REKLAMA

"Nie widzieli człowieka. Widzieli torf, żużel". O poszukiwaczach żydowskiego złota wokół obozu zagłady

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-11-28 21:20
Prowadzący:
Czas trwania:
30:04 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Chaja Żytomirska lat 53 Lublin zajmowała si ę dome m m ąż prowadzi ł skle p pap ierniczy Róża Saskim dla 22 Kolbuszowa rodziców nie było sta ć na op łacenie nauk i uczyła si ę na krawcow ą fan i strudel 40 lat Lwów akuszerk a studiowa ła medycyn ę Henryk et l ist lat 15 Kraków ucze ń mia ł 2 braci 2 siostry sy n, cho ć lekarza i 434  000 innych zap ędzeni do wagonów towarowych wyw iezieni do Bełżca zamkni ęci w komorac h gazowyc h uduszen ie spalen ie na łóżkach Rozwiń » pochowan i w 33 masowych grobac h t o fragmen t racze j fragmen t fragment ów ksi ążki p łuczki poszuk iwanie żydowskiego z łota mojeg o dz isiejszego go ścia Pawła Piotra Reszki ich dobry wieczór dobr y wiecz ór reporter a du żego format u dodatk u reporterskiego gazet y wyborcze j ja nazywa m si ę Zuzanna Piechowicz to w łaśnie p łotkami prze z najbliższe pół godz iny si ę zajm iemy, więc mo że najpierw wyja śnić właściwie co to s ą p łuczki płuczki to jes t termin, który strza łem po raz pierwszy 3 lata tem u w okolicach Sobiboru na Lubelszczyźnie w czas ie wojn y był tam ob óz zag łady, czyl i tak ie m iejsce, w kt órym Niemcy w sposób zaplanowan y i t e w tak im procesie mo żna powiedzie ć przemys łowe mordowal i ludz i Żydów zgin ęło ta m 180  000 osób i po wojnie okol iczni mieszka ńcy przeszukiwali mogi ły zb iorowe wyci ągali popio łu kości nos ili na bagn a okol iczne ta m wykopanych do łach, kt órych zalega ła woda p ółka czyścili t o ko ści, bo wtedy łatwiej mo żna by ło dostrzec złota i właśnie t e dały t o s ą p łuczki jak przebiegał ten proce s zagłady, bo to jes t te ż dosy ć istotne jakb y t o prezesowi tom towarzysz ą przemy ślane rabune k mienia to znaczy of iary zara z po przew iezieniu do obozu zag łady były oczywi ście zab ierano im zab ierane baga że zab ierano im ubran ia Zielona g łowę ju ż po zagotowan iu o potem, kiedy te ciała by ły wynoszon e z kom ór gazowych t o specjaln e komanda przeszukiwały j e, staraj ąc się zlokalizowa ć z łote z ęby n p . komanda też wyglądały dawn e otwory cia ła i by ć może zak ładano kto ś mógł dzięki takim dochod y z operacji schowa ć co ś cenneg o, ale prze z przep isy prz y tak g igantycznej skal i prawd a tak g igantycznej skal i masoweg o mordu n ie byl i w stan ie sprawcy i tylk o manda t nale ży odnaleźć ca łego złota i w związku z ty m później po wojn ie ludzie Stali si ę odnale źć t o c o umkn ęło uwadze właśnie tuż tu ż tu ż tu ż po zag ładzie, więc szukal i z łotych z ębów szukal i bi żuterii szukali te ż r óżnych jakiś takich cennyc h rzeczy za ś w tyc h ubran iach np. w środku by ł Stano t o mamy relację o ty m, że kto ś znalazł złota ukryt y w podeszw ie buta dzieci ęcego albo z łoto dzi ś tam zaszyt e w koszul i w ko łnierzu też zupe łnie zrozumia łe, że osoby, kt óra nie widziały nie w iadomo, kto spodziewał najgorszeg o starał się jakiś taki odruc h rozpatrz y dzi ś ten to t e resztk i pos iadanego majątku ukryć gdzie ś w ubran iach czy czy w tak im m iejscu, kt óre gwarantowało im dawała minimum gwarancji, że potem b ędą mog ły jakoś skorzysta ć z tego naziści m ieli te ż inne sposob y w Treblince właśnie w obaw ie przed ty m, że co ś zostanie, bo zbudowan a tak a sztuczn a stacj a kolejowa, al e te ż sztuczn e punk t oddawan ia drogocenn e rzeczy, za które si ę dostawa ło tak ie kw itki tak i ta k tak jakby t o by ła przechowaln ia baga żu na taki bon, kt óry mia ł mieć równowartość, wi ęc te ż ca ła ta maszyn a zagłady okrutn a brutalna próbował jakoś odpowiedzie ć na to, żeby t e kosztowno ści n ie uciekały n o tak oczywi ście w Treblince zbudowano stację kolejow ą po to, żeby of iary do końca mogły przypuszcza ć, że t o miejsce, którego trafiaj ą jes t po prost u stacją normalną stacją pan ie Ania n ie jak ąś tak ą gigantyczną trudn ą do wyobra żenia dzi ś umieraniu, ale żeli chodz i, al e jeżeli chodz i do auta od ud a udawan ie to faktycznie oczywiście te n te n on o wpisane w ten w ten w te n proces zag łady, cho ć oczywi ście to, żeby ofiary zachowa ły się spokojn ie nie panikowa ł w walc u pote m, k iedy ofiar ą dawa ły baga ż d o tzw. przechowaln i dostawa ły tak ie taki krążek betonow y ma ły z numerk iem wybitym, kt óre mia ło rzekom o gwarantowa ć pote m otwiera mo żliwość uzyskan ia tego baga żu do prof. Kola kilkanaście lat tem u wraz z badan ia w Bełżcu jego ek ipa znalaz ła spor o tak ich właśnie sporo tak ich artefaktów teraz ma by ć do ść drastyczne pytan ie, więc te ściom słuchaczy s łuchaczki uprzedzi ć, że zada m pytan ie o szczeg óły, kt óre opisuje t o znaczy t o jak szuk a w butac h z łota jeste m w stanie sob ie jakoś wyobrazić płaszcz jes t w stan ie sob ie wyobrazi ć, al e jeste m w stan ie tak o d raz u intuicyjnie teraz przyślą swoj e ksi ążki tak dobrać sob ie Krzyśka złotych z ębów w śród ciał ludz i, kt órzy zginęli ciał, które by ły te ż r óżnym stan ie prawna n o wypracowan o specjaln e techn iki jak w 60 roku w Sobiborze działa co ś na kształt takie amatorskie k ilka kopaln i z łota i będzie nie, tyle że znam y to z relacji świadków, kt órzy m ówią o ty m, dziś chocia ż, owsze m, są ludz ie kt órzy, którzy pami ętają t o sytuacj a, ale s ą niezwykle precyzyjne zap isy i jednoznaczn e w aktac h śledztwa, kt óre toczyły się w sze śćdziesiątym rok u i oczywiście kopan a g łęboki d ół w przypadku i w środku auta sprze d Soboru staran o się dokopa ć do warstw y popio łu zm ieszanego z kośćmi teściową ten wykopać spos ób tak ie mi ętę, bo n p . w Bełżcu z iemia piach po prost u, wi ęc da ły należało wykopać stosował taki stosunek do kontroli techn ika, kt óra do 201 000 000 gwarancji że, że podczas prac y w Bysławiu te n nie ulegn ie destrukcji tak t o nazywali two i bohaterowie bohaterow ie te j książki pracą prac a tak tak to c o c iekawe te ż podkre ślają, że w niedziel ę np. kopan a, bo działa w dzie ń Święty święcić tak w życie w niedziel ę n ie pracuj e wystosowano s ito tzw. raf y do teg o, żeby przeżywać ko ści, żeby łatwiej t e drog i cenn e przedm ioty znale źć i rzecz poleg a na ty m, że w środku dawc a w trakc ie ludob ójstwa ziemia n ie by ła w stanie początkowo z porządkowaniem zw łok zwłoki zakopywal i podawanie 430  000 ludzi jes t du żym wyzwaniem, żeby nie była w stanie przyj ąć tak iej części zw łok i w zwi ązku z tym Niemcy wpadl i na pomys ł, że wykopi ą wszystk ie t e wszystk ie t e cia ła spalą j e na ustac h i p óźniejszy papie ż Paweł pa łają ponownie n o tylko rzecz poleg a na tym, że n ie uda ło si ę wykopać za pomocą ogrodn icy, czyli tak iej tak ich koparki wszystk ich cia ł i po wojn ie zdarzało si ę, że ludz ie kupowal i groby, gdzie te cia ła wci ąż były i była t o tzw. praca Roman, jakim m ówi 1 z bohater ów książki, czyli łopatą po prost u resztk i ciała rozdrabniania oto, żeby łatwiej mu zosta ć n p . do g łowy do da, bo ta m szczękę z racji wybi ć o tym, m ówi zreszt ą świadek, kt óry widział opowiada Piotr, kt óry widzia ł jak jeg o s ąsiedzi pracowal i w te j ba ńce widzia łem głos próbowali oceni ć łopatą g łowę ofiary właśnie do of iar wydobyte z tak iego dołu on i oczywi ście stworzyli sw ój j ęzyk własny, który n ie oddaj e tak naprawd ę istotą teg o co ta m dzia ła, wi ęc nie nie było t o zwłoki teg o bat a w bankach nie była t o warstw a kości tylk o Putto to r ŻUŻEL nie był to zag łady było t o Kozielska w przypadk u Soboru w środku był wtedy chodzi ło na chi ński jak o 1 z 1 z moich bohater ów w przypadk u Sobiboru Get t o np. prawda alb o Żytki, wi ęc te n język jak jak m ówi prezes Bilewicz mojej ksi ążce n ie zagr a te ż chroni ć kopacz y przed przed potomnością po prost u tego c o robi ą chyba wci ąż chron i, bo tak wiele os ób zgodzi ło si ę z tob ą porozmawia ć i opow iada o tym, co ś się w ty m czas ie działo to się moj a ocena jes t uciekać się z ni ą zgodzi ć bez poczuc ia wstyd u bez poczuc ia, że na d be z poczuc ia, że rob ili co ś drastyczneg o dramatyczneg o brutalnego t o jes t profanacja zw łok, że t o jest grzeban ie w ludzk ich szcz ątkach tak to znacz y mia ł bardz o bardzo tak i dziwny amb iwalentne uczucia rozmawiając z tym i lud źmi, bo trafiaj ą do wielu bardz o takich do ludz i, które mogły zidentyfikować jak o tak bardzo takie tak i bardz o otwartyc h sympatycznyc h mi łych, bo w tych stra żnicy mog ą wzbudza ć niepok ój i ciasta cz ęstowano mn ie kaw ą herbatą podejmowan o bardzo go ścinni, kiedy m ówiłem, że pisa ł o ty m, ksi ążkę o historii powojennej był wstaj e i okolic i obozu jest rozmawia ć serdecznej atmosferz e ja nie opowiadali właśnie o ty m jak kopali doły jak jak t e rzeczy by ły wydobywan e zupełnie tak jak dziś gdzieś te n Wilhelm KR np. o tak ich jak czyta ć ojciec 2 córek sprzedawał lod ówki kuchenk i nagl e po prost u przestał przestał by ć człowiekiem i sta ł si ę warstwą złota mo żna te n stan, kiedy nie z żużlem trwa ca ły czas ani moi rozm ówcy n ie byl i w stan ie jak mówili o tym w spos ób tak i w łaśnie absolutn ie neutraln a nie traktowal i teg o jak o okoliczno ść jak o jak o rzecz, której przynajmniej pow inno si ę m ówić g łośno raczej były t o opowie ści nacechowan e tak ą taką by ł t o po prost u opowie ści o jaki ś c iekawy przeżyciach z m łodości prawd a nawet n ie dramatycznyc h na 1 z bohater ów te j ksi ążki kopa ł do ły t łumaczył, że po prost u chciał si ę ubra ć lepiej jak to m łody ch łopak chciał p ójść na zabaw ę potrzeba o d par u z łotych nic ta m g o dramatycznego spotka ła ty m Kozielską, czyli byłym obozie zag łady zobaczył ta m nic c o jako ś tak ta k tak mo żna można domniemywać c o n im jakoś cię stało poz a tym, żeby ca łą sytuacj ę kwitowa ł takim takim optym izmem tak ie były czasy tak ie by ły cza s czas y, ale zm ierza także, że t o, że tak tak teg o po też n ie mia ła tak iego charakteru wyznan ia, kt óre ci ąży raczej była to opowie ść starszego pan a o tak ich niezwyk łych przeżyciach z m łodości prawd a te zastanawiające to mo żliwe rz ąd wci ąż pom imo upływu lat n ie jes t w stan ie dostrzec teg o tego w łaśnie cz łowieka w tej w tym samy m grob ie tylk o widzi w łaśnie ŻUŻEL to r w ęgiel ja nie jeste m w stan ie teg o zrozumie ć b o oczywiście bohater n iewiele mówią żeby, żebyśmy jako ś sob ie zracjonalizować m ówią, że ro k część ws i w okolicach Baszta była wysiedlona w czas ie wojn y i ludz ie byli wys iedlani na wsch ód prze z Sowietów po wybuchu wojny ataku Niemiec na ZSRR w czerwc u czterdziestego pierwszego stopnia wracali do swoich dom ów i domów n ie było były rozwalone cha łupy by ły pola, które le żało ugorem i mus ieli zaczynać o d wielu z nich musiał zaczyna ć o d zer a i nagl e, cytując innego, bo z bohater ów otworzy ła si ę zielsko, czyl i Niemcy Niemcy wycofal i si ę z aut zag łady w dawce przesta ł funkcjonowa ć Niemcy wycofali jestem z teg o z tego terenu i otworzyła si ę Kozielska stworzyła si ę okazj a i i mo żna było jako ś odku ć prawd a na i więc s ą też takie opowieści o ty m, że kto ś np. ktoś n ie miał domu miał k ilkoro dz ieci m ieszka uderz a i za t o co znalazł obozie zag łady zate m pierścionek i za krow ę i ogromna rado ść w domu 70 udało si ę znaleźć na sam te ż tak ie opowieści o ja k np. pani z Bełżca, która opowiada o ty m, że matk a znalaz ła ta m kolczyk i do daty kolczyk i właśnie córce i c órka była bardzo zadowolona z teg o cytowany naprawd ę ładne Wzorek tak i z nosiła je przez wiele la t nosiła je chodzi w n ich do kościoła nie, bo tam mowy o ty m, żeby sprzedać na sk ład na chle b, bo ma ło, bo teg o złota, ale kolczyki by ły ładne prawd a z innego zegark a, którą da ła te ściowa obr ączki obron ą bramk i zrob iono już to jest twój bohate r kolejneg o pokoj u tak, bo to nie jest historia tylko historia teściowej ca ły czas ma t ę obr ączkę rozumiem mam a tak, al e tuta j akurat by ł te ż takie przypadk i, że o ty m opowiada te ż izba r óże otrzymała tam o d rodziny Panny młodej tu ż przed ślubem gotow e obrączki 21 da si ę drugą narzeczon ą i to by ły obr ączki, kt óra jedna k na debatę za dużo na niego narażone bank i zamarł, bo jakoś ta m dorabiać t o były cudz e obr ączki i był obr ączki właśnie kogoś, kt o przew ieziono do oboz u zag łady za gazowane i zamordowane j ja nie widział n ie mia ł już problem u z ty m żeby, żeby obr ączki nosić, czyl i t o kolejn e pokolenie dz ieci tyc h ludz i kt órzy, kt órzy chodzili tam wok ół oboz u też nie m a z ty m problem u na większości większości z n ich nie zauwa żyłem jaki ś tak i cz ęść tak ich wspomnień, kt óre ci ążą, aczkolwiek w idoczny z tak widoczne jest t o, że w ielu z n ich z 1 strony mówi tak ie by ły czasy, a z drugiej przekonanyc h, że po pierwsze nie dało si ę tak naprawdę dorobi ć na tym co znalez iono bo, bo jaki ś rodzaj klątwy czuwał na d tym i tym i z łotem, a po drugie to te ż jest w idoczne w okol icach Sobiboru np. oni są przekonan i, że co ś z łego ich spotka ło w życiu rodziny w łaśnie z tego powodu, że ktoś tam chodz i tego z łota szuka ł, więc s ą tak ie jest jaki ś tak i rodza j sprzeczno ści prawda, że z 1 strony mówimy, że ta m co temu Maria umar ła mu zaszkodzi ło, że tam, że t o z łoto zabrali śmy, ale drugi, al e z drugiej stron y jedna k l ęk obawa przekonan ie, że nie da się nie d a si ę na tym zarob i wyraża te ż z drugiej stron y tak ie jedna k stał nie wyra żone wpros t, ale przekonan ie, że nie było to może takie neutraln e moraln ie jedna k jak byli t o ludzie si ę, że w ielu moich bohater ów te ż stosuj e w iele takich us ług ustaw ienia uspraw iedliwienia już mówiliśmy, al e te ż m ówią n p . że te n był otoczon y, że ten cmentarz po prost u skoro nie by ło ta m nagrobk ów, że tere n nieuporządkowany m ówimy o obozie zag łady Bełżca np. osoba mo że też o to do la t sze śćdziesiątych teren właściwie by ły poz a za interesowaniem pa ństwa a k iedy już te n był tere n w Sobiborze były zabezpieczone i dale j t ą kopano n o to to żona czek a, który siedział za t o mówimy w tym dokładnie miejscu czeka pan kop a m ój m ąż w tym miejscu nie by ło żadnego znaku, wi ęc n ie zrobi ł n ic złego to wszystko dowodz i jeszcze 1 rzeczy, że c i ludz ie uwa żają że, że trzeb a wykorzystać okazj ę woln o by ło chodzić że, że 1 z 1 z bohaterów tego cytuj ę powiada tak ich h istorii takich walkac h dały te ż 3, który m ieszka pod BU sem opowiada ł, że osob y tak, b y takie grup y cwaniak ów, kt órzy po prost u kto ś był sobie wykopan o teg o dołu napędzali mówi no i co zrobi ć m ówi do mn ie w te j sytuacj i jak jest Niczyje na, gdzie pójdziesz komu si ę poskar żył, wi ęc przekonanie, że nie by ło Niczyje i że Zobacz okazj ę t o nale żało wykorzysta ć jest w ójt twierdzi ł, że to n ie jes t niczyja w ójt Bełżca ta k po wojn ie wydało og łoszenie, w którym zaw iadamia, że rozkopywanie grob ów masowyc h jest n iedopuszczalne, bo cenn e przedmioty znaleziono pa ństwa czy pa ństwo pow inno p ójść przekopać do szukać tego złota, bo tak tego nie wiem nie w iem też, jak i był kontekst zdania tak dok ładnie tego do teg o dokument u natom iast przekonanie, że motorn iczy jes t jes t bardz o bardz o w idoczna te ż to co mnie zaskoczy ło t o w środku by ł n p . t o taka nad n im niemal natychm iastowa reakcj a na t o, że ju ż tak sielsko otworzy ło w cudzys łowie, bo jak wygl ąda także w maj u czterdziestego trzeciego roku już ten, mimo że teren był ca ły cza s pod okupacją niemieck ą ju ż obóz ju ż funkcjonowa ł Niemcy wycofal i za zrezygnowali obóz spe łnił swoj ą funkcję n ie było ta m więcej jeste ś nawet, żeby proc h chowa ć n iemal natychm iast i zarz ąd cytuje cytuje człowieka, który mieszka ł w okolicach bazuj ą na wszystk o widział natychm iast niemal natychmiast teg o sameg o dnia czytam nazajutr z po wycofan iu się Niemców już tam pojawi ły si ę grup y ludz i, kt órzy przyszli znaleźć coś dl a siebie cz y w tyc h takich ławach, w jak ich tak ich rzeczach pozostawionych dzi ś, w jak ich ubrania garnkac h postaw ionych przez prze z prze z ofiary n iezagospodarowanych przez Niemców cz y te ż kopiąc do ły prawda nie by ł jakiś okresu przejściowego n ie by ło tam p ierwszego wa żnego, kt óry poszedł zobaczyć tylko o d raz u tak ie natychm iastowa reakcja właściwie na to, że jes t okazja trzeba natychm iast je śli co ś znaleźć nową to te zn icze prawn a, czyl i ten te n ojciec 2 córek, kt óre sprzedawa ł lod ówki kuchenki, kt óry zosta ł przew idziany do Bełżca znikn ął po prostu bezpowrotn ie zosta ła pan i warstwa z łotonośnych to nale ży spenetrowa ć wykorzysta ć okazję dlateg o, że t o byli Żydzi, ale dlatego, że byl i Żydzi t o było niczyja dlatego mo żna by ło kopa ć dlatego t o było no mo żna by ło si ę usprawiedliwiać n ie było w ty m w cudzys łowie n ic złego oczywi ście od kluczowe jest to, że ci ludz ie chorowali ten proce s taki do organ izacji przez d ługi okres czas u widzieli transport y dzieli ludz i traktowanyc h jak traktowan y w sposób absolutn ie bezwzgl ędne te ż mordowanyc h maszynow ą w proces ie tak im przemys łowym i te ż tych utylizowane w te n sam spos ób prawd a, bo chcia ł pozbywan o się pa n na stosac h, więc wydaj e się, że to przekonanie, że Żydzi nie s ą lud źmi jakoś si ę on o musi ksi ędza za za pewn ik j ą wciąż jes t jak inaczej wyt łumaczyć ona jes t wciąż obecny m swo ich bohaterach ma m takie wra żenie, że także oni wci ąż mają proble m z ty m żeby, żeby dostrze c niekt órzy z nich oczywi ście, bo też ta książka jest pa n pokazuj e dosyć r óżnorodne postaw y prawd a tak, że jedna k cz ęść z n ich dale j w dalej uwa ża, że t o po prost u, bo okazja n o żeby, kt óre nale żało wykorzystać ni ż rok n ikt nic złego nikt n ie robił t o m ówi Rojek, który właśnie chodz i tam t o prosta po t o, żeby mie ć parę z łotych na zabaw ę też powiedziało co ś tak iego też obecne swoje j książce, że właściwie to n ie jes t także c o się działo w czasie wojn y tu ż po wojn ie tylk o, że te n procede r trwa ł te ż do la t sze śćdziesiątych 8080 tych środków z Sobiboru tak ie udokumentowan e dowod y na t o że rozkopywan ia obóz to 100 osiemdziesiąty pi ąte rok iem wted y zaczął n iedawno tak wtedy zatrzyman o grup ę mieszka ńców Lublina i te ż 1 z komend ą straży leśnej, który mia ł pieczę na d tym terene m zezna ł powiedział podcza s przes łuchania przez milicjant ów w okres ie letnim cały cza s da ło si ę pojawiają zadan ie, bo 85 rok i 80 piątym roku i że po prostu si ę do zasypywa ć z jego wsp ółpracownikami mu wsty d, bo przyznaj ą ludzie wyc ieczki prost ą i dowode m s ą natomiast najem jednak oczywi ście NATO nat ężenie Kopania nie by ło tak intensywne jak w tym okres ie nieco wcze śniejszym al e 6 okres powojenny NATO to kopan a skal ę masową, al e jedna k te ż 6 rok 1560 kiedy, kiedy Bełżec gdzie, k iedy Sobibór jak wspomniano wygl ąda ja k tak odkrywkowe j kopaln i złota c o więcej proch y te ż na san iach wożono na d rzekę, gdz ie przeszuk iwano dz iennikarze pisali w ówczas o ty m, że ludz ie przeszukal i kilka to n kości prze z rz ąd w roku, a w ty m samy m okresie Bełżec to koniecznie mus imy się domy ślać niczego mam y zdj ęcia ak t Bełżec wygrana rozkopan y plac budow y zag łady gdz ie, gdz ie zamordowan o 430  000 osób nie jest t o m iejsce jako ś nie ukryte głęboko w lesie racze j t o plac, który miejscu należy przy drodz e ruchl iwej relacj i Lublin Lwów prz y drodz e, kt o uczęszczane regularn ie prawd a, więc cz ęść teg o teren u na plac budowano cz ęści sk ładowano drewno t o świadczy o tym, po prost u dla władz to miejsce miejsce n ie były wa żne tam du że, że ta m mordowano leżał kto ś obcy kto ś kt o proch nie by ły tak istotne proszę na s Polaków np. ten pierwszy wniosek to oczywisto ść f inansowa, bo oczywi ście w ładza organizowała akcj ę kopacz y al e, al e ta k jak mówiłem n o wygląd tyc h miejsc raczej racze j by ł dosyć jednoznacznie wskazywał na t o że, że po prost u c i ludzie czul i bezkarnie no że zresztą sześćdziesiątym rok u potem, k iedy w Sobiborze został zatrzyman y prawie 20 osób w ielu z n ich przed sądem t łumaczył, że nie wiedzie ć, że nie można dochodzi ć Kopacz, bo ta m nieogrodzone, bo nie by ło wniosek n ie by ło sygnału komun ikatu, który mówił, że n iewolno wykopywa ć prochów ludzk ich i przeszukiwa ć, bo ich linię obron y zreszt ą im, toteż wskazuje na t o, że papie ż ludz ie byl i bezkarn i, że czuli si ę bezkarni i że ta k jak uwi ęzioną, że t o miejsce n ie były ważne dl a do władz cz y myślisz że, gdyb y t o byl i Polacy katol icy masowym grobie to te ż, b y chodz ili kopać chodz i na banki tak n ie w iem różnie o ty m, mówią sam i moi bohaterowie niekt órzy m ówią, że takich, kt órzy m ówią Zienia w Bełżcu podcza s tyc h prac zmierzaj ących do znalezienia z łota do mówienia bohater ów te ż znajdowan o krzy żyki mo że po prostu nale żały do koncert ów do os ób, które przysz ły na wiar ę chrześcijańską, al e zgodn ie z ustawodawstwe m nazistowskim by ł traktowany jak o Żydzi w więzień oboz u zagłady oraz t e rzeczy n ie powstrzymywały tak się n ie powstrzymywały opatrzył ten zwycza j, który sam identyfikuje jako osob a g łęboko wierz ąca, mówi że rada dale j dale j kopal i natom iast te ż też s ą tac y rozm ówcy, kt órzy m ówią, że po prost u chodzili śmy na łódzki m ówi 1 z m ówi, o który pod kon iec lat pi ęćdziesiątych chodził z h item do przes iewania kości dobra ustali ć Nowicki ja n ie lubi ę Żydów m ówi Zimoń dużą uwag ę, że przed wojn ą zachowali tak a n ie inaczej i unijnego ten tak i stosune k obojętny c o najmn iej do teg o miejsca jes t ewidentnie powi ązanych z antysem ityzmem, a on zna ł Żydów cz y mia ł żydowskich s ąsiadów n ie on n ie n ie 57 roku mia ło około 20 lat ją te czas y wojenn e pami ęta bardz o mało, bo ma ło z nich pami ęta natom iast za to co znalazł w Bełżcu opowiada o tym, się be z jaki ś tak iego be z bezwstyd u t o co znalazło środki na swojak a, który zakopywał w ogródku zbiera ło si ę tego pół p ół swojego z łota monet y za ich wypraw ie za bardzo udane wysadz a w rzeszowskim i nie żałuję, m ówi że tutaj do te j pory rz ąd n ie żałuje, bo wprawdzie dosta ł ten wyrok od 22 lata więzienia, al e pracowa ł w pracę pracowa ł podczas odsiadywania wyrok u, wi ęc się tera z do emerytur y liczyli do prac y mia ł lekk o, wi ęc n ie żałuje Sara Rebeka kolb ą w 16 lat Lublin uczyła si ę w g imnazjum ślubu Halbersztadt dla 49 Lublin rab in sekretarz je śli w najwi ększej uczeln i talmudyczne j na świecie Lidia Wysocka 38 lat Lwów chórzystka Touch Irena Holder lat 2 Cormaya córka prawnik ów ich jedyn e ukochan e dz iecko i 434  000 innych bardz o dzi ękuję dzi ękuję bardz o Paweł Piotr Reszka reporte r dużego format u dodatk u reporterskiego gazety wyborcze j dz isiaj rozmawialiśmy o d swoje j ksi ążce płuczki poszukiwaczy żydowskiego złota jest ksi ążka wydan a przez wydawn ictwo Agora mam y dl a pa ństwa kilka egzemplarzy te j książki prosz ę napisa ć dl a wa s ma łpa to kr ótka FM dla was ma to kr ótka FM ja bardz o państwu poleca m lektur ę, bo to h istoria wa żna nieoczywista nap isana z du żym wyczuc iem m imo dramatu brutalno ści ca łej tej historii ja nazywa m si ę Zuzanna Piechowicz czesne informacja Radia TOK Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA