REKLAMA

Doktryna Monroe, czyli 2 grudnia 1823 prezydent USA ogłasza niezależność kontynentu

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-12-02 22:00
Audycja:
Wieczór Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
50:17 min.
Udostępnij:

Europa potraktowała te plany lekceważąco. Państwa latynoamerykańskie w zasadzie ich nie zauważyły. Duży błąd, bo doktryna Monroe - nazwana tak w trzydzieści lat po jej ogłoszeniu - okazała się nadzwyczaj trwałą.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wiecz ór Radia TOK FM nigdy n ie braliśmy udzia ł w europejsk ich wojnach nigdy nie mieszkali śmy si ę ds. kolei europejsk ich żyjemy bow iem na innej p ółkuli, al e pr óby presji z e strony mocars tw europejsk ich wobe c państwa na te j półkuli istniej ących będziemy zmuszen i traktowa ć jako posuni ęcie wobec Stanów zjednoczonyc h nieprzyjazne jak o zagro żenie dl a pokoj u i bezpieczeństwa tak o rzecz e syn a szkock iego farmer a uczestn ik ameryka ńskiej rewolucji pi Rozwiń » ąty prezydent Stanów zjednoczonych James Monroe do Londynu Paryża jego s łowa dotr ą po 3 tygodniach 4 dniach brytyjska pras a uznaj e za przejaw h ipokryzji i mak iawelizmu francusk a zakwest ionuje amerykańskie roszczen ia n iby, jak im bow iem prawem Europejski establ ishment mówić b ędzie o okropnej arogancj i hałaśliwej buc ie i n ieograniczonych amb icjach tylk o Rosjanie wzrusz ą ram ionami przecie ż, odnosz ąc się mogl i wyda ć Amerykanom rank i presti żu po co ostateczn ie formalnyc h sprzeciw ów nie ma żadne noty dyplomatyczne za ocea n idą mocarstwa czuj ą si ę pewn ie wszak stany Zjednoczone wchodz ą w ówczas raptem czterdziesty siódmy ro k sweg o istnienia, a ich potencja ł m ilitarny jes t żaden odchodz i tak ie okr ęty Waszyngton ma ich 44 Francja 4 × wi ęcej Rosja siedmiokrotnie więcej, jakb y si ę tak wybrać prze z ocean t o się Amerykanów czapkami na kraje mog ą sob ie spiskowa ć przec iwko Świętemu przymierzu, ale jeszcze wieku si ły na zamiary, a zatem m ądrą może n ie n iepokojony kontynuowa ć swoj ą rol ę niemo żliwe jest rozszerzen ie system u pol itycznego mocarstw europejsk ich na jakąkolwiek cz ęść kontynent u amerykańskiego be z zagro żenia dl a naszeg o szcz ęścia nikt nie może wierzy ć, że nas i południowi brac ia jeśli b ędą pos iadali swobody wybior ą syste m Europejski t o niemożliwe a o co naprawd ę c ie o n okre ślenie ameryka ńskiej sfery wp ływów to pewn e jednoznaczn e jednostronne gdzie ś w tle pobrzm iewa ju ż i ekspansją nic, a i ta k tak imperializm oraz tendencj e i izolację n i styczn e, bo sam ą Odrą komun ikuje ameryka ńskim kongresmeno m oraz światu, że stary kontynen t g o nie interesuje n iby czem u miałby kawa łek dale j b ędzie prezydent udowadn ia wy ższość systemu ameryka ńskiego na d europejsk im doktryna ta prze żył je j tw órca w iele deka d jes t 2 grudni a 18002003 . rok u wieczór Radia TOK FM jes t z nami ju ż w studiu dr Marcin Petelski Instytut amerykanistyki i studiów polon ijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego dobr y wiecz ór panie doktorze dobr y wieczór dzi ś na nasze j agendz ie doktryn a Monroe, czyl i 18002003 . rok 2 grudni a prezydent James Monroe przedstawi ł doktryn ę w kongres ie i dopiero 30 lat p óźniej t o przemówienie t o or ędzie zosta ło okre ślone w łaśnie m ianem doktryny, al e zastanówmy się prze z chwil ę na pocz ątek, jak im pa ństwem na początku dziewiętnastego w ieku s ą stan y Zjednoczone państwa m łodym niew ątpliwie ci ąża s łabe w por ównaniu z mocarstwami europejskimi, al e ju ż z amb icjami asp iracjami, ponieważ by ł sob ie, że Unii jak Alexander Hamilton zaufan a ad iutant Jerzego Waszyngtona, kt óry twierdził, że Ameryka pow inna d ążyć do wielkości i że stan y Zjednoczone s ą predestynowan e do osi ągnięcia w przyszłości status u Morskiego handloweg o i m ilitarnego imperium, które b ędzie mog ło rzuci ć wyzwan ie mocarstw o Europy, czyli ledwo c o się narodz ili ju ż myśleli o sobie godn ie my śli godn ie dlatego te ż wp isane kultur ę polityczn ą Stanów zjednoczonyc h naturę ameryka ńską pan i s łusznie zauważyła, że t o by ło pa ństwo młode n ie wszyscy może pami ętają, że niewiele wcze śniej, b o w 1800 dwunastym roku ko ńczył wojnę z wielk ą Brytanią niektórzy nazywaj ą tę wojnę drug ą wojn ą o niepodleg łość Amerykanie s ą z n iej szalenie dumni z Wielkiej Brytanii ma ło si ę pami ęta natom iast jes t pa ństwo kt órego, kt óremu jeszcze niedawno wiele czasu n ie dawano myślano w tych kategoriach on o przetrwa, a na pewno nie my ślę, że stan ie si ę mocarstwem na MŚ Amerykanie tak an i myśleli zawsz e sob ie w kategor iach narod u, kt óry mus i nieść przyniesie ma tak ą rolę historyczn ą do odegrania warto ści istotne warto ści i n iesie cywilizacj ę tylk o ta cywilizacja ameryka ńska nazw ijmy j ą tak on a jes t lepsza o d cyw ilizacji Europejskiej n o z t ą tylko można by ło j ą porównać oczywi ście od azjatyck iej do do ani te ż jakoś mogli do nosiciela wy ższość na d Azją odczuwali zar ówno Amerykanie jak Europejczycy natomiast t o jest 1 z p ierwszych doktry n ameryka ńskiej polityki zagran icznej tak pani wspomniała t o jes t pa ństwo młode, a na li ście jest n ie okrzep ły pod pod ka żdym względem pami ętajmy, że t o jest d ługo d ługo przed długą kategoriach n o dynam iki rozwoju pa ństwa przed wojną secesyjn ą lep iej po wojn ie secesyjnej stan y Zjednoczone nabiera tego kszta łtu, w kt órym zaczn ą rzeczywi ście odgrywa ć rol ę mocarstw a dop iero na Przełęcz 15 dwudziestego wieku one stan ą si ę g łówną pot ęgą przemysłową świata dopiero na początku dwudz iestego w ieku tak dobrą spraw ę zaczną anga żować w polityk ę międzynarodową, a prze łamią i wracaj ąc po raz pierwszy w okres ie pierwszej wojny światowej, więc t o jes t istotnie pa ństwo, kt óre dop iero od ma zam iar cz y asp iruje do odgrywania istotnej rol i jak będzie w te n spos ób, że ka żda deklaracj a ameryka ńska dopiero z czase m zosta ła wype łniona tre ścią wraz z e wzroste m znaczen ia samych Stanów zjednoczonyc h i oczywi ście za chwil ę powiemy o same j doktryn ie Monroe była natom iast Mono natomiast chcem y zwrócić uwag ę na 1 rzecz je śli mo żna Otóż tak im kamieniem w ęgielnym ameryka ńskiej pol ityki zagran icznej by ła by ł testamen t polityczne p ierwszego prezydenta Stanów zjednoczonych doda ło im tona, kt óry staje zosta ł wspomn iany w kontek ście Alexandra Hamiltona i o n w swo im przemówieniu po żegnalnym tylko wra żenie wyg łosił, lecz on o zosta ło og łoszone jak o teks t drukowan y stwierdził, że stan y Zjednoczone powinny trzymać si ę z dala o d spr aw światowej pow inny być skoncentrowan e na sobie ta m przestrzeg a przed różnymi rzeczami dotycz ącymi samych Stanów zjednoczonyc h natomiast jeg o przes łanie dl a nast ępców dl a kolejnych pokoleń by ło takie, że Ameryka jes t tak wyj ątkowa, iż t ę wyj ątkowość pow inna chroni ć n ie, angażując się spraw y innych krajów w szczeg ólności spraw y europejsk ie i ta doktryn a Monroe b ędzie trochę tak ą duszn o pierwotnie defensywną t o znacz y w ty m sensie, że on a b ędzie mia ła chroni ć t ę rzeczywisto ść Ameryk tak im nazwijmy dotyczy ła ob u kontynent ów przed siłami zewnętrznymi oraz fakte m zreszt ą wracając Alexandra Hamiltona, że on widzia ł w Ameryce potencjał no i o n te ż uwa żał, że s ilny rz ąd bardzo n ikim s ilnego rządu mo że te n kra j ten now o narodzony kraj u zorganizowa ć w spos ób tak i, że to b ędzie kra j przyjazn y amb itnym pracowitym jedno skor o jednocze śnie kra j dynamicznie rozwijający cz y m ówimy o Milito n ie mówimy o Czechy są niekt órzy różni si ę tym i koncepcjami teg o jak ta m łoda Republika pow inna wygl ądać t o be z w ątpienia wszysc y w ierzyli w wyjątkowość Stanów zjednoczonyc h i ta wyjątkowość pewnie za chwil ę o ty m, pow iemy by ła tkwi ła tak że my śli stoj ącej za doktryną prezydenta gen. James mądrą se n szkockiego farmer a, kt óry przerwa ł studia, b y wziąć udzia ł w ameryka ńskiej rewolucj i polityką zajął si ę w 1700 osiemdziesiątym drug im rok u został pi ątym prezydentem Stanów zjednoczonyc h kilkadziesi ąt lat p óźniej w rok u 1800 siedemnastym ten urząd sprawowa ł do 18002005 . rok u p ierwsza kadencj a zosta ła ochrzczon a prze z bosto ński dziennik m ianem er y dobreg o samopoczuc ia, ale podcza s drugiej kadencj i rozpocz ęły się ruchy wyzwole ńcze w Ameryce Łacińskiej niepodleg łość uzyska ły Wenezuela Argentyna Chile Peru Meksyk Brazylia rozumiem, że t o co og łosił w swoim or ędziu do Kongresu prezydent Mono w 18002003 . roku to b ędzie reakcj a na to c o b ędzie dzia ło wok ół tak pamiętajmy pani wspomnia ła o ty m, że skor o odzysk i uzyskiwa ły t e państwa pa ństwa Ameryki Łacińskiej niezależność z różnych powodów nie udało na m stworzy ć 1 organizmu państwowego powstawały niezależnie od s iebie, a p óźniej cz ęsto skonfliktowane z e sob ą organizmy pol ityczne t o on e o uzyskiwały niezale żność od kogo ś chodzi ło o s łabnące imperium hiszpańskie będzie z kole i zawa łu prawd a Amerykę po łudniową i n ie bez znaczen ia jes t kontekst zwróćmy uwagę, że doktryn a Monroe została og łoszona w rok u 18002003 . niewiele wcześniej, bo cza s okre s 3800 piętnastym zakończyły się mo że tak powiedzie ć wojn y napoleo ńskie ta m jest ro k jest czternasty piętnasty jeszcze tam 100 dni Napoleona w ka żdym raz ie mocarstw a zebran e podcza s europejsk ie oczywiście żadnych zdarzeń raczej, bo ta m, by mog ła z r óżnych powodów poza Europejski zebran e na kongres ie w Wiedniu u w łożyły nowy porz ądek Europejski porządek opart y na koncepcj i koncertu mocars tw, czyl i Świętego przymierza nową erę mia ł pilnowa ć interesu Europejskiego jak nie ma interesu Europejskiego mia ł pilnować interes ów dynastii europejsk ich rzecz poleg a na ty m, że po mocarstw a stworzyły t o by ła inicjatywa cara Aleksandra stworzy ły tak ą koncepcj ę współdziałania, gdzie one się różniły si ę różniły, ale w pewny m zakresie miały z e sob ą wsp ółdziałać i ten koncern ma czas rzeczywi ście ciekawa koncepcj a w ogóle pol ityki mi ędzynarodowej, a czasam i wrac a w ty m sens ie, że jakie ś mocarstw o przyw ódca proponuj e odej ście o d idei konfrontacj i, a przej ście do idei takiej, iż mo że powiedzie ć kontrolowanej rywal izacji w porozumieniu to znacz y s iada kilku w ielkich k ilku mo żnych dogadują się do teg o jak świat ma wyglądać tera z t o wzbudz a zaniepokojenie mn iejszych sąsiednich państw t o by ł standar d polityki międzynarodowej t o znacz y c i mogą monarchow ie widzę zebran i zdecydowal i o kszta łcie świata rzecz poleg a na ty m, że t o święte Przymierze mia ło sta ć na straży porządku rozum ianego jak o porządek pol ityczny i społeczny t o znacz y mia ło przeciwdzia łać także rucho m rewolucyjnym t o by ł 1 z g łównych przedmiot ów niepokoju zebranych w Wiedniu mocarstw ruchy niepodległościowe ruch y rewolucyjne, a przecie ż to co się dzia ło w Ameryce Łacińskiej to by ła rewolucja t o była rewolucja rewolucj a niepodległościowa to by ło oderwan ie si ę o d Hiszpanii i ra z jeśli jes t tak, że t e państwa przyznały sob ie w Wiedniu prawo do interwencji w obron ie praw dynastycznyc h to zresztą rob iono po 1800 piętnastym roku, a inaczej t e mocarstwa interweniowa ł w obron ie interesu, jaki dynastii, je żeli ta dynast ia była zagrożona ta m u siebie na m iejscu prze z ruc h rewolucyjn y t o to wydawa ło się log iczne, że on e mog ą Francja w ty m wypadk u poczytywać sob ie za prawo i interweniowanie w Ameryce Łacińskiej wyznacz y miejsce s łabnących Hiszpanii mogą pe łnić Francja i po prostu zaj ąć tereny, kt óre si ę uwolni ło Hiszpanii i narzuci ć im swoj ą swoją zale żność Kolonia, al e tak że tak, ale tak że główny promoto r Świętego przym ierza, czyli Car Aleksander rozwa ża interwencję zbrojn ą w Ameryce Południowej środkowej, która miała ona sk ierowana przeciwko tamtejszy m rucho m niepodleg łościowym pisa ł rozmaite p isma dokument y wysyłał do szef a dyplomacji Stanów zjednoczonych mia ł obsesj ę na punkcie l ęku przed tak imi ruchami rewolucyjnym i rucham i wywrotowym zresztą to jest taka z łożona c iekawa dosyć posta ć h istoryczna dość wspomnie ć o niego eksperymen t w postac i Królestwa polskiego zwane j klasy kongresowy marzen ia o tym, dziś przecie ż m ówimy natom iast faktycznie o n by ł tak o n d o spółki z innymi monarchami uważa tak ie ruch y za coś c o burzy ła ład naturaln y ład zapewniaj ący bezpiecze ństwo na świecie, bo oni to co powiedzieć w te n sposób on i uwa żali, że w te n sposób gwarantuj e si ę porz ądek światowy, że w te n sposób społeczeństwa b ędą si ę rozwijały pomy ślnie i t o jes t rzecz absolutn ie naturaln a t o zachowywan ie interes ów dynastycznyc h interes ów mocars tw w jakim ś regionie świata t o si ę będzie utrzymywa ł t o przekonan ie o prawie szczególnym prawie mocarstw a w jak im rejon ie świata będzie si ę utrzymywał a ż po dwudz ieste stulec ie zresztą stan wida ć też będą troszeczk ę z tego korzystać może o ty m za chwil ę powiem w łaśnie w kontek ście doktryn y Monroe rzecz poleg a na ty m, że stan y Zjednoczone zyska ły w tym lęku swo im przed pojaw ieniem si ę zam iast Hiszpanii os łabionej tracącej wp ływy tracący kolon ii w Ameryce Łacińskiej Hiszpanii Francji Francji Burbonów Francji po restauracj i z 1800 piętnastego rok u że, że uzyska ły tuta j poparc ie pa ństwa, które uczestniczy ło w kszta łtowaniu teg o porz ądku Europejskiego, ale które trzyma ło si ę ja k na uboczu Świętego przym ierza, czyli Wielkiej Brytanii jak w ielka Brytania n ie by ła za interesowana wej ście jakiego ś innego mocarstwa Europejskiego w t e sched ę po Hiszpanii Ameryce Łacińskiej w ielka Brytania chcia ła ta m realizowa ć swoje interesy ekonomiczne on a zresztą uwa ża t o co święte Przymierze za lekk o tak ą oryginaln ą egzotyczn ą koncepcji tam było spor o element ów religijnych przypomnijmy sam a nazw a to wskazuje prawda święte Przymierze dl a Brytyjczyków pragmatycznyc h maj ących inne koncepcje m iejsca rel igii w życiu pol itycznym społecznym to by ło dz iwaczne nieco poza tym on i zawsze zreszt ą zwróceni k u ocean now i i nie by ło ich interesie zaj ęcie m iejsca w tych krajach tworzących si ę krajac h Ameryki Łacińskiej przez inne mocarstw a europejsk ie podporządkowanie g o, poniewa ż oni chc ieli realizować ta m swoj e interesy zreszt ą powiedzmy od raz u stan y Zjednoczone też miały tak ą intencję dok ładnie tak, al e Brytyjczycy i b ędą realizowali sukcesem, dlateg o że jeśli by śmy odwo łali się nawe t do okresu międzywojennego jak spojrzym y na wymianę handlow ą kraj ów Ameryki Łacińskiej to im bardz iej na po łudnie od Stanów zjednoczonyc h w ty m wi ększa wym iana handlow a kraj ów Ameryki Łacińskiej wielką Brytanią t o si ęga kilkudziesi ęciu procen t, je żeli chodz i o kra j po łudniowego Staszka to n ie jes t tak że, że Amerykanie o d raz u m ówiąc obrazowo po łożyli łapę na ca łej Ameryce Łacińskiej Brytyjczycy on i sob ie ta m znale źli pi ękną zyskowną niszę, je żeli chodz i o wymian ę handlową wracaj ąc d o do kontekstu doktryn y Monroe, a wted y Brytyjczycy zasugerowal i, żeby stany Zjednoczone w ielka Brytania wyst ąpiły wspólnie skończyło si ę tak że laty, że b ędzie t o deklaracj a ostateczn ie samych Stanów zjednoczonych 4 główne zasad y ameryka ńskiej pol ityki zagranicznej zosta ły w te j doktryn ie zawart e po p ierwsze, stany Zjednoczone stwierdzaj ą, że kolon izacja na p ółkuli zachodn iej jest zakończona brzm i dok ładnie tak kontynen t amerykański ze wzgl ędu na wolność niepodleg łość, którą osi ągnął utrzymuj e od tej pory nie mo że być uwa żany za przedm iot przysz łej kolonizacji z e strony żadnego z mocars tw europejsk ich po drug ie, stany Zjednoczone sprzeciwiają si ę jak imkolwiek pr óbom restauracj i europejsk ich n iedemokratycznych systemów energ icznych Ameryce po trzec ie stan y Zjednoczone n ie będą ingerowa ć problem y kolon ii europejskich i po czwart e stany Zjednoczone od żegnują si ę o d jak ichkolwiek ingerencji wewn ętrzne spraw y pa ństw europejskich czy to n ie jes t tak ie jasn e prost e okre ślenie stre f wp ływów po prost u PN historia amerykańskiej powiedzia ł, że doktryna mądrą jes t jak s łowo Boże w różnych epokach dla różnych ludz i oznacz a r óżne rzeczy rzecz polega na ty m, że oczywi ście w tamte j w tamty m momencie historycznym, gdzie też mo że inaczej patrz ę na t o z perspektywy h istorycznej wiedząc to wszystk o c o Amerykanie robili p óźniej w Ameryce Łacińskiej na t e wp ływy, kt óre ta m zbudowal i na d te n poz iom ingerencji, który m ieli w Ameryce Łacińskiej cytujemy doktryn y Monroe jako oczyw isty punkt wyjścia do budow y stref y wp ływów ona jes t rzecz jasn a z perspektyw y h istorycznej elemente m uzasadniającym amerykański wp ływa Ameryce Łacińskiej jest wa żne wszak że, że t o jes t tak że stała została on a wypełniona t ą tre ścią wraz z e wzrostem mocarstwow e pozycji Stanów zjednoczonyc h dlateg o Amerykanie będą wykorzystywa ć t ę doktryn ę w miar ę wzrost u swoje j pot ęgi b ędą oczywiście u żywali b ędą p óźniej z interpretowali natom iast w tamtym momenc ie historycznym jes t t o taka deklaracja, kt óra zaw iera kilka element ów i do dzi ś oczywiście tocz ą si ę dyskusj e na tema t teg o jak nale żałoby interpretowa ć w w ówczas te poszczególne tamty m momenc ie h istorycznym poszczeg ólne fragmenty jes t ta m coś co jes t elementem czyst o h istorycznym oznacz a Amerykanie odrzucaj ą prawo państw europejsk ich do budow y tam koloni zwróć uwag ę, że t o jes t doktryn a wymierzona przed e wszystkim Europę później o Amerykanie zaczną on i się tak że w kategor iach innych pa ń n p . Rosji cz y cz y pa ństw azjatyckich, kt óre będą próbowały co ś w Ameryce Łacińskiej robi ć natomiast wtedy to był l ęk przed ty m, że Europejczycy n ie budowali nie tworzyl i tam koloni to jes t etap zamkni ęty ja si ę wi ąże z 1 z kolejnych elementów natur y pan i zwr óciła uwagę t o znacz y z fakte m, że podkre śla prezydent Monroe r óżnicę między ulica ustrojow ą znicze system ów pol itycznych mi ędzy Europą Stanami Zjednoczonymi t o stan y Zjednoczone i s ą demograf ia, a ta m mam y niedemokratyczne systemo m monarch icznym monarchicznym więcej t u jes t Republika poza tym te kraj e Ameryki Łacińskiej to też b ędą przecie ż kraj e republika ńskie on i podkreślali t ę różnicę ustrojową t o znaczy kraj e Ameryki są kraje opart e na zupe łnie innej f ilozofii na f ilozofii równości obywatel i tak jak wted y rozumiano te ż zwrócić uwag ę oczywi ście stan y Zjednoczone by ły republik ą biały m ężczyzna prawda to n ie jest epokami praw wyborczyc h kob iet an i an i praw wyborczyc h ludno ści czarnosk órej jak ichkolwiek innej, n iemniej wted y wtedy on i uwa żali, że s ą demokracj ą na rozwiniętą szerok ą tak też by ło, je żeli porównać oczywiście, że prowadz ą Zjednoczone innym państwom europejsk im nawe t tymi, które miały, gdyb y mia ł parlamentaryz m w warunkac h monarchii to kto t o tak trochę jest, al e jeżeli por ównać w og óle z Europą środkową wschodni ą monarchi ą rosyjsk ą na to to ju ż jes t przepaść prawda i st ąd to ta r óżnica on i byli autentyczn ie prze świadczeni o ty m, że stan y Zjednoczone wyróżniają si ę tak szalen i na korzy ść i za ty m p ójdą kraj e Ameryki Łacińskiej tak szalen i na korzy ść w stosunk u do krajów europejsk ich, że przenoszenie teg o model u Europejskiego t o byłoby zainfekowania je śli mo żna tak powiedzie ć obrazow o Ameryk prze z ten no n ie demokratyczn y republika ński archa iczny model ustrojowy, z kt órego się w łaśnie ten nowy świat zwoj u na tym polegać miał te n fenome n noweg o świat prawda jes t jeszcz e ten elemen t, kt óry nawi ązuje do izolacjonizmu amerykańskiego cz ęsto zresztą doktryna Monroe jes t tak traktowana jes t trochę przed łużenie izolacjonizmu niekt órzy nawe t dz isiaj potrafi ą t o interpretować w takich kategoriach t o jes t doktryn a izolacjonizmu amerykańskiego jak teg o tak a ż tak ostro nie stawia ł troszeczkę trzeb a b y te n obra z niuansowa ć oni nie m ieli też cz y taka deklaracj a, którą złożył wted y prezydent Monroe t o by ła deklaracja troszk ę na wyros t w rok u 18002003 . sam o leczenie projektach, kt óre mog ły grozi ć, któremu pan i Europejskiej t o by ł słaby kra j na antypodac h w pewny m sens ie pol ityki światowej i to by ła tak a deklaracj a ocz y nawiązujące można powiedzie ć do kultury politycznej tak Zjednoczonych to nas interesuje to c o si ę dzieje w Europie i zamierzamy si ę i zajmować tym i sprawami i w ty m sens ie w jakim oczekujemy, że n ie b ędą się pa ństw europejsk ich zajmowa ły sprawam i ameryka ńskimi rzeczywiście mam y tuta j tak ie połączenie element ów związanych z pewn ą historią izolacjonizm ameryka ński bardzo s ilnego by ło właściwie jedyn y jedyny spos ób myślenia o pol ityce zagranicznej zaznaczone j, a te n izolacjonizm tradycyjnie rozum iany i wreszc ie tak a deklaracj a podkreślmy t o nieco na wyrost w stosunku do tego co w ówczas stan y Zjednoczone mog ły zrobi ć, że my stajem y na straży te j odr ębności Ameryk ja chc ę zwrócić uwag ę na 1 rzecz jeśli popatrzym y w perspektyw ie h istorycznej na ameryka ńską polityk ę wobe c Ameryki Łacińskiej zwrócimy uwag ę, że tak naprawdę to zaanga żowanie w Ameryce Południowej m ówi o środkowej też troszkę inna h istoria, ale w Ameryce Południowej zaczyn a si ę tak naprawd ę p o drugiej wojnie światowej t o znacz y do drugiej wojny światowej mn iej więcej sam zjednoczony mia ł jednak ogran iczone mo żliwości oddzia ływania, zw łaszcza du żych pa ństwach Ameryki Południowej Ameryka Środkowa faktyczn ie szybko znalazła si ę w orb icie wp ływów USA natom iast Ameryce Południowej oni musieli stosowa ć bardz iej f inezyjne instrumenty i dopiero kiedy stan ie si ę 1 z tych 2 wielkich supermocarstw t o, i ż istotnie te n wp ływ na kraj e Ameryki Południowej także sta ł się przemo żny czy mo żna powiedzie ć tak że doktryn a Monroe on a wype łniała się tre ścią t ą tre ścią w łaśnie tak, o kt órą o d pan i wspomnia ła budow y stref y wp ływów wraz z e wzroste m mocarstwowo ści Stanów zjednoczonyc h im wi ększe by ło mocarstw o ty m poważnie brzmia ła w stosunk u do innych gro źba cz y przestrog a wynikająca z doktryn y Monroe t o tera z o reakcjach NATO or ędzie na d doktryny rozmaw iamy prze z chwilę chociaż, żeby oddać sprawiedliwość t o się tak że powiedzieć, że t o n ie prezydent Monroe by ł autore m tej doktryn y teg o przemówienia tylk o sekretarz stan u John Adams prawn ik dyplomata tak że sy n prezydenta Stanów zjednoczonych tak że Johna Adamsa dla r óżnie ten drug i do banku misja ta m tak później wiosn ą prezydent Stanów zjednoczonych 1 z wybitnych ameryka ńskich m ężów stan u doświadczony pod ówczas sekretar z stan u, czyl i cz łowiek odpow iedzialny za polityk ę za kszta łtowanie pol ityki zagranicznej Stanów zjednoczonyc h członku zjada m rzeczywi ście by ł tw órcą koncepcji zawarte j w doktrynie dostała si ę na doktryn ę Monroe za spraw ą prezydent a tak byw a w historii pol itycznej, że kto ś, kt o wygłasza wygłasza daj e na SSD i nazw isko daj e nazwisko l ista w spos ób naturalny dz ieje si ę tak z powodu prezydenta prawda to o n jes t głową pa ństwa i o n sk łada deklaracj ę on firmuje to maj ą oboj e tak to, że b ędzie doktryn a Hoovera czasami doktryn ą Homera Simpsona, bo to z kole i od o d nazwiska innego amerykańskiego pol ityka Simpsona, więc tak jes t dokładnie tak jes t doktryn ą Monroe t o prezydent przed e wszystkim dawał dał nazw isko te j doktryn ie, która ta k jak ju ż powiedzieliśmy ona on a zaczęła żyć niezależnie o d teg o kontekstu h istorycznego, w kt órym zosta ła sformu łowana po b o ta gro źba powiedzmy od raz u w 18002003 . rok u w stosunk u, do której wygłoszona cz y sformu łowano dziękuję wam sformu łował tę doktryn ę doktryn ę Monroe w łaśnie zmaterializowa ło wówczas p óźniej przyjd ą czasy tak ie, że faktyczn ie Amerykanie będą prz y odwoływali się do tyc h mantr ą, a teraz wtedy okaza ło si ę t o zagrożenie restytucji wpół Europejskiej w Ameryce Łacińskiej poprzez budow ę imperium kolonialnego innego na gruzac h teg o hiszpa ńskiego t o to zagrożenie okaza ło się realn e t o, które spotka ła si ę z aprobat ą wr ęcz entuzjazme m ameryka ńskiego spo łeczeństwa pozytywnie zareagowa ła ameryka ńska pras a tylko nowojorsk i inspektor uznał, że orędzie zawiera n iebezpieczne dla Stanów zjednoczonyc h tez y niekt órzy politycy, bo odby ła si ę burzliwa dyskusj a w kongresie tak że mieli tak ie podejrzenia, że t o mo że spowodować k łopoty dla Stanów zjednoczonych m. in . l iczone Randolph uzna ł za pe łne Don Kiszot Terry to przemówienie uzna ł, że je żeli pa ństwo Ameryki Południowej n ie s ą w stanie sam e obroni ć swojej niepodległości to jest po prost u ich proble m ostateczn ie Kongres zarządów dodatkow e informacje na temat sytuacj i w Ameryce Południowej pa ństwa Ameryki Południowej by ły podz ielone w ocen ie natom iast do Europy informacje o or ędziu dotar ły pod kon iec grudnia prasa ang ielska uzna ł jes t ważne komentarz pojawił si ę w w ielu tytułach tak że w pras ie francusk iej al e, cho ć politycy europejsc y zareagowali na t o co m ówił prezydent mog ą negatywnie t o nikt n ie zdecydowa ł si ę na jaki ś of icjalne stanow isko wr ęcz, k iedy pose ł ambasador rosyjsk i w Waszyngtonie sugerował swojem u rz ądowi swojemu carow i, żeby zaj ęła stanow isko t o pow iedziano mu, że nie nie ma c o zwraca ć na t o uwag i trzeb a po prost u to zbyć milczeniem, żeby n ie dodawa ć Stanom Zjednoczonym prestiżu no t o jest chyb a kluc z to to t o ten ta informacja o ty m, pani po d na zako ńczenie stanow iska Europejskiego t o znacz y stany Zjednoczone jako m łode pa ństwo n ieopierzony jeszcze 100 z ł staryc h wielkich monarchii nie było traktowan e jako podm iot w ty m mo że zagrozić jak ikolwiek spos ób pa ństwom europejskim, je żeli będą chcia ły realizowa ć jakąś polityk ę Vanessy Łacińskiej to b ędą wted y zastanawiał nad ty m c o z t ą deklaracj ą Stanów zjednoczonyc h zrobić, a w og óle dysponują przewag ą militarn ą, tak więc właśnie dok ładnie tak, gdyb y dosz ło do konfrontacji, gdyb y dosz ło do konfrontacj i tak, że n ie by ły traktowane powa żnie w tym sens ie w jak im dlaczeg o być p óźniej to tyc h mówimy o tym, to by ło pa ństwo młode i nie stanowi ło wtedy jeszcz e zagro żenia dl a pa ństw europejsk ich Amerykanie będą oczywi ście z czase m b ędą nerwowo reagowal i na r óżne form y obecności ekonom icznej na wojskowej w kontek ście tej ekonom icznej pa ństw europejsk ich w Ameryce Łacińskiej, ale wtedy n ie by ł jeszcz e tak i proble m z punkt u w idzenia Europy po n o i polityki n ie buduj e nie budowan o w tak ich kategoriach myślę o ty m, czym stany Zjednoczone stan ą si ę w przysz łości on e były państwa, kt óre z łożyły jakąś deklarację zosta ła wysłuchana zainteresowani mają zosta ć potraktowan e jak o istotne zagro żenie dla interes ów europejsk ich krajac h Ameryki Łacińskiej, ty m bardz iej że Brytyjczycy mogli robić interesy rob i interesy państw europejsk ich takim zakres ie w jakim by ły za interesowanie b ędą te przecie ż chodz i o wszystkim interesy ekonom iczne b ędą interesy realizowa ły Ameryka łacińska tak państwo działa on a ta m te relacje cz y reakcje, na który moderował on e by ły mieszane nie by ły negatywn e jeszcz e w ówczas dopiero z czase m, kiedy doktryn a Monroe stan ie si ę tak im taką deklarację, za kt órą płynie, z którą b ędzie się wiązał prawo Stanów zjednoczonyc h do ingerowania w krajac h Ameryki Łacińskiej t o w ówczas rzeczywiście t o nab ierze zupe łnie innego wym iaru i ta doktryn a b ędzie w Ameryce Łacińskiej odczytywan a bardz o negatywn ie natom iast p ierwotnie i potraktowano jak o pewien gest z e strony Stanów zjednoczonyc h, z którymi w idziano jedna k pewn e zwi ązki czy analog ie w takim sens ie chocia żby ustrojowy m modelu cz y jakiś jak ju ż dziedzictwa no i stan y Zjednoczone by ły tak naprawd ę n iewiele młodsze od tyc h państw ile czy pa ństwa Miklasiński n iewiele młodsze od Stanów zjednoczonyc h, wi ęc w tyc h kategor iach rzeczywiście doktryna n ie wywołała w ówczas wstrz ąsu tak mo żna powiedzie ć to delikatnie dodajm y te ż, o ile Rosja mia ła swego ambasador a w Waszyngtonie o tyl e np. Prusy czy Austria nie mia ła nawe t swojeg o przedstaw iciela stolicy Stanów zjednoczonych, więc t o orędzie mog ło zosta ć szybk o zapomn iana tak tak on i jak oni zwrócą uwag ę na stan y Zjednoczone w momencie, kiedy stan y Zjednoczone zaczn ą realizowa ć swoją polityk ę i przy okazji odwo łają się do te j doktryn y to wtedy w stol icach europejskich zauwa ży się, że stan y Zjednoczone mają jakie ś amb icje w stosunk u do kraj ów Ameryki Łacińskiej to wted y w ówczas w ówczas ta doktryn a b ędzie przedm iotem zainteresowań cz y u świadomią sobie stol ice europejskie n ie tylk o europejsk ie, że stany Zjednoczone traktuj ą t ę doktrynę jako wa żną dyrektyw ę swoje j pol ityki i interpretują je i j ą jak o praw o do aktywneg o dzia łania w w e w Ameryce Łacińskiej stąd ju ż tylko kro k do w łaśnie tej koncepcj i stref y wp ływów powiedzieliśmy sporo teorii to tera z cza s na praktyk ę, bo p ierwsze sprawdza m dl a doktryn y przysz ło wkr ótce mam 3 takie przypadk i Kolumbia, kiedy Francja wysłała misj ę do Ameryki Łacińskiej, chc ąc przekonać tamtejszy rząd, że nie żywi wobec n ich wrog ich zamiarów t o niekt óre państwa podejrzewały, że pojaw i si ę nacisk Paryża na przywr ócenie monarch ii kolumbijski pose ł przed łożył Waszyngtonowi not ę, w której zapyta ł cz y stan 1 Zjednoczone zawrą sojusz e z Kolumbią i cz y potraktuj ą ewentualn e próby interwencji wg zasady dr óg doktryn y m ądrą pote m by ła Brazylia stany Zjednoczone uzna ły ten kra j w 18002004 . rok u na brazylijsk ą propozycj ę zawarc ia defensywnego ofensywneg o Sojuszu najp ierw n ie zareagowal i, a potem odrzucili, je żeli chodzi o Kolumbię tak że zostaw ili j ą same j sobie jeszcz e Meksyk, kt óry był zan iepokojony pojaw ieniem si ę Floty francusk iej na wodac h morz a Karaibskiego i wnos i do Waszyngtonu w ładze Meksyku stwierdza ło, że stan y Zjednoczone są zobowi ązane do przej ścia Meksykowi z pomoc ą, je żeli Francuzi przepuszczą ata k, ale stan y Zjednoczone n ie zdecydowały się udzieli ć Meksykowi żadnej gwarancji bezpiecze ństwa czy zosta ło wszystk o na papieża trzeba tuta j przywo łać koncepcj ę, kt óra dzisiaj jes t okre ślane m ianem bezpiecze ństwa Narodowego wted y troszk ę inaczej rozum iany razem z tak im interesem kraj u doktryn a Monroe jes t z ni ą ściśle zwi ązana ona sta ła się wa żna dla Stanów zjednoczonyc h w kontekście zagro żenia samyc h interes ów ameryka ńskich je śli uwa żano, że t o tuta j w łaśnie w takich kategor iach, że stan y Zjednoczone mog łyby ucierpieć interesy ameryka ńskie mog łyby ucierpie ć z powod u obecno ści Europejskiej t o w ówczas doktryna by ła podnoszon a prze z Amerykanów jako wa żny elemen t natomiast bywa ło tak historia to n ie tylk o jak si ę okaże w tej po c o pan i wspomnia ła w wypadk u tych przyk ładów, a także dwudz iestym stulec iu, że pa ństwa latynoamerykańskie dwudziestym, lec z ju ż by ło pewn ą pewny m odst ępstwem o d o d od standardu, bo ile w dziewi ętnastym w ieku kraj e latynoameryka ńskie jeszcz e chcia ły pomoc y Europejskiej amerykańskiej dwudziestym wieku racze j si ę obawia ły Stanów zjednoczonych jak w ielkiego brat a, który mo że pomo że, ale p óźniej narzucić swoj ą w ładzę swoją wolej będzie eksploatowa ł ten kra j pod r óżnymi wzgl ędami jes t także dwudz iestym w ieku bywało tak t o było po poprz e po czterdziesty piątym roku, że t e kraj e Ameryki Łacińskiej m y się zwraca ł do Stanów zjednoczonych o wsparc ie w jakim ś zakresie po drug ie, świat nie będzie chodzi o pomoc ekonomiczna te ż na kszta łt planu Marshalla dl a Ameryki Łacińskiej Amerykanie powiedz ą n ie n ie, poniewa ż oni je śli nie uwa żali, że t o b ędzie le żało w interesie Stanów zjednoczonych nie zam ierzali komu pomaga zam ierza n ikomu pomagać to jes t czyst a polityka tak jak doktryn a Monroe była sformu łowana w tamtym kontek ście z obaw y przed pojawieniem si ę s ilnego pa ństwa Europejskiego t o w tych przypadkac h, o kt órych mówimy Amerykanie deportowal i teg o jako zagro żenia dl a swoich interesów jakie ś ta m d łuższej perspektyw ie i st ąd te n bra k reakcji, którego b y oczekiwa ły z w ówczas kraj e latynoameryka ńskie je śli odwo ła celow o do teg o przykładu z dwudziestego rok u po czterdziestym piątym roku wted y właśnie można, b y wytoczy ć oczywistą, że Amerykanie pomogą, dlaczeg o mieliby n ie pomaga ć krajom kleszcz y w dodatku chcą powiązać prz y okazj i Stanami Zjednoczonymi jakim ś umowam i o charakterz e politycznym p óźniej sam i będą narzucać tej umowy ju ż par ę la t później, ale tylko, dlateg o że sytuacj a geopolityczna się zm ieni i w stanach Zjednoczonych w Waszyngtonie uznas z Amerykę łacińską za obszar mo że przyprawi ć penetracj a komun istyczne zagra żająca interesom USA wystarczyło parę lat, żeby się zm ian mi ła perspektyw a ameryka ńska po drugiej wojn ie światowej dziewiętnastym w ieku te ż b ędzie podobnie t o znacz y do moment u, k iedy stany Zjednoczone n ie b ędą uwa żały, że pojawienie si ę cz y groźba perspektyw a pojawienia si ę ju ż pa ństw Europejskiego zagraża interesom no t o w ówczas b ędą podejmowały akcj e jeszcze 1 aspekt klucz a wspomnieć t o znaczy pan i wspomnia ła o tym, prz y okazj i te ż reakcji w stanac h na sam ą doktryn ę by ł l ęk w stanach Zjednoczonych o n jes t obecny zawsze w pol ityce ameryka ńskiej ostatn io ożył przed uwik łaniem USA w jak iej zobowiązania, kt óre wi ązałoby si ę z konieczno ścią dzia łania działania wojskoweg o z koniecznością wys łania wojska po święcenia środków r óżnego rodzaj u politycznych materialnych chc ę si ę f inansowy zaanga żowania zasobów ameryka ńskich w obronę jakiego ś kraj u i c óż jeśli ta obrona mia ły służyć wy łącznie interesom tego kraju, a nie sto i za ty m ochron a interesów amerykańskich t o gdzie ś to gdzie i, gdz ie t u jes t sens prawda Amerykanie byli sk łonni anga żować swoj e zasob y, al e w ówczas, je żeli w oczyw isty sposób wiązało si ę t o z interesem ameryka ńskim w grudn iu 18002004 . roku James Monroe wyst ąpiło z przem ówieniem pożegnalnym na zako ńczenie swoje j drugiej kadencj i powtórzył swoje ostrze żenia pod adrese m mocars tw europejsk ich przypomniał te ż koncepcj ę 2 różniących si ę od siebie światów i sfe r wp ływów akcentowa ł zasad ę interwencji wewn ętrzne spraw y ustrojow e Ameryki Łacińskiej, ale właściwie ju ż za za ro k za 2 Ameryka łacińska przestanie by ć obszarem szczeg ólnego zainteresowania Stanów zjednoczonych, które skupi ą się racze j ekspansji terytor ialnej w Ameryce p ółnocnej chcia łabym zapyta ć pan a doktora o los y doktryn y n ieco p óźniej, bo nawi ązał do n iej 1800 czterdziestym piątym rok u kolejn y prezydent Stanów zjednoczonyc h James Polk tak t e doktryn a będzie interpretowana w nast ępnych dekadach tak że w kolejny m stuleciu będzie interpretowana w zakres ie w jak im b ędzie potrzebn a do uzasadn ienia polityki amerykańskiej t o znacz y uznano dr bo imy się on a wesz ła do kanon u do kanon u w og óle kultur y pol itycznej Stanów Zjednoczonych, jako że wspomnę prz y te j okazj i do Polka wróci je śli mo żna, al e w setn ą rocznicę sformu łowanie te j doktryny New Times ukaza ło si ę takie og łoszenie, w kt órym przytoczon o s łowa 1 z ameryka ńskich aktyw istek rel igijnych jak brzmia ły tak wierzy święcie doktryny Monroe w naszej konstytucj i prawa bosk ie w takiej kolejności ch ęć takich i że poleg a tera z na ty m że, że jeśli jes t tak że uczyn iono z niej tak i ważny elemen t ameryka ńskiej kultury politycznej t o warto by ło si ę do n iej odwo ływać każdy w ka żdym wypadk u, kt órym te n to o d t o pozwala ło uzasadnić niezgod ę na jakąś form ę zaanga żowania spoz a p ółkuli zachodn iej sprawy ameryka ńskie spoza Ameryki w sprawie ameryka ńskiej ta k jak w wypadk u prezydenta Polka ta k jak p óźniej czy za chwilę pewnie pow ie wypadk u prezydenta Roosevelta chodzi ło o tak ą sytuację podkreślić, że mamy do czyn ienia, że stan racze j n ie zgadzaj ą się nie zgadzają si ę na jakąś form ę zaanga żowania cz y obecno ści Europejskiej na pograniczu Stanów zjednoczonych w krajac h sąsiadujących z e Stanami Zjednoczonymi, a p óźniej b ędą rozszerzały prawda czy chodzi ło o t o, żeby podkre ślić cz y w jak i spos ób rozszerzy ć interpretacje doktryny daj ąc Stanom Zjednoczonym praw o do je j zastosowan ia w sposób aktywny jak m y się n ie tylko n ie zgadzamy na zaanga żowanie w krajac h europejskich, al e poprzez t ę, do kt órej rozumiemy, że też pojawi ć w momenc ie jak niezgod ę na chocia żby to mo żna zaskoczyć, ale zaku p ziemi cz y to w stanac h Zjednoczonych cz y Meksyku prze z podmioty gospodarcze czy rz ąd np. japo ński te ż interpretowano w te n sposób w spos ób rozszerzający prawd a na różnych etapac h h istorycznych n ie i interpretowano t o tak, żeby podkreślić, że stan y Zjednoczone n ie zgadzaj ą się na r óżne form y obecno ści poza amerykańskie w ob u Amerykach tak że w stanach Zjednoczonych, czyli wracam y do 1800 czterdziestego pi ątego prezydent James Polk, który pow ie tak powinniśmy uzna ć wszelk ie pr óby mocarstw europejsk ich rozszerzenie systemów pol itycznych na kt órąkolwiek część te j p ółkuli za n iebezpieczne dl a naszego pokoj u i bezpiecze ństwa rzecz polega ła na ty m, żeby n ie pozwolić na t o, aby jak iekolwiek form y ustrojowe, które nie uwa żano za ameryka ńskie były przeszczep iony na grun t ameryka ński przyczyn jes t t o dobr a formu ła, pod kt órą skrywa ła się niech ęć do obecno ści innych państw cz y innych podmiotów pol itycznych w krajac h Ameryki Łacińskiej chodziło o t o żeby, że tak traktowan o pr óby budow y wp ływów pa ństw europejsk ich krajach latynoameryka ńskich jak o próbę przen iesienia na grun t ameryka ński innych for m ustrojowych n o t o początek dwudz iestego wieku 1900 czwarte ro k prezydent już przez pana doktora przywołane, czyl i Theodor Roosevelt i doktryna grube j pałki to różne t o jes t 1 z najwa żniejszych prezydent ów Stanów zjednoczonyc h z perspektywy amerykańskiej on jes t mo że n ieco mniej znany poz a Stanami Zjednoczonymi dl a Amerykanów 1 z najwi ększych prezydent ów USA z jego polityk ą zagraniczną wi ąże si ę w łaśnie ta doktryn a, kt óra by ła taką deklarację, i ż stan y Zjednoczone sama ta k tzw. doktryn a grubej pa łki sprowadza ła si ę d o do deklaracj i stan y Zjednoczone będą przeciwdzia łał w spos ób aktywn y zagro żenie swo ich interes ów, ale w sytuacj i, k iedy zagrożenie nast ąpią tak obrazow o ujmował siedź c icho, al e trzyma j w dłoni pałkę, żeby w każdej chw ili m ógł użyć n ie był wol ą Theodora Roosevelta n ie by ło zm ienianie świata tak jak t o b ędzie wypadku 1 z jego nast ępców i to nieodleg łych czyn i Woodrowa Wilsona prezydenta Wilsona on nie chciał zmienia ć świata o n chcia ł broni ć interesów ameryka ńskich, ale w spos ób bardziej aktywny ni ż działo si ę do wypadku poprzedn ich prezydentów ameryka ńskich są potencjał m u na t o pozwala ł natom iast o n zinterpretowany doktryn y Monroe mo że mówić nawe t do rozwadowsk iej uzupełnieniu doktryny Monroe w ty m sensie w te n spos ób, iż przyzna ł Stanom Zjednoczonym prawo do ingerencji tuż tak i przewr ót w interpretacji te j doktryn y do ingerencji w spraw y wewn ętrzne kraj ów latynoamerykańskich siedzia ł w pewnym kontek ście przypomn ijmy, że zaw łaszcza epok a, k iedy mocarstw a i kt óre udzieli ły kredyt ów mn iejszym państwom przyznawały sob ie praw o do bezpo średniej ingerencji wojskowe j w celu uzyskan ia spłat, jeżeli tak ie pa ństwo zacz ęło zalegać z e spłatą to nie by ło rzecz ą nadzwyczajną nie by ł traktowany jako pogwa łcenie prawa Międzynarodowego narzucen ie kontrol i prze z tak ie pa ństwa mocarstw a mocarstw a w ierzycieli zaraze m tak iemu w łaśnie dłużnikowi i tera z to poleg a na ty m, że prezen t Roosevelt uważał, i ż kraje ma łe kraje środkowa ameryka ński kraj e kara ibskie, kt óre były jedne h istorycznie zawsz e by ły b iedne t o by ły represyjne opresyjny jest inna sprawa prze z chodzi ło o to, że cechował j e niedorozw ój gospodarcz y i n iedostatek cz ęsto szuka ły uzupe łnienia swo ich budżetów w łaśnie na drodz e kredyt ów je śli drog a ta dawa ła państwom europejsk im prawo cz y tytu ł do zaanga żowania w spraw y kraj ów latynoameryka ńskich t o źle t o źle w tym sensie stan y Zjednoczone przyznały sob ie praw o do pewneg o rodzaj u arbitrażu, a po t o, p óźniej znajdz ie realizację praktyczn ą w postac i Dominikany, gdz ie zastosowano ten doktryny w łaśnie cz y do Lubartowskiej uzupe łnienie doktryny rozdzielnika Republika Dominikany by ła naprawd ę dramatycznie zad łużona w kilku krajac h krajac h europejskich także w stanac h Zjednoczonych stany Zjednoczone my śli właśnie ogłoszonej przez siebie, do kt órych też tego uzupe łnienia m ówiąc precyzyjn ie doktryn y pobiera ły po prost u dominikanie op łaty celn e dl a zaspokojen ia zarówno w łasnych jak cudzyc h roszczeń, ale t o one miały t o stany Zjednoczone mia ły odgrywać rol e teg o arbitra, kt óry przyjdz ie przejm ie kontrol ę nad republik ą Dominikany w łaśnie w ty m zakresie w jakim t o jes t konieczne do tak iej interpretacji interweniowali wojskową prz y przy przy innych okazjac h al e, al e położy przejm ie kontrol ę na d systeme m pobor u ce ł opłat i z teg o b ędzie sp łacał i t o z Amerykanami b ędą rozmawiały stol ice europejsk ie, a n ie z krajam i latynoamerykańskim t o był t o by ła wyraźna deklaracja adresowan a do ob u stro n jak do pa ństwa na amerykańskich, żeby mia ły świadomość teg o, że n ie mog ą prowadzi ć swobodne j zupe łnie polityki, je żeli chodz i o zad łużanie si ę Amerykanie będą t o w jak im zakres ie kontrolowal i dotyczy ło tak to także, a później innych kwestii stosunk u do państw europejsk ich, że stan y Zjednoczone b ędą występowały tuta j n iejako w charakterz e tak iego patrona pa ństw latynoameryka ńskich to ze Stanami Zjednoczonymi trzeba znać stan racze j n ie pozwol ą na t o, żeby pojawi ł się kanonier, jak i któregoś z europejsk ich i przejęły kontrol ę, w kt órym państw kara ibskich cz y środkowoamerykańskich nad komoram i celnymi nie będą ta m stacjonowały wojska Europejskiej o ty m, mowy być n ie może w ten spos ób interpretuj ąc t ę t ę, do kt órej traktowan o j ą jako elemen t właściwie stabilizuj ący zwr óćmy na t o uwag ę Amerykanie b ędą konsekwentn ie uważali, że doktryn a modrą t o jest coś c o jest sweg o rodzaju dobrodz iejstwem dl a pa ń latynoamerykańskich, dlateg o że pozwala tem u mądrzejsze mu jes t mo że tak powiedzieć dojrzalsz y Emu zasobn iejszym państwu zachowywa ć pewny m pewną kontrolę ich traktować nawet Roma w kategoriach jak dzi ś w rodzaj u pomoc y przywołam tak ą tak ą wypowied ź ameryka ńskiego podsekretarz a stan u z lat trzydz iestych, kt óry powiedzia ł, jeżeli interweniujemy w krajac h Ameryki Łacińskiej n ie nazwa łbym teg o interwencj ą nazwałbym t o wkroczen iem ogran iczony charakter o to zwarcie n ie mam y do czynienia z jakich z łamanie suwerenno ści naruszeniem suwerenno ści innego pa ństwa m y tam wkraczamy, żeby osi ągnąć pewne cel e, które w istocie rzeczy s ą w interesie ca łej wspólnoty jak te ładnie nazywali nazywaj ą w stanac h Zjednoczonych republ ik ameryka ńskich też na kon iec panie doktorze pew ien c iekawy aspekt doktryn y chciałabym zapyta ć, bo on a by ła traktowana jako obowiązująca prze z prawo międzynarodowe n p . w traktacie wersalsk im w art. 21 czytam zobowi ązania międzynarodowe tak ie jak traktat y w spraw ie rozjemcy 2 porozumienia dotycz ące pewneg o terytor ium jak doktryn a m ądrą zapewniające utrzyman ie pokoju n ie s ą uwa żane za niedaj ące się pogodzić z postanow ieniami n iniejszej umow y o doktrynie jes t mowa w traktac ie o arbitra żu między polską Stanami Zjednoczonymi w 1928 roku do pakt u ligi narod ów z roku 1919 doktryna Monroe została do łączona na moc y jednostronne j decyzj i prezydenta Wilsona jako porozum ienie regionalne prosz ę zwr ócić uwagę na te n fragmen t, kt óry pani przywo łała mow a jes t o porozum ieniu zapewniaj ącym pok ój n ie traktowano doktryn y Monroe jak o instrumentu ingerencji jako instrument narzucania w łasnej woli jes t tak a anegdot a Ameryka latynoamerykańska, dlaczego w stanac h Zjednoczonych n igdy n ie by ło zamachu stanu odpowied ź brzmi, bo nie ma ta m ambasad y amerykańskiej Latynosi tak troch ę widzą doktryn y mantrą jak o instrument pol ityki ameryka ńskiej natom iast perspektyw y ameryka ńskiej, k iedy po, kt órzy pojawia ły zreszt ą, k iedy będzie p óźniej zimna wojn a zwi ązek radziecki b ędzie si ę odwoływał doktryny w łaśnie instrumentu tak iej opresji stany Zjednoczone t o Amerykanie b ędą przecie ż ta doktryna jes t w istocie rzeczy czym ś co ma chronić bezpiecze ństwo stabilno ść narodów ob u Ameryk i w ten spos ób traktowali nie traktowal i teg o jak o czego ś c o narusza łoby suwerenno ść państw latynoamerykańskich ich prawo do samostanow ienia USA w ty m kontek ście szczególnie interesuj ący, bo przecież t o jes t prezydent, kt óry po p ierwsze, dokona ł wyłomu w ca łej te j koncepcji latynoameryka ńskiej w te j koncepcj i przeprasza m izolacjonizm ameryka ńskiego wchodząc włączając, je żeli w wojn ie pieczywo światowej zwanej w ówczas wielk ą wojn ą a, a poz a ty m budował nowy ład ład właśnie opart y na idei r ówności na idei samostanow ienia narod ów, dlatego że do historii i tera z jak w ty m kontekście ja k z tym pogodzić doktryn y Monroe Ano łatwo w istocie rzeczy racze j powiedzie ć ta k jak sami Amerykanie to, je żeli w du żej m ierze, że ta doktryna jes t w istocie rzeczy czym ś co ma stabilizować cz y dawać bezpiecze ństwo i ład krajom latynoameryka ńskim wart o może wspomnie ć, że w stanach traktowano kraj e Ameryki Łacińskiej jako kraj e w pewny m sens ie dojrza ły i wymagające jakiej ś troski t o stany Zjednoczone w łaśnie jako w ielkie mocarstwo wiedz ący jak nale ży prowadzi ć sprawy swoje j spraw y świata s ą stan ie kraj u latynoameryka ńskim wskazać drog ę, a w raz ie potrzeby n o dokona ć bezpo średniej ingerencji tusze ujawn ia w pe łni ta dwoisto ść polityki amerykańskiej w te j łączy si ę z 1 strony idealizm, a z drugiej strony pragmatyz m i real izacja cz ęsto bezwzględna interes ów w ielkiego mocarstw a pol itycznych ekonom icznych wojskowych dr Marcin Fall sk i Instytut amerykanistyki i studi ów polon ijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego był naszy m go ściem przed dwudziest ą trzecią bardz o dzi ękuję pan ie doktorze dzi ękuję państwu zaprasza m na informacjach po informacjach wracam Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!