REKLAMA

"W bardzo wielu sprawach europejskich chowamy się za plecami Niemiec"

Światopodgląd
Data emisji:
2019-11-20 15:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
21:23 min.
Udostępnij:

O ostatnich wypowiedziach Emmanuela Macrona o NATO i UE, a także polityce zagranicznej w expose premiera Morawieckiego opowiadała prof. Agnieszka Cianciara z Instytutu Studiów Politycznych PAN

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
świat podgl ąd Agnieszka Lichnerowicz serdeczn ie zapraszam pa ństwa na światopogląd przedstaw ia gościa prof . Agnieszka Cianciara czyń dobro i dac h z Instytutu studi ów pol itycznych Polskiej Akademii Nauk wczora j miał m iejsce w expos é prem iera Morawieckiego, ale t o jes t troch ę tło n iejako d o do nasze j rozmow y do temat u nasze j rozmow y, ale t u o tyl e wyra źne, że n ie ja k prawie mające się do tego, o czy m b ędziemy rozmawiały by ć może jes t to 1 z Rozwiń » najwa żniejszych procesów, kt óre ma miejsce dl a przyszłości Unii Europejskiej t o zaraz zapyta m Agnieszkę ci ęcia, czyl i pomysły nazywaneg o czase m samozwa ńczym samozwa ńczego l idera Unii Europejskiej Emmanuela Macrona mo żna g o tak określić, iż samozwa ńczy l ider Unii Europejskiej, a dla myślę, że n ie do ko ńca w tym sensie, że t o przyw ództwo francusk ie, a ja wspom inam bardz o długo czekan o i czekaliśmy z tą ostrożnie wszysc y jakoś przesadn ie ale, al e ja pamiętam dyskusj ę w 2016 tysiące pi ętnastym rok u, k iedy ta faz a schyłkowa wnios ło Olą d a już wszystkim dawa ła znak i i takie marzen ie o ty m, że b ędą wybory we Francji swoje marzen ie Otóż Marin Le Pen n ie wygrała, ale wygra kto ś inny to, że to b ędzie tak ie nowe otwarcie i potem będą wybor y w Niemczech w stresie mo że coś zmieni i to marzen ie o ty m, przywództwie europejskim to jes t co ś co w og óle w debacie Europejskiej czy cz y polskiej cz y w innych stolic europejsk ich w Brukseli 1000 cały czas przew ija tak, że ważne jes t to przyw ództwo Europy nie ma przywództwa jak i Europy nie ma przywództwa t o jes t proble m, bo Chiny mają przyw ództwo stan y Zjednoczone mają przywództwo Rosja przesta ły Europejska nie ma no i tera z jak on e jak ąś formu łę przyw ództwa w ka żdym raz ie mam y pol ityka dynam icznego amb itnego, który interaktywnego operatywneg o jak niektórzy twierdzą, kt órej chc e tak wstrz ąsnąć Unię Europejską decydentam i ta k po francusk u to si ę mówi i wyw iad burzyl i si ę z tak im ruszyć rzeczam i w nowy będzie wstrząs bądź my ślę, że to jes t dobr e dobre s łowo, że to te ż narzekamy, al e dziś mam y te ż be z Polski produktywność, ale nie ma też zale ży od punktu s iedzenia dodać należy, że t ą drugą drugie określenie, które chyb a bym zaryzykowa ł z najbardz iej mo że nie znienawidzone, ale l ider, kt óry budz i najbardz iej negatywne emocj e na polskiej prawicy ta k mi się wydaje dzi ś na pewno, ale to absolutn ie nie wyn ika wy łącznie z pol ityki zagran icznej, kt órą usi łuje kreowa ć czy francusk iej cz y Europejskiej t o jes t zdecydowanie szersz e t ło tak t o jes t t o zestawy ta b itwa ideologiczna gdz ie ab y sobie trochę strony sobie troch ę pomagają w ocz y pami ętam wypowiedzi Macrona w kampanii prezydenck iej p óźniej również kolejna tak, kt óre um ówmy się klimat niezbyt bieg ły w ogromn ą sympatią wzgl ędem większa byli śmy w ramac h aktualnego rz ądu w Polsce, a si łą rzeczy te ż Polski Real z tak im popularnym dyskurs ie często często si ę tego n ie oddz iela, więc oczywi ście te antypat ie, jakb y jes t jes t wzajemn a i osi ąga wysok i poz iom oczywiście ten słynny s łynny już bardz o wyw iad, którego my śl, jak ą udzielił ekonomist ą i na pocz ątku miesiąca no mo żna powiedzie ć potwierdzi ł wszystk ie wszystkie obawy, al e te ż w łaśnie wiele op inii, zw łaszcza na polskiej prawicy w kwest ii tego, że te n cz łowiek d ąży do demonta żu NATO d ąży do porozumie ń starego dobreg o Listkowskiego porozumienia z Rosją pona d g łowami Europy Środkowej wschodniej natomiast ja ma m wra żenie, że ta reakcj a, bo ona szczeg ółowe by ła troszk ę historyczna i mam wra żenie, że jedna k troszk ę więcej m ówi o fob iach ant y francuskich raczej ant y Królewskich cz ęści polsk ich el it pol itycznych niż samej francusk iej prasy zagran icznej, która oczywi ście jest dla na s wyzwan iem, al e wyn ika z te ż pewnej okre ślonej d iagnozy, kt órej trudn o też odmówić na wolne nie, bo t o będzie chyb a taki przebijający si ę prze z naszą rozmow ę mot yw, czyli cz y to co wg Macrona jes t dobr y dl a Francji Unii Europejskiej jest te ż dobre dla Polski t o znaczy mo żna docenia ć pewnego inicjatywy z perspektywy Europejskiej zobacz y ich perspektyw y polskiej wrzuca 3 zdarzenia medialne i poprosz ę profesor ci ężary o uporz ądkowanie ich Niecieczy czy wpasowanie w tę wizj ę czy, jak ą strategię Macrona jedno jes t oczywiście s łynny wyw iad w łaśnie dotyczące NATO, w kt órym prezydent Francji m ówi o ty m, że prze z rampa przyw ództwo ameryka ńskie NATO zbroje ń Dead n ie żyje nie ma ju ż w mózgu nie m a na t o tak tak nale żałoby chyb a t o przetłumaczyć drugie t o jest 2 to francuskie wet o na rozpocz ęcie rozm ów negocjacj i z Macedonią p ółnocną, kt óra ci ężko pol itycznie społecznie na t o pracowałam c o wzbudziło du że emocje n ie tylk o w same j Macedonia Unii Europejskiej trzecia rzecz t o jes t oczywi ście aktywno ść nowa Emmanuela Macrona w tzw. formac ie normandzk im, czyli pr óba doprowadzen ia do jakiego ś porozum ienia między Rosją Ukrainą w sprawie Donbasu budz i niepok ój o tyle, zwłaszcza ogląda rosyjskie wiadomo ści, że jes t obawa, że będzie on a g łównie na rosyjsk ich warunkach, a do teg o mo żna jeszcz e dołożyć co ś, o czy m już 8 miesięcy pani profesor te ż o ty m, m ówiła, że do te j por y całą integracj ę proce s Unii Europejskiej ci ągną tzw . s ilnik francusko-niemieck i, a o n tam już n ie dzia ła i co z teg o wszystk iego wynika jasno to po otrzymaniu Macron, jak ie wyciąga wn ioski i strateg ie, ale mamy cza s pan i redakto r tak akura t bywa ć jest dla żony w razie Róża no ale ja zacznę od tych pierwszych o d tyc h pierwszych 3, dlatego że on e dotycz ą spr aw zwi ązanych z polityką zagraniczn ą Polski Francji Unii Europejskiej z globalny m porz ądku si ł i one są o tyle istotne, bo stosune k do Stanów zjednoczonyc h kwest ia rozszerzen ia kwest ie Ukrainę, bo t o są 3 kluczowe element y z punkt u w idzenia polskiej pol ityki, a Polski polityki zagran icznej, a i w tyc h sprawac h mamy te ż do czyn ienia z pewnymi tak imi eksponatam i polskiej pol ityki zagranicznej Drożdż niezale żnie od rządu, kt óry mam y jak s ą niepodwa żalne tak Sojusz z e Stanami Zjednoczonymi jes t fundusz obronny także twarda obrona, wi ęc skorzystałem znaczne j części bilateralne te ż w ramac h NATO t o jes t absolutn y fundament niekt órzy jak rozmaw iali o tym, o ty m fundamencie w r óżnych restauracjach zostal i pod s łuchanie t o wzbudziło w ielkie emocje no, więc to jest tuta j te ż mam y oczywi ście wielkie w ielkie emocje, kiedy man NL gen Emmanuel Macron mówi dl a ekonom ista, że art. 5 no wie on n ie wie cz y t o będzie działać inicjatorzy zawdzi ęcza tak że Donald w zasadz ie opowiedziało się właśnie nowe właśnie, ale chodz i o to, że jest uderzenie aksjomat y polskiej pol ityki zagran icznej Ukraina rozszerzen ie tak Polska Polska, odkąd wesz ła do Unii Europejskiej ca ły cza s podkre ślała ka żdy rząd nasz ą otwarto ść na dalsz e rozszerzanie si ę Unii Europejskiej na tocz y się spraw a Ukrainy dla na s jakby t o kw intesencja naszeg o naszeg o bezpiecze ństwa obaw y przed Rosją oczywiście tak taki sa m po, wi ęc niewątpliwie jes t także tutaj Emmanuel Macron z polskiego punkt u w idzenia nacisn ął tak ie ul iczki, gdzie n o naprawdę w łos w łos się je ży na g łowie tylko w łaśnie zacznijmy najpierw o d od Stanów zjednoczonyc h ten wywiad w tym wyw iadzie m ówi dosyć jasno inni tak nie owijaj ąc dyplomatyczn a bawe łnę rzeczy, kt óre po pierwsze, troszkę wszysc y wiemy, a drugi to n ie jest p ierwszy raz Emmanuela Macrona m ówi tylko m ówi po ang ielsku w wyw iadzie dla The Economist, a al e, gdyb y nasi dz iennikarze anal itycy pol ityce np. zadali sob ie tru d zajrzen ia do tre ści wyst ąpienia prezydenta Macrona z końca sierpnia teg o rok u, czyl i takich doroczne j konferencj i ambasador ów, kt óra jest organ izowana w Pałacu Elizejskim, gdz ie wszyscy francusc y ambasadorow ie z wszystk ich plac ówek zjeżdżają tam w og óle og ólnie kilka element ów te j imprezy standardow o jest programow e wyst ąpienie wst ępnie prezydenta Jemenu smaku w ty m wyst ąpień mówi dokładnie to samo t o znacz y oczywi ście troch ę bardz iej okrągłe dyplomatyczne spos ób natom iast t e wątpliwości ta diagnoza polegające na ty m, że żyjemy w czasac h ogromnych zmian żyjemy w czasac h kompletneg o brak u stabilno ści 1 z podstawowyc h sektor ów, a teg o brak u stabilności jes t postawa Stanów zjednoczonych t o znaczy n ie mam y żadnej pewności, że że, je żeli b ędzie realny problem t o stan y Zjednoczone przyjd ą nam z odsiecz ą i mus imy się do te j sytuacj i do stosowneg o urzędu o odpowiedzi na 2 sposoby 1 po z tak jak będzie t o Macron, czyli nie m a na to w zasadzie n ie możemy liczy ć na Amerykanów poprawie, że t o powiedział można, by powiedzie ć po polsk u, czyli wa żna jes t wsp ółpraca Unii Europejskiej Stanów zjednoczonych można powiedzieć w nowe j wersj i n iemieckiej mus imy rozwija ć zdolności europejsk ie obronn e strategiczne, ale ca ły cza s Sojusz z Amerykanami tutaj dochodz imy do klubu i dochodz imy do 4 czwartego element u, kt óry pani redaktor m ówiła, czyl i do stosunk ów francusko niemieckich, bo stosunk i francusko-niemieck i dla zrozum ienia te j układanki s ą cenam i tak sam o ważna jeśli n ie wa żniejsza ni ż ocen a pol ityki amerykańskiej p iwo tu p iwo do Azji konieczno ści konieczności dialogu z Rosją co zreszt ą znow u n ie zaskakuj ące Zbigniew Brzeziński wiele la t temu pisał jasn o o ty m, że prz y w sytuacji rosn ących Chin Europa stany Zjednoczone potrzebuj ą Rosji i muszą zrobi ć wszystk o, żeby raz nie problem y Chin to każde nowe płuca chodzi z tą ksi ążką wszystk iego mus imy spr óbować, a potem przegryw a t ę pr óbę l ity tak okrutny oczywi ście pytan ie cz y jak tuta j, bo diagnoza t o jest jedno tak już nie m ówi jak on a jes t wyra żana, al e diagnoza t o jest jedn o Wola wprowadzen ia pewnej pol ityki w zwi ązku z poczuciem, że Francja jedna k pow inna użyć innych meto d, żeby sk łonić Niemcy do dzia łania takiego, kt óra w wi ększym stopniu pow iada interesom Francji zarówno jeśli chodzi o sam ą polityk ę francuską, jak i wizj ę rozwoj u polityki Europejskiej w izji rozwoju Unii Europejskiej, bo t o jes t tak naprawdę kluczowe dla mam wrażenie, że chodzi przede wszystk im o t o, żeby Niemcy ruszyli tak, bo to jest to jest tak to jest Niemcy s ą ty m ju ż m ieszczan mieszczaninem swych klasy średnie, kt óre ma ciepłą wod ę i problem ów z mn óstwo, al e trwamy jako ś wr ócimy za k ilka m inut do te j rozmowy prof. Agnieszka Cianciara z pa ństwa go ściem informacja świat podgl ąda Agnieszka Lichnerowicz państwa gościem ca ły cza s jes t prof. Agnieszka Cianciara z Instytutu studi ów pol itycznych Polskiej Akademii Nauk rozmawiamy o trendac h w Unii Europejskiej, które no mog ą być podstaw ą do jak ich prognoz, kt óre kolejno mogą by ć są bardz o wydaje mi si ę jedna k niepokoj ące z perspektyw y pewnyc h polsk ich interesów mo że n ie tyl e niepokojące w łaśnie są wyzwan iem, kt óre polskie pa ństwo pow inno jako ś odpowiedzieć 1 to jest smakowan ie teg o s łynnego s ilnika n iemiecko francusk iego n im z naciskiem na niemieck ą bo, bo to był te n s ilniejszy partner, kt óry nadawał pewn e temp o integracji Unii Europejskiej teraz cora z więcej os ób zwrac a uwagę na t o, że jednak asp iracje i cel e Francji Niemiec bardz o zaczynaj ą si ę rozchodzi ć w du żej m ierze Niemcy pom imo tego, że świat się tuta j chw ieje wko ło Unii Europejskiej, gdzie dryfują m ężczyzn d o w du żej mierze podtrzymuj ą status qu o sta ma łymi kosmetycznym i zm ianami natom iast przywódca Francji Emmanuel Macron jes t gotow y na bardz iej dramatyczn e działania, które b ędą te ż odpowiedział na pewne zjaw iska na świecie rosnącą pot ęgę Chin no s łabnięcie Sojuszu transatlantyck iego szczeg ólnie pod przyw ództwem Donalda trampa wyzwan ia globalnego kap italizmu w ty m sens ie Rosja staj e się ty m zagro żeniem drugiej kategorii może wart o z nią jako ś stosunk i unormować w zasadz ie w tym momencie ko ńczymy rozmowę o d te j odpow iedzi Emmanuela Macrona t o znaczy c o jes t kluczowe w tyc h jego strateg ia cz y chodzi przed e wszystk im o pobudzenie sprowokowan ie Niemiec czy jedna k jemu chodz i realn ie o jak ich zbli żenie z Rosją realnie, bo n ie dba ju ż tak bardz o Sojusz z Amerykanami uwa ża, że du żo wa żniejsze jest tak a zdolno ści strategiczne Europejskiej i naprawdę uważa, że rozszerzenie nie mają sens u, bo już n ie miał sensu to m. in . o Polskę, ponieważ spowalnia tera z wszelk ie inicjatywy to w te n spos ób łączki Donald Tramp został prezydente m, a i zmieni ł polityk ę ameryka ńską, a odwr óciły tego trend u multi l iteralnego tak otwarcie handlowego i t d. zmienił jednak do ść do ść drastyczn ie dynam ika relacji z Chinami to pojawią się takie okre ślenie, że Tramp, jakby zrozumia ł, że stan y Zjednoczone w ty m czysty m cz y strukturaln ie tracą w tym nowy m uk ładzie, żeby przesta ły tracić wzgl ędem Chin chocia żby t o trzeb a dokona ć tak iego wywr ócenia stolika Janusza Emmanuel Macron te ż usiłuje dokonać wywr ócenia stol ika, bo 120000707. siedemnasty roku doszed ł do w ładzy to pierwsze jeg o ruch y ewidentnie były nastaw ione na star e dobre porozumienie z Niemcami tak, czyl i ta k jak Francja porozumiewa ł się z Niemcami no prze z ostatn ie kilkadziesiąt la t t o często n ie by ło proste, poniewa ż zbie żność interesów n igdy n ie by ła znacz ąca, n iemniej jedna k udawa ło się budowa ć pew ien komprom is tak naprawd ę kompromis francusko-niemiecki by ł p óźniej podstaw ą do wciągania w tym komprom is gdzie ś na marg inesach tak pozostałych pa ństw cz łonkowskich Unii Europejskiej i trasy jes t cora z trudniejsza jednak do ko ńca czy z e wzgl ędu na wyłącznie ze wzgl ędu na strategiczne rozbie żności w kluczowyc h sprawach myślę, że rzucenie tak sam o wa żna jest rosnąca asymetria w ty m samy m tandemie t o znacz y h istorycznie Niemcy Francja prze d przed zjednoczen iem Niemiec tak to było oczywi ście dużo du żo prostsze, bo te potencja ły na w ielu poziomach zarówno ekonom icznym, jak i jak m ilitarnym by ły bardz iej zbliżona p óźniej Niemcy by ły sukcesywnie wzmacn iany zjednoczen ie Niemiec oczywi ście, a rozszerzen ie Unii Europejskiej gdz ie, jakby Niemcy roztoczy ł kuratel ę wp ływów na d Europą środkową nawe t w tym uk ładzie tak im trójkątnym, do którego m y troch ę zawsz e w usi łujemy wracać t o znacz y tr ójkąta tr ójkąta Weimarskiego Francja przesta ła by ć tym za interesowana po prostu, dlatego że zorientowa ła si ę, że Polskę za du żo łączy z Niemcami n ie jes t w stanie obej ść, jakb y teg o tej tego duet u taki, że to, że ten format jes t zwyczajnie nie opłaca no i pote m oczywi ście kryzy s kryzy s gospodarczy, kt óry we Francję zdecydowanie uderzy ł bardziej ni ż Niemcy ten eufem izm tak, a odpowied ź Unii Europejskiej była jednak, spe łniając Niemiec ora z zachodn ie absolutn ie tak tutaj tuta j si ę udało zrobić co mamy, więc to jest tło Emmanuel Macron dochodz i do w ładzy usi łuje usiłuje sk łonić Niemcy jedna k do teg o bud żetu Europejskiego i do tej reform y strefy euro x tera z chodzi ć z reguły, al e jak uczyni ć tę strefę eur o n ieco mn iej niemieck ą bardz iej bior ącą pod uwagę interesy Francji krajów południa t o się n ie udaj e Niemcy absolutnie na czel e z pasywno ści Niemiec, jakb y Level 0 naprawdę, bo co uda ło si ę wynegocjowa ć taki m ini fundusz stabilizacyjny w ramach, której prospekt już nazwy t o jes t pikuś i w og óle nie ma żadnego realnego znaczen ia z punkt u widzenia, jakkolwiek nie wiem, żeby tak kryzy s w stref ie eur o kolejnego nawe t jakby t o wszystk o raze m, a w moim przekonaniu mamy taką pracą doszed ł do wniosku, że swoje cia ła i trzeb a spr óbować inaczej, wi ęc najp ierw odszedł, jakb y tego wy łącznie rozmaw iania z Niemcami zaczął bierze całą Europę Francji zaczęła si ę chwalić ty m, że np. na prezen t Francji odwiedzi ł r óżne kraje skandynawsk ie, których nie by ło d ługie g łowa państwa francuskiego n ie byłaby w ielu lat zaczął je ździć do Europy Środkowej oczywiście z ksi ęciem jak Polska, wi ęc pod tym wzgl ędem mam y mam y zmian ę al e jakby Emmanuel Macron dochodz i do wn iosku, że potrzebn e jes t takie wstrząśnięci n ie na poz iomie poszczeg ólnych pol ityk europejsk ich, ale na poz iomie te ż pewneg o my ślenia strateg icznego o przysz łości Europy, bo wyzwan ia, kt óre stoją przed Europą oczywi ście s ą też wewn ętrzne, al e jednak przede wszystkim s ą t o wyzwania zewn ętrzne staw iane prze z inne inne mocarstw a jeśli Europa w ogóle chc e si ę utrzymać, gdy ż na pow ierzchni teg o a teg o były te ż tej nowe j wy łaniającej si ę dynamiki tego nowego par a koncert u mocars tw t o t o jakby kolce n ie mówiąc mus i si ę ogarnąć z e strony Niemiec takiej wol i w tym sensie, że Niemcy Unii Europejskiej czuj ą się świetnie ona jes t trochę pod choinkę pani Maria, czyl i od nich na ścianach tera z bardzo, ale znajd ą się, że Niemcy n ie chc ą reformowa ć Unii Europejskiej trudn o reformowa ć coś czy m jes t na m idealnie reformować c o chc ą chc ą c i, kt órym ich sytuacj a ich pozycj a ich mo żliwości dzia łania uważają je uwa żają za ograniczone to jest i tak ze stron y nadzoruj ącą Polska na w ózkach chciał reformowa ć Unię Europejską tylk o chciałby reformowa ć zupe łnie drugą stron ę, poniewa ż Polska uważa, że obecn e podgląd uwa ża, że Unia Europejska zdecydowanie pow inna krzyż na laurach skupić się na tym c o ju ż ma, czyli przed e wszystkim o doko ńczeniu wsp ólnego rynku to jes t rzecz kluczowa skupi ć na rozszerzan iu oczywiście t o jest te ż istotne dlatego, że t o rozszerzenie całą, którym mogła mow a w kontek ście Bałkanów jes t oczywiście pytan ie tak naprawdę oczywiście, jakby g o o polityk ę i wpływ krajów ościennych, a więc te ż skup pytan ie o kształt Unii Europejskiej te ż dalsze rozszerzan ie się n ie mo że wzmocnić integracyjne Unii Europejskiej podejmowanie decyzj i b ędzie d łuższa będzie trudn iejsze negocjacje b ędą bardziej problematyczn e interesy będą jeszcze bardziej rozbieżne mogą mieć m ówi bardz o długo, al e z drugiej stron y Unia Europejska b ędzie s ilniejsza jako rywa l Chin czy Amazon b ędzie s ilniejsza, bo oczywiście w ty m sens ie, że je żeli, że jasna konkretn a i natychm iastowa oferta dl a Bałkanów oczywiście no w z iemi w kr ótkim okresie zmn iejszy zakus y rosyjskie czy chi ńskie chocia żby w wymiarze nie tylk o w wymiarze politycznym, al e wszystk im wym iarze gospodarczym, ale to zupełnie n ie oznacza, że żyje wyklucz y tak t o znaczy n ie jest tak że Unia Europejska jes t jakimś takimi czy tylko krótkie ostatn io czy ma ma pan i poczucie, że jako ś Polski rz ąd ma jaki ś pomysł jakąś strategię na tak ie, a an i inne pomys ły Emmanuela Macrona nami exposé pana premiera za Morawieckiego teg o nie us łyszałam w expos é było tylk o, że Unia Europejska jest fundamentem n ie należy ni ą hu śtać nale ży zostawić ta k jak jest n ic n ie zmieniać i na t o te ż jes t Super jest fundamente m naszeg o bezpieczeństwa tak jest dla głodnej sukcesów Polski nie rozmawia o podatku, która o d wielkich gigant ów oczywiście już n ie rozmawiamy rozmawiamy co najwyżej o rajac h podatkowych w unii Europejskiej także, al e w zasadzie odpowied ź Polski może by ć we wsp ółpracy z Niemcami ty m czyn ie to myślę, że tak i w iecie c o Polska robi o d d łuższego czas u właściwie o d początku prezydenturę prezydentur a Emmanuela Macrona t o chowa si ę za plecam i za plecami śmieć t o jest też barw y z panienkami, zwłaszcza informacje zachodn ich tak, ale wszystkim znaj ą sprawę bardz o ds. Unii Europejskiej absurd n ie chowamy si ę za plecam i Niemiec po prost u wychodząc założenia, że Niemcy, jakb y są zwolenn ikami tej aktualnej inercji, wi ęc tak d ługo jak Niemcy nie chc ą zmian jes t dobrz e tak długo t o Niemcy b ędą tem u zajmowa ć powstrzymywan ie zap ędów Emmanuela Macrona Polska będzie mog ła w cieniu tego spokojn ie sob ie funkcjonować można pewnie by ło t o na kolejną rozmow ę czy by łaby jaka ś trzecia strateg ia wyjścia jednak odpow iedzi na te wyzwania, al e na warunkac h bardz iej korzystnych dl a Polski, a n ie ta k jak w przypadku Manila makro niekoniecznie dl a Polski korzystnych prof. Agnieszka Cianciara z Instytutu studi ów pol itycznych Polskiej Akademii Nauk pa ństwa go ściem bardzo dzi ękuję Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Nie czekaj, zacznij słuchać wygodniej z pakietem "Aplikacja i WWW".

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!