REKLAMA

Czy katastrofa klimatyczna doprowadzi nas do ludobójstwa?

Wieczór Radia TOK FM: Godzina Filozofów
Data emisji:
2019-11-19 23:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
40:19 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
i kolejn a godzina filozofów już ostatnia godz ina filozofów co ma tak że pew ien wydźwięk symboliczny w kontek ście tematu, kt óry b ędziemy porusza ć przed nami prof . Lech Nijakowski jest pa ństwa go ściem dobry wieczór dob y w iecie pa ństwo Instytut socjolog ii Uniwersytetu Warszawskiego właściwie zawsze jak si ę pojaw ia w ty m studiu t o nie o weso łych tematac h rozmaw iamy tylk o racze j o mrocznyc h, bo mroczna strona ludzk iej natury t o twoja specjalno ść w p Rozwiń » ół rocznik ów zdan ie, które si ę w łaśnie, kt órego najnowszy numer właśnie si ę ukazał jes t tw ój teks t p t. ludob ójstwo klimatyczne wp ływ globalneg o oc ieplenia na przemo c zbiorow ą, gdzie zajmuj e si ę takim w zasadz ie najmn iej chyb a omaw ianym komentowany m aspektem zbli żające si ę czy w łaśnie trwaj ąca ju ż katastrof y tl e klimatycznej, czyl i n ie tyl e konsekwencjami nazw ijmy to przyrodn iczymi tego c o si ę dz ieje, al e konsekwencjami społecznymi z e szczeg ólnym nac iskiem na przemo c na wojnę i na wszystk o t o c o w łaśnie zm iany kl imatu mog ą przynie ść w ty m aspekcie troch ę si ę bawisz Futura loga mam nadziej ę, że n ie be z wątpienia ważny jes t to, że trudno w ty m rad iu tak że mówi si ę wpros t o katastrof ie kl imatycznej, która si ę rozw ija i jes t to o tyl e wa żne, że w iadomo jak t o jest j ęzykiem j ęzyk mo żna wiele i t o, że m ówimy wprost oddajem y w j ęzyku te n konsensus naukowców, że mam y do czyn ienia z post ępującym globalnym oc iepleniem to bardz o wa żne, a zwraca uwagę te ż na samy m początku, że przew idywanie pogod y jest trudn e, a zm ian klimatu jeszcz e trudniejsza no al e jeżeli chodz i o te te n, gdy odległe trend y to tutaj n o za specjal istami powtarzam, że t o globalne oc ieplenie stwierdzone, a c o wa żniejsze pami ętajmy, że oczywiście kl imat jes t n iezwykle złożonym zjaw iskiem, wi ęc proble m poleg a na tym, że m y czasami n ie w iemy, jakie będą interakcje między r óżnymi elementami środowiska na testy przyk ład na okazałą się, że topn ienie cza p lodowych t o uwalnianie materii organ icznej gaz ów uwięzionych pod lode m, a wi ęc tak i akcelerato r, kt óry przy śpiesza jeszcze t o globaln e ocieplenie z teg o punktu widzenia je śli chodz i o tak ie dykcję klimatologów oczywi ście on e s ą wszystk ie z pewnym prawdopodobie ństwem czyn ione t o wyraźnie wida ć, że niestety badan ia na badan ie t e czarne scenariusze okazuj ą si ę zby t optymistycznym znacz y widać, że to idzie o w iele szybc iej, że wyst ępują interakcje między elementami środowiska, o kt órych sob ie wcześniej no nie zdawan o sob ie z n ich sprawy alb o s ądzono, że nie b ędą tak katastrofaln e, al e powiedzia łeś o katastrofie kl imatycznej pote m o implikacje spo łecznych każda katastrof a jes t zaraze m katastrof ą społeczną cho ćby, dlateg o że żyją ludzie, którzy ta k jak inny spos ób interpretuj ą świat, którzy ta k jak inny sposób cierpi ą alb o si ę ładują katastrof ą z teg o punktu w idzenia nie ma czego ś czyst o naturalneg o czegoś czyst o społecznego t o s ą zjawiska ściśle wym ieszanej to wida ć tera z po efektac h globalneg o oc ieplenia nie same j dyskusj i tuta j m ówimy ju ż tyc h jasno stw ierdzonych efektac h i ile aspekt ów tego zjaw iska bardzo duża, kt órym si ę można przygl ądać i też w iele spo łecznych konsekwencj i tego c o się dz ieje z kl imatem w iele tak że potencjalnyc h spo łecznych konsekwencji natom iast si ę specyf icznie przyglądasz ludob ójstwu tak, dlaczeg o akurat ludobójstwo poz a tym, że t o jest 1 z twoich sprzedanych przedmiot ów jak przedmiot ów bada ń o ja rzeczywiście także sta łem si ę specjalizowa ć tak im obszarze też dyscypl inarnym studiów na d ludob ójstwem i trzeb a pamiętać, że w naukach społecznych nie chodz i na m tylk o wyjaśnienie przysz łości np. jak dosz ło do ludob ójstwa Ormian alb o ludob ójstwa Żydów, al e tworzenie tak ich model i wyja śniających mobilizację ludobójczy czcz ą, które pozwol ą tak że szacować ryzyk o powt órzenia się mob ilizacji ludobójczej tu i tera z, a wi ęc w taki naukow y spos ób przewidywać przysz łość w ty m sensie, że szacowa ć n p . ryzyk o wysokie prawdopodobieństwo powtórzenia się tak iego masoweg o mały podkre śla w tym tek ście coś co by ć może dl a w ielu osób jes t intuicyjna, a m ianowicie to, że tak ie ryzyk o istnieje c o więcej za ka żdym razem, k iedy do mob ilizacji dochodzi ło, k iedy były pewn e symptom y poprzedzaj ące pojawienie si ę czegoś takiego uwa żano, że właściwie nie ma się czy m martwić, że co ś tak iego jest prawdopodobn ie niemo żliwe ty m sens ie h ipokryzja wsp ólnoty mi ędzynarodowej jest n ie zmierzona n o proste przyk łady żeby, żeby pokazać, że czarnow idztwo jes t jak najbardz iej real istycznym szacowan iem ryzyka no zwr óćmy uwag ę na ostatn ie totalne ludob ójstwo w dziewięćdziesiątym czwarty m rok u pod kon iec wieku dwudziestego na c o najmniej 2 państwa mia ły mo żliwość szybk iej ingerencji powstrzyman ia ju ż tocz ącego si ę ludobójstwa Francja stan y Zjednoczone stan y Zjednoczone długo dyskutowa ły ile akt ów ludobójstwa sk łada si ę na ludobójstwo w grunc ie rzeczy dop iero p óźniej wkroczyli Francuzi już chron ili uciekaj ących radyka łów Hutu przed zwyci ęskimi Turcji, a wiek 2001 . d o w morze 2 przykłady 1 szeroko znan y także w Polsce szcz ęśliwie, czyl i czystk a etn iczna wym ierzona w Hindusów w Birmie prze z niektórych uznawan a za ludobójstwo moim zdaniem t o jedna k była czystk a etniczna, cho ć okrutna pe łna mas a t o t u c ierpienia ludno ści cywilnej jes t to można powiedzieć, że ona na bie żąco relacjonowan a c o pokazuje jak ich czasach żyje tak z drugiej strony n ie w iem po p łaszcz zachodn i, kt órzy s ą ofiar ą tak iego pełzającego ludob ójstwa niekt órzy twierdzą, a na pewn o tam wida ć w Papui zachodn iej tak że połączenie tak ie punkow e eksploatacj i środowiska z n o c o najmn iej dyskryminacj ą rdzenne j ludności powiedziała, że czystc e etnicznej ludobójstwie t o s ą wbr ew pozoro m do ść precyzyjn e poj ęcia przynajmn iej w ty m dyskurs ie, kt órym operuje by ć mo że są jakie ś osoby, kt óre nas s łuchają n p . n ie znaj ą naszyc h wcze śniejszych rozm ów m. in. m. in. twojej ksi ążce właśnie ludob ójstwo po święconej rozkosz zemsty, wi ęc jeśli m ógł by ć kr ótko zdefiniowa ć pojęcia to mo że będą te ż pomogło bardzo bl isko, je żeli chodzi o wsp ółczesność mo żemy m ówić o różnych obowi ązujących w def inicjach na pewn o w ramac h dyskurs u prawnego to jes t definicja zawart a w konwencj i ONZ-owskie j w spraw ie zapobiegania i karan ia zbrodni ludob ójstwa ojcem te j konwencj i by ł Polski karn ista żydowskiego pochodzen ia Rafał Lemkin w ielka posta ć ta konwencj a została podpisana w czterdziestym ósmym roku wesz ła w pięćdziesiątym pierwszym, więc już po te j dac ie można stosować t ę definicj ę zbrodni ludob ójstwa i w ielkim skrócie chodz i o t o, że w ludob ójstwie chodz i o intencjonalne działanie, kt órego cele m jest wymordowan ie w całości lub w cz ęści gru p narodowych etn icznych rasowyc h lub religijnych te 4 są wym ienione nie pytaj mn ie jak to jest definiowany jako d ługi czas teg o w ogóle nie def iniowano i ta m jes t katalog 5 różnych aktów, kt óre się mogą sk ładać na to ludobójstwo, al e je śli ta intencja ludobójczy to d ążenie do eksterm inacji w ca łości lub części teg o jest n iezwykle istotna, b o w ludobójstwie generaln ie chodz i o zniszczenie grupy jak o tak iej no 1 z tych aktów t o jes t np. mordowanie i t o zrozumiałe, al e innym jes t przymusowe odbieranie dzieci po t o, żeby wychowa ć we innej kulturze oderwa ć o d w iary obyczajów j ęzyka ojców no i t o się czasam i nazyw a tak te ż ludob ójstwem kulturowym t o było praktyką ju ż po wejściu w życie te j konwencji cho ćby w Australii n p . n ikt nie zaj ąknie cz y nale ży ścigać przyw ódców austral ijskich za t ę zbrodni ę, al e perspektyw a prawn a bardzo og ólnie zarysowa ł ME natom iast w studiach nad ludobójstwem jes t wielość def inicji, al e generalnie istotne jes t t o, że nie ka żde masowe mordowan ie ludobójstwa t o jes t wyjątkowe masow e mordowan ie, gdzie właśnie chodz i o ten efek t w postac i eksterminacji wr ęcz an ihilacji ca łej kategorii spo łecznej albo przynajmn iej część i jes t t o o tyl e wyj ątkowe, że masow o morduj e się ludz i w krwawyc h pacyf ikacjach zbuntowanych prowincji w czystkac h etn icznych właśnie, kiedy naczelnym cele m jes t przeprowadzenie innej grupy z e spornego terytorium to n ie jest bardz o krwaw e, ale n ie chodz i o ich wymordowan ie, ale przep ędza nie natom iast inne tak ie dobr a jak nie w iem m ówi w ładza bogactw o prestiż one chodz ą na dalsz y pla n nawe t w czas ie wysi łku wojenneg o mo żna w iele po święcić, ryzykując przegran ą po t o, żeby właśnie terminowe te of iary na słynny przyk ład t o poci ągi jadące z Żydami w ęgiel do Auschwitz-Birkena u, kt óre utrudnia ły dostarczanie zaopatrzen ia na fron t wschodni, wi ęc ludob ójstwie chodz i o zn iszczenie grup y jako takiej może si ę to odbywa ć na r óżne sposob y be z w ątpienia masowe mord y s ą tego integraln ą cz ęścią w tym sensie ludob ójstwo jes t rzadk im zjaw iskiem cz ęsto dochodzi ło do zbrodni mase k wojennych cz ęsto dochodzi ło do pacyf ikowania zbuntowanych prow incji do terroru bardz o krwaweg o, ale tak ie dążenie bezwzgl ędne do eksterm inacji ca łej kategorii n ie jes t tak cz ęste, je żeli chodz i o tak ie pe łne ludob ójstwa ludobójstwa totaln e jak si ę określa t o w zasadzie moim zdan iem można m ówić o 3 w w ieku dwudziestym o ludob ójstwie Ormian imperium osma ńskim, które pojawia si ę w swoim tek ście o ludobójstwie kl imatycznym skądinąd, al e to kontekstow e, je żeli wted y jeszcze tych efekt ów tak bezpośrednich nie by ło, cho ć tam mo żna powiedzieć, że t e swo iste obozy zag łady na pustyni, k iedy pustyn ia mordowała tak i konteks t był mia ły to szczyt to s ą lat a 19151916, ale t o trwa ło znaczn ie dłużej ludobójstwo Żydów i dom ów w czas ie drugiej wojny światowej n o w łaśnie ten 1004 . k iedy radyka łowie Hutu mordowal i m. in . Turcji i t o jest istotne w ludob ójstwie i co jes t wa żne że, gd y si ę m ówił o efektac h globalnego ocieplenia te j katastrof y kl imatycznej to w iele si ę p isze o wojnac h o konfliktach cho ćby słynna ksi ążka Haralda walce przet łumaczona na j ęzyk Polski, kt óra wojn a kl imatycznych traktuje t u jes t do ść dalek o idący konsensu s na r óżnych poz iomach nawe t przemoc y domowej s ą takie studia, kt óre podkre ślają, że rosnąca temperatur a przełoży się w og óle na wzros t agresj i, a mn ie interesuje właśnie co ś bardz o rzadkiego cz y w jak im stopn iu globaln e ocieplenie prze łoży si ę na nowe ryzyk a i ludob ójstwa, k iedy w łaśnie jedynym rozwi ązaniem w oczac h sprawc ów tyc h problem ów społecznych zwi ązanych z brak iem wody brak iem jedzen ia b ędzie po prostu eksterm inacji an i ludz i jako rywal i do wod y do terenów uprawnyc h do bydła, al e tak że właśnie być może jako kogoś kogo mo żna zje ść to by ć może wydaj e się w ielkim czarnowidztwa, al e zwr óćmy uwag ę, że w tak ich wr ęcz postapokal iptycznej krajobrazac h wted y spo życie ludz i kanibalizm mo że się okaza ć całkiem racjonalną strategi ą, więc t o jes t ten kontekst u mniej z powod u gro źby zab ójstwa z tak ich terytor iach silnie dotkniętych n ie jes t już obecn ie s ilnie dotkni ętych efektami zm ian w kinach n o właśnie, bo powo łuje si ę na ca łkiem współczesne przykłady je śli kto ś ma takie przekonanie, że żyjemy w świecie og ólnie spokojny m i pozbaw ionym rozma itych drastycznyc h zjawisk t o lektur a tego tekst u wyprowadzi ć z tego b łędnego mniemania powo łuje si ę n p . n a na masowe mord y w Darfurze, które s ą tak im w łaśnie głównym punkte m odn iesienia w swo im tek ście tak n o, dlatego że właśnie m. in. Harald w walc e jak akurat bardzo cen ie s ą te ż innego ksi ążki przet łumaczone na Polski m. in . o moralności ludob ójców najkr ócej mówiąc, wi ęc on patrz y bardz o wn ikliwie jak o tak że psycholo g społeczny w łaśnie t o jak normaln i ludzie mog ą si ę sta ć si ę zab ójcami ludobójca no i o n właśnie traktuj e wojn ę w naturze wbr ew rzeczy w og óle w Sudanie jako pierwszą wojn ę klimatyczn ą ja ta m dostrzega łem dostrzega m r ównież tak ą mobilizację ludob ójczy zresztą niekt órzy mieszkają jeszcze uznaj ą, że ta m dosz ło do akt ów ludobójstwa t e sprawy tak że dotar ły przed mi ędzynarodowy Trybunał karny no i Waitsa napisa ł m. in . że spojrzen ie na student a spojrzen ie w przysz łość ja się znaczne j m ierze z n im zgadzam pamiętajmy, że ten konfl ikt w Sudanie toczy ł si ę prze z dekady t o w zasadz ie by ła n ieustanna wojna i t o dla te j cz ęści Afryki te ż jes t tak i konfl ikt arabsk iej islamskiej p ółnocy tez y an i m istycznym chrze ścijańskim czarnosk órym południem t o s ą też r óżne style życia t o znacz y bardzo cz ęsto c i południowcy t o s ą spo łeczności osiadł, kt óre uprawiaj ą ziemi ę np. oczywiście to si ę r óżni z kole i Arabowie poz a ty m, że dominowali w Sudanie w ogóle w ielu z tyc h państwach t o r ównież na po łudniu cz ęsto byl i koczownikami t o były również r óżnego typu milicje plemienne i te n konflikt trwa ł ca łe dekad y w ramac h porozumień pokojowyc h dosz ło do podziału Sudanu dl a mamy 2 państwa Sudan Sudan południowy i w ramac h teg o w ieloletniego konfliktu dalsz y jes t tak im szczególnym miejscem, dlateg o że m. in . sta ł się powszechn ie s łaby, ale tam wida ć te ż Pesy ekolog iczne, dlateg o że mam y taki klasyczny dylema t mi ędzy np. koczownikami, którzy cz ęsto te ż na przepisy daj ą byd ło inaczej patrz ą na terytorium os iedlu osiadłymi lud źmi, którzy s ą w łaśnie t ą przeszkodą na drodz e d o do panowania na d terytorium, al e także do panowania nad wod ą woda sta ła si ę absolutn ie strategicznym zasobe m na wi ększości regionów świata woda p itna jes t strategicznym zasobe m, ale ta m w Sudanie osiągnęło t o poziom ju ż w łaśnie tak i apokaliptyczny n o pami ętajmy, że w ci ągu ostatnich 40 lat pustyn ia przesun ęła si ę na południe o mn iej więcej 100 km dodaj e obrażenia t o pozie an i żyznej z iemi t e braki wod y nawe t jak na standar d tej cz ęści Afryki s ą bardz o poważne, więc w ty m sens ie globaln e ocieplenie zaostrza ju ż t e kryteria n o i cz ęsto było także w łaśnie w Darfurze t e często spo d w idzenia rz ądu m ilicje plem ienne arabsk ie napada ły na w ioski, dokonując masakry c o zreszt ą np. satel ity ameryka ńskiej na bieżąco relacjonowa ły na t e zdjęcia satel itarne dz isiaj s ą niezwykle mocny m dowode m n a na przest ępstwa tak by ło także wbijemy, k iedy mieli śmy wr ęcz na bie żąco zdj ęcia pokazuj ące znikające wioski Hindus, czyli te j mniejszo ści muzu łmańskiej wygnany zb ijemy i ostateczn ie w opuszczone j prze z buddyjską wi ększość, a propos religii pokoj u widzimy, że nie ma czarnobia łych schematów nam w tym sens ie ten konflikt w Darfurze podobn ie jak w og óle w Sudanie ma także znam iona w łaśnie tak iej brutalne j oddolne j eksterm inacji walc e zasob y oczyszcza ktoś może powiedzieć t o bardz o stare, bo przecie ż zasob y konfliktowe to jes t w zasadz ie prze z całą cywilizację proble m jak jeszcz e na pocz ątki cywilizacji spojrzymy na bl iskim Wschodzie t o wod a czy matk a dost ęp do lej ącej rzek i dom u będzie budowa ł hierarchi ę społeczną budow ą cywilizacji n o al e tu właśnie proble m poleg a na tym, że je śli chodz i o ten efek t kl imatycznej t o potencjaln e ludob ójstwo klimatyczne chodz i o te zasoby konfliktowe, kt óre s ą zaraze m środkami niezb ędnymi do przeżycia wod a p itna jes t t u absolutn ie podstaw, al e także z iemia uprawna, ale także z iemia, kt óra może wyżywić byd ło, wi ęc chodzi zar ówno osiadłych mieszka ńców, jak i koczowników t o spraw ia, że t e zaostrzaj ące si ę warunk i środowiskowe to ju ż obserwujem y one po prost u w tych reg ionach zaostrzają sytuacj ę, gdy nie mam y s ilnej w ładzy, a państwo upad łe n iestety cz ęsto są w łaśnie w tych reg ionach najs ilniej dotkni ętych prze z globalne ocieplenie t o ta m może dochodzi ć takiej gry o sum ie zerowe j, kiedy n o w łaśnie zab icie z członków innej kategor ii spo łecznej teg o plem ienia grup y narodowościowe jak zwa ł tak zwa ł jes t szans ą na przeżycie w łaśnie, bo powiedziałem wcze śniej o ty m, że stud ia na d ludobójstwem interesuj ą si ę tak im modelowaniem teg o zjawiska, kt óre te ż pozwala przewidywa ć, czyl i op isuje pewn e warunk i mo żliwości wyst ąpienia mob ilizacji ludobójczej, jakie t o s ą warunk i możliwości n o bo oczywi ście pomys ł, że ludzie generaln ie s ą sob ie życzliwi i chc ą sob ie nawzaje m pomagać jes t w kontek ście wszystk ich publ ikacji swojego autorstw a bez ma ła wszystkich publikacji swojeg o autorstw a jak ąś naiwn ą iluzj ą po lekturze książek Lecha Jankowskiego ju ż tak nigdy n ie pomyślimy o ludzkości b a nawe t na s ąsiada popatrzymy już zupełnie innym ok iem do trochę żartuję sob ie, ale chodzi o t o, że wszystko to c o m ówisz z naciskiem na to, że t o s ą spraw y, które dziej ą si ę tu i teraz t o n ie są h istoria odległe w czasie tylko to s ą rzeczy, które jak najbardz iej wyra żają si ę dookoła no pokazuj e, że te n rodza j tak iej świadomości przeci ętnego mieszka ńca bezp iecznej liberalnej zachodn iej demokracj i, kt óry właśnie z przemoc ą nie styka na c o dzie ń ewentualnie ogl ądają na ekranach komputer a swojeg o albo telew izora z jak ąś taką fascynacj ą jednak z poczuciem, że obcuj e z czym ś niesko ńczenie odleg ły właśnie jes t bardz o w grunc ie rzeczy ekskluzywny m punkte m w idzenia te j przemocy jest mnóstwo i on a jest tu ż tuż t o jes t konkluzj a swojego tekst u, że być może n ie dal i zwie ść tem u wra żeniu, że w łaśnie na stronie dotyczy i że my jesteśmy na teg o typu spraw y uodporn ieni, wi ęc pow iedzmy, że te n ta kwest ia odcięcia dost ępu do pewnyc h podstawowych zasob ów dzia ła na pewno tak i spos ób, że t e wszystk ie hamulce puszczaj ą ta fasada cyw ilizacyjna pęka widzieliśmy t o np. w nowy m Orleanie po katastrof ie zwi ązanej z Huraganem Katrina i powodzią, kt óra w następstwie teg o huragan u tam wyst ąpiła w łaśnie Huragan przeszed ł i nie narobi ł jakichś strasznyc h skutków si ły wa ły powodz iowe na drugi dzień n o i wted y rzeczywi ście ta m zacz ęła zaczął odtwarza ć sta n natur y opolski w jakim sensie prze z pewien cza s przynajmniej, wi ęc jest jedno t o jest takie do ść oczywiste, że w momenc ie, k iedy nam zabrakn ie jedzenia, kiedy nam zabrakn ie jaki ż innego rodzaj u dóbr n o t o przemoc zaczyn a zaczyna by ć ty m podstawowy m narz ędziem odzysk iwania dost ępu do owyc h dóbr ale jak i jeszcze czynn iki wpływają specyf icznie ju ż na mobilizacj ę ludobójca bardz o w iele kwestii poruszy ł te ż zaczn ę od te j drugiej, bo na s n iezwykle wa żna trzeb a pami ętać, że n o my patrzym y na globalne oc ieplenie jak o taki r ównomierny efekt wsz ędzie si ę podgrzewa lan ie n ieprawda, zanim dojdzie do jakich takich apokaliptycznych ju ż warunk ów, kiedy w og óle życie będzie niemożliwe jeszcz e du żo czasu minie i proble m poleg a na tym, że efekty już obserwujem y nawet n iewielkie pogorszen ie się warunk ów może prowadzi ć do niezwyk łych efektów społecznych to jes t wa żne po drug ie nie ma sprawiedliwo ści tych efektach jako ś tak się z łożyło, że t e kraj e generalnie bogat e rozwini ęte stab ilne globalna północ jak to si ę mówi p ierwotnie przynajmn iej b ędzie mniej dotknięta w niekt órych miejscach nawet mo żna szuka ć korzy ści ni ż globaln e południe no m. in. kraje Afryka i na, więc w tym sens ie one już tera z cierpi ą jeszcz e będą szybc iej cierpiały, zanim n o jak gdyb y t e efekty w pełni na s do tego t o jes t n iezwykle niebezpieczne nie mo żna czekać na t ę mag iczne 23 stopnie ju ż przed 1 stopnia mo że mie ć ogromne efekt, ale t o n ie znacz y, że możemy by ć spokojni u s iebie na globaln y p ółnoc jak na m się znudz i oglądanie maskowania ludzi w Afryce wszysc y on i tacy sam i jak t o si ę powtarza zmienimy kana ły i oglądamy co ś bardz iej radosnego proble m poleg a na ty m, że w zasadz ie ju ż jeste śmy dotykan ie spo łecznymi efektami te j destab ilizacji na globalny m p ól ostatn i kryzy s m igracyjny w Europie to byl i tak że ludz ie jak si ę szacuj e, kt órzy uciekali w łaśnie przed kryzyse m ekolog icznym, a wi ęc uchod źcy kl imatycznie uchod źcy klimatycznie b ędą tak ą tak im najszybszym pasem te n sta n m isyjnym przynosz ącym nieporz ądek globalnego po łudnia na globaln ą północ i t o b ędzie zupełnie naturalne strateg ia c i ludz ie b ędą uciekali m. in . z teren ów obj ętych wojną, ale tak że z teren ów, gdzie n ie będzie dość jedzen ia czy p icia pami ętajmy, że c i, którzy są gotow i do takiej wyprawy t o n ie s ą ci stają stoj ący na dol e na najbardz iej ju ż po gnębieni są jeszcze ci ludz ie, kt órzy s ą gotow i do takiej wypraw y, którzy mog ą zap łacić, wi ęc t e fal e ona ju ż wylewaj ą nasz e b ędą potęgowały o ty m trzeb a pami ętać, wi ęc t e efekty b ędziemy obserwowal i choćby poprze z w łaśnie t e nas ilenie si ę uchod źstwa kl imatycznego to 1 ważna kwestia druga, jeżeli chodz i o źródła mob ilizacji ludobójczej n o to musielibyśmy jeszcz e par ę godz in porozmawiać, al e zwr ócę uwagę tylk o na k ilka rzeczy p ierwsza zasadnicza bron i si ę trochę mo że swoich książek, żeby ktoś jednak si ę kupowa ć czytać nic w życiu, jak ie z natur y z łe ja też nie twierdzę, że cz łowiek jest natury t o ja po prost u id ę w ty m zakres ie m. in . za współczesnymi psychologam i spo łecznymi, kt órzy podkre ślają niebywa łą plastyczno ść ludzk iej natury ludzie się adaptuj ą do różnych warunk ów i cz ęsto dzia łają w imi ę dobr a swojego swojej rodz iny jakieś grupy odn iesienia narod u plem ienia grup y etnicznej nale żeli w oczac h zewnętrznego eksperta może by ć bardz o źle zdef iniowany cel no ale c i ludz ie b ędą działali sądzę, że s ą istotami moralnym i w takich warunkac h, jakim przyjdz iesz te n kontekst społeczny t e warunk i spo łeczne cz ęsto rozstrzygające jak w s łynnym eksperymencie Zimbardo prawda, gdz ie też rozmawialiśmy raz i Nardo i kontrowersjac h wok ół tego eksperyment u z innej osobowo ści tych ludzi tyc h młodych studentów, kt órzy byl i losowo podz ieleni na strażników wi ęziennych wi ęźniów, al e w łaśnie te warunk i te n konteks t, w których on i, w którym przysz ło im działać zdecydowa ło o tym, że jedn i Stali si ę potulnym wi ęźniami, a inni brutalnym i sadystyczny m strażnikami zostaw na ile w ty m było b łędów w całym eksperymenc ie nam wszystkim był przerwan y przed czasem zresztą spowiada ł się z tego z nim bardzo nieraz efekt ju ż dz isiaj przypomnijmy, wi ęc w ty m sens ie po prostu w tak ich n ieludzkich warunkach ludzie nie b ędą się zachowywal i jak dobrz e wykszta łceni nakarmieni mieszka ńcy globalne j północy będą rob ili nie, dlatego że s ą statystami psychopat a ami socjopata tac y się znajdą tac y się znajduj ą w każdej spo łeczności, ale dlateg o, że b ędą dążyli w łaśnie do ocalen ia swo ich dz ieci życia swojeg o do przetrwan ia w łasnej grupy narodowo ściowej w łasnego narodu naj wted y si ę może okazać, bo w ka żdym razie takim b ędzie wydawało, że właśnie za tak ie b ędą zawsz e jesteśmy zamkni ęci w naszyc h def inicja sytuacji w naszy m ogl ąd świata i n ie po latac h np. siedzimy jak to możliwe, że c i nazi ści tak si ę zachowywal i, ale on i zamkni ęci w te j sytuacji n ie s ądzili że, zabijaj ąc żydowskie dz ieci sprawiaj ą, że po pierwsze, n o nie ma problem u, kto się nimi zam ierzenie wyrosn ą z nich żydowscy m ściciele, że on i budują wspania łą top ie tysiącletniej trzec iej rzeszy, kt óra będzie mia ła swoj e kolon ie na Wschodzie na terenac h podb itego zwi ązku Radzieckiego naz istowska utop ia sprawia ła, że ludz ie sądzących, że dzia łają n a rzecz swoje j n iemieckiej rodz iny swojeg o narod u niemieckiego montowal i i analogicznie może by ć tera z jes t teraz obserwujem y w wielu m iejscach, gdz ie po prostu n ie trzeb a statyst ów o wiele bardziej niebezpieczni s ą normaln i ludz ie, którzy znajdą si ę w n ienormalnych warunkach n o bez w ątpienia to n ienormalne warunk i, gd y patrzym y na historię ludob ójstwa w idzimy, że wiele z nich na wi ększość z n ich albo odby ła się w czas ie wojn y wted y wojna staj e si ę tak ą niezwykle mocną ram ą semantyczn ą, która zm ienia postrzeganie świata stosunk i między grupowe, która staj e si ę te ż parasole m stosunkach mi ędzynarodowych albo była związana jak ąś wojną, czyl i tak że pamięć konfl iktu by ła bardz o s ilna te maty zawałach ty m, kt órzy przeżyli zaostrza ł, a tak że postrzegan ie postrzeganie OFE pami ętajmy, że cz ęsto sprawc y ludobójstwa s ądzę, że si ę bronią, że odpłacają ofiarą, kt óre s ą w inne ta perspektywa zamyk a tych ludz i w te j w te j klatc e na l isty momencie ta wojna staj e się n iestety tak im n iezwykle n iebezpiecznym akceleratore m tak że mob ilizacji ludobójczej n o, a widzimy, że t e efekt y kl imatyczne uderzą m. in . w reg ionie, gdz ie nie ma silnych pa ństw G 8 poradzą, bo stany Zjednoczone, nawe t jeżeli ta m na południu cz y w w ielu reg ionach powstaną warunk i, gdzie po prost u ludzie nie b ędą mogli żyć t o pa ństwo sob ie poradz i na r óżne sposob y natom iast pa ństwa chodzi cho ćby w Afryce subsaharyjsk iej niekoniecznie no demokratyczn a Republika Konga to jest od czas u, gdz ie by ć nieudolni Belgowie wyszl i na nieustaj ące właśnie sta n natury opaski, kt óre chciały ta m w zasadz ie mam y ci ągłe wojn y z w ielkimi wojnam i afrykańskimi, do kt órej doszło z teg o punkt u w idzenia tyc h bardz o s łabych państwa, gd y dochodz i do wojn y ju ż uruchamiaj ą si ę zjawiska w naszyc h oczac h bardz o patologiczne i t o jes t n iestety tak że n iezwykle s ilny czynnik mob ilizacji ludobójczy czy t o oznacza, że t e pa ństwa globalnej p ółnocy, który powiedzia ła w łaściwie są bezp ieczne i m y tuta j nie mus imy si ę martwić o teg o rodzaju sytuacje nam t o n ie groz i na stronie dotycz y ju ż powiedziałem, że uchodźcy kl imatycznie sprawią, że n ie będziemy tacy cz ęści coraz wy ższe mu będą by ć mo że war iant węgierski okaże si ę wariantem powszechnym, al e dobrz e wiemy z h istorii, że tak ie masow e ruch y m igracyjne s ą do powstrzymania t o po prostu jes t niemo żliwe zreszt ą ostatn i kryzy s migracyjny t o te ż pokaza ł pom ijam kwest ie moraln e zupełnie zostaw iam na bok n o al e zwróćmy uwagę, że nak ład metod nie mo żemy si ę tak c ieszy, bo zjaw isko pustynnienia, kt órym tutaj powiedzia łem w kontek ście Sudanu paradoksaln ie dotycz y tak że polskim jeste śmy n iezwykle suchym krajem n ie dbam y o swoj e zasob y wod y p itnej, a Wencie marnujemy przyk ład PEM tak że tak ich odkrywkowe j kopaln i, k iedy niszczymy c ieki wodn e jak pustynia n ie jest realny m zagro żeniem dla niekt órych regionów w Polsce tak Apropos natomiast oczywi ście, że b ędą problemy, al e m y sob ie poradzimy n o pow iedzmy, gdyby Niewiem w 2  000 000 Polaków zosta ło dotkniętych nie wiem n o tym i bezpo średnimi efektami globalneg o ocieplenia cz y na świat nie mogliby żyć na terenac h zalewanyc h na d morze m Bałtyckim alb o znale źliby się w regionach, gdz ie już n iema upr aw nie ma hodowl i byd ła nie ma dost ępu do wod y pitnej n o bo ju ż w ogóle wysz ła nast ąpiło opóźnienie osob ie państwo polskie z tym poradz i, zwłaszcza że pa ństwo polskie jest z Unii Europejskiej i zam iast teg o efektu nie ma prz y te j s łabej pa ństwowości na globalny m po łudniu Niemiec o ty m, że ta m jes t cz ęsto tradycja przemo c znaczy, gdy dochodz i do konfliktu t o bardzo szybk o powstaj ą n p . r óżne grup y m ilitarne paramilitarne panow ie wojny natychmiast skuteczn ie swoj ą działalność na w tak ich warunkac h powstaj e prawdziwy jest chłopski sta n natur y i eksterm inacja ludzi okazuj e si ę często w łaśnie racjonalny m racjonaln ą strategi ą t o zreszt ą obserwowaliśmy w czas ie te j w ielkiej wojny afryka ńskiej w Demokratycznej Republice Konga n o, k iedy ta wewn ętrzna przemoc była straszl iwa i tyc h aktor ów było bardzo du żo, a co by ła wsp ólnota międzynarodowa cz ęsto po c ichu kupowała minera ły z iem rzadk ich nielegalnie sprzedawan e na rynk u międzynarodowym w łaśnie wydobywane prze z tyc h panów wojn y, kt órzy zagan iali ludz i d o np. wydobywania colt a i stara si ę formu łować takie ostro żne zalecenia jakie ś rady co do teg o w jak i spos ób unikn ąć najgorszeg o może na kon iec pom ówmy w łaśnie troch ę o potencjalnych pozytywnyc h scenariusza o ty m w jak i sposób mo żna, b y uniknąć najgorszego w najgorszy m, czyli ludobójstwa bądź te ż po prost u jakie ś eskalacj i przemocy w sytuacj i, k iedy najprawdopodobn iej do tyc h katastrofalnyc h zmian klimatycznych i tak dojdz ie si ę problem z ty m ludob ójstwem kl imatycznym jest z e zmian ą jako ściową, bo drug i połowie dwudz iestego w ieku cz ęsto brakowa ło takiego bardz o prostego mechan izmu, kt óry dzisiaj nazywam y np. interwencj ę humanitarną t o znacz y, gdyb y mocarstw a wbrew cz ęsto czy czekac ie ZU ingerowa ły w suwerenność pa ństwa i m ilitarnie wymuszały powstrzymanie tyc h si ł powstrzyman ie mob ilizacji ludob ójczej to nie dochodzi łoby do ludob ójstwa n o z s łynne z krwawe 100 dni w Wandzie dziesiątym czwart e roku mo żna było powstrzyma ć to mogła by ć interwencja Stanów zjednoczonych m ili do tego si ły siatki, cho ć ducha nie m ieli ich to mogl i zdoby ć Francuzi on i byli zwi ązani z Rzymem Hutu natomiast tych ludob ójstwa klimatycznych problem poleg a na tym, że na w iek prze ślemy tyc h Mainz uroczy ście nowych mundurac h, bo nawet się planuj e tak bad a, jak ie nowe tkaniny, jak ie nowe wyposażenie ty m żołnierzom zapewnić właśnie tych cora z bardz iej ekstremalnyc h warunkach klimatycznych t o co on i zrob iono powstrzymaj ą 1 pana wojny 1 oddział, ale n ie wybuduj ą tam studn i, b o ta studnia nawet b y n ie sięgała wody z e wzgl ędu na te zm iany klimatyczne n ie zapewnią dost ępu do pożywienia dl a wszystkich, wi ęc tym ludob ójstwie kl imatycznym powstaj e tak i efekt do gr y w sum ie zerowej, k iedy w zasadzie n o Jeślinie usuniemy po prost u n ie zamontujem y tyc h konkurencyjnyc h ust do tyc h pozostałych pokarm ów i wodę to sam i zg iniemy sam i b ędziemy c ierpieli ja powiedziałem o tym o d strateg ii kanibalizmu to się mo że wydawa ć ju ż w ogóle jak powie ść apokaliptycznych okazać dążenie jes t cz ęsto wykorzystywane n ieprzypadkowo w powie ściach post a po n o ale h istoria najnowsz a ile społeczności uciekało si ę do kan ibalizmu, czyli jedzenia innych ludz i w celach rytualnyc h, ale po prost u, żeby si ę posili ć w sytuacj ę upadku n o tak by ło choćby w czas ie drugiej wojny światowej na s łynny przykład obl ężony Leningrad, gdz ie bywa ło, że matka gotowała zmarłe niemowl ę, żeby nakarmi ć inne dz ieci są udokumentowan e przypadki w ielki g łód na Ukrainie w tym w ielkim w ramac h między n imi kolektywizacji walk i z ku łakami Ukraińcy uwa żają, że w łaśnie w latac h 3233 doszło, wi ęc do ludob ójstwa na narodz ie ukrai ńskim i t d . tak dalej tam będzie rozwija ł się kan ibali na tak ą skal ę właśnie społeczną t o by ło, jakby masow e rozwiązania, więc w ty m sensie mo że si ę okazać, że wręcz no mo żna sobie wyobrazić polowan ie na ludz i takich patolog icznych warunkac h, więc pomo c tak oczywiście s ą globaln e problem y nie ma reg ionalnych rozwiązań, al e one muszą by ć rzeczywi ście rozwi ązaniami globalnymi, a po drug ie trzeba pami ętać, że to n iema prostyc h rozwi ązań n ie wystarcz y zastrzeli ć 100 bojowników jakiej ś radykalnej organ izacji, żeby ją powstrzyma ć fal ę nie w ty m momencie oznacz a, że trzeb a b ędzie ratowa ć życie ludz i, którzy często b ędą m ieli problemy z dost ępem do p itnej wod y z dost ępem do po żywienia w n ie tylko reg ionach, ale wr ęcz krajac h, które żyją i tu pojaw ia się ogromne wyzwan ie wyzwan ie dla całego glob u cz y be z globalnyc h rozwi ązań na poz iomie ONZ n p . ale trudn o wyobrazi ć taką trwa łą stabilizację nie mo że by ć kolejn a mutacja mi ędzynarodowej gry mocars tw, a zw łaszcza np. w Afryce wiemy, że t e tradycj e zaszłości kolon ialne sprawiaj ą, że poszczególne państwa jak kiedy ś t e mia ły kolonii, że bardzo ch ętnie rozgrywaj ą przyw ódców poszczeg ólnych państw prowadz ą intensywną polityk ę związaną cho ćby z ty m w jak im języku francuskim ang ielskim cz y inne m ówią mieszkańcy danego kraj u, a t u będzie trzeb a mie ć takie rozwi ązanie globaln e, bo c o b ędzie naczelną inaczej bardz o szybko b ędziemy m ieli kolejne kryzys y migracyjne kiedy ś testowan i ludzie będą uc iekali do Europy, kt óre miały bl isko zmiany dostępne, kt óre z t ą oazą szcz ęśliwości ich oczac h, a wyganiać ich b ędzie nie o d raz u taki post ęp po pos t apokal iptycznym krajobra z jak na maksa, ale ju ż wojn a, kt óra b ędzie toczyła ograniczaj ące si ę zasob y tak ie n p . jak dost ęp do wod y p itnej cz y ziemi, kt óra mo że nas wy żywić, a mo że wyżywić na siebie t o, wi ęc bez globalnyc h rozwi ązań nie ma szan s na powstrzyman ie tak ich nasilających si ę w klimatycznych woje n cz y nowe czy klimatycznych dobrze, ale to n ie jes t utop ia w ogóle t o znaczy t o jest wyobra żalne two im zdan iem realistyczny scenar iusz w ogóle może doj ść do takiego czego ś na kszta łt globalneg o porozum ienia, w kt órym wszyscy aktorzy te j globalne j sceny n o zrozumiej ą, że istnieje jaki ś wyższy ce l wy ższa konieczno ść w ramach, kt órej należy zawiesić t e dora źne niesnaski spor y i właśnie dokona ć jakiejś systemowej globalne j zmiany t o jest po prostu tylk o tak i postula t do wygłoszenia wiadomo, że tak b ędzie masakr a n a jak wiesz nie jeste m optymist ą w Walii patrzym y na histori ę już 2001 . w ieku c o robi ły mocarstw a, gdy mas a kreowano ch ęć, gdy wyp ędzano b ijemy mieli śmy do czyn ienia z interwencją n ie wsparc ie junt y wojskowej strateg iczne po łożenie teg o kraju zasob y, kt óre mogl i eksportować okazały si ę kluczow e w te j dalekowschodniej grz e, a m. in . z e wzgl ędu na lekkim także się, że jeszcz e długo nie b ędzie jaka ś alternatywa alternatywa będzie taka, że po prost u b ędziemy mus ieli uzna ć, że no to s ą t e upadły kraje s ą t e dz ikusy w iadomo zawsz e odw ieczne wa śnie plemienne doskonale sob ie z ty m poradziliśmy 1004 . rok u, gdy jak si ę szacuj e 800  000 Turcji zosta ło wr ęcz za szlak t o on e, bo maczet y by ł 1 z powszechn ie używanych narz ędzi mord n iestety obaw iam si ę, że akura t w tej przynajmn iej w fazie n o tzw . wsp ólnota mi ędzynarodowa bardz o łatwo odda ć, ac z będzie rzecz, z kt órą si ę b ędzie trzeba mierzy ć i tak b ędą kolejn e fal e uchod źców klimatycznych i t o będą kryzys y na miar ę o w iele większą ni ż te n kryzys ostatni Europejski, który mam y w pamięci, kto mia ł tak ie efekty pol ityczne w r óżnych krajach n o i niestety to w iemy, że moralno ść w te j polityce międzynarodowej nie działa, ale ja ma m nadzieję, że po prost u, je żeli coś zmus i do dzia łania t o po prost u konieczność ingerencji je śli n ie sam kl imat, czyli no wreszcie realn e dzia łania maj ące na cel u ograniczenie emisji ograniczenia em isji co 2 to przynajmn iej np. ogromn e publiczne inwestycje sektor a, które n ie wiem no teraz ju ż w og óle b ędę fantazjowa ł zapewnią tan ie szybk ie przekształcanie wod y morsk iej czy zasolone wod y wod ę pitn ą, gdyb y tak ie masow e publiczne inwestycje t o poszedł by ć mo że da łoby się doprowadzi ć do jaki ś urządzeń, które co ś pomog ą, więc to ju ż jes t niestety futurolog jak t o się bawić n ie chc e na pewn o n ie ufa m przywódca mi ędzynarodowym, że on i zadbaj ą o realną pomo c widzieliśmy t o zreszt ą w czas ie ostatn iego kryzys u m igracyjnego jak łatwo było zdech ł manipulowa ć uchodźców, nawe t jeżeli t o by ły kob iety dzieci no c óż ty m akcente m zako ńczymy naszą rozmowę chyba t o jes t smutna al e, ale dobr a puent a bardz o dziękuję dzi ękuję bardzo si ę Lech Nijakowski pa ństwa go ściem Instytut socjolog ii Uniwersytetu Warszawskiego na i ko ńczymy te ż te n wieczór Radia TOK FM Lidia Prądzyńska g o realizowa ła Małgorzata Łączyńska wydawa ła si ę nazywa m Tomasz Stawiszyński do us łyszenia i dobre j noc Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!