REKLAMA

Złotousty Bernardino o reformacji

OFF Czarek
Data emisji:
2019-12-02 10:00
Audycja:
OFF Czarek
Prowadzący:
Czas trwania:
32:58 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program Owczarek dzień dobry w itam pa ństwa bardz o serdeczn ie i zaprasz a na dz isiejsze spotkan ie dz isiaj cyber poniedzia łek, a wi ęc stud ia pa n Wojciech Kordy z wydzia łu arte s l iberales Uniwersytetu Warszawskiego wydział polon istyki Uniwersytetu Warszawskiego dzie ń dobr y dzień dobry, chociaż właściwie co pan obecno ść wsp ólnego z cyber poniedziałku wydaj e się, że tuta j nic cudown ie odzyska ć przeszłość si ęgamy w przesz łość do Rozwiń » Polski w łaśnie jak polskie nazwa ć o świeconej Polska szesnastego wieku oskarża szans ę wybor u i d ialogu między koncesjam i i wydaje si ę, że w te j konfesj i dz isiaj, która znajduje si ę w mniejszo ści powstawało bardz o du żo interesuj ącej literatury t o prawda b ędę dzisiaj pa ństwu opowiadać o tak im utworz y prze łożonym najprawdopodobn iej z języka w łoskiego, kt órego autore m by ł włoski herezj a Lecha Bernardinum opcji n o, a który tu łał się w zasadz ie po ca łej Europie, odk ąd w 1500 czterdziestym drugim musia ł uchodzi ć z Rzymu przed inkwizycj ą, a w ten utw ór zosta ł przełożony na j ęzyk Polski w 1500 sześćdziesiątym roku znamy g o dzisiaj jak o tragedi ę o nasze j i dotycz y spraw niezwykle istotnych dla ówczesnej religijno ści, a jes t osadzony w ca łym szerok im sporz e pomi ędzy szerokim nurte m, kt óry nazywam y reformacj ą protestantam i, a drug ą stron ą sporu, czyl i ko ściołem katol ickim jak dz isiaj dzisiaj m ówimy te ż ko ściołem rzymskim, a zate m tymi, kt órzy deklaruj ą przywi ązanie do wcze śniejszego model u, a te n teks t zab iera g łos w spraw ie spraw nadzwycza j istotnych logicznie i jes t kim ś c iekawym przyk ładem Bernardinum k ino fascynuj ąca posta ć s ławna w ca łej Europie z powod u okazuj ą swoje j swoich złotych ust c o prawd a o n zas łynął najp ierw jeszcze b ędąc w ikariuszem generalnym zakon u kapucynów we w łoszech jako fantastyczn y kaznodz ieja t łumy przychodziły słuchać g o w Neapolu Rzymie Wenecji 1 z jeg o uczonych rozm ówczyń by ła m. in . Vittoria Colonna, a on z e wzgl ędu na pewną odwag ę zg łoszonych tezach te ż zwi ązki z tak ą grup ą w łoskich my ślicieli religijnych, kt órych określa jak o Spiritual li ście Spiritual -li on naraził si ę n ieco swoimi pogl ądami dla w łasnego bezpiecze ństwa czterdziestym drug im, a Włochy opu ścił odtąd kr ążył między Szwajcarią Anglia Londynem, a w Szwajcarii zatrzymywał si ę w Bazylei w Zurychu Genewie bywał tak że w Augsburgu Niemczech wreszc ie trafi ł pod koniec życia Europy świata protestantyzmu t o prawd a rzeczywiście kluczow e są 2 moment dl a jeg o karier ę jako p isarza mówcy to jest czas pobyt u w Londynie podcza s panowan ia Edwarda sz óstego oraz p óźniej, k iedy nasta ły rz ądy katol ickiej kr ólowej Marii usiad ł do Zurychu, gdz ie głosił g łosił swoj e przekonan ia on by ł takim n ie tylk o złoto sz óstym kaznodzieją, al e uchodzi zreszt ą za n iezwykle przystojneg o m ężczyznę chociaż, kiedy l ąduje w Polsce ma ju ż niemal 80 lat tutaj n ie b ędzie to nie b ędzie jak o kluczowego to jest szansa na w iek w og óle jes t z cude m tak t o prawda prosz ę zwrócić uwag ę, że już uchodz i z Włoch jako dojrza ły m ężczyzna prawda urodził się bow iem w osiemdziesiątym si ódmym roku pi ętnastego w ieku, a więc jes t ju ż tak naprawd ę pięćdziesięciolatki dopiero wtedy zaczyna si ę jeg o mi ędzynarodowa kar iera kiedy, k iedy musi mus i krążyć on aż wreszc ie do Polski, dlatego że w Zurychu w wyn iku tak iej pewnej awantury, kt óra może sob ie jeszcz e pow iemy musia ł także si ę wynieść pokłócił si ę nieco z Andresem Wellingerem, kt óry naby ł pow iedzmy głównym autorytetem Teologicznym Zurychu w połowie szesnasteg o w ieku w sześćdziesiątym trzecim już po ty m, jak ukazał si ę ten utwór, kt órym b ędziemy m ówić trafia te ż do Polski, ale n ie zabawi ta m zby t d ługo niecały rok z e wzgl ędu na Polskę ciekawe myślę sob ie tak, bo trafia do Polski, bo Polska ma opini ę tolerancyjneg o pa ństwa oczywi ście tutaj te n tak i to fraza o pa ństwie be z stosów, którą uku ł na m prof. Tazbir ona tylk o do pewnego stopn ia jest prawdz iwa, bo oczywi ście nale ży pami ętać o tym, że to n ie by ło także nie by ło żadnych prze śladowań, a tyc h my ślicieli heter o akcyjnych rel igijnie prawda i kino te ż padł ich w pewnym sens ie ofiarą t o znacz y po roku pobyt u w Polsce uciek ł, a do Sławkowa na Morawach z e wzgl ędu na telew izji tak Austerlitz, gdz ie um iera nied ługo później ma ju ż chyba n o i 789 lat uszed ł, dlateg o że ze wzgl ędu na werdykt kr ólewski, kt óry został wydan y w sześćdziesiątym czwartym rok u a, zakazuj ąc dzia łalności kaznodziej ów, a hetero akcyjnych, kt órzy s ą podejrzani te ż o głoszenie pogl ądów przeciw Trójcy świętej do tak ich kaznodziej ów zosta ł zal iczony w łoski teolog Bernardino k ino i rozum ie jak o złotousty by ł także, że chodzi o r óżnego rodzaj u literatur ę bardz o płodny znacz y teksty, kt óre w, kt óry zawiera ł swoj e tezy t o prawd a tuta j mo żemy wyr óżnić takie 2 główne gatunk i, które k ino uprawiał z 1 strony będą t o oczywi ście kazan ia, które by ły sp isywane wydawan e drukowane z drugiej zaś stron y to były dialogi, a i t o jes t tak i bardz o ciekawy gatunek, o kt órym dz isiaj troch ę zapominamy, bo n ie uprawiamy go jak o tak iej form y l iterackiej w spos ób powiedzia łbym bardz o aktualn e natomiast d ialog powinni śmy kojarzy ć z d ialogami plato ński n p . kt óre s łużą przekazywaniu wiedzy to jes t tak i gatune k powiedzia łbym popularnonaukow y, kt óry pozwala na dz ielenie si ę na dzielenie się informacjami i k ino zas łynął jak o właśnie auto r dialogów najsłynniejszy jeg o zbi ór, wydając 60 trzecim roku szesnastego w ieku, a to 30 dialogów jest tytu ł teg o tego dzieła one dotycz ą rozma itych spraw teologicznych niekt óre z n ich np. dialog pol igamii, gd y dedykowan e zreszt ą Zygmuntowi Augustowi te d ialogi wydane by ły jeszcz e w jeszcz e w Bazylei niekt óre z tych dialogów uznawan e za przyczyn ę jeg o wygnan ia z Zurychu niekt órzy badacz e przypuszczaj ą, że w łaśnie latk a d ialog poligamii spowodowa ł tak i fermen t, w kt órym z powod u, kt órego obc ina nale żało z Zurychu przepędzić zemsty d ialogi maj ą ciekaw ą formu łę, dlatego że w większości tyc h łacińskich tekst ów o k ino jes t 1 z rozmówców jest to, i ż trochę tak a formuła powiedzia łbym wywiadu, w kt órym o n przepytuje pewn e person ifikacja pewn e, a tak ie uosob ienie różnych poj ęć teolog icznych cz y postac i fikcyjne, kt óre maj ą reprezentować stanow iska tak im typowy m bohatere m dialogów szesnastow ieczny byw a n p . po silos, kt óry oznacza po prost u miłującego Boga jest tego typ u imiona, a znacz ące często pojawiają si ę w pi śmiennictwie d ialogowym z teg o w zasadzie ca łej Europie znan y by ł w Kinotece egzemplarze 30 dialogów do dzisiaj znajduj ą si ę w w ielu h istorycznych kolekcjac h bibliotecznych m y do traged ii bernardyna k ino wr ócimy po informacji Radia TOK FM informacje o dziesiątej 20 już za kilka m inut Wojciech Kordy z wydzia łu arte s liberales ora z wydzia ł polon istyki Uniwersytetu Warszawskiego z państwa mo im go ściem informacje o dziesiątej 20 po informacjach wrac a czar ę stud io pa n Wojciech Kordys on z wydzia łu arte s liberales ora z wydzia łu polon istyki Uniwersytetu Warszawskiego rozmaw iamy o traged ii i bernardyn a k ino, kt óra to cieszy ło si ę sporym za interesowaniem w 16 wieku Szanowni pa ństwo i kt óra t o został przetworzon y j ęzyk Polski, al e tych tekstów lu b więcej przetworzonyc h na język Polski t o jest t o jest bardzo c iekawa sprawa, dlatego że okazuj e się, że odc ina tłumaczono c o najmn iej 3 × na j ęzyk Polski całkiem n iedawno w archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie oprawie innego druk u znaleziono katech izm, a cz y tak i instrukta ż modl itewne o k ina wydan y najprawdopodobn iej w Krakowie oko ło 1500 pięćdziesiątego roku n iewiele w iemy o tym, tekście, bo nie ma te ż żadnej w iarygodnej podstawy tłumaczenia tam najbliżej znalez iono jakiś teks t w języku niemieckim, wi ęc też n ie w łoskim p óźniej pięćdziesiątym ósmym rok u przełożono tragedi ę zwierzchno ści papieskiej to był tak i utw ór kwas dramatyczn y, kt óry krytykował t o, że papie ż sto i na czel e kościoła, poniewa ż protestanc i inaczej wyobra żali sob ie t ę kwesti ę i na sa m koniec 1560 rok t o jest te n utw ór, o kt órym dz isiaj rozmawiamy, czyli traged ia Siej rozmawiano o n im po części, dlateg o że poprzedni utw ór pięćdziesiątego ósmego rok u wprawdzie został jakiś ta m spos ób arch iwizowane w dawne j literaturze naukowej natom iast sam 1 znany unikatowy egzemplar z b iblioteki ordynacji Krasińskich n ie zachowa ł się, poniewa ż w iemy, że sp łonął w czterdziestym czwarty m w Warszawie tragedi ą 3 to utw ór, a prze łożony najpewn iej włoskiego natomiast jes t dz iwna sytuacja, dlateg o że jedyn e utwory, kt óre k ino wyda ł swoim nazwiskiem po włosku lu b po łacinie, kt óre odpowiadają tre ściowo, a polskiemu tekstowi ukazały si ę w Bazylei rok p óźniej niż przek ład Polski zate m istnieje tak a h ipoteza, że o kino b ędące w stałym kontakc ie z polsk imi środowiskami protestanck imi musiał przesłać jaki ś r ękopis, a będąc jeszcz e w Bazylei do polsk ich protestant ów, kt órzy następnie teks t wykorzystal i prze łożyli takim potencjalny m, a kana łem komun ikacyjnym doskonałe dla k ina by łby Francesco zmieni n o, a to tak i, a te ż równie c iekawa posta ć Cypryjczyk, kt óry przyjecha ł do Polski, a jeszcze we w łoskim orszak u bon y, kiedy kr ólowa wje żdżała do kraju by ł franc iszkaninem, ale wys łane na jakie ś poszukiwania, a w latac h pi ęćdziesiątych rozmaitych ksi ążek do b iblioteki królewskiej prawdopodobn ie wtedy zacz ęły mn ą przyjaźnie z protestantami z e Szwajcarii i w te n spos ób nawiązał kontakt u p óźniej utrzymywa ł listownie z k inem dzisiaj nie uda ło się odnale źć żadnych list ów, kt óre w zmianie napisał bezpo średnio do kina i potwierdzi łyby t ę hipotez ę, al e bardzo cz ęsto w listach PiS Janina wysy łanych do szwajcarsk iej teolog ów m. in. budynkach racze j chan a Wolfa znajduj e si ę tak ie bardz o urokl iwe zdaniem Roman pros i, żeby zawsze pozdrowi ć starc a odc ina, więc widać, że tuta j musia ła istnie ć jaka ś jaka ś zażyłość, który prze łożył ten tekst n ie wiadomo prawdopodobn ie zapewnił podstaw ę przekładu w łaśnie nieznani n o dzia łających w zborze ewangel ickim w Pińczowie, a wi ęc z tym odłamie protestantyzm u, który kojarzym y z takimi postac iami jak w łaśnie Bulger cz y np. Calvin pięcio i w og óle cała masa fascynuj ących rzeczy si ę na przestrzen i wiek ów działa prz y wiek ów prawd ę mówiąc n ie w iem interesowa łem si ę g łównie ty m okresem, kiedy działa ta m np. nieznani no i te ż tak bardz o gor ący moment, k iedy ukazuje ta traged ia się, dlatego że tam 3 lata wcze śniej za łożono drukarn ie prowadzi Daniel z Łęczycy, które jes t wydawc ą m. in . teg o tekstu ta m dzia ła bardzo c iekawe gron o takie mi ędzynarodowe rozmaitych teolo g teolog ów ewangel ickich za 3 lata ju ż o d wydania tragedią się uka że si ę przecie ż Biblia Brzeska na d, kt órej przyk ładem pracowal i wszysc y zwi ązani z Pińczowa, al e także w sześćdziesiątym trzec im, czyli 3 lata po ty m, przykładzie kina dzieli si ę tzw. zbór mn iejszy, czyli ta grup a, kt óra będzie deklarowa ć bardzo niebezpieczn ą z perspektyw y, a ewangelik ów reformowanyc h doktryn ę przeciwn ą Trójcy, w których później będziemy znal i jak o brac i polskich cz y też, a b łędnie określanych jak o jak o ar ianie przepi ękny garb pi ńczowski ciągnie si ę wzd łuż krajobrazu rz ąd tak rzec upart y cz łowiek n iestety n igdy że t o one zan iedbane miasto, al e bardz o urokliwe i ro śnie spor o pozosta łości przeszłości w ogóle fascynuj ące, bo wydaje na m si ę że, że sta n, w kt órym żyjemy to te n sta n, który zawsze był cz y miasto ta k jak Gdańsk Poznań Warszawa Wrocław to on e zawsze były jakie ś tam kluczow e czy cz y to si ę gromadziło życie ty m, że z okazji, że właśnie cofam y si ę patrzym y w mrok i historii t o np. takim m iast jak i 5 w Wiślicy ca ła mas a strateg icznie ulokowanyc h miast lu b z innego powod u przeci ągających światu umysły to te ż jes t troch ę specyf ika niekt órych polsk ich o środków formacyjnych t o znacz y, poniewa ż polsc y protestanc i mieli tak jak z niekt órych ksi ęstwach n iemieckich of icjalnego wsparc ia wsparc ia państwowego to jest do pewneg o stopn ia znamienne, że t e istotne o środki formacyjn e on e się w łaśnie tworz ą w miejscowo ściach nieco mniejszych to znacz y pewn ie ta r óżnica między dz isiejszym Krakowem, a dzisiejszym 58 jest znaczn ie bardz iej donios ła niż by ła na wieku szesnastym, ale te ż nale ży pamiętać o ty m, że nie by ł t o największy ośrodek m iejski natom iast w Pińczowie czy p óźniej w Nieświeżu cz y Brześciu l itewskim pod patronate m magnack ich postac i wspieraj ących reformacj ę, a zawiązują się w łaśnie tak si ę tak ie wsp ólnot, kt óre bardzo pr ężnie aktywn ie działają z wyjątkiem chyba by łby jedyn ie Królewiec wspierany prze z ksi ęcia Albrechta pruskiego, kt óry też miał sw ój tak i, a oddzia ł na Polskę t o znacz y ksi ążę Albrecht prusk i wspiera ł cz y zatrudni ł grup ę aktywist ów działaczy p isarzy t łumaczy, kt órzy m ieli na potrzeb y wspierania reformacj i w Polsce przygotowywać tekst y w j ęzyku polskim, chocia ż w iemy przecie ż Królewiec nie by ł m iastem polskojęzycznym g łównie racze j niemieckojęzycznym wracaj ąc do Pińczowa to jes t tak i o środek, w którym stworzy ła się by śmy szko ła czy w łaśnie tak a grup a intelektualist ów, którzy wsp ólnie pracowali nad przek ładem p isma cz y w łaśnie przygotowywali p isma w języku łacińskim ora z regularne, czyl i polsk im na potrzeb y tak iej propagandy cz y ag itacji czy perswazj i wyznan iowej, kt órych elemente m by ła oczywiście elemente m tej strategii by ło wydan ie ja k jak należy s ądzić tragediom 6 bernardyna k ina Polska traged ia mało ma oryginalno ści naszej cz ęści istotnie jes t tylko przyk ładem tre ść treść uczuc iowo poz a nienawi ścią, jaką tchn ie scena ka żda wcale n ie obf ita k inowi słowa, które w usta swych postac i składa tylk o treść my ślało, że n ie r óżnicuje też zbytn io tyc h myśli zn a tylk o zdan ie w łasne zdan ie przeciwne jedno sk łada usta 1 osobie jako prawd ę drugie drug i jak o fa łsz i oto 2 tylko b y ta druga osoba nale żała do pap ieskiego oboz u to jes t chyb a nie tak j ą Siej tylko o te drug ie o d wiedzy zwierzchności tatarsk iej, czyl i te j, której sprawdzić cóż n ie mo żemy, bo n ie mamy znaneg o żadnego egzemplarz a sprawa jes t n ieco podobn a też wypadku tragedi ą sej mo że by ć lep iej zrozumie ć na czy m poleg a tuta j ta nienawiść czy te ż jak patrz ąc z drugiej stron y ch ęć tak iej ag itacji za reformacją mo że warto powiedzieć w k ilku s łowach, o czy m te n teks t jest tak jak doda m, że to jest to t o by ł cytat z dr Juliusza Kleinera pamiętniki pami ętnik l iteracki czas skwitowa ł czasop ismo kwartaln e tysiące dziesi ątego roku tak t o wyb itny wyb itny polon ista, kt óry jako pierwszy zauważył czy jako ś wi ęcej m iejsca poświęcił k inowe jak o autorowi 2 przełożonych na j ęzyk Polski tekstów ta tragedi ą Siej, kt óra s łusznie pewnie pow inna by ć ocen iona jako teks t bardz o agresywn e, bo też ta k tak tak a była temperatura ówczesnego spor u przedstawia p ierwszym akc ie genez ę i pochodzen iem si ę Otóż najp ierw na scen ę wyst ępuje Szatan, kt óry snuj e plan y, jakb y tuta j zwie ść zniszczy ć rodza j ludzki postanaw ia, że wykorzysta bardz o instrumentalnie do teg o celu papie ża tak iego bezimiennego papie ża, który wyst ępuje ta m jak o tak i taka metoda miał ca łe instytucje Otóż papie ż w wyn iku grzechu cudzo łóstwa pope łnionego z Klaudią ta m w tek ście wyst ępującą jak o ko ściół rzymsk i real izuje świadomie ja k jak wskazuj e tekst pla n szata ński Klaudia deklaruj e papieżowi, że jes t brzem ienna nosi wsp ólne dziecko z dz ieckiem te n będzie oczywi ście msz a, kt órą nast ępnie poznajemy jak o taką negatywn ą posta ć teg o utwor u msza jest wychowywan a prze z, a m ądrość ludzk ą sam a pokaza ć i uwik łanie w tak i z iemskie, a n ie podnios ły duchow e sprawy i nast ępnie w ostatn ich scenac h tego pierwszego akt u widzimy, k iedy msz a ju ż przez m ądrość ludzk ą, czyl i personifikacje tejże m ądrości ludzk iej o d chowan a konfrontuje si ę po raz p ierwszy z wieczerz ą pa ńską, czyl i swoj ą przeciwniczk ą i tuta j zawiesimy suspens umowy i powr ócimy po informacjach pak t, kt óry bardzo serdeczn ie pan a zapraszam ora z naszyc h s łuchaczy i słuchaczki, a tera z trzeba wszystk ie zabra ć ko ńcówki Wojciech Kordy o n z wydziału arte s l iberales ora z wydzia łu polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego z pa ństwa, bo go ściem informacji o dziesi ąty 40 po informacjach wracam y al e studia pa n Wojciech Korda z wydzia łu arte s l iberales oraz wydzia łu polon istyki Uniwersytetu Warszawskiego traged ia o Siej bernardyna o k ino t o teks t z 1500 sześćdziesiątego rok u, kt óre dz isiaj rozmaw iamy, czyl i mam y sytuacj ę w, w kt órej nie ślubne dz iecko papie ża i Ecclesia, czyl i ko ścioła to bli ższa tak personifikacja msz y, kt óra w utworz e obcina ma służyć przed e wszystk im do tego, żeby pokaza ć a dlaczeg o protestanc i si ę, a n ie akceptuj ą jak o pewnej ceremonii ko ścielnej Otóż ta personifikacj ą Szyma okazj ę skonfrontować si ę za chwil ę w tek ście z wieczerzą pa ńską, czyli w łaśnie ty m Sakramentem, kt óre protestanc i w szesnasty m wieku cz ęść związani z teologam i szwajcarsk imi chc ieli rozumie ć jak o taką symboliczną symbol iczne upami ętnienie, a śmierci Chrystusa Chrystusa ostatn ie w ieczerze, a n ie tak jak katol icy, kt órzy dla którzy, kt órzy wierz ą, że podczas Eucharystii dochodz i do prawdz iwego przeistoczenia cia ła i krw i Chrystusa, a o k ino zajmowa ł stanow isko, a przec iwne do katolik ów dlatego wybra ł te 2 persony aplikacja w swo im utworze Mysia ora z wieczerz ę pańską do teg o, ab y każda mog ła wypowiadać stanowiska, które b ędą t łumaczyć dlaczeg o, dlaczeg o ta k ta ceremon ia te n sakrament ma by ć rozum iany tuta j kończąc jeszcz e fabułę ca łej tragedii drugi akt t o jes t proce s się, dlateg o że zn ika w ieczerza pa ńska gdzie ś na przestrzen i dziej ów i fabularnie ujmuj e t o o kino w te n spos ób, że przychodz i jaki ś bez imienny mi łośnik chwa ły Bożej, kt óre zastanawia się cóż się sta ło z t ą wieczerz ę pańską pozyw a si ę prze d Trybunał duch a Świętego jako uzurpato r Arka, a nast ępnie msz a, broni ąc si ę teologicznie p ierw sama p óźniej za pomoc ą swojeg o adwokat a imieniem zabobo n proces przegrywa duc h Święty skazuje j ą na wygnanie i triumfalnie wrac a w ieczerza pańska no i tera z, o co chodz i na czy m polega t o to zestawienie i po c o w ogóle ono by ło w wieku szesnastym to znaczy t o znaczy m ówi si ę cz y stanow isko protestant ów niezależnie od teg o ju ż lutera n ewangelików reformowanych i t d. zresztą t e podziały są znaczn ie bardz iej płynne szesnastym wieku niż dz isiaj t o si ę ustabilizowało, al e powiedzmy, że t o stanow isko cz ęsto się okre śla tak im mianem skrypt u realizmu, czyl i tego c o jes t bl iskie p ismu Świętemu Otóż postuluj e wi ększość protestant ów nale ży oczy ścić, a życie religijne ze wszystkiego co n ie mieści si ę w pi śmie jest czym okre ślane zb iorczym m ianem tradycji t o będzie zarówno odnosi ć si ę do tak ich tekst ów egzotycznyc h do uczonyc h teologów, al e tak że do pewnyc h ceremonii, kt óre uznal i protestanc i za tak i dodate k jak mówiono w ówczas ludzk i, a zatem nie dan e prze z duch a Świętego w pi śmie, poniewa ż msz a jest pewny m ceremonia łem, które zosta ł, żeby utrwali ł się prze z lat a konkretne j formul e protestanc i postulowal i aby, a m y się wyrugowa ć i ab y obchodzono żeby, ab y upamiętniała n o, a ostatni ą wieczerzę śmierć Chrystusa za pomocą tak iej ceremon ii wieczerzy Pańskiej, o kt órej mówi się wpros t w piśmie, ponieważ jes t t o ostatn ia w ieczerza zate m ta w ieczerza pańska z tekst u k ina ona stanowi ć personifikację tak ie uosob ienie w łaśnie teg o postulowaneg o sposob u upami ętniania, a czy podawan ia sakrament u Eucharystii osiedla Święty Ambra rol ę bo gdyb y wzyw a zdaj e si ę ta k przed oblicze cz y os ądza Święty tylko i osądza t o jes t także ta m w tym drugim akcie pojaw i si ę tak a figura takiego Wronę nam się nazyw a właśnie miłość chwa ły Bożej, a ponieważ to c o jes t bardzo celow y zab ieg literacki jest on jest tuta j z tego wzgl ędu ciekawy, dlatego że inni p isarze reformacyjnych także staral i si ę takie f igury swoich tekst ów wprowadza ć on przez to, że nie ma żadnego konkretnego imienia tylk o cech ę jakiś walo r, czyl i w łaśnie tę mi łość chwa ły Bożej on i otwarc ie na łączenie si ę do jego działań do jeg o postulat ów w tym sens ie jeg o ruch polegaj ące na poszuk iwaniu r óżnych korzen i, a tyc h Eucharystii czynnyc h tego sakrament u Eucharystii jest tak im wezwan iem do Czytelników do teg o, ab y g o na śladowali zate m celem 16 wiecznego p isarza by ło w łaśnie wezwanie chrze ścijan do działania mi łośnik chwa ły Bożej zdecydowa ł się pozwa ć musz ę jak o uzurpator tyc h duc h Święty występuje jak o te n Trybunał w tek ście w łoskim t o jest Bóg Dior, a n ie, a nie pili to sam o t o, więc tuta j mam y pewną istotną, że wcze śniejsza wersj a by ła trudno powiedzieć t o jest 1 z mo żliwości rzeczowym rękopis znajdowa ł się w łaśnie duc h Święty drug ą hipotez ą jaką, jaka wydaj e mi się możliwe jest t o, że um ieszczono tuta j ducha Świętego po cz ęści z tego wzgl ędu, ab y zdusi ć pewn e tak ie zal ążki cz y oskarżenia o ant y tren y ta charyzm a zbo że pińczowskim by ć mo że dlateg o te j wykreślono uwypuklon o rol ę duch a Świętego, a mo że paradoksaln ie przeciwnego osobno ść b ędzie w łaśnie świadczyć na rzecz jak ich jakiś try b i stycznyc h nurtów, k iedy te 3 osoby boskie rozum iane są jak o właśnie osobn e postaci tak ich jak wspominał on sa m w końcu duc h Święty wydaj e wyro k pot ępiający, a w ieczerza dzi ękuje Bogu i ab y tak świeciła światłość wasza to jes t wiara wasz a przed lud źmi, żeby oni, widząc nobl iwe pobo żny spraw y wasz e, a uczc iwe i krzyż ci ężkie post ępki waszyc h chwal ili wystaw iali zwam i Boga ojc a n iebieskiego, kt órego niechaj b ędzie wieczna cześć chwała prze z pan a Jezusa Chrystusa zespołu i z duche m ws i, b o w Turcji jedynem u w iecznemu amen my ślę, że tak t o jes t tak, podsumowuj ąc te rozważania o ty m, tekście to jes t bardz o ciekawy przykład teg o jak mo żna by ło zaangażować dawn ą proza, jak ą by ła pojemn a do teg o, żeby pomie ścić bardzo zawiłe skomplikowane polem iki rel igijne w ty m sensie stworzen ie person ifikacji tak ich elektrycznyc h postaci jes t sposobe m na łatwiejsze wyra żenie abstrakcyjnyc h trudnyc h pojęć takich prz y okazj i rozumiem też t o jes t, gdyby o d raz u podajem y narz ędzia potencjalny m osobo m którzy, kt óre będą si ę w w łaśnie dialogi cz y też rozmowy dawa ły wi ęc, gdyby mam y zest aw argument ów, wi ęc jes t łatwiej to prawda myślę, że t o bardzo wa żnym aspektem jes t t o, że teks t właśnie p isane w j ęzyku polskim ju ż w połowie szesnasteg o w ieku tak jak pisa ł re i zresztą te ż ewangel ik, a on e maj ą spotkać swojego czyteln ika, kt óry wykorzyst a, a za pomocą dzi ęki tem u, że rozpoznaj e do konwencj i literackiej zderz on e są dla n iego czyteln e, a jest w stan ie wykorzysta ć ca ły ładunek intelektualny całą wiedzę, kt óra jes t przekaz y przekazywan a za pomocą konwencj i literackich do teg o, ab y stosować to, że t o w swoim życiu rel igijnym czy dać si ę przekona ć alb o w łaśnie dyskutowa ć z tego tytu łu twór dlatego też jes t taki kontrowersyjn y pow iedzmy też czase m wulgarny, bo to jes t j ęzyk, które spotyk a się z pewny m zrozumieniem, a cz y te ż jes t kszta łtowany na potrzeb y konkretne j dyskusji idzie orygina ł tego tekst u w sens ie t łumaczenia polskiego istniej ą 2 egzemplarze, ponieważ t o jest teks t drukowany w łaśnie w Pińczowie 1 egzemplarz przechowywan y w bibliotece narodowe j w bibliotece Czartoryskich w Krakowie zachowały si ę tylko 2 zjem żałuję, że wcze śniejszego tekst u n iestety w żadnym egzemplarz u nie ma, czyli te j traged ii zwierzchno ści pap ieskiej, a natomiast prawdopodobn ie nakłady by ły znacznie wyższe ni ż tylko 2 egzemplarze t o zawsze problem czy dziś pewnie le ży na strych u kogoś n iewykluczone m iejmy nadzieję zawsz e jes t proble m, kiedy mam y do czyn ienia z ma łą liczbą egzemplarz y druk ów często przypuszcza si ę, że t o mo że by ć świadectwo za czytania to znacz y zużyć książek to znaczy żony by ły bardzo intensywnie w ob iegu, a zupe łnie z drugiej strony mo że by ć świadectwo skuteczności kontrreformacj i czy powiedzmy po prost u cenzury prewencyjnej cz y tak i ju ż po druk u, kiedy pewne egzemplarze by ły usuwan e oczywiście Bernardino k ino jeg o Opera omnia dzie ł, a wszystkie znajdowały si ę na indeksie nie pow inno n ikogo dziwi ć, bo był jawnym heter o akcyjny m p isarzem, kt óry nie zgadza ł si ę z kościołem katol ickim t o zawsze jest te n dylema t czy ma ła liczba egzemplarz y świadczy właśnie o ty m, że kto ś z łożył i zaczekał z wyp iekami na twarzy przez k ilka pokoleń pow iedzmy Czytelników czy czy te ż on e zosta ły z premedytacją usuni ęte z ob iegu czytelniczego tuta j t o zawsze jes t pewneg o stopnia zagadka z kraj u trzeba sobie poradzi ć tak, chocia ż w Polsce obstają opcj ę bb myślę, że to nie jest to n ie jes t takie oczyw iste ani nie jest prost e aborcja be z bardz o popularne ostatn io on może si ę wydawa ć tak oczyw ista do pewnego stopn ia, bo mam y te n stereoty p Polski wyłącznie katolickiej na nadm iar należy też mie ć świadomość, że w wieku szesnasty m protestantyzm rozwija ł si ę bardz o silnie myślę, że reformacja i t e ruch y reformacyjn e były n iezwykle potężna c o zaowocowa ło licznymi przyk ładami tekstam i l iterackimi cz y poetyckimi należy te ż mieć świadomość jak duża t o by ła grupa t o znaczy protestanc i w Polsce w łaściwie przez ca ły panowan ie Zygmunta Augusta ci ągle m ieli nadzieję na t o, że udaj e si ę zwyci ężyć i że reformacja zapanuj e w królestwie t o, że się n ie uda ło na m wygodniej patrze ć z perspektywy dziejów, kiedy w iemy jak wszystk o skończyło, ale to, że ca ły czas wyrażali nadzieję na t o, że maj ą realne szans e na zwyci ęstwo jest znaczące, bo wydawało im si ę, że ca ła ta produkcj a druków pamflet ów paszkwili i t d . które n ie oddzia ływać na społeczność szlachecką wydawały się c o do pewneg o stopn ia skuteczny m dzia łaniem w ty m sensie l iczyli na swoj ą swoj ą przewagę bardzo dziękuję pa n Wojciech Korda z wydzia łu artes liberales ora z wydzia łu polon istyki Uniwersytetu Warszawskiego oba pa ństwa, bo go ście dzi ękuję serdeczn ie dziękuję maj ąc ju ż za kilka m inut o godz inie jedenaste j po informacjach wracam y do programu of f czare Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!