REKLAMA

Czym Karta Praw Podstawowych jest dla obywateli?

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2019-12-07 08:40
Prowadzący:
Czas trwania:
14:13 min.
Udostępnij:

Unijna Karta Praw Podstawowych uchwalona 7 grudnia w 2000 roku, podpisana podczas szczytu Rady Europejskiej w Nicei weszła w życie 10 lat temu. O znaczeniu tego dokumentu, opowiadała dr Katarzyna Wiśniewska z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki zaproszą na trzecią część weekendowego poranka pozostajemy w kręgu spraw europejskich poprzednia rozmowa dotyczyła kampanii w wyborach do parlamentu Europejskiego, ale trochę w innym kontekście trochę powiedziałbym, sięgając znowu do kartki kalendarza, bo od 7grudnia roku 2000 premierzy krajów Unii Europejskiej, a jesteście było przed dużym rozszerzeniem siedemdziesiątym czwartym roku na szczycie Równicy i przyjęli podpisali kartę praw podstawowych i co to Rozwiń » jest co to za karta, jakie nadaje nam to podstawowe prawa czy nam daje o tym wszystkim nam powie kolejny gość poranka pani dr Katarzyna Wiśniewska prawniczka Helsińska Fundacja praw człowieka dzień do akcji dobre no to może zacznijmy najpierw od tego, dlaczego w ogóle, skąd się wziął pomysł karty praw podstawowych, bo nam się szczyt nica i raczej kojarzy z innym wątkiem, bo tam też m.in. podejmowano decyzje w sprawie sposobu liczenia głosów w radzie potem słynne powiedzenie Jana Rokity licea albo śmierć wyciągnęła w naszym życiu politycznym, ale dzisiaj rozmawiamy właśnie o tej karcie praw podstawowych, czyli o, czyli karta praw podstawowych to taki szczególny dokument prawa unijnego, które potwierdza wyraża zawiera szczególne prawa wolności obywatelskie tak jak pan redaktor powiedział ta historia karty praw podstawowych jest długa, bo nasze zaczęła właśnie na szczycie różnice natomiast ona obowiązuje ten wątek historycznej szczególnie teraz istotne, ponieważ ona obowiązuje dziś straty czy musieliśmy trochę poczekać lotnicy i żeby w ogóle doszło do jej wejścia w życie dopiero tak naprawdę na mocy traktatu z Lizbony uzyskaliśmy taką już rzeczywistą możliwość powoływania się na przepisy karty i korzystania z niej jako obywatele czy to przed sądami czy to przed sądami powszechnymi w Polsce czy też przed Trybunał sprawiedliwości Unii Europejskiej i warto z okazji tej rocznicy dziesięciolecia już, ponieważ w tygodniu to 10 lat obowiązywania karty praw podstawowych powiedzieć właśnie takim praktycznym znaczeniu tej karty czym ona jest dla obywateli, bo wiemy, że w systemie praw człowieka mamy różne akty mamy się nawet gdy od razu może to jest właściwe pytanie po co była ta karta praw podstawowych, bo tych kart karty praw człowieka jest wiele tak mamy w ramach systemu organizacji narodów Zjednoczonych międzynarodowym największym takim systemie oczywiście akty dotyczące praw człowieka mamy chyba najbardziej powszechną najbardziej znaną z takiej opinii publicznej Europejską konwencję praw człowieka i chroniący standardów wynikających z Europejskiej konwencji praw człowieka Europejski Trybunał praw człowieka Strasburgu no właśnie, dlaczego Bruksela tak mówiąc już kolokwialnie zdecydowała się, żeby stworzyć kolejne kolejne akty prawne i kolejny raz przypomnieć państwom członkowskim władzą, ale też obywatelom prawach obowiązkach na pewno karta praw podstawowych ma na celu właśnie takie skatalogowanie po raz kolejne prawi wolności ma podkreślenie ich woli w ramach Unii Europejskiej, czyli nie tylko skoncentrowanie się na ogólnych zasadach na jakim była zbudowana Unia Europejska, ale też pokazanie co z tych ogólnych zasad praworządności poszanowania godności wynika, jakie konkretne prawa z tych syte i z tych wartości, na których oparta jest Unia Europejska wynikają one rodzicom w tej karcie najważniejsza warto zwrócić uwagę, że karta zawiera zarówno takie prawa wolności, które znamy z Europejskiej konwencji praw człowieka prawo do życia zakaz tortur nieludzkiego poniżającego traktowania prawo do prywatności to są tak podstawowej ważne prawa prawo do sądu prawo do skutecznego środka odwoławczego w ramach procedur sądowych, ale mamy też tam więcej praw to jest pewna nowość w stosunku np. do Europejskiej konwencji praw człowieka kwestie związane sprawami socjalnymi czy też z prawami np. mamy ochrony danych osobowych tak to jest coś, czego oczywiście wyinterpretować z wujem z Europejskiej konwencji praw człowieka Trybunał Strasburg też pewne wysoki standard ustanawia, ale też na pewno pewna nowość warto też zwrócić uwagę że, o ile np. aktor, który wcześniej wspominaliśmy prawa Międzynarodowego są starsze ten Agi stosunkowo nowy i to na pewno jest jego ogromna zaleta jest w pewnym zakresie dostosowane już do tych aktualnych realiów, w których funkcjonujemy społecznych i na pewno w związku z tym jego praktyczne znaczenie może być większe czy ona po tych 10 latach jest odpowiednie i czy spełniło swój cel to z kolei na pytanie, które też, na które też warto sobie sobie odpowiedzi znajdą obywatela najlepsi prawnicy adwokaci radcowie prawni sędziowie czy też władze i politycy, projektując jakiś akty prawne na ile tego aktu korzystają, ale też dobre przykłady zaraz o tym, powiemy tylko zdobyć trzeba tylko jest 1 wątpliwość, którą chciałbym, żebyśmy rozstrzygnęli, ponieważ pani, przenosząc właśnie nas do współczesności mówi o tym, jakby ta karta była obowiązywała tymczasem być może niektórzy słuchacze pamiętają, że jak myśmy do tej Unii wchodzili to coś tam było był jakiś protokół brytyjski czy Brytyjsko Polski czy coś, bo właśnie Brytyjczykom, którzy zwykle coś nie podobało w Fulham skutki w postaci brexitu właśnie na etapie, kiedy w tej dzielnicy i się tam dogadywać w sprawie tej karty praw podstawowych już mówili, że oni to właściwie tu chyba niechętnie, by do tego chcieli przystąpić, kiedy Polska miała przystępować do Unii Europejskiej też się pojawił ten temat czy my na pewno chcemy, przyjmując całe dobrodziejstwo unijnego prawa chcemy również włączyć to właśnie kartę praw podstawowych no właśnie coś pisze wydaje, że nie włączyliśmy to jest troszeczkę rzeczywiście taka opinia powszechna panuje gdzieś jest takim faktem i on niestety ten fakt pokutuje zarówno w debacie publicznej i też sami w debacie prawnej, że protokół polsko-brytyjski wyłączył stosowanie karty w stosunku do Polski tak nie jest znaczenie tego protokołu polską brytyjskiego jest bardzo znikome i nadal karta praw podstawowych na nią mogą się powoływać nasze nasi obywatele tak jak pan redaktor powiedział trochę się obawialiśmy tego jak decyzja o podpisaniu przystąpieniu do tego po protokołu polską brytyjskiego miała charakter raczej polityczne i obawiano się, że tutaj Unia nam narzucić pewne rozwiązania przede wszystkim głównie w kwestiach światopoglądowych i że rozszerzy się kompetencja Unii na pewne kwestie, które Polska będzie chciała uregulować winny sposób natomiast aktualnego orzecznictwa Europy Trybunał sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika jasno, że i, jakby Polska też zobowiązana do przestrzegania karty i bo w rzeczywistości karta nie rozszerza znaczy to nad na czym zależało polskim władzom to było to, żeby nie rozszerzać kompetencji Unii Europejskiej poza to do czegoś nie zgadzamy przystępując do Unii i tak też tak naprawdę jest w ramach karty praw podstawowych, ale ja muszę jeszcze w tej sprawie dopytać, nawet jeżeli właśnie pani twierdzi że, że może w ogóle nie ma o czym no, bo protokół nr 30 dołączony do traktatu z Lizbony będący klauzulą opt-out to jest ta w tym żargonie chodziło o to, że my tego wyłączamy dotyczącą ograniczenia stosowania całości przepisów karty praw podstawowych dla obywateli Wielkiej Brytanii i Polski no skoro jest protokół dołączony skoro jest to klauzula o auto, czyli wyłączająca wielką Brytanię Polskę całego stosowania karty praw podstawowych pokazuje strony jak można poważnie traktować takie decyzje i mówić, a mną jest jakiś protokół, ale w sumie to on jest nieważne nie, dlatego że jednocześnie musimy powiedzieć, że Polska, wstępując do Unii Europejskiej zobowiązała się do przestrzegania ogólnych zasad, na których opierają się traktaty i w ramach traktatów jest obowiązek przestrzegania zasad zasad właśnie godności praworządności, do których i tak Polska zobowiązała, czyli ta treść, jakby protokołu mogłaby mieć zastosowanie w stosunku do kart wtedy, gdy to jest jakiś nowe prawo, które nie zostały skatalogowane w traktatach, do którego wcześniej silnie zobowiązaliśmy, więc oczywiście ten protokół istnieje nie mówię, że go nie ma natomiast jego praktyczne znaczenie tak jak w postępowaniach przed Trybunałem sprawiedliwości Unii Europejskiej czy praktyczne znaczenie w takim zakresie np. polscy obywatele nie mogliby się powoływać na kartę takiego ograniczenia nie ma jako instytucjonalnego nie możemy powiedzieć, że karta praw podstawowych w stosunku do Polski nie obowiązuje w NATO czy ktoś tu mamy jasno, więc co my od wróćmy do tego wątku obywatele mamy z faktu, że jest karta praw podstawowych przede wszystkim mamy po raz kolejny potwierdzone nasze prawa i w związku z tymi prawami możemy na nią powoływać się w sądach jeśli takie prawo jest wystarczająco precyzyjnie opracowane w karcie to sąd może stosować prawo bezpośrednio, a jeśli ma jakieś wątpliwości czy nasze regulacje prawne są zgodne ze właśnie regulacjami karty praw podstawowych to może wystąpić do Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej poprosi o wykładnię prawa unijnego, ale przykład może, żeby najlepiej przez przynajmniej przez przykład jedno takich ostatnich spraw, którą wprowadziliśmy w ramach Helsińskiej fundacji praw człowieka to była sprawa pana, który jest ubezwłasnowolniony częściowo i przed wyborami do parlamentu Europejskiego zwrócił się do nas ze swoją sprawą, ponieważ chciał powiedzieć, że chce głosować w wyborach do parlamentu Europejskiego zgodnie z polską konstytucją osoby ubezwłasnowolnione czy częściowo całkowicie przez sąd nie mają prawa do głosowania w wyborach powszechnych w związku z tym ten pan jest włączony do rejestru czy nie mógłby tak jak my idziemy zagłosować przedstawić swój dowód osobisty na tych z takiego wyłączenia nie ma w wypadku wyborów do parlamentu Europejskiego w związku z tym ten pan złożył taką prośbą, by jednak włączyć w ramach wyborów do parlamentu Europejskiego do rejestru, bo chciałby zagłosować prezydent miasta, w którym pan przebywa z jakby wydał decyzję odmowną w związku z tym pan odwołał się z naszą pomocą do sądu sąd na podstawie właśnie przepisów karty praw podstawowych stwierdził, że pan, że panu przysługuje prawo do głosowania w wyborach do parlamentu Europejskiego, że to wynika bezpośrednio z karty praw podstawowych powołał się również na konwencję dotyczącą praw osób z niepełnosprawnościami, czyli w ramach funkcjonowania np. w ramach Unii Europejskiej tak karta dziękuję bardzo konkretne prawa do udziału w wyborach to udział w tej wspólnocie, jaką jest Unia Europejska to jest bardzo bardzo istotne, ale to w tym momencie środa dajmy rozumiem, że to rozstrzygnięcie jednocześnie już musi spowodować zmianę w Polskim systemie prawnym skoro prezes polskiego systemu prawnego ten pan nie miał uprawnień powinny być akty, które umożliwiają, jakby takim osobom włączenie do rejestru w ramach wyboru do parlamentu Europejskiego, ponieważ innych wyborach to tutaj już wymagało zmiany oczywiście konstytucji natomiast, jakby aktor antycznym skutek bezpośredni karty, bo to jest właśnie ta sprawa, która ten skutek bezpośredni karty powoduje oczywiście jeśli mówimy o karcie praw podstawowych nie możemy zapomnieć o fundamentalnym 1 z najważniejszych prawd jest gwarantem tak naprawdę realizacji pozostałych praw wolności, czyli prawie do sądu aktualnie ten temat kwestii postępowań kraju edycja danych przed Trybunał sprawiedliwości Unii Europejskiej są szeroko komentowane oczywiście w mediach w przestrzeni publicznej musimy też pamiętać, że takie prawo do sądu i prawo do skutecznego środka odwoławczego też znajdziemy w karcie, ale karta to też przepisy dotyczące zakazu dyskryminacji zakazu tortur i w tych sprawach też warto pamiętać warto, żeby obywatele też o tym, akcie prawnym pamiętali warto pamiętać, że świadomość istnienia karty jest jednak mała co wynika też z badań ogólnoeuropejskich dlatego dzisiaj byśmy o tym, rozmawiali po to, żeby zwiększyć świadomość państwa zachęcamy, żeby sobie dziś tam jeszcze znaleźć więcej na temat karty praw podstawowych, a trochę oni nam zdążyła powiedzieć pani dr Katarzyna Wiśniewska Helsińska Fundacja praw człowieka za co bardzo dziękuję dziękuję również Karolinie Kosińskiej, która audycje wydawała Maciejowi Lipińskiemu, który ją realizował zachęcam państwa do pozostania z nami, bo za chwilę będzie już program wybory w toku Dominika Wielowieyska przedstawi już swoich gości także zostańcie państwo z nami my się też słyszymy jutro o siódmej ran Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Nie czekaj, zacznij słuchać wygodniej z pakietem "Aplikacja i WWW".

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA