REKLAMA

Jakie znaczenie miał nobel dla rodziny Sienkiewiczów?

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2019-12-14 08:40
Prowadzący:
Czas trwania:
15:13 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, a na koniec dzisiejszego weekendowego poranka w studiu pan Bartłomiej Sienkiewicz dzień dobry dzień dobry państwu i obiecuje, że w ogóle albo, że prawie w ogóle nie będzie o polityce chciałem pana zapytać jako prawnuka Henryka Sienkiewicza w jakim stopniu fakt, że pradziadek był noblistą miał wpływ na pana życie dzieciństwo już nie mówiąc o stopniach polskiego no chyba co to jest taki rodzaj przekleństwa, bo wszystkich potomków ludzi znanych, którzy na w sposób Rozwiń » naturalny są traktowani trochę inaczej czasem się więcej od nich wymaga czasami ta skupienie uwagi jest jakimś problemem w dzieciństwie czy młodości ja nie jestem wyjątkiem historie rodzinne świadczy o tym, że weszły wszyscy przechodzili przez podobne problemy, ale myślę, że to nie zakład specyfika wyłącznie moją rodzinę tylko po prostu no takie okoliczności, które powodują, że każda osoba znana potem jej potomkowie koncentrują jakąś uwagę ponad ponad normę to nie jest łatwe oczywiście w okresie dojrzewania czy młodości potem człowiek się do tego przyzwyczaja i traktuje to jako element codzienności ale kiedy 10grudnia 1905 roku Henryk Sienkiewicz odbiera nagrodę Nobla i słyszy takie słowa sekretarza Akademii królewskiej Carla Davida, a w wir Senat w każdym społeczeństwie są ograni już skupiający w sobie ducha narodu oni reprezentują jego charakter w oczach świata pielęgnują wspomnienie przeszłości narodu, by natchnąć nadzieją na przyszłość są jak dem ich natchnienie zakorzenione jest głęboko w historii, lecz Korona szumi w ich dzisiejszego dnia takim reprezentantem literatury ducha narodu jest człowiek, którego szwedzka Akademia oznaczyła nagrodą Nobla jest obecny tu wśród nas nazwisko jego Henryk Sienkiewicz to ciarki po plecach przechodzą jak się słuchać takich ja mam nieco inne uczucia mówi pan laudacji, jaka została zgłoszona, kiedy prezes odbierał nagrodę Nobla ona ma w sobie wszelkie cechy tego dziewiętnastowiecznego sposobu postrzegania sztuki literatury jako Najwyższego kręgu ukoronowania dziejów narodowych państwa narodowe czy wtedy przeżywały renesans i sposób patrzenia na kulturę sztukę przede wszystkim przez pryzmat państw narodowych narodów pewnej konkurencji między nimi to jest język, który moim zdaniem przebrzmiały współczesnym świecie rozumiemy, że jesteśmy dziedzicami współtwórcami odbiorcami kultury niezależnie od narodowości niezależnie od kontekstów państwowych ten język laudacji 900 piątego roku stracił trochę moc i mam wrażenie zresztą to bardzo wyraźnie wybrzmiało tym, czego byliśmy świadkami zaledwie parę dni temu, kiedy Olga Tokarczuk odbierała nagrodę Nobla, kiedy wygłasza przedtem swój wykład to były słowa to był frazy zupełnie pozbawione tego kontekstu plemiennego nie bójmy się tego słowa za Mickiewiczem, który tak określał kiedyś pisarstwa Henryka Sienkiewicza natomiast koncentrował się na losie człowieka na pewnej uniwersalnej opowieści, która jest czytana niezależnie szerokości geograficznej niezależnie od państwa, w którym jest obywatelem i tam moc literatury przekraczających granicę ograniczenie techniczne religijne rasowe jest tym co z czego teraz właśnie czerpiemy radości siły, bo literatura daje siłę mądrość, bo w literaturze jest mądrość, bo nią oglądamy siebie świat nie mamy innego lustra mówiąc ze sztandarem i także w dymie to są 2 różne języki laudacja sprzed tych 120 lat i obecna to jest chyba coś innego, ale czasami właśnie albo doszukujemy się w przeszłości pewnych skojarzeń albo poszukujemy odpowiedzi napytania współczesności tam na pewno jest inna okoliczność, bo to jest czas, kiedy Polski nie ma na mapie stąd Pański pradziadek, kiedy odbiera nagrodę mówi głoszono ją umarł auto 1 z tysięcznych dowodów, że ona żyje głoszono ją niezdolną do myślenia i pracy oto dowód, że działa głoszono ją podbitą auto nowy dowód, że umie zwyciężać to oczywisty kontekst wtedy i z tego się rodzi się takie kolejne pytanie czy współcześni w tym wypadku pan też chociażby właśnie mając świadomość tego dziedzictwa też ma poczucie swojej nie wie ważnej roli do spełnienia wymagań urodzenie się w rodzinie miast sławnego przodka nie jest ani zasługą ani winą, więc to nie jest rzecz, która koniecznie musi odciska jakieś szczególne piętno albo powodować poczucie powołania do czegoś każdy z nas przeżywa swoją ziemską pielgrzymkę na swój indywidualny sposób geny w nim zawarte biologicznie są tylko wyłącznie częścią jego wyborów i nie mam poczucia mocy szczególnie ważnego dopowiedzenia z tego powodu, że urodziłem się jako prawnuk Henryka Sienkiewicza to prawda napisał niedawno książkę Sienkiewicz z nami co jest próbą czytania na nowo jego spuścizny, która zwracała uwagę na NATO, że czasami interpretowane w sposób bardzo jednostronny wyłącznie jako budzić narodowej dumy podczas kiedy on był niezwykle krytyczny także obserwatorem polskiego społeczeństwa potrafił być bezlitosny w obrażaniu naszych wad dawał diagnozy, które nie były diagnozami przyjemnymi równocześnie do tej pory niekiedy zachowują swą aktualność nośniki są niezwykle spłaszczony przez czas, kiedy walczyliśmy o niepodległość przez brak państwa przez odczytywanie go wyłącznie w kategoriach Narodowego mitu, który de facto stworzył, które tak naprawdę stworzył niepodległą Polskę, bo oni z 1 z ojców niepodległej Polski albo zbyt inteligentny był zbyt sarkastyczny ironiczne, aby tylko wyłącznie taką lekcję nam zostawił myślę, że jakież było bardziej złożoną postacią niż Polska młodzież go ogląda przez pryzmat wykształcenia literackiego odbieranego w szkole moim zdaniem bardzo ostrożnego bardzo płytkiego no to w takim razie to, kontynuując ten wątek sięgnę po Stanisława Mackiewicza, który po czterdziestym roku napisał stosunek dziecka Religi kształtuje się na papieżu stosunek dziecka do Polski na Sienkiewiczu popularność powieści Sienkiewicza dzieci u ludu żołnierzy była tak duża, że można nazwać wielkim Polonii za torem no to właśnie chciałem zapytać to co zawsze Sienkiewicz z naszymi duszami znasz czym mówi ogólnie oczywiście rozumieniem patriotyzmu nie jest w takim razie dla nas wszystkich pewnego rodzaju obciążeniem, bo w, jakim sensie trochę wyidealizowany tę Polskę, której nie było i o którą trzeba było walczyć przypomina czasy świetności wspaniałych zwycięstw właśnie ku pokrzepieniu serc no i potem przychodzi taki moment, kiedy chociażby współczesność wymaga tego, żebyśmy umieli rozliczyć się również z ciemnymi kartami naszej historii to mamy z tym kłopot, bo no, bo nie powinno się źle mówić o naszej przyszłości tylko jak Sienkiewicz jak najlepiej tak, ale to nie jest wina Henryka Sienkiewicza tylko to jest wina tego, że nie wszyscy potrafią czytać literaturę literatura nie jest wyłącznie przepisy na wspaniałą przeszłość jeszcze wspanialsze przyszłość jest zawsze jakimś lustrem i to jak czytamy więcej mówi czasami u nas niż o autorze literatury literatury podobnie z Sienkiewiczem no nie znajdziemy żadnej polskiej książce tak bezwzględnego opisu rozpadu wspólnoty zdrady podeptania wszystkiego co najświętsze ludzkiej małości jak w potopie, kiedy Gustaw Adolf zwycięża podbija Polskę podróż Kmicica przez Polskę, która przeszła w całości na stronę najeźdźcy jest 1 z najbardziej wstrząsających pod opisów w Polskiej literaturze tego fragmentu nie pamiętam jak pamiętamy wyższe dane słowa na końcu jest zresztą ja swoich ran całować niegodna urzędnicze mnóstwo tego rodzaju historii mają bardzo podwójny w tych opisach swoje diagnozy dotyczące Polski sadzą w usta wrogów poniekąd Polski poniekąd unieważniając diagnozy jak, dystansując się od nich co bynajmniej nie tym Niejestem piło ostrza tych diagnoz wydaje się, że literatura tak długo żyli tak długo masa spółki podlega interpretacjom póki budzi spory póki znajdujemy w niej nowych pokoleniach coś dla siebie wyjątkowego, czego inne pokolenie nie widziały Otóż literatura zamknięta w szkatułce Narodowego mitu i pokrzepienia serc i tylko włącznie taka w sposób naturalny umiera sporo Sienkiewicza trwają będą mam nadzieję trwały jeszcze długo, bo stał się Narodowym mem nie każdy musiał musi czytać, żeby mieć takiego, jaki stosunek jest w tysiącach powiedzonek słów filmów i to jest jego siła, ale co z niego czytamy to już nie zależy ocena gasić to zależy od stąd zresztą dotyczy w ogóle przyszłości to, o czym pan mówi dotykać innego problemu Otóż tylko narody wielkie pełne są pewne swojej tożsamości osadzone w swojej historii nie boję się nie lękają się nie przeżywają traumy jeśli trzeba powiedzieć także ciemnych kartach swojej historii jeśli jakiś naród boi się wydrukach słowa od przepraszam, ponieważ coś w przyszłości zdarzyło się, czego co oceniamy jako złe jako negatywną lekcję no to w takim razie mamy do czynienia z jakimś takim zbiorowym lękiem jak tylko dam przykład 1 kraju Turcji, która do tej pory wypiera się, że organ to jest problem polityczny zespołem społeczne też problem jak już takiego lęku zbiorowego przed tym, żeby po przeznaczy do czegoś co naprawdę było ono rzecz okropną na tym polega wielkość narodów z nim, że potrafią przekroczyć granic i jeśli się dzisiaj chowamy zasięg dziwić po to, żeby powtarzać 1 z najbardziej bezrozumnie tych powiedzonek, że zły to ptak, który własne Kala miast czy gniazdo Kala prawdę mówiąc osuwały się jakiś Absolut zbiorowy infantylizm i umniejsza wielkość Polski ani zwiększymy to może poza tym, że rzucili się teraz wszyscy czytają Olga Tokarczuk może może pan mógłby być inspiratorem czytania Sienkiewicza, ale trochę właśnie inaczej trochę na nowo no bo to napisałem tę książkę Sienkiewicz z nami mam nadzieję, że ona jakoś będzie powolutku pracować, aczkolwiek nie mam złudzeń, że będzie szczególnie popularna, ale procent Olgi Tokarczuk może być, że jest zachwycony księgami Jakubowym, który jak sama autorka przyznawała były pisane trochę przeciw Sienkiewiczowi to znaczy opowieść, w którym obywatele Rzeczypospolitej na pustyni syryjskiej zastanawiają się czy jest Mesjasz już przyszedł czy nie powstaje sekta żydowska, a potem obserwujemy to sektę jakiś zupełnie niezwykły zawirowaniach jest tak opowieścią inną od tej, którą nie dał Sienkiewicz jest tak niezwykłą współczesną powieścią historyczną tak jak należy rozumieć, że cudownym kontrapunktem do tego co napisał i to zresztą dowód siły Sienkiewicza, że współcześnie tak wielcy pisarze akurat Olga Tokarczuk to w Kontrapunkcie do niego tworzą kolejne wariacje na temat przyszłości naszej wspólnej przeszłości kiedyś ze łzami w oczach czytałem los latarnika, a dopiero po wielu latach uświadomiono mi, że tak na dobre z poetą był odpowiedzialny, że jednak przez to za czytanie się w książce nawet jak to było wzruszające nie można doprowadzać do sytuacji, w której jakiś statek wpada na skały i ktoś, kto był właścicielem tego statku traci swój majątek, ale niektórzy ludzie życie pan z ratownikiem to jest pewien problem powiem panu, bo został napisany bardzo szczególnym momencie i tak naprawdę do końca nie wiadomo, jaka była intencja autora, czyli ten powszechnie został odebrany jako rozgrzewająca nowelka o sile polskości na wygnaniu, ale mając pewną niezwykłą przewrotnością mojego pradziadka, czego dowody składa wilczyca, którzy w listach jak nie wyklucza żona jest dokładnie, o czym innym co znaczą takim zaślepienie nie pozwala spełnia elementarnych obowiązków i takim zaślepienie w wyniku, której jest myśl ludzka no to ja jednak jestem zachęcone tego nie wiem jak państwo, żeby wrócić do Sienkiewicza może też do Lęborka prawda warto zawsze warto to jest przepiękne miejsce jedno z najważniejszych muzeów biograficznych od razu może być, że nie cierpię muzeum biograficzne się zawsze ze śmiertelnie, ale na dnie ze względu na mój sentyment do tego miejsca to naprawdę jest fajnie ciekawie zrobiony jest pięknie położone w pięknej ziemi Świętokrzyskiej wszystkich państwa serdecznie zaprasza to, ciesząc się załogi Tokarczuk nie zapominajmy o Sienkiewiczu bardzo dziękuję za rozmowę dziękuję bardzo i to koniec weekendowego poranku usłyszymy się już po świętach, więc wesołych Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Z Dostępem Premium TOK FM odsłuchasz każdy podcast! Nie czekaj, zacznij słuchać wygodniej z pakietem "Aplikacja i WWW".

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!