemy w łaśnie powol i naszy m zdaniem tak i w pi ętro abstrakcj i szl i w łaśnie w k ierunku na 2 najważniejsze t o oczywiście upartą mo że to ma by ć filozofia, ale t o nie znacz y, że b iologia z przemysłem niewa żne tak n o po drodze w łaśnie przechodzą prze z różne aspekty cz y aspekty w łaśnie indywidualnego przeżywania jak r ównież religii no i kończą w łaśnie na f ilozofii b ądź nawet f ilozofii religii, ale drug ą taką większą, a i t o jeszcze n ie jes t wszystko domkni ęte w sens ie żeśmy sobie zostaw ili furtkę otwartą, wi ęc dz isiejsze spotkanie b ędziemy troszeczk ę charakte r naszyc h ostatnich spotkań z poprzedn ich cykl ów t o co chcem y pa ństwu odda ć g łos, żebyśmy mogl i t u dz isiaj us łyszeć c o ewentualn ie przygotowa ć jak pokierowa ć pewnymi dyskusjami b ądź ewentualn ie pytan ia zada ć i tera z skoro już t o pytan ie zada ć chcemy to zmieni ć formu łę b o o ile można w 2 gadać dużo ju ż na gadali, al e w zeszłym sezonie w sumie nie dotyczy c o już nigdy n ie zagadujem y, ale c o jes t dziwne, ale stw ierdzisz, że mo że państwo mają t o rzecz, chociaż n ie patrzym y tonie w sporze o pomy śle pomyśleliśmy sobie, bo ra z awaryjnie byli śmy licznych 3 osoby za stołem to by łem ja akurat 2 panie robi ą ro żki pomyśli pomy ślmy sobie, że fajn ie b ędzie zaprasza ć tuta j osoby jakiego ś eksperta w łaśnie od konkretnego temat u typu w łaśnie ewolucja filozofia l igi jak o r óżne rel igie cz y w łaśnie aspekty c ierpienia b ądź właśnie prze żywania śmierci i tak ą osob ę przepytać wej ść w ni ą dyskusji wydawa ło nam się to b ędzie co ś co ś fajnego i wn iesie tak i ożywczy prąd w te n trop i tema t mam y całkiem spor ą list ę tyc h gości on a jest ca ły czas jes t w proces ie kszta łtowania się tajn a i tajna na razie tak my ślę, że już b ędziemy w stanie jako ś ostatni ą ostateczn ą wersję przedstawi ć za ta m 23 spotkania b ędziemy oczywi ście na bie żąco informowa ć na odpow iednim wyprzedzeniem, kt o si ę pojaw i tutaj, jak i tema t będzie będzie w obszarz e naszeg o za interesowania na pewn o dz isiaj tak jak Paweł powiedzia ł chcieliby śmy i w ogóle t o jest tak a pro śba, która oczywi ście jes t zawsz e na tych spotkan iach do pa ństwa k ierowana i zasadniczo nigdy n ie trzeb a je j powtarza ć specjaln ie, bo pewny m wspaniałym aspekte m tyc h tyc h spotkań jest t o, że jako ś ma m wra żenie z du żą przyjemnością wszysc y tutaj sob ie r óżnych sprawach dyskutujem y i w łaśnie o t o tutaj chodz i żeby, żeby ka żdy mia ł możliwość zabran ia g łosu i podz ielenia si ę pewnymi pewnym i w łasnymi my ślami czy doświadczeniami te ż chyba 1 z najbardz iej zaraze m un iwersalnych łączących wszystk ich intymnych przerażających trudnyc h ci ężkich obszar ów ludzk iego doświadczenia my ślę, że t o jest co ś takiego c o c o w jakim ś sensie l ęk przed śmiercią śmiertelność przemijalności podatno ść na starzen ie si ę chorob y niedoskonałość r óżne tuta j mo żna przym iotniki rzeczowniki wymieni ć, kt óre się z e śmiercią czy śmiertelnością łączą, że to jes t coś c o na najg łębszym poz iomie łączy wszystk ich ludzi t o znacz y mo żna odnale źć bardz o w iele tak ich oczywi ście wszystkie inne nawe t taką by m zaryzykowa ł tezę wszystk ie inne aspekt y ludzk iego życia ludzk iego doświadczenia mog ą być zróżnicowane w zale żności o d kultur y r óżnych sposob ów ujmowan ia pewnyc h spr aw natom iast akura t stosunek do śmierci cz y sama śmiertelność właśnie t o jes t co ś niezwykle un iwersalnego i choć oczywiście istnieje, o czy m zaraz tuta j pow iemy, wi ęc istnieje bardzo w iele r óżnych sposob ów ujmowan ia śmierci śmiertelności w r óżnych kulturach r óżnych religiach, iż istnieje te ż bardz o w iele rozma itych sposob ów do świadczania w łasnej śmiertelności i ten, kt óry ja jakim ś sens ie wyraziłem te n zwi ązany z lękiem przera żeniem n iedowierzaniem zaprzeczeniem n ie jes t jedyny m mo żliwym, bo istniej ą cz y istniały racze j w h istorii takie tak ie epok i takie kultur y, które programow a w ludz iach innego rodzaj u prze żywanie faktu sko ńczoności tak cudzej, jak i swojej al e, ale myślę że, że dz isiaj w łaśnie, że w og óle ten te n ten te n proce s, który można też tak im czysto b iologicznym sens ie w łaśnie sformu łować proce s podlegania up ływu czas u i jako ść sko ńczoności jakoś wp isana w nasze cia ła i nasz e i nasz e umysły to jest w łaśnie co ś tak iego g łęboko g łęboko un iwersalnego, bo to jest oczywi ście ty m te n zamysł całego cykl u był tak i, żeby pokaza ć jedno ść teg o zjawiska tak to jes t co ś tak iego, że do codziennym życiu widzimy, że ludz ie odchodz ą nagl e ktoś n ie wiem działał przez jakiś czas pote m się wycofuje nagl e słyszymy, że umar ł, bo nagl e umar ł i niezależnie od tego czy te z n ie osoba bl iska daleka zwykle jest pewneg o rodzaju refleksj a refleksj a bardz iej wynika z tego, że daj e na m t o poczuc ie naszej ogran iczono o ści w czasie co wi ęcej daj ą pewn e poczuc ie, że ograniczono ść w czas ie ca łkowicie nieprzewidywalne t o akty to rzeczywiście pewneg o rodzaj u zjaw isko, które jak to dokładnie podzia ł w łaśnie w ielu filozofów twierdziło, że t o podstaw a filozofii podstaw ą ludzkiego myślenia, że t o w łaśnie pewneg o rodzaju n o zadum a nad egzystencją ich tak naprawdę czasu jeszcz e ma m ile jeszcz e zostało cz y też czy t o się przewidzieć c o si ę d a oszuka ć odroczy ć dlaczego, żyjąc mam y poczucie, że tak naprawd ę co ś takiego n ie istnieje czy jes t jakiś wbudowany mechan izm nas z m ózg, który powoduje, że tego typ u zjaw iska my negujem y czy rzeczywi ście to musi by ć mechanizm obronn y, kt óry powoduje, że ocze k nowy m skonfrontowany z czystą n o i nieuchronno ść czo łg n ie szalej e, al e b ędziemy chcieli rozebra ć na kawałki te n to zjaw isko w łaśnie, zaczynając o d b iologii w zwi ązku z tym w łaśnie na p ierwsze nasz e spotkan ia pr óbujemy w łaśnie um ówić po p ierwsze, jak wspomniałem w łaśnie osob y, które na m na świetną to stron y ewolucyjny, b o jak powiedzia ł t o do ść Dobrzański nic b iologii nie ma sensu, że n ie patrz y się na t o przez pryzma t ewolucji ewolucj i, czyl i tak naprawd ę n ie h istorii jednostk i n ie dobrobytu jednostk i tylk o tak naprawd ę dopasowan ia pewne j grup y organizm ów do warunków, kt óre są tu i tera z, bo n iestety z punktu w idzenia b iologicznego tak w łaśnie Lucia dzia ła na promuj e grupę jednostk i promuje t e, które s ą dostosowan e do pewnyc h warunk ów, gdyż n ie wchodz ąc szczeg óły zostawimy naszem u ewolucj a li ście, ale jedna k jest zasad a bardzo prost a im d łużej żyje dan y osobn iki daneg o gatunku tym ten gatune k jes t mn iej elastyczn y tym te n gatune k mniej mo że podlega ć swo im zm ianom, ponieważ podstaw ą ewolucj i jes t jednak zmienno ść wynikająca z pewne j zmienno ści losow e genetycznej im d łużej osobn iki przebywają katów łez padol e tym d łużej utrzymuj ą stałą mo żna powiedzie ć pul ę gen ów co powoduj e, że jeżeli on e są doskonale dopasowan e do środowiska t o Okaj rzeczywi ście d ługości życia może by ć tym co j e promuje, ponieważ prze z ten d ługość życia mogą nabywa ć pewn ą wiedzę mog ą t ę wiedz ę wykorzystywa ć do lepszeg o utrzymania si ę prz y życiu jednak w momencie, gd y si ę warunk i zmieniaj ą na, tyle że gdz ie ich zdobyt a w iedza umiejętności n ie s ą w stanie przezwyci ężyć t e warunk i wtedy rzeczywi ście to organizmy, kt óre mają bardz o kr ótki okre s życia wygrywają wyb iera większość natomiast t e, kt óre zostają to s ą te, kt óre są przystosowane t o jes t tak naprawd ę kluc z do rewolucj i tutaj być może t o b ędzie te ż właśnie tema t troszeczk ę dla mo żna by ć takiej szersze j ewolucj i cz łowieka, bo pewnego wyrwanie pewneg o rodzaju wyrwan iem si ę z teg o ogran iczenia d ługości życia jes t t o, że w przypadk u ludzi przed e wszystkim, ale też w ielu zwierząt mam y tak naprawdę kolejn e poz iomy dz iedziczenia informacji ewolucję pewneg o rodzaj u metod ą zb ierania informacji i w ty m momenc ie przekazywan ie informacji między pokoleniowe powoduj e, że szybc iej mo żemy naby ć jakąś jak ąś wiedzę tuta j to mo żna wyrywa ć tyc h w łaśnie okow ów powoduj ących, że tylk o krótko żyjące gatunk i s ą bardz o elastyczne i t o krótko z życia b ędzie pewneg o rodzaj u te ż tak im punkte m wyj ścia do ju ż biologii t o znacz y pytanie, kt óre jes t wg mnie ca ły cza s odpowiedzia ł, dlaczego żyjemy, tyl e że żyjemy, zakładając tylko naszą biologiczną śnie już n ie b ierzemy też pod uwag ę, że losowości jes t t o te ż dosy ć c iekawe zagadnienie, ponieważ z 1 strony w iemy, że uwa ża, że tak i sztywny sufit dla gatunku Homo sap iens jes t oko ło 120 lat, że je żeli przebad a tzw. Super stulatków czy tyc h c o przekroczyl i setka tak znacznie to jes t tam troszeczk ę w okolicach 115 potem dochodzi do 120 tam tak naprawd ę s ą poj ęcia pojedyncz e osoby w zwi ązku z tym to nie jes t oczywiście coś c o możemy powiedzie ć na pewn o nie znaczy mechanizmów, ale wydaje si ę rzeczywi ście te n sztywn y l imit naszeg o w ieku jes t ustaw iony 120 i kon iec i z drugiej stron y w iemy też, że jedna k w ci ągu ostatn ich chocia żby 5070 lat uda ło si ę znaczn ie przed łużyć długość średnią d ługość życia i t o było głównie zwi ązanych z tak naprawdę pieni ędzy g łównie zwi ązane z pieniędzmi, które s ą wydan e na ochronę zdrow ia na poprawę warunk ów życia higien ę życia w iele innych aspekt ów, kt óre generaln ie powodują jesteśmy zdrowsi, czyl i jednak co ś możemy zrobi ć to zacz ął po tej sztywne j genetycznej wp isanej w gatune k długości życia osobnika, al e pewneg o rodzaju plastyczno ść, gdzie średniej do 755 lat, które jeszcz e było n ie tak dawn o parędziesiąt lat temu tera z dochodz imy do 80 lat i wi ęcej, czyl i coś d a zrobić jest to pewneg o rodzaju proce s elastyczny, al e z drugiej strony s ą pewn e l imity b iologiczne i t o naprawd ę daje cały cza s na m tak i podstawowy w łaśnie pytanie czy m jes t towarzyszący zwykl e śmierci proce s starzenia si ę czysto proces, kt óry jes t procese m zaprojektowany m zaplanowany m przeprowadzony m wg jakiego ś zegara b iologicznego na c o wskazywa ła mi wi ęcej wsp ólna tak i obszar zm ian, kt óre obserwujemy podczas starzenia si ę zaczyna ć tak naprawd ę odkryc ie rodzimy, al e z drugiej strony jes t t o w łaśnie pewneg o rodzaj u ta nie oznaczon o o ść środowiska ma osoby, które bardz o szybko starzej ą pom imo dobryc h gen ów tzw . podp ływa właśnie w drodze zgromadzen ia uszkodzen ia czynnik ów środowiskowych chorób z łego od żywiania si ę także to b ędzie, gdyb y takim przej ściem do tak iej drugiej cz ęści biologicznej no i potem będziemy c o dale j w łaśnie chowali biolog, jeżeli si ę uda, bo będziemy chc ieli si ę dowiedzie ć tak naprawd ę si ę i t o będzie tak i tema t dosyć Creepy c o się z nami dz ieje ja k z urz ędu tak pociąg ju ż tak n o t u ju ż d o jak uda ło tak m ówią chcemy rozszerzy ć ekspert od teg o tak tu już jes t wr ócimy d o do lekarz y do par u mam y mn iej lu b bardz iej tak ich udanyc h profesor ów medycyny kt órzy, którzy b ędą mogl i opowiedzieć o śmierci pod k ątem tego w łaśnie co dz ieje się z ludzk im cia łem i samy m ty m proces ie i bezpo średnio po jeg o zako ńczeniu, chociaż t o jest trudn e my śmy kiedyś rozmawiali o ty m w radiu pami ęta o tym c o się dz ieje w m ózgu po ustan iu procesów życiowych t o bardz o bardzo c iekawa rozmowa, wi ęc b ędziemy na pewno do teg o do teg o wracali też pewn ie zmierza m y z tym i rozma itymi ideami życia po śmierci, al e to przy okazji już od długiego podania te j okazji dzi ś jeszcz e przed rozpocz ęciem procesu Gminnego za przeproszeniem będziemy chc ieli te ż dotkn ąć kwestii jestem b iolog bardz o przeprasza m rozkładu zwi ększenia trop i lokalne j będziemy chc ieli tak naprawd ę jeszcz e nawiązać bardzo ważną kwesti ą życia chocia żby def inicji śmierci tego podziału tak t o jest coś co te ż chcem y tuta j poruszy ć, bo wok ół tego jes t non sto p wiele kontrowersj i podgrzewanyc h prze z r óżnego rodzaj u osob y środowiska jasn e siły albo c iemne siły, kt óre do nie robią teg o w złej wol i, al e jednocześnie jest to te ż te ż mo żna pokazać proce s, bo wra z z post ępem medycyn y jeste śmy w stan ie cora z więcej przypadk ów, kt óre kiedyś jeszcze był uznany za ju ż tak naprawdę beznadz iejne odratować i przywr ócić tak naprawdę życie zwi ązku z ty m medycyn a na bardzo rozgraniczy ć, a te n takiej obsza r pomiędzy na pewn o żyje na pewno n ie żyje t o byli po prost u poka żemy, że słynny cytat z dn iem cz y pa ństwo pamiętają z f ilmu psy Franca Maurera a kto umarł ten nie żyje jes t jedna k pewnym uproszczen iem m imo wszystk o tak tak, aczkolwiek już wart o n ie żyje nar ód chocia żby te n ostatn i słynny eksperyment na t o byśmy rozmaw iali, czyli świńskim łbie państwa pan u s łyszeli o tym, s łynnym eksperymencie, gdzie uda ło si ę przywr ócić Pers przepływ p łyną i przywr ócić aktywno ść metaboliczną komórek świńskiej głowie 4 godziny po przen iesieniu z rze źni tak c o jest rzeczywiście było pewneg o rodzaju wyczyne m łączyć to n ie jes t tak a zabaw a naukowc ów we Frankensteina jest t o coś co było zrob ione konkretnie pod ratowan ie właśnie życia ludzk iego jak wymyślić specjalną aparatur ę specjaln ą specjalną kompozycję płynów, kt óre s ą w stan ie utrzyma ć mózg dziecka osob y po jakimś bardz o traumatyczny m wypadku przy życiu przez jaki ś dłuższy cza s w tym celu, żeby po przywr óceniu funkcj i organizmu mo żna by ło taką osobę n o w pe łni reanimować tak że tutaj t o bardz o przesun ął gran ice, ponieważ dotychczasow o był taki dogma t, że t e par ę m inut do s łownie po ustaniu krążenia, k iedy niestety zm iany nast ępują nieodwracalne Otóż okaza ło si ę nawet k ilka godzin i oczywi ście te ż pytanie czy tutaj n ie mam y jakiej ś specjalne j wyróżnienia gatunkoweg o u świń, bo od zawsz e pami ętać, że gatunki zawsz e maj ą jakie ś swoje własne indywidualne cech y cechy, które mog ą powodować, że n ie do ko ńca możemy j e porównywać z gatunk iem ludzkim skapnie jakąś odporno ść na konkretn ą substancj ę toksyczn ą b ądź np. nie odporność jakie ś leki, które s ą dl a ca łkowicie neutraln e i w tym momencie, jeżeli byśmy w iedzieli, że to jes t rzeczywi ście coś c o jest prawdziwe nie wiem czy na ludz iach co ś takiego przeprowadzić w Tarnowie, gdzie chciał co ś tak iego spróbować no al e jes t co ś bardzo w ci ągu ostatn iego rok u podnios ło znow u do g óry tak ą podnios ło dyskusj ę na tema t orzekan ia definicj ę śmierci teg o, k iedy rzeczywiście lekarz mo że powiedzie ć, że ju ż nic n ie mo że zrobi ć n o właśnie to jes t te n aspek t biologiczny, kt órym w pierwszych spotkan iach si ę zajmiemy myślę, że to co najmn iej 45 spotkań po święcimy te j sferz e czysto b iologicznej zwi ązanej z procese m um ierania samą śmiercią w perspektyw ie ewolucyjnej medyczn a neur o naukowe j natomiast p óźniej zajmiemy si ę ta k jak mówiłem wcze śniej tym i kwest iami kulturowym i i w zasadzie wejdz iemy o d takiej konstatacj i, kt óra też sto i u podst aw pomys łu, żeby w og óle zaj ąć się w ty m sezon ie tematyką śmierci, czyl i tak iej konstatacj i, która zosta ła sformu łowana jeszcz e w połowie dwudz iestego wieku, które ju ż t u często mówiliśmy przy okazj i r óżnych r óżnych spotka ń autorstw a Geoffreya gor e era, kt óry o n antropolog a amerykańskiego, kt óry tak i Sojusz z pornografi ą Dead postawi ł tezę, że śmierć dzisiaj w te j kulturze wsp ółczesnej jem u ale, al e to jes t tez a p óźniej powtórzona prze z Filipa ar ie m. in . bardz o wyb itnego h istoryka francuskiego autorstw a autor a tak iej monumentalne j prac y cz łowiek śmierć, kt órą w zasadzie z e można zaleci ć jako lektur ę towarzysz ącą ty m spotkan iom ta książka ukaza ła po polsk u chyba ze 2 × 2 wydania s ą ostatnio nak ładem wydawnictwa, al e Taia n ie wiem cz y jes t w księgarniach dokup ienia na pewn o jes t na Allegro mo żna ją można je łatwo zdobyć t o jest tak a do ść sążniste prac a, ale je śli wart o w og óle jak iekolwiek książki mie ć tam t o ten je śli chodzi o rzeczy która, kt óre wart o mieć w dom u i w ogóle wart o się z n imi zaznajomić t o z pewno ścią ta ksi ążka jak o monumentaln a monografia czego ś c o na s wszystkich czek a i sposobów obchodzen ia si ę z ty m czym ś w dz iejach jes t w ścisłej dziesi ątce świetna rzecz, więc jes t t o teza powt órzona prze z armi ę powt órzona przez młodszego trochę te ż h istoryka francusk iego m istrza Lowell autor a z kole i takiej ksi ążki te ż grube j bardz o te ż warte j posiadania lektur y śmierć w dz iejach kultur y zachodn iej ta teza brzm i, że śmierć sta ła si ę we wsp ółczesnym świecie współczesnej kulturze tym czym był sek s w epoc e wiktoria ńskiej, czyli tab u tym m iejscem pustym, jakb y czymś c o gdzie ś ta m jes t al e czego si ę n ie widzi, o czy m si ę n ie mówi, a cz y w idzisz, al e w spos ób paradoksaln y właśnie o ty m za chwilę, o czy m si ę nie m ówi n ie rozmawia c o jes t gdzie ś w łaśnie tematem tab u tematem, kt óry obchodz i si ę szerokim łukiem to specyf icznie widać w iele w przemianie, o czy m ar ie p isze w te j ksi ążce sposobów praktykowan ia i prze żywania żałoby, kt óra w pewny m momenc ie w łaściwie zostaj e te ż kultury wy łączona wyparta przen iesiona w sfer ę prywatn ą jednostk i, a jednostk a w żałobie w łaściwie t o m ówi arie poddawan e kwarantann ie przez wspólnotę t o znacz y ta zmiana zasadn icza w dwudz iestym wieku mniej więcej chodz i o mas ie zaczyn a wcze śniej polega na ty m, że śmierć kiedyś by ła doświadczeniem, kt óre dotykało ca łą wspólnotę t o znacz y wszysc y jakoś, żyjąc w ty m świecie w te j kulturz e jakiś wsp ólnocie mniejszej lu b większej czuli śmy, że śmierć 1 z reprezentant ów te j wspólnoty członków cz łonki jes t czym ś co dotyk a w jakim sens ie na s wszystk ich na dzisiaj właściwie je śli co ś takiego się komu ś wydarz a t o racze j wolimy o tym n ie wiedzieć drug im tak im zdarzeniem, które jes t bardzo symptomatyczn a w ty m kontekście też tuta j wielokrotnie by ła mow a jest wycofan ie wyj ątku dotycz ącego żałoby z klasyf ikacji DSM edycj i pi ątej klasyf ikacji ameryka ńskiego Towarzystwa psych iatrycznego zl ikwidowano tak i wyj ątek który, kt óry definiowa ł zesp ół objaw ów charakterystycznyc h dl a zespo łu depresyjneg o, które pojawiaj ą si ę już w ty m w te j czwartej edycji t o by ły 2 tygodnie przez 2 tygodnie o d momentu strat y kogo ś bl iskiego te n wyj ątek definiował tego rodzaj u zespół objawów jak o normalną reakcj ę na strat a w poprzedn iej jeszcz e edycji t o był t o by ł ro k te n systematycznie skracał te n te n te n okre s żałoby normalnej tzw . z tego najnowszego DSM m u t o znikn ęło ca łkowicie i tera z t o wszystk o s ą element y tak iej nieobecności śmierci w kulturz e, która oczywiście jes t w niej te ż obecn a w spos ób paradoksaln y stąd tytu ł Goll er a tekstu pornograf ia śmierci jes t obecna w łaśnie form ie na tak ich obraz ów, kt óre do na s docieraj ą n ieustannie zewsz ąd cia ło rozgrywanyc h poc iskami zabijanych ludz i na ekranac h telewizor ów komputer ów w filmach w łaśnie trudno odr óżnić c z filmem dokumentalny m ACS autentyczny m obrazem c o jest śmiercią tylk o inscenizowane, a co z e śmiercią autentyczną, by t o działa tak i spos ób znieczulaj ący jes t rodzajem no i w jak im sensie odreagowywal i tej nieobecno ści i nieumiej ętności radzen ia sobie z e śmiercią powiedziałem, że t o jest impuls stojący za tym i spotkan iami cz y za pomysłem, żeby w og óle o ty m, rozmawia ć, bo tez a, kt órą tuta j ja b ędę forsowa ł i za zagr a oczywiście arie i innymi za mo im w łasnym do świadczeniem osobistym jest tak a, że w łaśnie tak, że kultura, w kt órej żyjemy przestan ie obecno ść m. in . kt óra wiąże bardz o w ieloma innymi zjaw iskami po prostu absolutn ie nie przygotowuje na s do kontaktu z teg o typ u doświadczeniem an i z w łasną śmiercią ani z e śmiercią bl iskich na m os ób ja m ówię także poz iomu jak swojeg o w łasnego my ślenia o śmierci prze żywania śmierci, bo dla mnie jes t t o co ś przera żającego rzeczywiście jest to co ś tak iego c o budz i moj e przera żenie, kiedy si ę my ślę realno ść tego zjaw iska jego te ż w jak im sens ie wszechobecności banalność t o że, że ciągle kogo ś ubywa t o znaczy siedzimy wszyscy prz y ty m fajny m sympatycznym stol e śmiejemy się robimy r óżne takie c iekawe rzeczy si ę og ólnie zadowolę wszystk ich jes t fajnie generalnie, zw łaszcza na portalac h społecznościowych wszysc y wszyscy maj ą Super humor y jes t dobrz e czasami czasam i kto ś przestaj e już wrzuca ć post y po prost u czasam i ktoś przestaj e wrzucać post y używam tego jak o metafor y, a często jest tak, że nawet przestanie t e posty wrzuca ć to inni ci ągle co ś tam jeszcz e wrzucają życzenia sk ładają i t d. w tej chwili teg o nie ocen iam tylko traktuj e jak o metafora teg o w jak i spos ób śmierć funkcjonuj e w w nasze j kulturze n ie w iesz, że osobiście t o za Zbigniewem Mikołejko te ż m ówię nie wierz ę w oswajan ie śmierci n ie wierz ę jakie ś sposoby prawd a sto ickiej praktyki, kt óra powoduj e, że w pozycji Zenon wchodz imy w sta n um ierania i przyjmujemy to wszystk o w sposób absolutn ie nie emocjonalne no b o tak si ę po prostu dz ieje jak tylko przeczyta m odpow iednio du żo ksi ążek tyc h wszystk ich nowoczesnych stolików alb o jak odb ędziemy wystarczaj ąco du żo warsztatów umierania t o wtedy po prost u wszystk o będzie fajn ie i dobrz e n ie właśnie nie wie, że to my ślę, że t o już ostatni segmen t te j moje j wypowiedzi my ślę, że wkroczyliśmy w og óle w jakim sens ie nowy momen t zwi ązany z z obecnością śmierci w kulturz e, że wcze śniej ta śmierć by ła śmiercią wyparto za czas ów gore raz ie jest rzeczywiście n ie by ło, a dzisiaj t o postara m si ę udowodni ć na przykładach n ie nie tera z tylk o w ogóle w trakc ie tyc h spotkań dzisiaj weszli śmy w epok ę śmierci poddane j operacjo m plastyczny m wchodz ącej na si łownie u żywającej botoks u doskonal e wymalowan e i wysportowan e i b ędącej doskona łą okazj ą do teg o, żebyśmy jeszcz e lepiej rozwinęli r óżne swoje umiejętności sprawno ści, żebyśmy jeszcz e g łębiej silniej intensywnie do świadczali teg o jak wspania łe jes t życia tu się pos ługuje takimi has łami rode m z 2 książek, kt óre s ą nowym i ksi ążkami dotycz ącymi śmierci każda jes t troch ę inna al e w jakim sens ie on a o ty m samy m zjaw isku mówią jedn o uwa żam za bardz o szkodliw ą w szerok im sens ie bronił UE, czeg o żałują umierający jest taka jest taka książka t o by ł h it absolutn y pielęgniarka, kt óra pracowa ła z umieraj ącymi tak i sformu łowała 5 tez o tym, czeg o żałują umierające n o i powinni śmy wszyscy robi ć wszystk o, żeby w łaśnie nie żałować pod koniec, czyli żyć pełnią życia cieszy ć się każdą chwilą by ć pozwoli ć sob ie na szczęście pracowa ć tylko tyl e ile trzeba n igdy za du żo kultywowa ć przyja źnie i t d. jak zsumujem y t e wszystkie porady okaże się, że n ikt nigdy tak n ie żył to znacz y te ż program tak i idealny, że jes t to przep is na t o jak g łęboko si ę frustrować właśnie w te n spos ób myśleć o o własnym życiu, a drug a książka t o jest Five in Witaj si ę franka Ostaszewskiego bardz o też ciekawej postac i pod w ieloma względami p ierwszego założyciela buddyjsk iego hosp icjum w stanac h Zjednoczonych, kt óry rob i świetną pracę tak ą w łaśnie bardz o praktyczn ą, al e na poz iomie nazwijmy t o tak im ideowo filozoficznym no właśnie opowiada o te j śmierci jak o czym ś po prostu łamał, kt órej idea jes t fantastyk a rozmawia łem z n im osobiście, wi ęc wi ęc, więc rzeczywi ście tak troch ę opowiadał, że to jes t tak a fantastyczna szansa na t o, żeby po prostu teraz sobie świata w iem, że umr ę, ale Super zdrow ie co ś świetnego p ójdą ściskam Pawła zadzwoni ę do jeszcz e kogoś n ie wiem prze żyje co ś naprawd ę bardz o intensywnego pojad ę ta m, gdzie nigdy nie by łem i pote m z rado ścią zniknął n o, więc to s ą tak ie form y wsp ółczesnej obs ługi śmierci w ramac h w ramach kapitalizmu p óźnego, bo to wszystk o oczywi ście z a za odpowiednią op łatą, żeby tak si ę naprawdę cieszy ć to trzeba to trzeb a pójść na letn ie warsztat y kupić ksi ążki tak dalej, b o jak be z tego no t o tak połowicznie to jeszcz e mo żna czegoś żałować się b ędzie umiera ło, wi ęc jak si ę ma certyfikat to wted y n ie natom iast natomiast to jes t jaka ś taka ram a, w kt órej b ędziemy tuta j przyglądali się o d r óżnych stro n tem u zjawisku, kt órym m ówimy, ale punkte m wyjścia b ędzie t o stabilizowanie nieobecno ść i nieumiej ętność myślenia o śmierci do świadczania i um ierania o tak, że szczątki zapytać w łaśnie egzamin na tyc h warsztatach, kt o dostaj e sz óstkę w u ściskach zawsze mo że spok o odchodzon o kon iec ubieraj cz y też to znacz y tak tutaj 1 z pomysłów, które te ż na m przed to jes t to, żebyśmy si ę te ż przyjrzeli troszeczkę tera z tak mam y filozofów wiadomo są tac y go ście siedz ą wysysają du żo m ądrości wszystk ich palców troch ę czasem n o tak n ie jes t s iadaj myślę, ale pozwol i pozytywn e z drugiej strony będziemy t o to w łaśnie kwest ie związane właśnie z medycyn ą, czyl i medycznym i medykal ia z racj i um ierania czy przedłużanie teg o życia cz y rzeczywi ście śmierci z pora żką do lekarza natomiast te ż tak i pomysł jest, jeżeli się udało im więcej ca ły czas plastyczna mater ia i problem jes t tak i, że t o, jakb y chcieli zrealizowa ć wszystkie nasz e pomys ły t o n ie do lutego tylk o tak mi wi ęcej do pewnie pa ździernika by śmy siedzieli przysz łego roku be z wakacj i zamiast 1 jest w łaśnie pomys ł, żeby mo że np. przyjrzeć się teg o jak tera z tu wsp ółcześnie w Polsce cz y w Europie w łaśnie my ślimy i ile my ślimy o śmierć, bo tak, żeby się właśnie odnie ść do pewneg o rodzaj u badań socjolog icznych tak i bardziej l irycznych, bo czy przez zwyk łe zj e zjadac z chleb a np. ten, kt óry jest ukryt y w 40 % tych, którzy n igdzie n ie chodz ą, a propo s tak cz y czy tak i ukryty tak a c iemna mater ia, lec z jak przygotowa ć tacy ludzie cz y oni maj ą pewneg o rodzaju przemyślenia cz y mają wizję trzymaj ą myśli czy t o ich nachodzi ć np. co wieczór są rozmyślania na te n temat my ślę sobie rano ran o jak straszn ie albo ran o jak fajnie, ale to jeszcz e n ie teraz, bo jes t to coś nam rekrutowa ć si ę w tran s są badan ia statystyczn e dotycz ące stosunku Polaków i pol e do śmierci, al e by ł bardz o ciekawej w tej chw ili nie nie pa ństwa, bo nie odtworzyłem sob ie nie panie, al e licz ą kilkadziesi ąt procen t uważa, że mu n o z pewnością inni tak, al e co do mnie t o tak mną sceptycznie nie jes t t o nowość, wi ęc tuta j być będziemy zapraszać na te n w łaśnie odnieść do te j do takiej stref y przekonań tu i tera z także n ie tylk o jak filozofowie m ówią, że mo żemy my śleć o śmierci tyk a rzeczywiście t o zachodz i w średniej populacji w zale żności o d p łci wykszta łcenia wieku i t d. tak dalej może t o będzie mo żna żyć jaki ś c iekawy w łaśnie światło, bo teg o typu badania wprawdzie n ie są tak imi czyst o badaniami eksperymentalnym i, al e jednak potrafią nam pokaza ć pewn e zjawiska pewne przemy ślenia pewną świadomość zbiorow ą, a nie tylko wyłącznie pewne konstrukt teoretyczny, do kt órych potem by śmy chcieli t o rzeczywisto ść t łoczyć dopasowa ć, czyli troch ę Ciećko damy oddam y pol a d o do popisu te ż i w łaśnie jest socjolog ii statystyc e i pewn ie jak ju ż przejdziemy p óźniej do kolejnyc h tematów no t o b ędzie c o b ędą grabk i, czyl i rel igia tak, bo tak ju ż wspomnia łeś o śmierci generaln ie motywe m przewodn im wi ększości l ig tak to jes t te ż tak i aspek t który, je żeli m ówimy o 1100 % ta m być zreszt ą jak rośnie odnos i do śmierci przem ijania ludzk iego n ie rel igia pozytywneg o myślenia, ale też musz ę powiedzie ć że, że t o pozytywne, że możemy, wi ęc jako ś tam te ż adresować nie urzek a, ale generalnie jest t o pewneg o rodzaj u os iowe os iowa taka mo żna powiedzie ć kwest ia w ka żdej rel igii, poniewa ż ona czuje si ę na potrzeb ie wyja śnienie swo im w iernym b ądź potencjalny m wiernym, kt óra chcia łaby kupi ć swoj e jak tutaj zapowiedzie ć, żeby my ślę o szponach r ównież szereg jako ś pona d i przekonać, że ta w izja jes t lepsz a ewentualnie za pomoc ą nie ma w izji koncepcji śmierci w jak i spos ób tak ą osobę n ie może kierować si ę właśnie trzymać w swoich szponach bądź trzyma ć swoich szeregac h jej pomaga ć sob ie radzić teg o typ u zjawiskami, ale t o jes t ono te ż pewnego rodzaj u ciekawe zjawisko, bo z 1 strony odnios ą do j ęzyków tak wiadomo jes t to, że w przypadku j ęzyków mam y wrodzoną zdolno ść do nabywania j ęzyka wiemy, że większość ludz i żyli normalnie wychowywan a w jakimkolwiek spo łeczeństwo j ęzyk nabyw a więc, dlaczeg o mam y 41005000 języków na kuli z iemskiej wprawdzie wymierają szybc iej ni ż gatunk i, ale różnorodność jednak pokazuj e na m, że jest pewneg o rodzaj u bardzo du ża r óżnorodność środowiskowo tak sam o w przypadk u w łaśnie Religi pomimo teg o, że zjaw isko jest jedno t o sam o to jedna k t e wyja śnienia i podej ście d o do śmierci jest bardz o różnorodny, więc tutaj był pomys ł tak i, żeby oczywi ście porozmawiać z przedstaw icielem wiodących Religi w naszym kraju i Zobacz w łaśnie pewn e pytania c o t o w łaśnie kwestii śmierci katolicyzm w jak i sposób jest t o Osowa osiowa koncepcj a cz y jedynie czym ś dołożone czymś co musi być wyja śnione, ponieważ ka żda l inia mus i wyja śnić zjawisko śmierci, chocia ż wiele zjaw isk, kt órych żadne ja nie chc ę wyjaśniać ta k n p . chocia żby niezawinione zło b ądź tzw . z ło naturalne cz y cho ćby kl ęski żywiołowe, ale przy okazj i też zapytamy, bo to jes t zwykl e takie zjaw isko, gdz ie towarzysz y temu w łaśnie du żo różnych śmierci n iezawinionych, ale z z 1 tony, czyl i w łaśnie religie, kt óre będą m ówiły o tym, że śmierć to początek tak naprawdę t o przej ście do kolejneg o wspania łego świata, a m y sprzedajem y b ilety tak ich z n o tak t o mo żna w sum ie upro ścić tak nudne mam y czase m sprzedają bilety co ś się za łapać czystyc h kolec tylko no w łaśnie z tym tylko te ż oczywi ście problem, bo Religi chyb a jest też ma tyl e c o j ęzyk tak 4 tysięcy chyb a 4200 chyba takich g łównych kultów ta m n ie, licząc odn óg, które cz ęsto bardzo r óżnie się r óżnie plotą, ale te ż mam y pomys ł, żeby zapytać właśnie o d pewnego rodzaj u aspekty śmierci w buddyzmie, poniewa ż jes t t o zupe łnie jesteśmy pos łowie tak pow iem, tak wi ęc tuta j z pierwszej ręki, b y mogl i dowiedzie ć pa ństwo odpyta ć przepytać w łaśnie, jakie czynsze tor u czy m różni podej ście jak jes t jakaś koncepcj a i je śli uznam y religię maj ą oswaja ć śmierć tak drogo swoje j śmierci w łaśnie buddyz m jak ja k jak starcz y czasu t o jeszcz e juda izm islam, al e zobaczym y zobaczymy czy, al e obawiam si ę n iestety właśnie ju ż mam y takim kalendar ium ta m pr óbują wcisnąć t o wszystk o, chyba że zrob imy także po 2 ligi nara z trzeba w toaletach musi by ć tak i jes t d iametralnie r óżnej Fart co nie zawsz e jes t c iekawe, al e czasami mo że być mo że by ć inspiruj ące i domkni ęcie b ędzie a ż film f ilozofia, a f ilozofia ta k na soczyście n o tak f ilozofia ju ż o ty m, te ż w zasadzie w zasadz ie powiedzia łem tak czy zamkniemy, gdyb y cały cyk l w łaśnie pewneg o rodzaj u og ólną dyskusj ą znowu filozoficzn ą, uznając jedna k, że filozofia t o jes t ten ta nauk a nauk a o naukach nauk a mądrości ta, kt óra tak naprawdę może nam powiedzie ć cokolw iek mądrego natom iast tych wszystk ich m ądrych rzeczy, które us łyszymy po drodze jak si ę do tego odnieść w jak i spos ób to przełożyć na s iebie s iebie samego i cz y coś z teg o b ędziemy mogl i wyci ągnąć mój jak się t o pa ństwu podoba oddajemy tera z pa ństwo danych m ikrofon i pros imy si ę wypowiada ć kolei do m ikrofonu, żebyśmy to nagral i, ponieważ będziemy t u nagrywali być mo że zaczn iemy się rewan ż fragmentach nagrywamy nasz ą mydło mydło dzia łamy donice działa w wy także tak że nagrywamy także prosz ę mie ć na uwadz e, że podczas, gdy b ędą tak Tomasz nog a kasa tradycyjn ie na ironię okre śla tak że łącznie z dyskusjam i, wi ęc proszę ładnie do mikrofonu i zgrabnie, kt óry d łuższa ogonek mo im dobrz e t o ja puszczam, kt o chcia ł na m da ć pomys ły oczywiście mog ą być pomys ły w łasne pa ństwo jakie ś przemyślenia do świadczenia pragnienia i t d . jak k ij dobre jes t zastanaw iam często na d ty m zjawiskiem w kontek ście innych zjaw isk, kt óre te ż poniekąd zosta ły wypart e z jakiegoś tak iego dyskurs u społecznego zastanawiam si ę jak te n w ątek śmierci jes t jaki ś spos ób powi ązane z w ątkiem np. porodów ze szp italu, że taka w zasadzie h igienie za c o ja wszystk ich najbardz iej naturalnych i rozwoj u z części naszeg o życia jes t w łaśnie w łożona w jakieś mury i t o sto s blokuj e dostęp i to we mn ie bardzo interesowało w łaśnie tak im jak szerok im zakresie t o wygląda jeszcze 1 sprawa wydaj e mi si ę interesująca czasam i zastanawiam się na d ty m w kontek ście w łaśnie takiego terminu ojczyznę, że pewne grup y w iekowe s ą po prost u wykluczan e z jakiegoś nie ma poszanowan ia w og óle mo żliwości byc ia interpretowanym, w jak ich tak ich powa żnych kategoriach na ich w momenc ie, k iedy odchodzą w łaśnie od tak iego postrzegania, że ja tuta j zaraz b ędę osobą czy jeste m osob ą dorosłą i tera z ja ju ż dopiero teraz żyje i że b ędę t o życie prowadziła tam, dop óki n ie ktoś n ie powiem że, a już nie mog ę teraz żyć, bo jestem ju ż za stara wtedy zaczn ie się właśnie proce s umierania no pomyśl o sobie, że dna oka jedno jest troch ę paradoksalne, bo myślę sob ie, że my jak o po prostu ludzkie zwierz ęta mam y bardzo bogate życie w og óle kszta łtujemy się bogaty spos ób postrzegan ia dziecka, kt óre si ę narodziło postrzegan ia nastolatka jes t zupe łnie zupe łnie czym ś innym nale ży jedna k do 1 osobnika czase m niski no i tote ż wydaj e mi si ę jakoś Skomentowane z e śmiercią to te ż mnie interesowało ich dzi ękuję cz y tutaj mo że oczywiście się rodz i taki Kolo co m kolejny tema t pomoże trzeb a będzie zrobić można, b y zbyć wcze śniaka wygląda cyk l o starzen iu się bardz o szerok im starzen iu si ę i by ć może ma ju ż dok ładnie tema t na przysz łość, a propo s tych właśnie wykluczen ia z w iekiem to chyb a najsłynniejszym by ł by ło to zab ierz babc i dow ód tak pamiętają pa ństwo nie niesławny has ło lat a tem u, które n o tak n ie by ło zby t przemy ślane t o bardz o prosimy tuta j tutaj ta k ta k ta k tak tuta j dobra dobr a trudn o t o jak kr ótka tak i postulat, żeby na jedn o spotkan ie po święcić specyficznemu rodzajow i śmierci, bo tutaj panow ie przedstaw ili tak ą wizj ę śmierci przerażenia, czyli to jes t tak a śmierć n iechciana, a ja ma m taki postula t, b y poświęcić jedn o spotkan ie rodzaj e śmierci chc iane, czyl i śmierci samobójczej albo i eutanazj i też oczywi ście, al e g łównie chodz i o samob ójstw śmierci bohatersk iej za idee tak nie wiem cz y te n tema t, kt óry proponuje będzie pasowa ł aspekt y prawn e os ób umierających t o jes t tema t ostatn io cz ęsto kontrowersje dyskutowan o c o mo że decydowa ć lekarz co może za ś rodz ina co decyzj i osob a, zan im umrz e jeśli jesie ń mia ła pewne siły świadomy cz y polskie prawo jeszcz e przewidujecie jes t już wystarczaj ąco op isane na pewno jedn o tak ie spotkanie etyczn e prawne b ędziemy mieli w łaśnie związane z tym i wszystk imi kwestiami i w kontekście eutanazj i i r óżnych innych for m śmierci czy for m um ierania, więc na pewn o na pewn o ta k, al e mus imy bardz o przepraszam y prosimy o czas ie syty ogonek z kr ótkim czas ie ruszyć, bo musimy to nagra ć tak że bardz o pros imy i przeprasza m za chwilę gimnastycy na m, że mi si ę ud a be z m ikrofonu na pan i zagrać wted y, a ok ien i chciałbym zapyta ć, bo ju ż w trakcie przeglądania wydarzen ie mają troszeczk ę na twarz y było widać moje c o najmniej znak amb iwalentne do te j tez y, jakoby śmierć mia łaby by ć w 2001 . w ieku tematem tabu chcia łem zapytać cz y jeśli panow ie zapoznali się z t ą tez ą, jakby bli żej to czym mogłaby s łużyć jak o przyk łady, dlaczego akura t nie to jest p ierwszy wiek jak t o jes t jakby konkretn e przyk łady jak t o było wcześniej efek t jest teraz c o znaczy, dlaczeg o teraz tematem by ła kiedyś n ie by ło to by by ło za d ługo ja ju ż w jakimś sensie o tym, mówiłem m ówiąc o tyc h przemianach n p . w form ie form a żałoby, wi ęc teraz n ie będę n ie b ędę jakie ś tak iego rozbudowaneg o wykładu na ten tema t robi ł, al e na pewn o kilka zjaw isk si ę do teg o przyczynia t o znacz y przyczyn ia si ę do teg o rozpa d tzw. wielkich narracj i z pewno ścią t o zjaw isko takie mn iej wi ęcej na związane z po prost u z nowoczesno ścią tak o d szesnastego s iedemnastego w ieku Góra epoka oświecenia jes t ten moment, jakb y tak iej głębokiej rekonstrukcj i na pewn o zan ik zan ik religijno ści stopniowo, al e te ż rozw ój kap italizmu przemys łowego zwi ązany te ż podporz ądkowaniem życia w łaśnie pewnego rodzaj u trybow i funkcjonowan ia ekonom icznego rozkładowi tak ich ścisłych wsp ólnot rodz innych n p . pog łębiającej si ę samotności i t d . tak dale j, wi ęc bardz o rozpa d obraz u świata pewneg o rodzaj u, który przynosi dwudz iesty w iek prze z teori ę wzgl ędności psychoanal iza później p ierwsza drug a wojna światowa t o s ą te ż zjawiska, które się do teg o wszystk iego przyczyniają bardz o w iele jest przyczy n bardz o w iele element ów ja oczywi ście w ty m sens ie powiedzia łem, że 2001 . wiek jes t już inny t o znaczy, że ta śmierć, kt óra si ę t u pojawia ona jes t bardz iej w jakim ś sensie obecn a, bo n p . jes t bardz o c iekawe zjaw isko, które no nie w iem o d dekady co najmn iej jest w idoczne i obecna, który ma ma swoj e bardzo pozytywn e aspekt y wydaj e mi si ę, ale ma te ż c iemna zwi ązane z pojawianiem si ę blogów os ób umierających n p . t o znaczy osob y, kt óre ci ężko choruj ą prowadz ą blog i bardzo otwarc ie pisz ą o procesie chorob y umierania t o jes t rodzaj, jakby tab u izo wan ia niew ątpliwie natomiast sa m zna m też h istorie tak ich ludz i, kt órzy zostal i tak s ilnie sprzęgnięte imperatyw poradzen ia sob ie z chorobą t o znacz y tak i tak ie te ż oczek iwanie, które wobe c n ich było z e stron y odbiorc ów tych blog ów tyc h stro n oczek iwanie właśnie w ty m modelu tak iego myślenia o chorobie jako czym ś c o nas wzmacn ia t o w łaśnie kolejnym tylk o etapem do tego, żebyśmy Stali silniejsi teg o, że b ędziemy bardz o intensywnie my śleć o ty m, że mam y wyzdrowieć t o zdrowie jem y, bo wszystko jes t w głowie co jest 1 z bardziej toksycznyc h bzdurnyc h hase ł po prostu rozpowszechn ianych w ty m w tej w ty m świecie, ponieważ nie ma to absolutn ie n ic wspólnego z przeb iegiem w sens ie czysto b iologicznym procesu chorowanie, a to znaczy t o, że my ślimy pozytywn ie o ty m, że b ędziemy zdrow i nie wpływa w ogóle na t o, że b ędziemy zdrow i realn ie badan ia istniej ące pokazuj ą w łaśnie umiarkowany sceptycyz m racze j pesymistyczn ą postaw a jako sprzyjającą zdrow ienie, a to, dlateg o że kto ś to ma tak ą racze j um iarkowanie pesymistyczn ą postawę napr aw jest bardz iej skłonny do stosowania si ę do zaleceń lekarsk ich i i pod ążania z a za w łaśnie procedur ą procedur ą leczniczą, al e z nam i tak ie przypadki, kiedy ci ludz ie po prost u byl i psych icznie zniszczeni bo i się pogarsza ło zdrow ia społeczne oczek iwanie było tak ie wszysc y zagrzewali do walk i w og óle, jakb y paradygma t m ówienia o chorobie proszę zwr ócić na to te ż uwag ę jak pa ństwo będą uczestniczyć w tyc h spotkaniach regularn ie t o warto czytać sob ie różne zwracać uwag ę po prostu na t o w jaki spos ób ta tematyka funkcjonuj e w sferze publicznej Otóż dl a mn ie czym ś naprawd ę niezwykle zna znacz ącym, a przygl ądam się tam o d w ielu la t jes t sposób w jak i n p . cz ęsto osob y znan e celebryci m ówią o swoje j te ż o swoje j chorobie t o jest bardz o dobrz e m ówią oczywiście, al e w zasadz ie dom inuje narracj a pokona m drania n ie da m si ę w wygram choćby n ie w iem c o prawda jest ja k do teg o rodzaju teg o rodzaj u formu ła i nie ma innej w ogóle t o znacz y tak ie pow iedzenie, że nie n o mo że właśnie n ie wygr a mo że może po prostu, że nie ud a te ż też t o w ogóle nie, że nie mie ści w spektrum i tera z oczywi ście można my śleć o ty m, jak o takim zjaw isku, że właśnie dobrz e nie poddajemy si ę to ma te n wymiar, al e jak pomy ślimy o tym o d stron y kogo ś, kt o po prost u rzeczywi ście śmiertelnie chory n ie jest w stan ie pokonać te j choroby t o ja mogę sobie tylk o wyobra żać dz isiaj jak potworn e to musi by ć brzmienie po prost u drzemie potworna brzemi ę to mus i by ć, żyjąc tak im poczuc iem, że wszysc y dookoła uwa żają, że przecie ż trzeb a wygrać n o po prost u w życiu nie wygryw a nie wygryw a się ca ły czas są sytuacj e, że w łaśnie nie n o właśnie um ieramy i kon iec po prostu, bo choroba jes t n ie do pokonan ia w iele chorób jes t n ie do pokonania i tyle n o i więc wi ęc n iech nas n ie zmyli t o ta m na obecno ść w jakim sens ie śmierci dzisiaj niech na s nie zmyl ą te ż tak ie tak ie ksi ążki tak ie tak ie pogadank i jak t e, o kt órych wspomnia łem jak książka, k iedy teg o żałują umieraj ący i t d . bo t o jest moim zdan iem w łaśnie tak a form a śmierci po liftingu no t o jes t taka śmierć która, która jes t jak Amerykanów i oddaje pęknięcie państwo znaj ą t e t o pojęcie w stanac h Zjednoczonych n ie zawsz e ale, al e cz ęsto istnieje ca ły segmen t rynku us ług pogrzebowyc h, które polega na tym, że ta m się rob i cz łowieka po śmierci tak, żeby wygl ądał ja k po prostu 1 000 000 US D n ie tak to s ą specjalne specjaln a technolog ia, kt óra po prostu z pokolen ia na pokolenie przekazywan a w rodz inach zajmuj ących si ę tym procederem, że po prost u ludzie wygl ądają przed pogrzebami na mn ie zazwyczaj otwart a trumna i maj ą nowe z ęby po prostu fantastyczn e w łosy z Super fryzury opaleniznę w ogóle za chwil ę, by jak, gdyb y m u zagrali podskoczy ł, bo jeszcz e n ie niew ątpliwie natom iast cytuj ąc, cytuj ąc klasyka no, wi ęc nawet w jak im sensie śmierć w te j kulturze jeśli ona się pojaw ia je śli dz isiejsze zaczynaj ą rozmow y o śmierci nie m ówię, że zawsz e nie m ówię, że ka żde takie zjaw isko jest w iele też zjaw isko bardz o, jakby pozytywnyc h i w łaśnie takich pokaz ów pokazujących, że t o zmienia się te n spos ób my ślenia, al e mi się osobi ście wydaje, że właśnie teg o typ u zjawiska, że to jes t bardz o pozorne to znaczy te ż n iby odkłamywanie zwi ązane z tym, że po prost u wypłaca rozwoj u portal i spo łecznościowych internetu technologii informacyjnych to po prostu n ie d a udawa ć, że kogoś n ie ubyło n o po prost u jak przestaj e wrzuca ć posty no to jako ś tak dziwnie no b o do tej pory rzucały tego nie d a się teg o ignorowa ć, więc trzeb a jako ś odpowiednio przetworzy ć w ty m model u zdobywan ia kolejnyc h sprawno ści w ty m model u wzmacniania siebie w łaśnie teg o, że to wszystk o jes t kolejny m wyzwan iem wszystk o jeszcze głębiej na m pozwoli prawd a do świadczać świata i życia e t Cetera tymczase m um ieranie śmierć tak n ie jes t tylk o intensywna głębokie do świadczanie Super szans a żeby, żeby głębiej po życz tylko to te ż jes t po prost u chao s potworn e c ierpienie bezsen s jakiś absurd i t d. i to zn ika po prost u w tej perspektywie, w której o, kt órej tera z m ówię tamtego nie ma t o po prost u jes t wszystk o Super fajn a spraw a, kt óra pozwal a na m pozwal a na m na no właśnie stan ie si ę jeszcz e bardz iej efektywnymi dopóki żyjemy mo żemy jeszcz e jeszcz e wi ęcej PKB wypracowywa ć, bo mam y jeszcze wi ększą motywacj ę, żeby dzisiaj po prost u stać u śmiechnąć si ę po prostu zacz ąć realizować siebie n o, więc to t o jes t po prostu upiorne w jakim sens ie wydaje mi się t o jest naprawd ę up iorna tak w łaśnie t o już n ie dodawa ł nic prosz ę zadawa ć pytania bardziej c o by ście państwo chcieli n ie pyta ć Tomasza potem tak t o si ę ko ńczy 3 rzeczy p ierwsze podejście cz łowieka po śmierci klinicznej, bo m ówili panow ie, że ludz ie n ie my ślą o śmierci tak cz y po śmierci klinicznej, lecz zaczyn a myśleć, że ma jakie ś przemyślenia o, żeby si ę ty m zająć drug ie, a propo s pa łowania, gdy ż um iera, czeg o żałujemy tak zastanowi ć się cz y żałujemy s iebie cz y żałujemy życia, kt óre w idzimy dooko ła siebie życia innych ludzi, żeby odkryć nagl e w s iebie samego, żeby wiedzie ć, czego cz y w og óle mam y c o żałować tak a rzec z rzecz trzec ia spokojne j śmierci by łem świadkiem tak iej śmierci cz łowieka, kt óry był w szp italu pod łączony do kropl ówek i tylko w ten spos ób m ógł żyć dale j n a na w łasną pro śbę wypisa ł się ze szpitala z e świadomością lekarzom pow iedzieli prze żyje pan maksymalnie 3 może 5 dni, b o po mus i tak by ć pa n pod kropl ówką wypisa ł si ę była przy n im rodz ina i wydaj e si ę że, że umarł n ie uprzedzili śmy państwa, ale t o proszę si ę nie denerwować most u trw a spektakl i z jakiego powodu tuta j s łychać te n dzwonek, ale to nie Kostucha m ówi Weronika jedyn ie z bardz o spokojn ie my ślę, że be z dzwonk a tak ze ju ż jest ten dzwone k t o ten dzwone k tak także że, że umar ł n iestety co niestety Bastek, ale t o by ło przerażające można powiedzie ć z u śmiechem na twarz y ta k tyl e ta k najpierw chcia łbym powiedzie ć, że mega si ę cieszę, że rob icie ten cyk l to Super i postaram się przej ść na każdy b ędzie naszy m go ściem może od razu zdradzi ć tak naprawdę, a tym jeszcz e nic nie ma m oka kwota, al e m y ju ż wiemy ora z porozmaw iajmy zatem, nawiązując t o teg o c o m ówiła o tym, Amerykę Nuevo w te sam e wykonuj ą Time chcia łem zaproponowa ć tak i tema t martweg o ciała s ą rob imy z naszym i zmar łymi, bo kiedy ś rodz ina zajęła mecze m ubranie i t d. dzisiaj po prost u dzwon imy do zakładu pogrzeboweg o przejdz ie pan z trumn ą i pote m co nie wiemy nie chcem y wiedzie ć, więc mo że by łoby fajn ie zapraszas z kogoś właśnie z zakładu pogrzeboweg o tak iego na t o praktyka bac a Mister te ż pozna ć si ę z innymi mo żliwościami poch ówku, które istniej ą w r óżnych krajac h w Europie na świecie, al e w Polsce n ie są legaln e albo mo że s ą n ieznane świetny tema t tak będziemy robi ć, a ty zajmujesz się mo że powie, bo to te ż ciekawe zajmuje si ę pomocą osobo m w żałobie tak jeste m w trakcie szkolen ia do zawodu, kt óry nazywa towarzysz y w żałobie i to staw u, który w Polsce jeszcze jes t n ieznane, a w Niemczech w Anglii istnieje o d około 20 lat pod nazw ą kryj ówkę cl e i n o zamierzam n o stworzy ć tak ą strukturę w Polsce o ty m, b ędziemy rozmaw iali właśnie no dobra i my ślę, że właśnie t o, że te n tema t śmierci jest tab u t o w łaśnie jes t m. in . wyn ika z teg o, że ta śmierć zosta ła oddan a eksponowan e tak naprawdę kiedy ś ma łych społecznościach o dz ieci widziały, że n ie dz iadkowie odchodzą pradz iadkowie odchodz ą i tak naprawdę, kiedy wchodz ili rodzice widzieli c o się rob i tak nie byl i an i przerażeni w idok martweg o ciała n ie był dla n ich czym ś totalnie przyjmuj ącymi odbywającym obecn ie tera z tego n ie mam y tak dl a ludz i wsp ółczesnych żyjących szczeg ólnie w ielkich miastach jes t t o totalny szo k tak nawe t tak się, mówi że po co si ę dzieciom kupuje chomika po t o, właśnie dz ieci zrozumia ły śmierć tak kiedyś to byl i inni ludzie bl iscy ludzie teraz t o jes t t o po prost u jaki ś zwierzątko ja w łaśnie jeszcz e tak, kontynuuj ąc dokładnie te n wątek te j tak iej bliskości nieuchronno ści śmierci tak nie zastanawia i chcia łbym też te n tema t poruszy ć, a tak a n ieprawdopodobna przeciwwaga szacunk u dla życia i bra k szacunk u dl a śmierci z czego to si ę b ierze bo, a n o śmierć jest dla nas w łaśnie tak im czym ś najgorszy m i tak ie tak ie trywialne wzywanie te j śmierci teg o cz łowieka odchodz ącego tak ie utrzymywan ie g o, a prz y życiu prz y tych funkcjach życiowych na siły w spos ób jakiś kompletn ie n iepotrzebne tak n o tak z mojeg o punkt u w idzenia co zresztą tycz y si ę tak samo przed łużania życia dla mnie to jes t tak ie przedłużenie staro ści, bo to te ostatn ie tam nawet jak czuje, że jes t to 20 lat NATO zakładam, że te 40 ostatnich lat NATO to s ą już tam si ę tylk o posuwaj ące się cora z bardziej staro ść już na pewno t e ostatnie 20 lat na jaki to ma sen s po c o robić lepiej b y przed łużyć tak między dwudz iestym, a czterdziestym 40 lat tylko tak mo że medycyn a coś na te n temat mia łaby do pow iedzenia, ale przede wszystk im tak i brak szacunk u dl a dla dla śmierci i takie tak ie ego istycznie ego istyczne wydaj e mi si ę nastawienie ludzi, którzy są prz y tym cz łowiek, który nie ma siły mus i umrze ć ta ich rozpacz jak bardz o b ędzie ta m ciebie brakowa ło zam iast powiedzie ć po prost u spokojn ie mo że odejść n ie b ędzie na m ciebie brakowało ot o silnie Martyny sobie be z siebie poradz imy, a t y sob ie spokojn ie umrzeć no taki jes t moj e zdanie bynajmniej si ę te ż wyrazi ć także, jakby o ty m jeszcze mo żna było porozmawiać t o by łoby Super dzi ęki dzi ękuję ślicznie tak mogę powiedzie ć pa ństwu ja zacznę o d tego, że cieszy mnie te ż wyszła idea podsuwan ia temat ów, dlateg o że nie mogą by ć mecz od pocz ątku, ponieważ by ła na strajku znaczna prote ście pod Sejmem nie mówię tego, żeby się pochwalić przynajmn iej mówię to w odniesieniu do teg o c o pan i powiedziała o o porodz ie i o procedurach rytua łach, jak ie tem u towarzyszą, dlatego że protes t by ł na tema t w iadomy i ewentualnej penalizacji edukacji seksualne j w ka żdym razie, a propos temat u to my ślę, że bardz o ciekawymi tematam i w łaśnie s ą filozofia, jak a wokół porod u wok ół np. in vitro, al e te ż wok ół bezdzietności t o znacz y n p . na studiach zajmowa ła się Justyną Bargiel, sk ąd je j prozą, w kt órej n p . kr ótkiej prozie to znacz y krótkiej powieści cz y te ż krótkich progac h p t . Obsoletki jeste m tema t bardz o dotyk a w spos ób bardzo czułe wyczulon e na ludzką krzywdę je śli chodzi o z kole i postula t o o spotkan ie na tema t samob ójstwa i eutanazji to tak sobie pomy ślałam, że bardz o c iekawym punktem mo że zapalne 1 z punkt ów zapalnyc h by łaby powieść powiedz mi si ę Ahlbeck seroton ina, w kt órej w łaśnie jest opisywany t o znaczy opisywane t o jest jedn o zdanie na tema t teg o jak w Belgii jest dokonywan a auto na s eutanazj a byw a dokonywana to znaczy zatrzymuj e si ę n p . cz łowiek o tak im pragnieniu przed supermarketem i dowoz i muszę no środek do tego w łaśnie w strzykawce i tak to jes t za łatwiane na park ingu, więc myślę, że t o jest bardz o c iekawe też pan powiedzia ł, że t o samobójstwo śmierć ich śmierci dla idei, po czy m powiedzia ł pan o chorobie bardz o taki wra żliwy spos ób, więc podejrzewa m, że t o by ł rodza j żartu, który docenia, bo t o Paweł m ówił aha przeprasza m dl a idei t o znacz y oczywi ście często jest do idei myślę, że właśnie to jes t RBK z kolei w raz ie chorob y za ideę, al e to ju ż zupe łnie inny temat, a jeśli chodz i te ż podej ście do martwego cia ła i tego, jak ie traktujem y to my ślę, że 6 stóp pod ziemi ą by łoby wspania łym pkt 1 z punkt ów i te ż przepraszam, że robi chaos i zara z wyjd ę, al e obowiązki wzywaj ą obowi ązki czy przyjemno ścią w ty m momencie rozmaw iania o śmierci, a więc nie miejsce innego, wi ęc bardz o dziękuję tak że w łaśnie dziękuję również jest właśnie daje tylk o właśnie chodziło m i o t o kiedy ludz ie zdecyduj ą si ę umrze ć, ratując n p . innych bądź n p . w czasie wojny n ie wiem czy sugeruj e c o w łasnym ciałem zas łonił gn iazdo karabin ów maszynowych wiedz ąc, że nie ma tak tak ot o chodzi ło ta k pros imy pros imy tak ot o dzi ękuję powodzen ia trzyma m kc iuki myślę wydaj e się nie spotkaliśmy si ę tuta j tak przypadkowo znacz y ta grupa przynajmn iej Annie w czas ie, ale po z drugiej strony zawsze udajem y, że śmierć jes t t o zawsz e dotycz y innych ta innych, których ju ż n iema na ok u EVO, kt óry o, kt órych mówi ale, toteż dotycz y jak na s mo im doświadczeniem jest jest te ż kwest ia wieku, kiedy mia ł jakieś 36 lat w ogóle n ie było obecn e aktyw a, al e cora z starszy robi coraz partii, gdyby t o jes t t o tkliwe jeszcz e zjawi po prost u prawy na c o dzień mog ę powiedzie ć n ie wsz ędzie strachu, ale sędzia aktywn ie tak iego problemu, który nie mogę sobie nie mog ę da ć rat y po o jedn o przekonan ie mam się człowiek jes t tak naprawd ę wojn y jak ma w łasną koncepcję śmierć prost e jak to przeżyć, b o jak się na t o zgodzi ć ta k jak powiedzia łeś jak wy właściwie to nie jes t rzecz, które nie jes t akceptowane to n ie jest do końca jak się n ie jes t religijnym, a staja się n ie w ierzy w jak ąkolwiek religię to jest sie ć, która po prostu n ie d a się nos i my to z e sob ą ca łe życie, ale z drugiej stron y na to nie ma odpowiedź nie w iem, ale przecie ż mie ć, przy którym PiS obecn e t o nawet no t o pił zawsz e ten strac h te n strach mars z pami ęci i c o przeszkadza to n ie jest to n ie jes t, gdyb y wszysc y by śmy, czyli kwestie, żebyśmy może też nie w iem, jakie formy, al e te ż mówili o w łasnych doświadczeń by ł ciekawy, żebyśmy znów n ie m ówili tylk o technicznym problem ie alb o pewnyc h for m tylk o też ona po t o, te ż na s dotycz y t o bardzo c iekawy aspekt, b o tak jak w łaśnie planowali śmy, żeby rzeczywi ście zaprosi ć przedstawicieli innych, a to mo że by ć bardz o dobr y pomys ł, żeby w łaśnie Żydowicza humaniści bądź aktywi ści w łaśnie radz ą sob ie zagadn ieniem pogodzen ia się z e śmiercią tak akceptacją akceptacją teg o co un iknie nie Unii n ie un iknie on a, a ja by m chcia ła, żebyście panow ie poruszyli, je żeli nie przewidzieli śmy może przewidzie ć liście n ie w iem konteks t właśnie śmierci versus dz ieci z kont w tym t o znacz y jak dziecku wytłumaczyć odejście nie ma babc i dziadka kogoś najbli ższego, bo też, że teg o co państwo jeszcz e wcze śniej, że kiedy ś w łaśnie dz ieci widzia ły ja k przed śmiercią bliskich przecie ż widział te ż chciała teraz w og óle na dzieci zab iera na pogrzeb n p . tak, bo są odsuni ęte teg o temat u, wi ęc chcia łabym, żeby może by ć taki porz ądek dz ieci jak wyt łumaczyć dzieciom śmierć t o przeżywają jak w ogóle rozumiej ą tak naprawd ę one w ogóle rozumiej ą tak to jest dl a mnie bardz o wa żne te ż ta m pros imy do ta k tak t o prosz ę zrozumieć Zaplątani 1 wielki pi ękny f ioletowy kabele k, ale kto ś zaczn ie by ć duszon y z bankiem t o kwest ia to bardziej anegdotyczn ie, ale troszkę, a propo s teg o c o pani wszelk ą mówiła jak czuj e si ę bardz o uprzyw ilejowana w swoim życiu dlateg o, że kiedy byłam ma ła t o mia łam bl iskie do świadczenie z umieraj ącymi lud źmi, a łącznie z tym, że k iedy umar ł mój pradz iadek to on le żał w salon ie w dom u i pami ętam, że to oczywiście by ła dookoła tego ca ła mitologia, że n ie mo że trzeba zrobić po grze przed niedzielą, kiedy prze z pieniądze, al e na to wted y b ędzie straszy ł 1 pamiętam mieszkali śmy wted y dosy ć małe ma łe w przestrzeni i moj a babcia ju ż, które n ie żyje przechodziła cz ęsto co ran o do mojej mamy ona obj ęta ustawą o pi ątej ran o na kaw ę i zawsze mia ła taką w łaściwość swoje j psychiki, że widziała cz ęść swojej mamy, kt óra też nie żyła w momenc ie, k iedy ktoś miał zara z umrze ć i on a cz ęsto przychodziła w łaśnie mamy m ówiła jej to prz y tej kaw ie, że ju ż mia ł niedaleko od słyszałam to by ł 1 z takich moje j pierwszej właśnie p ierwsze przebudzenie, bo potem ju ż oczywiście drug ie takie of icjalne przebudzenie co niekiedy bardzo przychodziła mówiła też um a przewidzia ła swój 10 leczenie no bo je żeli dzia ła wtedy pojawiają si ę w g łowie aha dobra, kto umrz e i t o było jeg o towarzys z łamiąc, k iedy pamiętam te ż czuj ę, że wykształciło t o jakąś taką swobod ę też w og óle mówienie o śmierci w mo im dom u, że oczywiście ma m wra żenie, że to te ż wesz ło zaczął interesować z pewn ą specjalizację śmierci we wsp ółcześnie, bo tak mam wrażenie, że to si ę objaw ia np. nie w iem nie odbieram telefon ów przez 2 dni mama chcę si ę dodzwoni ć i mówił mi właśnie ju ż bałam się ba łam si ę, że umar ła już swoj e, że w wozie umarła można je odbiera ć telefon u przez 2 no tak jak możesz ju ż nie ma zupełnie inny tema t, ale właśnie czuję, że to jes t tak, że to n ie wyposa żyło pewn a takie by ły w łaściwe właściwości też psychiki, które sprawiają, że n p . n ie brzydzę si ę rzecz y do dzia łania i nie wiem, że nie jest o d osoby o jakaś tak a osobna o d teg o świata mater ialnego tak iego czasu związanego z jak ąś taką maj ą wr ęcz, wi ęc generalnie no, więc je żeli chodzi o to mówienia dziecko śmierć to w łaśnie poleca m też rozmow ę właśnie przy stole o tym jak ma wygl ądać, czyl i poch ówek, toteż organy ora z czego on o rodz i t o w chwili parti ę, o którym wspomnia łem w te j książce w te j ksi ążce człowiek śmierć jes t to 1 jego książka o śmierci tak ie esej e o śmierci te ż bardzo dobr a po polsk u p isze o pewne j form ie śmierci, kt órą nazyw a właściwie czym ś na kształt tak iej h istorycznej form y śmierci obecne j ludzkiej kulturze w łaśnie do momentu aż si ę pojawi ła nowoczesno ść, kt óra zaczęła konstruować te n te n tak i h istoryczny odw ieczny spos ób obecności śmierci w ludzk im do świadczeniu i nazyw a t o śmiercią zapowiedziano t o znacz y śmierć do momentu nowoczesności w łaściwie jest zawsz e śmiercią zapowiedzian ą przychodz i poprzedzon a znakam i r óżnego rodzaj u ta k jak ten cie ń swojej babc i n p . i w zasadzie sposób w jak i m y dz isiaj my ślimy o tyc h znakach to znaczy m y możemy j e czyta ć jak o jak o nadnaturaln e w naszy m sposob ie ujmowan ia rzeczywisto ści jako w łaśnie pochodz ące z porządku jakiego ś n ie racjonalnego tylk o innego to oczywi ście na grunc ie tamte j kultur y, w której funkcjonuj e w og óle nie ma racji bytu t o znacz y też komponowan e dok ładnie ci ągłość codzienno ści, wi ęc nie ma śmierci, kt óra jes t n iezapowiedziana każda ka żdą poprzedza każdą poprzedz a c ienie koncepcja samotnego gen u, a śmierć to to mo że by ć ciekawe c o dok ładnie raze m z rewolucj ą tak, bo to praktyczn ie to wyja śnia troszeczk ę tak, że gen y s ą teoretyczn ie jako konstrukto r śmiertelne służby my służy jedyn ie jak o b iologiczny no śnik tak iego genu na m broszurk ę konkretne pytan ie do wyja śnienia, bo n ie w dom u my śmy zawsz e tradycyjn ie cza s Mary 3 dni trzymal i odprawiali śmy rytuały czy t o jes t prawn ie dozwolon e jak jest uregulowan e w Polsce to mo żecie na tej tras ie, bo ludzie nie wiedzą te ż ludzi pytam to Acta Acta to myślę, że się jeszcz e w tym te ż zgłoszonym wcześniej prze z pana postulac ie w ogóle m ówienia o tyc h aspektac h te ż prawnyc h dzie ń dobry dl a mn ie interesujące takie zjaw isko, jakie zauwa żam parę lat temu m ianowicie, że na Facebooku mam 3, bo 4 znajomych, którzy pope łnili w przeciągu k ilku lat samobójstwo t e profile n ie s ą kasowan e i vice, że ci ludzie, kt órzy ich przyjac iele cz y pseudo przyjaciel n ie wrzucają dali m i o to, że n ie żyją jakie ś post si ę zastanaw iam jak c o ich może popycha ć do tak iej chciałem też tak ie troch ę media i izolowanie try b real izacja tego czego ś czy m jes t straszn e, kiedy cz łowiek pope łnia samob ójstwo z powod u depresj i i na je j uważam, że te ż interesuj ąca moim w je śli chodzi o moj e w idzenie t o, że troch ę takie no bra k szacunku, żeby robi ć tak ą medialną dale j ok ładki prowadzen ie teg o prof ilu tak iej osoby jes t tak a n iezwykle interesuj ąca historia, kt órą z łatwością pa npa ństwo znajd ą za po średnictwem Googlea pewn a start a Perka Eugenia u idealna si ę nazyw a Eugenia Kujda, która z najm u zajmowała si ę czy zajmuj e się ca ły cza s konstruowan iem rozma itych apl ikacji na urz ądzenia mob ilne mia ła przyjac iela, kt óry pope łnił samob ójstwo właśnie bardz o bliskiego przyjac iela, z kt órym korespondowa ła regularnie to znacz y ich znajomo ść oczywiście znajomo ść realna n ie tylko internetowa ZUS z uwag i na r óżne okoliczno ści życiowe rozgrywa ła si ę w znaczne j m ierze w łaśnie w internecie on i po prostu mn óstwo za sob ą korespondowaliśmy ci ągle do n iego pisa ła do n iej pisa ł zapa śnicy messengera n o i te n cz łowiek pope łnił samob ójstwo i on a skonstruowan a skonsumowa ła aplikacja opart ą na sztucznej inteligencji na takim sam o uczący si ę na samouczących si ę sieci neuronalnyc h je j, kt óra bardz o starann ie cz y, do kt órej bardzo starann ie wprowadzi ła on a wszystk ie istniej ące jeg o wypow iedzi zapisane t o znacz y wszystk ie wiadomo ści, kt óre wysy łał cokolw iek tylk o znalazła ta m to ta m komponowała to t o kt o t o apl ikacja i powo łała tak i rodza j wirtualnego prof ilu oweg o przyjac iela i z n im z powodzeniem koresponduj e przez ca ły czas to jes t n iezwykle ciekawe zjawisko on a zam ierza z tej apl ikacji zrobi ć w łaśnie tak kij i rodza j produkt u dostępnego po prostu dl a na s wszystk ich te n ta aplikacja r ównież wrzuca pos t na Facebooka, więc t o jest mo im zdan iem co ś sporo na ten temat te ż było ja k ja też kiedyś napisał taki duży teks t o ty m, do przekroju dzi ś t o chyba pow inno by ć w internecie, ale wydaje, że t o bardz o symptomatyczn e i w sum ie real ia funkcjonowan ia portal i społecznościowych powoduj ą, że wizja, w kt órej w zasadz ie ju ż jesteśmy lud źmi, kt órzy funkcjonuj ą takim w irtualnym świecie, w którym n ie w iadomo, kto umar ł, kt o n ie Umar cz y w og óle nie ma śmierci w jak im sens ie po śmierć jest wted y, k iedy po prost u ustaj e ustaje kontak t kontakt n ie ustaj e więc, jakby nie w iemy czy ktoś Marcie n ie umar ło dale j wrzuc a post y prz y odpow iednim oprogramowaniu b ędzie mógł dale j wrzuca ć zdj ęcia będzie mógł się starze ć przecie ż są apl ikacje kt óre, kt óre starzej ą, wi ęc mo żemy zapuszcza ć tak iego, bo ta ju ż będzie dale j za nas funkcjonowa ły jak tak a w izja świata wirtualnego, kt órej my nie w iemy w og óle, kt o umar ł, kt o żyje śmierć się staj e właśnie czym s ą na dobr ą sprawę na s nie dotycz y c o w ogóle jak ąś ide ę zupełnie abstrakcyjn ą jest jest w grunc ie rzeczy bardz o bl isko, a t ą histori ę Organik i to poleca m jak o jak o po prostu lektur ę uzupe łniającą d o do naszych spotka ń bo, bo to jes t, bo t o jes t moim no da j si ę bardz o symptomatyczn a pytan ie czy nie jes t t o kolejny kolejny oszuk iwanie siebie n o jakim ś sens ie pewnie tak to t o to na pewn o jes t w klasie abstrakcj i tych zjaw isk, o kt órych rozmawiamy czyli, czyl i w łaśnie tyc h wszystkich zjaw isk zwi ązanych z wybieraniem negowan iem śmierci realności śmierci e t Cetera dob y to, a ja chciałabym podyskutowa ć, bo si ę dowiedzie ć na tema t jakości życia, kiedy jako ść życia np. się ko ńczy, że bardz iej atrakcyjna dl a na s śmierć t o jest p ierwszy tema t, a drug i chcia łabym si ę dowiedzie ć czy t o podej ście nasze śmieci takie un ikatowe dl a naszeg o gatunk u tylk o wy łącznie c o do teg o ostatniego chyb a tak n ie tak t o jes t specyf iczna w łaśnie pytanie co jest t o jes t żałoba to nie jes t żałoba to zawsze tak a interpretacja t o bardz o c iekawy tema t tak t o jes t alb o na cza s indywidualne indywidualny lęk, jakb y n ie na poz iomie instynktu życia tylko taki rodza j, jakb y myślenia o tym, że si ę umrze to jes t wy łącznie ludzkie t o znaczy t o jest no t o jes t 1 z wi ększych problem ów b o ja k np. nie mam ma m wykład o emocjac h tak t o tak i prost y przyk ład i je żeli wezm ę si ę cz łowieka jako ś tam postawi ć w pokoju w 1 końcu tego pokoju b ędzie go spotyka co ś dobrego Niemca pr ądu b ędzie dostawa ł tak wiadomo, że b ędzie unika ł tego miejsca, w jakich przedmiotów coś z tym kojarzy zrobi t o ci ężko będzie jedzenie jest głodny, więc do ść tego jedzen ia tak obserwuj e z zewn ątrz d ążenie uciekanie teg o typ u dual izm mo żemy zaobserwować nawe t bardzo prostyc h organizmów nawet w Lesznie nicieni, kt óry mia ł tam 1000 komórek ledw o, czyl i pewneg o rodzaju to c o się u na s wi ąże bardz o się z emocjami, czyli w łaśnie l ęk przed kar ą i poczuc ie przyjemności nadchodz ącą dobro, kt óre przek ładamy pote m obserwacji zewn ętrznego zachowania to mówi t o zewnętrzne zachowan ie może trwa ć bardz o bardz o bardzo prostych organizmów pytan ie jes t dok ładnie tem u samemu ów do to towarzysz y stan wewn ętrzny tego organ izmu tej tras y, jeżeli osob ie stwierdza, że ludz ie tak reszt a n ie, dlaczego to mo żna celn e ta k, a reszta jes t automate m, który d ąży do przyjemno ści un ika zagrożenia i tuta j postaw ienie tej gran icy gatunkowej jes t potwornie trudn e w sens ie jako b iolog i behawiorysta n ie w iem zupełnie n ie w iem nie Czeszka spocić, kiedy te n stan wewnętrzny rzeczywi ście jes t pewneg o reprezentacją żałoby a k iedy jes t tylko łącznie pewneg o rodzaj u standardową reakcj ą n p . na martw e cia ło, tak więc nawet ryt u t e w łaśnie żałoba, kt óre obserwowano w śród w śród małp cz y innych zwierząt t o jes t w łaśnie tak naprawdę otwart e pytan ie i wydają si ę żony powstan ie otwart y na zawsze bo, dopóki n ie b ędziemy w stanie wejść stan y wewnętrzne poszczególnych gatunk ów to nieby ły wstanie zrozumie ć tak naprawd ę n igdy, wi ęc oczywi ście pewneg o rodzaju reakcj i na śmierć na zw łoki na ko ści obserwujemy bardz o szerok iej gamy zwierząt w szczególności t e tyc h, kt óre uznajem y za wyższego rzędu szczeg ólnie t e, które d łużej żyją, ale cz y to rzeczywi ście mo żemy nazwać grobową to taki sa m proble m jak to cz y mo żemy nazwać zjaw iska były z wyższymi opcjam i tak samo ludz i zwierz ąt ci ężko jes t tutaj powiedzieć tak cz y nie, al e tema t zap isane w, jeżeli m ówimy o śmierci t o mi się nasuwa r ównież w ątek nieśmiertelności t o mnie pa n Tomasz zainspirowa ł ty m poprzedn im t o poprzednią stawk ą te j h istorii by ła ta sztuczna inteligencja kt óre, jakby kontynuuj e to życie jes t pewny m rodzaje m nieśmiertelności, ale chodz i bardziej o nawe t n ie kontekst rel igijny, a kontekst tran s humanizmu, kt óry się bardz o bujn ie rozw ija na bazie rozwijających si ę bujn ie nowyc h technologii i wci ąż si ę dowiedzieć 3 te nowe technologie, które si ę tak intensywnie rozwijaj ą s ą w stan ie Niewiem przesun ąć granicę biologiczn ą czy może poprawi ć jakość życia cz y mo że zostawić cz ąstkę nas jakiej ś formie n ie w iem, bo w te j chwili i niejaki Kurt Weill, który jes t takim gur u tran s humanizmu tw ierdzi, że za jeg o życia i t o o n sa m do świadczył nieśmiertelności uczą czytać t o jes t w og óle powa żne rozważanie czy te wart e rozważania czy t o są tak ie tylk o mrzonki n o i tyle jeszcz e chciałem nawi ązać do teg o w ątku poprzedniego d o do tych samowoli, bo chcia łam uświadomić mo że pa ństwu jak t o jest może nawet jeszcz e wi ększy temat tab u niż sam a śmierć, ponieważ n ie państwo zdajec ie spraw y, ale w wyn iku samob ójstwa śmierć ponosi wi ęcej osób ni ż w wyn iku wypadk ów drogowych w te j chw ili w Polsce tak, ale chyba na świecie te ż, jakb y statystyk ę tak ą og ólną panikę ani o tym n ie m ówi o wypadkach samochodowyc h słyszymy cały czas z wujk a tyle tyl e os ób ta m wypadkac h zginęło natom iast samobójstwa c isza, kiedy chcia łam by ć ostatnia słyszałam, że co 40 sekund na świecie pani si ę wypow iada, które si ę ty m zajmuj e profesjonaln ie tak tylko skal a straż zam iast do tran s humanizmu t o zakład, jeżeli ktoś staj e si ę guru t o znacz y że no t o znaczy, że już jak dl a mnie przekracz a pewną część cienk ą granic ę pomi ędzy odcinaniem kupon ów i trzepanie kas y za zajmowan ie si ę czym ś naukow o coś być mo że ka żdego kiedy ś mus i spotka ć tak ka żdy si ę starzeje efek t cora z dro ższa natomiast m ówiąc realn ie n ie wg mn ie największy patrz ąc z punkt u widzenia bezpośredni nie zajmuj e al e, gdyby śmy chcieli wyci ągnąć, bo tera z tak jak chcemy by ć nieśmiertelni to mus imy wyci ągnąć unikatow ą kompozycj ę osobowo ści z umierającego mózgu i osadzi ć t o gdzieś jakiś mater ii, kt óra będzie w stan ie t o alb o przechowa ć, a najlep iej zapewnić funkcjonowan ie tak ie jak wcze śniej było t o w materiale b iologicznym tak, bo to de fact o mo że tak sprowadzi ć sobie pewneg o rodzaj u cyfrową nie śmiertelność wyci ągamy sob ie jako ść osob y je j unikalno ść maszyny b iologicznej osadzan e są jakie ś właśnie silikonowej, kt óra jes t w ty m przypadk u odporn e na starzen ie się problem jest tak i, że cały czas n ie wiemy c o wyci ągnąć zupe łnie tak nie wiemy nie w iemy co skopiowa ć czyst o proce s czyst o struktura biologiczna posta ć jaki ś komb inacji synaps n ie wiem tak to jes t coś c o jest ca ły czas probleme m jeszcz e neurologicznym z najwi ększych n ieodkrytych jeszcze tajemn ic naszego mózgu to znacz y w łaśnie w jaki spos ób st ąd tworzon o świadomość to nasz a un ikalna świadomość z naszym poczuciem ja, które by ć może sztuczn e jak f ilozofowie twierdzą może jes t prawdz iwe, al e tak naprawdę cały czas n ie w iem jak t o jak t o wydobyć, którym miejscu t o mog ło zacząć grzeba ć c o kopiowa ć tak t o przegrać, a nawet, gdybyśmy stwierdzili, że dobra partia, bo nie w iemy jak to przegra ć tak to tobyśmy skupi ł my sobie po prostu m ózg na rympa ł tak jak n ie wiem musimy skopiowa ć stare dane ze stareg o twardeg o dysku nie wiemy czy t o w ogóle jest jakie ś dz iwne rzeczy dobr a lecimy wszystk o kopiujemy potem t o wszystko pr óbuje uporządkować t o dale j będzie proble m tak i, że jeszcze nie w iemy czy wszystk o już w iemy c o mo żemy kopiować cz y t o musimy kopiowa ć Synapsy cz y po łączenia ma powo łać na obronac h, a mo że zb ędne może potrzebujem y zrobi ć mapowan ie wewnątrz komórek już uk ładu Białek czytam n ie w iem sygnały, które id ą po kom órce jak s ą uprzyw ilejowane cz y np. jeszcze jakie ś inne zjawisko, które na m pomag a bardz o w tworzenie świadomości czy nawet n ie wiemy jeszcz e c o zacząć kopiowa ć i sk ąd w zwi ązku z tym wg w łaśnie tak i trans human izmu mówi ta k tak ju ż zaraz regularnie c o prawda Pek Pen Drive g łowę i jedziemy sobie os ób w komputerze, bo jest ca łkowicie p óki co science-fictio n w szczególności, że ludz ie, którzy zajmuj ą się teg o typ u sprawam i najczęściej koło Rosa jest t o tak pewnie siedzieli 2 × n ie bardz o s łuchali o to popros imy jeszcz e ostatnie pytanie t o ta k, a prze d ta k tak oczywiście oczyw iste, o czym znacz y i tuta j dochodz imy do moich kochanyc h starych pozycj i literatury sc ience fiction chocia żby gleb a, kt óre już przewidział 3 takie urz ądzenie do kopiowania ludzi w sensie tak im, że jakb y zamiast podróżować t o si ę do drogi destrukcji w innym miejscu drug i jes t si ę odbudowujemy no i co będzie nagl e się odbudujem y w 2 miejscach ta k jak b ędziemy w stan ie skopiowa ć tę świadomość do komputera pote m zrobimy sob ie niechcący Kopy Toys 4 × mamy 4 świadomości jeszcze orygina ł b iologiczne biega co w ty m momenc ie zrobi ć tak wol ę mia ł prosty metody skasowa ć wszystk ie tworzyć jedn o, a także dobrz e to prosz ę o ostatnie pyta m oko o bardzo proszę tylk o do m ikrofonu kon iecznie tuta j m ikrofon dobr a to 2 z n ich b ędą 2 poruszyli śmy temat teg o, że z l ęk przed śmiercią jest tak ie naturalne, że zwierz ęta i m y te ż mamy co ś takiego, że naturaln ie uc iekamy przed śmiercią i mam y bardzo silny strach, kt óry na s te ż chron i w pewny m sens ie i ich tak właśnie te n lęk większość lęków, kt óre mamy si ę wywodz ą z tego l ęku przed śmiercią i religii ma m trochę daj e jakieś lekarstwo na t o są jak ąś nadziej ę i t e wszystk ie jaki ś l ifting i rzeczy, bo t o ps y pomagaj ą nam sobie z ty m poradzi ć i o tym, rozmawiali śmy tak my ślę że, że mo że warto te ż prosi ć o ty m, temacie bo jakby samej śmierci nie da si ę oswoić się oswoić z teg o, że śmierć jes t trudn a po prostu mamy c o naturalnie uc iekamy przed nią formuje si ę ju ż dobre, więc w tak im razie skoro n ie da si ę, jakby swo istym temate m śmierci po prost u zła trudne i t d. to co mo żna, by by ło właśnie pomy śleć o ty m ja k jak oswoi ć się po prostu z trudno ściami w życiu z tym nie s ą śmiercią tylk o z tym bólem z e strat ą i l iczby n ie ucieka ć przed trudnościami już tylko tylk o zająć si ę w ty m że, że po prost u ten trud może nie śmierć jes t elemente m naszego życia, ale al e tak jakb y jest ostateczn e rzecz ostatnia, kt óra nas czeka w międzyczasie jeszcz e s ą nawet mn iejsze czy większe trudno ści, które też wiąże się z e śmieci, czyli strat a b ól cierpienie choroba i t d . jakby sa m uśmiechniętych zechce z n im się po prost u zaakceptować powiedzie ć, że HOKEJ Super jes t um ieranie, al e mo że po prost u zobaczen ie tego jak t o jes t po prost u przeżywać b ól East i strach c ierpienie chorobę, b o po prostu taki jes t życie jest czasem trudn e i i te śmieci w kontek ście właśnie teg o trudu, kt óry towarzysz y jakoś w życiu też w łaśnie w kontek ście tego ja k n p . kto ś inny m iernik musimy, al e m y te ż dzi ęki dzi ękujemy i ostatn ie tak jeste m psychoterapeutk ą mam tak ie do świadczenie roczneg o sta żu fundacji nagle sami t o jes t tak a Fundacja w łaściwy jedyn a w Polsce, gdz ie udzielane wsparc ie osobom żałobie można po prost u zadzwoni ć tak może informacyjnie dla pa ństwa o d 14 do dwudz iestej codziennie jes t telefon czynn y i można dzwonić je śli ktoś ma trudno ści przeżywanie żałoby to jes t m iejsce, gdzie śmierć n ie jest tabu, gdz ie mo żna porozmawia ć po prostu na te n temat nic to t o może tak tylk o informacyjnie na koniec chcia łam powiedzie ć ja się, że t o świetna praca którą, kt órą państwo wykonują absolutnie to ju ż od o d paru la t, bo przecie ż Fundacja istnieje ju ż o d jakiego ś czas u ta k tak od 4 lat założyła j ą osob a, kt óra właśnie sta ła si ę nagle sama pan i, kt óra straciła m ęża została z dziećmi nie by ło tak iego miejsca w Polsce, gdz ie mogą z ko ści nic tylk o dzi ękuję bardz o gdz ie dzi ękujemy bardzo i t o było na tyl e na dzisiaj mam nadziej ę, że pa ństwo podoba ło prawo o d widzimy się za 2 tygodnie 3030 październik a tak cz y o n ma 30 dni c óż dzi ś na czy się nast ępnego dn ia jes t tak i dz iwny dz ielni, wi ęc m y pomyślimy co ś pomy ślimy, al e państwo te ż mogą pomysł n ie m ówimy wpros t, bo n ie wszyscy lubi ą roz łam jak n ie przebranie to przyjmie cuk ierki przynie ście jedyn ie dobrze do ws i to bardz o dzi ękujemy do zobaczen Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: TOK POWSZECHNY

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!