REKLAMA

Do Polski wracać nie musiał, ale chciał; skończył tragicznie. Kim był Gabriel Narutowicz?

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2019-12-09 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
50:17 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wieczór Radia TOK FM i Józef Piłsudski rezygnuje na tydzień przed wyborami jest rozczarowany polityczną obliczoną odrodzonej Polski wkrótce wycofa się do Sulejówka ostatecznie kandydatów jest 5 poważnych 2 Maurycy Zamoyski Ziemianin właściciel 200 000ha ziemi 15 ordynat na Zamościu arystokrata hrabia i Gabriel Narutowicz inżynier profesor ze Szwajcarii, gdzie spędził kilkadziesiąt lat powrócił, by podjąć służbę narodową minister spraw zagranicznych procedura Rozwiń » wyłonienia prezydenta będzie trwała 8 godzin Maurycy Zamoyski prowadzi w rundzie pierwszej drugiej trzeciej czwartej, ale potem gruncie piątej nagły zwrot akcji ludowcy i to sodę głos na Narutowicza, bo przecież na posiadacza ziemskiego chłopom ideologicznie głosować nie sposób i jeszcze 1 rzecz Narutowicz przechodzi głosami mniejszości ukraińskiej białoruskiej niemieckiej i żydowskiej zgromadzona przed Sejmem endecka młodzież głośno wyraża swoje niezadowolenie z wyników elekcji nie chcemy takiego prezydenta nie znamy go precz z Żydami tłum się burz formuje pochód idzie nowym światem aleje Ujazdowskie zatrzymuje się poddałem Józefa Hallera powietrze gęsto od okrzyków precz z Narutowicza gen. Antek znany z poglądów antysemickich wychodzi do zgromadzonych rodacy towarzysze broni wy nie kto inny swoją pierwszą bohatersko osłania liście, jakby twardym murem granice Rzeczypospolitej rogatki Warszawy swoich czynach chcieliście 1 rzeczy Polski Polski wielkiej niepodległej w dniu dzisiejszym Polskę, którą walczyliście sponiewierany no zło tej nocy posiane wkrótce bierze swój krwawy plon jest 9grudnia 1922 roku wieczór Radia TOK FM jest z nami w studiu już prof. Tomasz Nałęcz historyk Akademii Vistula dobry wieczór panie profesorze, czyli tam państwa wybór prezydenta to była druga przesłanka 8 godzin 5 rund to wszystko wynika z tego, że nie było kandydata oczywistego poza takiego przez długi czas uchodził Józef Piłsudski, ale wycofał się zrezygnował drugi powód rozproszenie rozbicie polskiego parlamentu i tak, gdy był Piłsudski kandydował to pewnie by został w pierwszej turze już wybrany głosami lewicy centrum mniejszości narodowych, czyli tymi głosami którymi w piątej turze został wybrany Narutowicz ale, ponieważ Józef Piłsudski zrobił swego rodzaju psikusa i swoim zwolennikom przede wszystkim swoim zwolennikom, ale swoim konkurentom po kilka dni przed elekcją wybory zostały zarządzone na dzień dokładnie 97 lat temu, czyli 9grudnia i Piłsudski 4grudnia, o ile dobrze pamiętam kilka dni zaprosił swych zwolenników i ku ich osłupieniu powiedział, że im bardzo dziękuję, ale nie będzie kandydował wtedy będzie to sprawozdanie, że ten granic Konstytucyjny dań będzie do niego nie będzie pasował wybić jeszcze czeka, na którym to będzie dobrze pasował i był kandydat w gruncie rzeczy wydawało się, że las Stanisław Wojciechowski, ale okazało się w wyniku wydawał się z racji, że sprytnej re, że tonie Wojciechowski ostatecznie był w tej rozgrywce ma pani rację głównym kłopotem było wewnątrz były wewnętrzne podziały parlament był wewnętrznie podzielony, dlatego że 17 ugrupowań z tego, że Polska była bardzo podzielone pamiętajmy to była Polska zamieszkiwana przez kilkanaście lotów Polacy dominowali, ale Polaków pośrednie trzecie była znacząca mniejszość ukraińska kilka milionów białoruska żydowska i każdy z tych narodów miał swoje życie polityczne i każdy z tych narodów miał swoich reprezentantów i jak się okazało, że nie ma tego żelaznego faworyta, jakim jest Piłsudski pewnie gdyby Piłsudski to byłby Piłsudski kandydata endecji nie był najpewniej wybory zostały rozstrzygnięte w pierwszej turze, chociaż nigdy nie wiemy jak te hipotetyczne scenariusze przebiegły, ale można dołożyć z prawdopodobieństwem bliskim pewności, a skoro nie było Piłsudskiego to każdy trochę tak jak pawie na wybiegu postanowił rozpościera swój koniec pokazać, jaki jest piękny, jaki samodzielny, jaki jest autonomiczne w związku z tym każda z tych ugrupowań znaczących zgłosiło swojego kandydata Skry było wiadomo, że niektórzy są tzw. Zająca tego kandydata zgłosiła zgłosi socjaliści prezes nie postawi taka, która ogłosi dzień w polityce w normalnej polityce to była normalna polityka banalna demokracja normalny system parlamentarny pierwsza połowa lat dwudziestych w Polsce nie zgłosi swego lidera Ignacego Daszyńskiego większy kłopot mieli ludowcy PSL u prezydentura się marzyła Witos owi i tam było dużo różnych podchodów zwodów kaprysów ze strony Witosa wciąż układanka przedwyborami ostatecznie endecka prawica to doszła do wniosku, że się opłaca udawać głupiego nie rozumieć aspiracji Witosa zdecydowała się swego kandydata, a urażony i to poszuka kandydata w tym udawało się na szansę wygrać wybory, ponieważ po zaproponowano kandydowanie wtedy jeszcze organizacyjnie z PSL-em nie związanemu Stanisławowi Wojciechowskiemu szefowi pięknym socjalistycznym życiu się, bo przyszedł, szykując wolne życie z Piłsudskim kładł podwaliny pod PPS razem drukowali w tym najbardziej takim heroicznym okresie w podziemiu organ prasowy robotnika, ale pół mniej więcej na początku dwudziestego wieku 33900 piątym rokiem Wojciechowski się są socjalizmu, ale to było takich było rozstanie przyjazne zachowa jak sami łaźnie zdaniem Mości on po prostu wygasił swoją aktywność Pepees skąd, ale zajął się już bardzo bliskim wtedy, czyli zmowy, czyli Kooperatywa liczny Spółdzielczości działa ona na tym obszarze bardzo wdzięcznym w królestwie polskim lądu który, jakiemu poddany cara rosyjskiego bardzo aktywny w różnych organizacjach obywatelskich, żebyśmy jeździli po trzecie w trzecim filarze to był niesłychanie aktywny rodzaj aktywności obok niszy, gdzie jakakolwiek działalność polityczna była nielegalna po w tym twardą ręką rządzą w zaborze rosyjskim ta aktywność była szczególną formą aktywności społecznej ewakuował się z wojskami rosyjskimi 900 piętnastym roku do Rosji tam był też niezwykle aktywnie pomagał ofiarom wojny po wybuchu rewolucji stał na czele tego ciała obywatelskiego i reprezentacji politycznej zdominowanej przez endeków i rzeczywiście ten okres pierwszej wojny pokazał że, choć czek teraz raczej centrum lewicową przeszłością, ale rzeczywiście jest w stanie cudownie współpracować narodową demokracją szanowali go po prostu cenili, więc wydawało się, że spór idealny kandydat kompromisu dlatego Witos na niego postawił nie mówiąc o tym, że bagatela i miał za sobą Wojciechowski poparcie Piłsudskiego, a słowo Piłsudskiego dużo znaczył, więc był taki obok kandydata endeckie wydawał się, że jest 2 poważnych rozgrywające są 2 ronda rumaki tej tej gonitwy i 3 zające od 2 o jedność chodziliśmy Daszyński drugi to reprezentant mniejszości narodowych profesor podjęte kurtyny mniejszości mogą miały około 20% zgromadzenie jest, bo mało, choć zdecydowanie za mało, żeby wybrać prezydenta, bo nie mogą liczyć na żadnych innych, ale okazało był języczkiem uwagi tak i był Zając wydawało się zgłoszonych skoro mieliśmy głębokie podziały w ruchu Ludowym w okresie międzywojennym, zwłaszcza wtedy jak się okazało, że PSL ma swego kandydata w emeryta to oczywiście rywalizujący bardzo ostro SP z centrowym PSL-em lewicowi ludowcy PSL wyzwolenie zgłosili swojego kandydata nie działacza partyjnego bardzo dobrze wybraną postać, że prof. Gabriela Narutowicza wybitny ministra spraw zagranicznych aktualnie ministerstwo zagrania wcześniej ministra robót wcześniej minister robót publicznych, czyli takiego ministra spraw socjalnych dzisiaj, ale czeka, który przede wszystkim istniał Europejskiej nauce, bo to był wybitny specjalista od elektryczności, a przede wszystkim od konstrukcji elektrowni elektrycznych raczej wodnych przepraszam ono zaburza angażowany w działalność konspiracyjną zagrożony procesem jest ich zesłaniem został w Szwajcarii wreszcie i był obywatelem świecą w 21 w szwajcarskim tam ceniony wchodził do rad prestiżowych pracował na Uniwersytecie są dla nich wydal chcecie mną wielka kariera specjalista przednim otworem on wrócił do Polski dziewiętnastym roku nie od razu miał umierającą żonę wiedział, że w tym licencji w Polsce zapewnienie opieki, więc ona na zmarła została tam pochowana zresztą obrządku bez wyznaniowym potem Narutowicza wyciągano, czyniąc z niego bez dróżnika wrócił dziewiętnastym roku naprawdę znacznie, pogarszając swój status materialny to, ale bardzo gorący Polski patriota wspólnie z partiami związany z naprawdę apolityczny fachowiec tacy ludzie właśnie tu Rzeczpospolitą budowali politycy tam przychodzili Czochara zakup prawda tacy ludzie przychodzili do konkretów tacy ludzie, bo odbudowali Polskę za zniszczenie organizm, ale administrację to były te postaci z galerii jeśli nasi słuchacze pamiętają, którą Szymon gajowiec pokazuje Sewerynowi Barcy prawdę to właśnie my Narutowicz chyba taka postać rodzaju Szymona gazowce, które były wiceminister też w tym rządzie prawda pan zajmował się walutą polską mogę, więc bohater przedwiośnia mówiliśmy o 5 runda mówi w obszarze rząd pierwsze 4 prowadzą ci Maurycy Zamoyski, czyli kandydat endecji Ziemianin posiadacz ziemski zgoda po to, była metoda australijskiego wyścigu pierwsza runda to było, bo ku warunkiem warunkiem zdobycia stanowiska było uzyskanie bezwzględnej większości głosowało mogą głosować 550 elektorów zgromadzeniu Narodowym my dzisiaj też w konstytucji zgromadzenie narodowe, chociaż prezydenta nie wybiera to używanej posłowie senatorowie 440 posłów było zgodnie z konstytucją 111 senatorów, czyli 555 elektorów nie wszyscy byli, ale było, by 540 kilku dobrze pamiętam pierwszej turze po pierwszej turze nikt nie odpad w drugiej turze po drugiej tury odpada odpadowej straszy nasz najsłabszy czasem metodą australijskiego wyścigu ktoś też politycy nazywa tu ciekawostka ten rodzaj wybierania wyboru prezydenta skopiowano przy okrągłym stole tak wybierano pierwszego kontraktowego ostatniego prezydenta z naszych Wojciecha Jaruzelskiego miał być takim świadectwem demokratyzmu skopiowano mechanizm Demokratycznej przeciętnej polskiej oczywiście wybory tam były daleko demokracji, bo Sejm nie był wybrany demokratycznie i chociaż nie tylko, ale wróćmy do trudnego roku odpadła chiński w drugim głosowaniu w 3 w trzecim odpadł buduje 1 z modułem kult Enej, więc w socjaliści od razu przerzucili głównie głosy na na na Narutowicza, choć nie będą już wybory były tajne, więc do końca nie wiemy licząc, że pary poszło na Wojciechowskiego podobnie, by po z mniejszościami, którzy też poparły Narutowicza, ale wydawało się wszystkim za rzecz oczywistą, że do czwartej tury wejdzie Wojciechowski i Maurycy Zamoyski kandydatem decyzji, ale tutaj tutaj zagrała ba wydawało się, że hit, ale zagrała głupi jak się okazało endecja, chociaż wybory były tajne nie wiadomo jak wybory są nowe tajne eksperci od tych głosowań potrafią dosyć precyzyjnie po te przyporządkować głosy może nie osobom, ale klub nie ulega najmniejszej wątpliwości, że co najmniej kilka może nawet kilkanaście głosów endeckich padło nie na Zamoyskiego on pomóc tak miał, bo z po absolutnie bezpiecznie przechodził do czwartej tury to jemu można było nawet więcej głosów zabrać i padło na Narutowicza no i uznano, że ten słabszy konkurencja dla zamojskiego i przerzucono kilka głosów kandydatom kandydat Wojnarowicz jako kandydat nienawistnych z wielu względów także pokazała ta kampania możliwa po wyborze Narutowicza, ale to był kandydat dla endecji wydawały się jako lepszy, bo decydowaliśmy sprawę, że jeśli to czwarty, który wejdzie Wojciechowski i Zamoyski to jest poza morskim znaczy zostanie Wojciechowski wybrany głosami niż wymienione nerwicy i mniejszości narodowych tak miał szansę być wybrani Piłsudski pierwszej turze związku z tym niespecjalnie poparli u u publiczności u mnie umożliwi zagwarantowali wejście do drugiej tury do przeszłam do czwartej tury rodzicowi wydają się, że właśnie wciąż mają do wyboru między Narutowicza kandydatem tego okropnego wyzwolenia, a Maurycy Zamoyski Piastowskie zagłosują za kandydatem tendencji, zwłaszcza że wśród tych wyborów jedynym takim trwałym składem, który polską rządzić łopat prawicy endecji i centrowego Piasta endecja miała 30 kilka procent głosów Piast kilkanaście czy się składa już 523% odłogowania lewicowa około 25 tak oni się nawet w i wszyscy byli przekonani, że ta kadencja, która rozpoczyna pięcioletnią to będą rządy Centro prawicy, czyli endecji i Piasta potwierdza to układ tendencji Piasta, obsadzając marszałków izb te zawsze taki test przed rozdaniem rządowym czy Prezydenckim w każdym demokratycznym parlamencie jak jakaś konstelacja jest najbardziej naturalne w tym parlamencie nie tylko po-li z arytmetyki nie tylko zadali programów poglądów idei wynikało, że najbardziej naturalne w tym parlamencie koalicja centroprawicowa właśnie Piast plus endecja tak się podzielono izbami stanowisko marszałka Sejmu dostał miasto wiec Maciej Rataj Arts metr szef polskich marszałków Sejmu to wybitny woli, które Macieja Rataja powinien wisieć nad biurkiem marszałka w Polskim Sejmie i każdy marszałek panią patrzy się rumieni ten portret czy się nie rumieni jak się rumieni to znaczyć co dzisiaj zrobiłem, a stanowisko marszałka Senatu objął Wojciech Trąmpczyński marszałek Sejmu ustawodawczego Turzy to było charakterystyczne jest zresztą taka nauka dla dla polityki w pole dla polityki w ogóle endecja była klubem blisko trzykrotnie silniejszy od miasta i ważniejsze stanowisko po Senat tak jak dzisiaj wyścig kwiatkiem w sejmowym kożuchu włącznie podobnie stanowiska marszałków po to, konstytucja przewidywała, że w momencie, gdy opróżnia się z pańską prezydenta tak dzisiaj to marszałek Sejmu pełnią związki z pani marszałek Senatu marszałek Senatu dopiero wtedy jeśli marszałek Sejmu nie może albo go nie ma prawda różnie różne mogą być szczyt test wypadł pozytywnie dla tej przyszłej kadencji rządu jeśli chodzi o wyda wydawnictwo stanowi on stąd ambicji Witosa, który już wspominaliśmy Witt osobiście wydało wydawało rzeczywiście na czym polegała ta siła słabszego Piasta w koalicji no na BZ czarnym bez alternatywności koalicjanta bo, czyli albo PSL, ale mniej albo opozycja albo mamy 30 kilka procent posłów grzejemy ławy opozycji rządzą wszyscy pozostali na nienawistne i Witosa świetnie wiedział od lat dlatego dostał marszałka Sejmu dla Rataja, ale może uważał, że skoro skoro on na klucz, którym ND, który może otworzyć endecji, czyli pt. władza w Polsce takimi też prezydenta prawda, ale to oni już ich czytanie 9grudnia, jeżeli chodzi o politykę ludowców jest niezwykle interesujące, bo tam się wszystko bardzo dynamicznie zmienia, a ludowcy zdecydują się w tej czwartej rundzie poprzeć Narutowicza nie zamojskiego tłumaczenie będzie dość oczywiste wielki posiadaczy ziemskich prawie 200 000ha ziemi no i tutaj przedstawić Radia hrabia arystokrata rzecz jasna tutaj przedstawiciele chłopstwa polskiego nie mogą takiego kandydata wspierać natomiast w momencie, kiedy wybuchły zamieszki, kiedy przetoczyła się ta kampania nienawiści wobec Narutowicza ludowcy bardzo szybko zmienili front, więc zacznę od początku co się stało, że Piast poparł jednak Narutowicza ani zamojskiego czy rzeczywiście chodziło tylko o to, że ziemiaństwo to nie po drodze z chłopami odchodzi co, więc nie chodziło, choć 1 Witos był gotów poprzeć zamojskiego Miejskiego tak natomiast zmusi go tylko klub, że nie można bo, choć ich chłopi stawali 1 po drugim i mówili prezesie no nie wrót nie możemy wrócić na wsi z hrabią jako prezydentem już nawet nie chodziło o hrabiowskich o tym, mają tylko oczywiście to słowo czy od biednych biedny chłop chodził reformę rolną wszy każdy poseł ludowy z Piasta wyzwolenia tych ugrupowań ludowych było jeszcze tam drobniejszych więcej obiecywał swoim wyborcom rządu po to, posługuje, żeby załatwić reformę rolną i to jeszcze, kto w kampanii mówił chłopy ja już pierwszego posiedzenia przyjadę z reformą rolną dostaniecie ziemię, bo to właśnie tam lekarz pijawki wysysają ich chłopi chłopi nie mieli pochopna mówili tak mówili prezesie nie duże reformy rolnej nie będzie, bo nie może być to jeszcze hrabiego mamy wsi przybiegł jako prezydenta Kuźnica gmina z Pogonią przeciw niemu nie możemy Night to zrozumiał, że nie można w ten sposób piątym głosowaniu Zając wydawałoby się w pierwszych głosowaniach minister prof. Narutowicz wyszedł z tego głosowania jako prezydent Rzeczypospolitej roku ku ogromnemu zaskoczeniu tendencje po pierwsze, te w czasie upokorzona, choć jak sobie życzyła Narutowicza mogę Święczkowskiego sama zagrała przyłożyła cegiełkę do tego wyboru prawa zaś za mówiąc językiem gier karcianych tym nie przypada dobrała kartę 1 za dużo Izy i i sama wyszła z rurą w tym pokaże czy oczku sejmowym prawda do nikogo nie powinno mieć pretensję za kiwali się na śmierć na własne życzenie przechytrzyli w polityce to, że dosyć dosyć częsta natomiast oni już nawet nie naród w czasie przestraszyli, bo zdawali sprawy apolityczny urzędnik wychowany w zachodniej Europie endecji zachodnioeuropejskie standardy polityki wcale nie była tak nienawistny zależy komu tym Starym indeksom musimy tu rozróżniać intencją lat dwudziestych fundacji lat trzydziestych na pewno pani nieraz o tym w swoich programach mówiła natomiast oni szczególne, bo bali, że ta większość prezydencka tzw. większość prezydencka wybrała Narutowicza, czyli centrum ludowe Sejny z lewica socjalistyczna ludowa i mniejszości utworzą dziś wezmą władzę, że wezmą władze i i to co nastąpiło po tym co z 1 strony numer wypuściły części co bardziej radykalnych działaczy endeckich, którzy zbuntowali podnieść punkty ulicach Warszawy, ale trzeba na chłodno potem skalkulował gra pokażemy nie w Polsce pokażemy Witos owi, że bez znów przeciwko nam polską rządzić nie, bo ta siła uderzenia poszła nie tylko Narutowicza, o czym zaraz będziemy mówić, ale także ludowca wirtualną byli odsuwani od ci biali i to był nazywany żydowskim lokajem bardzo szybko lęku upadł na ludowych posłów niemalże natychmiast zaczęto zachęcać Narutowicza do tego, by komisje marszałek Rataj, by nie przyjmował tego wyboru zaczęto się odżegnywał od tej decyzji wydano specjalne oświadczenie, w którym mówiono, że może jednak prezydent Rzeczypospolitej nie powinien być wybierany głosami mniejszości tak to to jest to słynne spotkaniem wizyta tej pani wspomniała Rataja u Narutowicza niż wcześniej znał wcześniej świetnie znali cenili się to zresztą Narutowicz poprosił konto rady zaprosił też musi poradzić ani rada się wprosił zakończą na natrętną radą to nawet dzięki zapisowi w Dzienniku Rataja Rataj był dyplomatą, ale ma pani rację pani dosyć brutalnie swoją wypowiedź sformułował bardzo elegancko oznaczonego zapytał naród czy rozmowa była dłuższa, ale w tym kluczowym momencie napytanie przyjąć urząd czy nie przyjąć ratę powiedział panie ministrze co było charakterystyczne nie byli do niego panie prezydencie dzisiaj po wyborze, bo Narutowicz był prezydentem na Ukrainie zaprzysiężony, więc charakterystyczny był zwrot panie ministrze, iż nawet cytuje w tym panie ministrze jeśli pan myśli ma pan za sobą 1000 osób, które są za panem tak jak za Piłsudskim skoczyć w ogień niech pan ten urząd bierze jak, bo idą ciężkie na pana chwile pan tych osób nie ma to niech pan w radach wiedział, że naród nie ma kamer i Narutowicza rozłoży ręce panie panie marszałku przez pan świetnie też nie mam takich osób, ale urząd przyjął i przyjął godnie jakiś tam pokusy splendoru przyjął w nim odpowiedzialności tutaj właśnie, ale takie piękne zdanie Narutowicza, kiedy on, mówi że gdyby nie przyjął tego wyboru to godziliśmy się na to, że decyduje ulica dokłada na to się zgodzić nie można dokładnie oczywiście, że jest to zdanie, ale to mógł powiedzieć człowiek ukształtowany przez kulturę polityczną w Szwajcarii zachodniej Europy ani myśmy nieraz w Polskim parlamencie przed wojną po wojnie nawet niedawno mieliśmy okazję słyszeć prawo prawem, ale decyduje Wola narodu Wola ludu prawda Wola ludu no właśnie agencja twierdziła znieważony naród wyborem Narutowicza naród pokazuje na ulicach Warszawy są dziesiątki tysięcy ludzi rzeczywiście za zaroiło się na ulicach Warszawy naród pokazuje, że odrzuca ten ten wybór, więc w Polsce mamy głęboko za korzeniom swojej tradycji także, dlatego że długo nie mieliśmy swojego państwa rząd państwa Unii Demokratycznej rzeczywiście autentycznie może się Wola społeczeństwa demonstrować demonstrować na ulicy, choć na pewno nie na początku lat dwudziestych szczerze jak czego sobie życzy naród pokazał wolne demokratyczne wybory z początku listopada 2002. roku parlament zwolenników endecji było nadto i to był edycja była jedyną mądrą partię, która poszła w szerokiej koalicji szeroki blok wyborczy o nazwie jak nie uzyskała samodzielność rzecznik chrześcijański blok jedności narodowej samo zyskała tam około 28% głosów blok w sumie 38% głosów no ale to jest do do większości narodu jeszcze kupa procentów prawda, więc i tu Narutowicz oczywiście zrobił to współczucia obowiązku przywiązania do procedur demokratycznych on być może nie będą mogły tylko być może, by jeszcze się wahał czy przyjąć nie przyjąć w tej sytuacji rząd, ale jak zobaczył co się dzieje na ulicy no to coś do momentu prawdy jak prymas Wyszyński 1003. roku komunistą podział non possumus prawda mogły się zastanawiać dla dobra Rzeczypospolitej dla stabilności władzy rządu dla spokoju publicznych od służyć w dzień czy czy może nie przyjąć, bo prawda prezydentem się staje nie w momencie wyboru tylko w momencie złożenia przysięgi prezydenckiej ślubowania tak dzisiaj zresztą on właśnie widząc, że próbę legalnego wyboru chcę się z rebelią, bo tam liczne stabilizacją strażom nie powiedział nie po to, i miał rację, a jak się nie zapłacił za to najwyższą cenę jak to się stało panie profesorze, że syn ziemianina urodzony na Żmudzi ojciec Jan Narutowicz za udział w powstaniu styczniowym skazany na więzienie stał się żydowskim prezydentem jak można było zrobić taką kampanie włości naprzeciwko siebie mieliśmy ziemianina zamojskiego żywieni na Narutowicza tylko nieco uboższe 8 Janina nie chce współcześnie w czasie rozmów, ale przecież myślę, że część słuchaczy pamięta byłem wydawcą prezydenta Komorowskiego jak można było zysk Bronisława Komorowskiego zabić żydowskiego pachołka pani pamiętam taką scenę, która prezydenta polskiego bardzo rozbawiła 3 premiera mazowieckiego operacje urząd miasta Bronek była to był tak właśnie szczyt nienawistne kampanie komórką Komorowskiemu jest to różne rzeczy się w Polsce już wyobrażałem, ale to, że ty będziesz postkomunistą pachołkiem pachołkiem żydowskim Tusk tego nigdy nie, a same zarzuty padały wobec mazowieckiego i dokładnie tam pan pan Mazowiecki odpowiedział jeszcze, że mnie tak blisko wiary to już jakoś to zrozumiałem, ale ciebie antykomunistę z takim sta z taką rodziną z takim pochodzeniu i Mazowiecki też chińskie chodzenia zwróćmy również Rzeczpospolita jednak tor Bud niema nic wspólnego zarzuty, które są stawiane w takiej w takim chęci ulicznym dzisiaj już powiedzieć, że te ta kampania przekona Rutowicz vito siedział w prasie co działo na ulicach na tych wiecach to był taki erupcja wnosił o islandzkiego wulkanu takiej nienawiści Łódź w drugiej Rzeczypospolitej chyba już takiego drugiego momentu takiej eksplozji nienawiści będzie mówimy o tym, hejt prawda i zarzuty podnoszone przez Kondratowicz siebie on nie ma nic wspólnego z rzeczywistością bo jaki już wnioski Żyd mówiono, że prawda jakiś żydowski pachołek prawda żydowski pachołek, bo wybrany głos także sami mniejszość żydowską tak tyle tylko, ale także głosami mniejszości białoruskiej ukraińskiej ziemi, której tyle tylko że, gdyby te głosy żydowskie padły na Zamoyskiego tu by się okazało, że tej świadectwo Obywatelskiej patriotycznej postawy tych ludzi jak te głosy padły na Narutowicza to też żydowski spisek pachołek i spisek tak, że złodziej prawda no człowiek, który naprawdę zostawił Szwajcarię, przenosząc jakoś tam do polskiej wielu wielki majątek wielką karierę w Łodzi naprawdę Narutowicz finansowo na tym patriotycznym geście służby dla Rzeczpospolitej finansowo wychodzi jak najgorzej ten nie miał nic wspólnego rzeczywistością prawda rzec z wyznania Przechrzta prawda w tych tam co prawda była pewna wątpliwość, bo w Szwajcarii, gdzie absolutny rozdział kościoła od państwa dzisiaj deklarują mieszka przy obejmowaniu stanowisk Narutowicz rzeczywiście w pewnym okresie deklarował wobec wyzwania owiec wyciągano to potem wyciąga właśnie potem ten bez wyznaniowej pogrzeb żony, chociaż to zrobił dla żony nie nie był on o tym, zdecydowała w testamencie to niebyła jego Wola testamentowe natomiast obóz patriotyczny powiedział szlacheckich katolickiej rodziny to tuba próba właśnie Wit wyciągnięto kwity na Narutowicza endecja była w pełni równie skuteczne w poszukiwaniu kwitów dzisiaj niektóre środowiska polityczne w Polsce wyciągnięto deklaracje o związaniu włości i posłowie endecy przez listy do Rataj mówiąc panie marszałku mamy katolicką rotę przysięgi, bo tak nie tak niestety niestety była przysięga sformułowana, że przysięgę złożyć tylko katolik to było imię Boga wszechmogącego butami w Trójcy świętej jedynego NATO formułę przysięgi można złożyć tylko katolik no czy protestant czy prawosławnych protestantów chyba nie za bardzo nie chcę wchodzić kwestie doktrynalne i Narutowicza daczy raczej nie widział w tym problemu powiedział panowie spokojnie zapytam pana prezydenta wtedy już używał określenia prezydent, bo przed po zaprzysiężeniu co zdaniem świadczy i zwrócił się zapis czy po to, by po zapytał o to Narutowicza Narutowicza będzie bardzo godnie panie marszałku składam to znaczy wie że, gdy nie wierzył tobym nie złożył, aby to czy tak prawych zasad tak rzeczywiście to nie jest tak jak Bierut, który w po 3złożył przysięgę na Boga w czterdziestym siódmym roku i przez pierwsze lata PRL-u prymasa podtrzymywał w czasie procesji Bożego ciała lub demonstrował swoją religijność nowo udawał niekomunistycznego obywatelskiego prezydenta to to nie Narutowicz on rzeczywiście to mamy dosyć szczegółowo przekazy los tak rządził no wierzący katolik powie opatrzność tak rządziła, że ostatnią rozmowę przed śmiercią od Narutowicza akowskim tak arcybiskupem krakowskim prymasem Królestwa polskiego, bo wtedy mieliśmy w wyniku zaszłości zaborowi 2 prymasów oraz Polski zdającego w Poznaniu i prymasa Królestwa polskiego, czyli zaboru rosyjskiego Aleksandra krakowskiego, który zresztą bardzo brzydko zachował się podczas zamachu w Zachęcie, bo podjedzie nieco spóźnione pozoranta usłyszeć co się wydarzyło to nawet nie wejdzie do środka tylko różni ludzie lub, jeżeli różni ludzie, gdzie różni ludzie reagują ser stres na taką sytuację natomiast nie ulega wątpliwości, bo to są przekazu, że właśnie ostatnia rozmowa była z krakowskim skończyła się błogosławieństwem dlatego autentyczną jest ceną, bo jest sprawa jest film śmieć prezydenta w okresie PRL-u powstał powstały, ale oparty na prawdę jak szukać filmu historycznego no chyba Piłsudski ostatni jest rzeczywiście tak wiernie skopiowane są źródła historyczne i tam jest taka strona właśnie przyjmująca lista krakowskiego Kakowski błogosławiący zresztą na życzenie Narutowicza Rutowicz poprosił obu stron błogosławieństwo no ktoś powie było w tym przez nie wiedział, że życie po śmierci było, że to był bez wyrachowania ziemie kościół po swojej stronie w tej misji prezydenckiej bardzo trudnej misji prezydenckiej siedmioletniej, która się zaczynała no ale ale, gdy planował połączyć i tutaj jakieś odniesienie do obecnej rzeczywistości 2 zwaśnione strony polityczne, ale wrócę do tego 9grudnia panie profesorze, kiedy trwają zamieszki, kiedy zwolennicy sympatycy endecy idą pod dom gen. Hallera i tam jest też dość przejmującej nienawistne wystąpienie znaleziono tak Narutowicza czy to był moment rewolucyjne w tej drugiej Rzeczypospolitej, bo to jesteś ciekawy moment cały kwartał po marszu na ziemi zresztą były zachwyt nad Mussolini były potem hasła, że naród musi przemówić śladem Włoch czy czy działo się coś takiego co mogło już wskazywać wtedy na jakiś potencjał dokonania zamachu przewrotu czy też po prostu endecja nie znalazła żadnego przywódcy, który byłby w stanie ten moment rewolucyjny wykorzystać Dmowski był w Wielkopolsce jak w ogóle w tym nie uczestniczył Haller okazało się, że przywódca z niego żaden, chociaż mundur nosił nie to czy to był to było nieszczęście endecji żona nie miała żadnego anty Piłsudskiego stawiała na Hallera hale do tej pory otaczany pewnym kultem, ale polityk żaden wojskowy też za walory intelektualne też finał można się długo znęcać nad Nat Hana, ale co przepiękne anegdoty dotyczące właśnie Hallera za to bardzo zadowolony z siebie dbają tak to nałogu pani redaktor jest im niższe kwalifikacje tym często potrafi w parze w wysoką samoocenę wysoką samoocenę, bo samokrytycyzmu wystarcza natomiast nie nie to typy głos z sytuacji rewolucyjnej w tym było widać na lekarstwo tyle, co kot napłakał może być lekarstwo się okaże już pozytywnym natomiast to była manipulacja tych polityków endeckich to to oni podburza-li tą Warszawy ja się nie waham, bo dziś aż nie lubię takich określeń w opisywaniu przeszłości to był młotków warszawski, bo ja jak, bo bo, bo takimi hasłami z taką nienawiścią z taką agresją nie demonstrują obywatele to jest już Tłuszcza i to była cyniczna gra polityków endecji właśnie, która miała pokazać z woli z nie zrewolucjonizuje wracam z rewoltą czujemy Warszawy wyprowadzi ludzi na ulicy doprowadzimy do chaosu do zamieszania do burd, żeby vito zobaczył, że chce rządzić w miarę spokojnie polską tu z nami, bo inaczej będzie miał taką tak jak z historii co chwila i Witold był bardzo realistycznym politykiem rozumiał język siły i to obsłuży pokazano lekcje to zrobiło to na ludowca wrażenie zrobiło to ludowca wrażenie taki jest natomiast dać naprawdę kierowały tęgie głowy to akcje w ogóle Dmowski nie był zaangażowany w dół rzeczywiście on rzeczywiście z ulgą rozstał z man z mandatem poselskim, bo był posłem dlatego swoje posiadłości lądową tak jest natomiast nie jest ci ludzie, którzy cały cały scenariusz polityczny opracowali Stali za tym używali tego niesłychanie instrumentalnie oni świetnie wiedzieli, że żadne starcie rewolucyjne na ulicę, bo nie wiedzieli armia w ręku Piłsudskiego bojówkami PPS dysponuje sprawniejszy niż endecji i była odpowiedź raczej była też Pepeesu oni oni udawali trochę jak ośmiornica w głębi zaatakowana potwora ów uwagę, chcąc przestraszyć tego napływającego rekina czy coś prawda nie dotykaj mnie, bo jest straszny, ale jak co do czego to nogi zapas i uciekał to jak się okazało po śmierci Narutowicza spacyfikowano tendencję na ogon spokojnie podchodziła pod siebie szybko i udawanie, że toniemy, kto to nie mamy z tym nic nic wspólnego tężnie duża atmosferę buntu nie było to była napompowana przez dyrektywy partyjne agresja no i było mnóstwo właśnie takiego kultu państwa taki zapis włości ksenofobii wszystkie te lęki takich warszawskie na warszawskie takiej właśnie wyszły na jaw przypisane Narutowicz owi letnie to była cyniczna etniczna polityczna gra ta agresja dała o sobie znać także 11grudnia o zaprzysiężeniu prezydenta, bo to był spektakl, który powinien powodować wielki wstyd u polityków endecji młodzież stawiająca barykady ławek Narutowicz, który był rzucany śnieżkami obniżkami pani dobrała mi lodu leżały one wkładu od września okiem dolarów na miejską akta głowie śnieżkami w 1000 dzieci bawią, a to oznacza, że to były śnieg zmrożony po roztopach i rzeczywiście często próby lodu składu tak silnie z posiniaczoną twarzą w 2 i uznali, że nie mamy zdjęć z tego, ale ludzie, którzy go zobaczyli po przyjeździe na wiejską byli przerażeni wiem to tylko umocniło determinację to to był efekt właśnie tych burd to pokazuje, że to nie było nic tak naprawdę groźnego, bo też kompromitacja państwa i policji w Krakowie była nieobecna nie ukrywała i policji tak nie brak policji policjanci zanotowali przyjeżdżające docentowi zamiast spacyfikować tą mocno zszokowany, że teraz salutują, a przedtem nie mógł się przedostać przez Amerykanów natomiast tylko dzięki sprawności różnicy to się udawało, ale też to nie świadczy, że te drogi do Sejmu były skutecznie wszystkie publikowane po Narutowicz mógł on jechał z łazienek, bo mieszkał spóźnił się pół godziny, bo oni do spóźnił się bo, bo przez blokowano musieli ułani, bo jechał to wszystko było nieudolnie zrobione, dlaczego to państwo jeszcze nie miał takich doświadczeń był pierwszy przejaw takiej agresji nie było żadnej obstawy prezydent jechał w asyście Szwadronu honorowego łanów lancami, którzy na koniach liczonych do Defilad nie do rozpraszania tłumów to niebyła żadna formacja policyjna na koniach, która by los ten tłum zepchnęła, więc o tym, że proponowano widziano przejrzy te ta demonstracja czy też ci demonstranci, ale jak zbierają oni nie ukrywali, że chcą zablokować aleje Ujazdowskie uniemożliwić dojazd efektowi dopadł do Sejmu był to pani w tym miejscu dzisiaj proponowano ile dobrze pamiętam chyba pan w pałacyku Myśliwiecki mieszkał, więc w dole łazienek w tym samym pałacyku mieszkał Narutowicz jak, w którym podpisano porozumienie z połowy sierpnia pomiędzy Wałęsą szefów ZSL jest jak znany do dziś, bo taka ikona Wałęsa będącymi liderami podniósł ręce w geście zwycięstwa przejmujemy władzę to porozumienie o odwrócenie sojuszy nastąpią to porozumienie na mocy, którego został sformowany rząd mazowieckiego i z tego pałacyku prostszej bliższa droga mówi wdowa się do osób z Warszawy znają Warszawę jest przyjechać Myśliwiecką dołem i Górnośląską do góry, a nie się cofać do alei, ale Inter Narutowicza i to wręcz sugerowano panie prezydencie nie ryzykujemy starcia z tłumem może być różnie pojęciem spokojną drogą trudno było kilka zresztą można, ale ta była o wiele klucza i tam nikogo nie było będę chcieli zablokować skutecznie wejść do Sejmu obstawili wszystkie drogi oczywiście obstawili wszystkie drogi do Sejmu prowadzący Andrzej pociągnie nie wsiadł żadnej ochrony Sejm życzył w pewnym momencie powołuje się pani jakieś jaja poziom tym razem to ani pani w parlamencie 1100 demonstrantów skoczył i uniósł laskę z gałką z gałką chciał uderzyć wtedy został odepchnięty przez towarzyszącego powodzie, bo prezydent jechał otwartym powozem przez towarzyszącego prezydentowi szefa protokołu MSZ do premier dziecka raz szył wymówił się chorobą nie radu organizację premier Julia Nowak były rektor inwestor Jagiellońskiego jej nie wcale nie jak ND to był typowy konserwatysta krakowski taki czy typowy czy centrum właśnie Lubo wykręcił się chorobą, bo protokół wymagał, żeby prezydentowi elektowi w tej drodze do Sejmu towarzyszył Nowak się wykręcił nie chcą tego ryzykować stronę brzmi to wiedział, że pierwszą pierwszym ruchem nowego prezydenta będzie powołanie nowego rządu może być ostatnią osobą tchórzliwą, bo zachęci uciekł po zamachu uciekł po prostu budynku możliwe może źle znosi ostre taki typowy galicyjski polityk gabinetowy źle sobie radzący demonstracją z ulicą w różnie ludzie znoszą takie sytuacje naciska, bo niego kamieniami, choć rzeczywiście jak cieknie jak się zachować to warto zachować się złożyć dzielić się i 11grudnia zaprzysiężenie kilka dni prezydentury zamachu 16grudnia zdążył się Gabriel Narutowicz spotkać z przedstawicielami wszystkich partii politycznych zdążył zaproponować tekę ministra spraw zagranicznych swemu konkurentowi Oczki Maurycemu Zamoyskiemu zdążył powiedzieć o tym, że będzie starał się uspokoić nastroje, które rozgorzały po jego wyborze prowadzić do łączenia wspólnoty narodowej no i zamach czy to jest także czasem takie emocje tłumu na no inspirują jakąś jednostkę do tego, by rzucić mord ma pani rację powiedziałbym nawet mocniej nie czasem, ale z reguły nieprzypadkowo mówimy, że ktoś sieje wiatr ten zbiera burze śmieć prezydenta absolutnie nie była rękę endecji to była ostatnia rzecz, którą sobie mogłaby endecja w mieście, żeby doprowadzić do zabójstwa prezydenta po prostu sytuacja wymknęła się spod kontroli ktoś w to uwierzył i to paradoks polega na tym, że nie uwierzył jakiś Raczek jakiś człowiek ograniczonych horyzontach prawa zaślepiony tę zamachowiec pochodził ze szczytów elit uznany krytyk Kreczmar pirackie dni tak dyrektor departamentu sztuki w ministerstwie kultury przejściowo, czyli tak faktycznie minister kultury resortu kultury wtedy nie było, kiedy wszedł do Zachem minutę wstęgi przeznaczone do przecięcia dla Narutowicza nikt nie zatrzyma no tam w ogóle nikogo nie zatrzymywano, ale miał zaproszenie poza tym no bo u siebie, więc i to nawet swoje zrobiła też ta kampania, ale decyzja potem zeznał na procesie w styczniu 2% ta kula, która zabiła Narutowicza była przeznaczona dla Piłsudskiego leży już dzisiaj co leży, by taki, jeżeli jest szczegółowo opisał zamachowiec, w jakich okolicznościach chciał zabić Piłsudskiego od bardzo logiczne sytuacji w kamicy wałeczków na Starym mieście o otwierano też jakąś wystawę, na której miał być naczelnik państwa był Józef Piłsudski to jedno z ostatnich publicznych wystąpień było nie rekomenduje, że tam też Narutowicz stało 3 kroki od niego raczej przeszłam Niewiadomski mówią zamachowców staram się będzie tego nazwiska, żeby chęć straty są winni nie znosi pomnika natomiast przeczytał dowiedział się z gazet dosłownie kilka godzin przed tym, że Piłsudski nie kandyduje doszły do wniosku, że tak to niema sensu wymierzaniem sprawiedliwości i Narutowicza Narutowicza zabił z tej samej motywacji uważając, że to są ludzie niegodni rządzenia polską tak jak niegodnie Piłsudski takim godnie jestem Narutowicz, ale oczywiście ta kampania zrobiła swoje i tu intencja tych śmierci nie mogła wykręcić to jest piękny wiersz to wiemy prawda krzyż mieliście na piersi rewolwerów brał w nim w kieszeni prawda i to ci wszyscy ludzie tacy jak Haller jak ksiądz Lutosławski taki charyzmatyczny duchowny jak Stanisław Stroński polityk w tej Stanisław Stroński publicysta związany z ruchu na wartą tak tak nie no to autor słynnego tekstu ich prezes ich prezydenta Rzeczypospolitej tak jest, więc to byli wszyscy ludzie, którzy mieli tą kraju w rękach tak zresztą zwolennicy prezydenta mówili prawdę było i to oburzenie było powszechne jeśli była jakaś sytuacja może nie rewolucyjna, ale sytuacja do ulicznej skutecznej odpraw rozprawy to rzeczywiście były takie pomysły daleko idący nie było co bardziej krewcy pechowcy zamach po zamachu na Narutowicza byli gotowi odpowiedzieć jeśli ktoś chciał zrobić marsz na Rzym to 16grudnia czy siedemnastego Warszawie Polsce groził lewicowych marynarzy i krwawa Łaźnia wprawiona liderom endecji, bo nie byli na widelcu wiadomo co kto powiedział znany był ich adresy dem w tej Warszawie przedwojenny wszyscy się znał zresztą zwyciężyła opcja umiarkowana zwyciężyła opcja umiarkowana łagodzenie nastrojów tak to znaczy my rozsądek Piłsudskiego i Daszyńskiego tu Piłsudski w gruncie rzeczy na stanowisko Piłsudskiego brak zgody na to bez Piłsudskiego nie było możliwe jest Ewa Stanecka Daszyńskiego pierwszy Daszyński będzie nie nie nie nie będziemy takimi metodami w Polsce ratowali demokracji i rzeczywiście uszu euro uszło to taką nasłuchu rozeszły się szybko po kościach normy powstał nowy rząd na czele z gen. Sikorskim wprowadził stan wojenny w Warszawie przed warszawskim parę osób inaczej, więc nawet trochę internet osób internowano, ale jak już przy tych endecy oburzeni przy bieganiu do boju Sikorskiego co się dzieje ich uspokajał, że to w trosce o tych ludzi, żeby ich, żeby tych krzywdy, żeby w Warszawie ucichnie tych wypuścimy nikomu głos mówi pani nie spadł z kolei w maju to coś było niemożliwe w grudniu, czyli rząd Chin centroprawicowy piach Piasta endecji stał się faktem 5 miesięcy po śmierci Narutowicza prof. Tomasz Nałęcz Akademii Vistula bardzo dziękuję panie profesorze dziękuję państwu dobranoc państwu zaproszono Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA