REKLAMA

Jak morze wróciło do Polski

OFF Czarek
Data emisji:
2019-12-16 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
34:07 min.
Udostępnij:

W 2020 roku obchodzić będziemy setną rocznicę zaślubin Polski z Bałtykiem. Rozmowa z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim wokół książki "Powrót Pomorza w granice Rzeczypospolitej. W setną rocznicę 1920–2020" (premiera w lutym 2020 roku)

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie państwa mają gości jest pan prof. Cezary obraz Prądzyński zakładu antropologii społecznej Instytutu socjologii Uniwersytetu gdańskiego dzień dobry panie profesorze dzień dobry przyszły 2020 rok to rok kolejnych rocznic 1 z nich jest powrót Pomorza granice Rzeczypospolitej setna rocznica to jest także tytuł książki, której pan jest współ autorem książki wydanej Rozwiń » przez wojewódzką miejską bibliotekę publiczną imienia Józefa Conrada Korzeniowskiego książka ukaże się pewnie w lutym, ale ja miał okazję przejrzeć ją troszeczkę wcześniej i z tej okazji okazji przejrzenia możemy sobie dzisiaj ani rozmawiać chyba początek przyczepia się panie profesorze od razu do tytułu powrót Pomorza sugeruje jakąś przed wieczną własność Pomorza przez Rzeczpospolitą, a wokół tytułu wokół tego jak w ogóle nazwać te uroczystości, które są przed nami toczy się pewien symboliczny Niechcę powiedzieć z pulą ponad dyskusja musi trochę podskórna zależy, jakie perspektywy na to spojrzymy z 1 strony możemy spojrzeć jest powrót Pomorza do Polski, ale z naszej perspektywy jest to port powrót Polski na Pomorze, więc taka to jest kompromisowa nazwa to jest właśnie granice Rzeczypospolitej, ale faktem jest że, o czym bardzo niewiele osób w Polsce wie to może było znacznie dłużej poza granicami Rzeczypospolitej znaleźliśmy się pod rozbiorami jest 1700 siedemdziesiątym drugim roku miało kolosalne znaczenie z punktu widzenia tego co się potem dzieje ominęła nas konstytucja 3maja minęła nas komisja edukacji narodowej ominął nas Sejm wielki, czyli te wielkie dzieła polskiego oświecenia my już właściwie od całego pokolenia byliśmy w zupełnie innym reżimie politycznym innym leśnych gorszym no z perspektywy oczywiście społeczeństwa polskiego społeczeństwa Prus Królewskich jak to się czy prozachodnich jak to się wówczas nazywało zdecydowanie gorszy, bo państwo polskie było państwem skrajnie zmilitaryzowane prowadzący bardzo opresyjny również ekonomiczną politykę względem tego Szlachta Polska jak rozumiem był przedstawicielem demokracji równości i braku wyzysku nie na naszym terenie na terenie całej Rzeczypospolitej również nie jest tylko 1 istotna różnica, bo to będziemy rozmawiali jest właściwie opowieść o różnicach, a ponieważ ta nasza historia te nasze opowieści są inne niż te, które się przyzwyczailiśmy z punktu widzenia polskiej kalendarium jest inne wydarzenia są osoby są 1 rzecz, która jest inna to jest odmienny status szlachty na naszym terenie w ogóle odmienna struktura na tym terenie na terenie Prus Królewskich Szlachta nie była największą właścicielem ziemskim największym właścicielem ziemskim były król mężczyznę co zresztą 1 z ważnych motywów zajęcie tego terenu przez króla pruskiego bądź z automatu przejął własność królewską bardzo dużym właścicielem był kościół to też argument dla króla Prus, bo jedno z najważniejszych rzeczy pierwszy, który zaczął robić to zaczął robić kasację zakonów, odbierając im bardzo dobrze urządzone w gospodarce ważne właścicielem ziemskim były miasta, czego nie było żadnej innej Rzeczpospolitej wielkie miasta Gdańsk Toruń Elbląg, ale mniejsze miały swoją własność, ponieważ w Prusach Królewskich w przeciwieństwie do Rzeczypospolitej nie Szlachta mogą posiadać ziemię znaczy to, skąd ta miłość do tej Polski, która właśnie była polską nierówności polską wyzysku z miłością, by nie przesadzał Jan Karnowski pisał, że kiedy Prusacy zajmowali Pomorze Prusy królewskie nie padł żaden strzał w obronie Rzeczypospolitej i żebyśmy jakby nie przenosili tak prezenty stycznie opowieści tych, które są z końca dziewiętnastego wieku do końca wieku osiemnastego ten pierwszy okres rozbiorów i potem, zwłaszcza pierwsza poważna z tego jak na tym terenie były okresem niezwykle silnej germanizacji dość powiedzieć, że król pruski stworzył w Chełmnie w Słupsku specjalne szkoły kadetów właśnie myśląc o ocenach szlachty, żeby przychodzili wchodzili na służby państwa pruskiego wojskową co otwierało, zwłaszcza drobnej szlachcie duże szansę rozwoju, ale za cenę germanizacji notabene też to ci synowie zasłużyli się w czasie wojen napoleońskich będą lojalnymi czy rozumiał, że znam, ale jeszcze do końca typu zdarzają się Szlachta była stosunkowo słaba, zwłaszcza w północnej części, czyli patrzmy na Kaszubach w województwie pomorskim była stosunkowo silna Szlachta w ziemi Chełmińskiej na południu Toruń Chełmno, czyli na terenie, który został włączony do Księstwa Warszawskiego Szlachta trop w bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej wtedy, kiedy była w Księstwie warszawskim nie płaciła nie spłacała kredytów ten klub Tusk wróci w 1800 piętnastym roku ukazał wszystko spłacić z cofnięciem się kilka lat wstecz w warunkach powojennych bieda i poszło coś takiego co się nazywa osób cha stracili po prostu bankructwa ogromna część własności ziemskiej polskiej szlachty została przejęta przez państwo pruskie właśnie jako zbankrutowanych rozparcelowana Niemców to się przez się pan, że czytając tę książkę, której pan jest współautorem stanu Krzysztofem Koroną miał takie wrażenie trochę takiego no nie wiem balansowania na linii tak z 1 strony jest to opowieść o powrocie pomoże w granice Rzeczypospolitej o tej przed wiecznej rozerwanych więzi Pomorza z polską czymkolwiek Polska miałaby być, a z drugiej strony jest jest mierzenie się jednak rzeczywistością, że po pierwsze, no dobrze może te związki nie były tak silny jak się wydaje, bo gdańszczanie pewnie byli gdańszczanami bardziej niż Polakami Niemcami myślę sobie jednak ten Gdański piętno, żeby forma interesy ekonomiczne każdego państwa zmierzy król pruski miał podobne interesy ekonomiczne jak każdy król, który zarządza jakimś terytorium też z drugiej strony właśnie mamy to, że pojawia się potem nowa władza w 1920 roku traktuje lokalną ludność jako ludność drugiej kategorii na wszystko jest dosyć mocno skomplikowane dość powiedzieć, że w 1700 latach po tej linii prawie zachować, bo my chodzimy po winie to jest bardzo ważny element sama sytuacja Gdańska oczywiście specyficzna 1700 dziewięćdziesiąty trzecie rok elity gdańskich chodzą na czarno żałoba absolutnie nie nikt nie hołubi tutaj włos wojsk pruskich, zwłaszcza że wcześniej przez 20 lat Prusacy zrobili wszystko, żeby w Gdańsku uderzyć ekonomicznie izolując go od od bezpośredniego zaplecza oczywiście jednocześnie muszę pamiętać, że wiek dziewiętnasty z wiekiem rosnącej narastającej konfrontacji o charakterze Narodowym czy nacjonalistycznym właściwie wchodzimy w taką fazę konsultacji nacjonalistycznej w roku 1800 czterdziestym ósmy on z punktu widzenia historii Polski te, które się uczymy jest naprawdę bardzo mało istotne, ale z naszego punktu widzenia Pomorza Wielkopolski 800 czterdziesty ósmy roku jest kluczowy, bo właściwie pokazuje, że wchodzimy w fazę nie ma szczególnego konfliktu konfliktu terytorium, bo interesem państwa polskiego wszystkich elit, które budowały pewien proces program niepodległościowy było i idziemy do Gdańska państwo, które odbuduje państwo polskie musi mieć dostęp do morza to jest główny interes geopolityczny AK główny tego rozumie była ocieplana teoria polskości Gdańska nie o polskość Gdańska nic nie mówił mówił o związkach interesów ekonomicznych politycznych, aczkolwiek w drugiej powiedzie nas tego wieku zaczyna się oczywiście taki dyskurs i on bardzo mocno stawia tutaj wielki znak zapytania w odniesieniu do społeczności Kaszubskiej kim są Kaszubi, bo myśmy mieli takie obrażenia spojrzymy na mapę wzdłuż Wisły idziemy do Gdańska Polacy mówią czy int elity Polski jak odbudujemy państwo polskie musi mieć dostęp do morza, żeby mieć dostęp do morza musi mieć tam Polaków, czyli aktor to jest nad morzem są Kaszubi, czyli mówimy tak, jakim językiem mówić tak jesteś narodowości, czyli Kaszubi mówią dialektem polską, czyli mówią po polsku, czyli są Polakami mamy prawo do tej ziemi, ale dla Niemców głównym interesem słuszność Berlina z Królewcem, czyli równoleżnikowo, czyli nam się przecina wszystko tutaj nad Wisłą to Niemcy mówią tak to Kaszubi nie mówią po polsku mówią swoim językiem czy nie są Polakami Polacy nie mają prawa do tej ziemi oczywiście samych Kaszubów bardzo długo nikt o zdanie na pewno nie pytał i oni na ten temat sami się nie wypowiadali to nasze rozmowy powrócimy po informacjach Radia TOK FM informację o godzinie dziesiąty 20 już za kilka minut państwa mamy gości jest pan prof. Cezary obraz Prądzyński zakładu antropologii społecznej Instytutu socjologii Uniwersytetu gdańskiego informacje po informacjach wracamy w czasie studio pan prof. Cezary obraz Prądzyński zakładu antropologii społecznej Instytutu socjologii Uniwersytetu gdańskiego rozmawia o książce, której pan profesor jest współautorem powrót Pomorza granice Rzeczypospolitej setną rocznicę 19202020 książka wydana przez wojewódzką i miejską bibliotekę publiczną imienia Josepha Conrada Korzeniowskiego Ross rozmawiamy tzw. zaślubinach także przy okazji to będzie ten ten zmian ten taki punkt, wokół którego wszystkie te uroczystości będą otoczone czy, które będą otaczały natomiast sprawa jest trudna to pierwsza część naszej rozmowy, bo słychać w tej książce też pan pisze, że nie da się zrozumieć w 1920 roku nie cofając się pewnie jakieś 200 lat historii albo albo jeszcze dalej no bo jest ta historia Pomorza i również różnych jego część jest mocno specyficznej dosyć słabo obecna w ogólnopolskiej świadomości historycznej są zresztą dotyczy różnych regionów powiedzmy peryferyjnych obrzeża i zanim doszło oczywiście do roku dwudziestego w no toczyły się bardzo złożone procesy choćby takie, że w drugiej połowie dziewiętnastego wieku powstaje program samą modernizację społeczeństwa polskiego w Wielkopolsce i na Pomorzu i właściwie oddolnie mobilizujemy na tym terenie bardzo skromne zasoby w konkurencji z najsilniejszym wówczas państwem Europy, jakim jest rzesza polsko-niemiecka od roku 1800 siedemdziesiątego to jest konkurencja będzie, żebyśmy metaforyczny duszę narodu, ale też konkurencja bardzo praktyczną ziemie np. jest konkurencja polityczna o dostęp to takich instrumentów władzy, które pozwolą nam reprezentować swoje interesy np. w parlamencie pruskim czy w parlamencie rzeszy to jest kwestia wolności związany z kulturą w Polsce na świat nie zdają sobie ludzie sprawę z tego, że na Pomorzu proces alfabety za co i następowało poprzez język niemiecki szkołach nie uczono języka polskiego poza przygotowaniem do komunii świętej, czyli do tego podstawowego sakramentów, a tona początku dwudziestego wieku zostać zlikwidowane stąd te słynne strajki w Wielkopolsce na Pomorzu strajki szkolne nie są związane wprost nauczaniem języka polskiego mogą na Pomorzu nie nauczano tylko właśnie z wykorzystywaniem języka polskiego w nauczaniu lekcji religii młode elity polskie polskiego ruchu Narodowego młoda inteligencja, które tutaj się rodzi właściwie bardzo ograniczone pole awans może zostać lekarzem może zostać adwokatom bardzo trudna kariera bądź może zostać księdzem cała reszta to już raczej karier to już lepsza kariera, ale tylko wtedy, kiedy zostajesz proboszczem i staje się właśnie wtedy realnie niezależnym tylko proszę pamiętać, że na Pomorzu czy w ogóle zaborze pruskim księża musieli już bardzo dobrze wykształceni każdy musi mieć matury każdy musiał przez studia nie tylko studia seminarium, ale również bardzo często przychodzili studia uniwersyteckie, więc rzeczywiście w ta inteligencja Polska tutaj na Pomorzu ma nieco inną strukturę społeczną choćby, dlatego że nie ma korzeni szlacheckich w bardzo niewielkim stopniu to jest głównie inteligencja pochodzenia Ludowego rekrutująca się ze środowiska wiejskiego czy drobnomieszczańskiej w związku z tym o wiele większy demokraty niż w innych regionach o wiele większa wrażliwość np. na to co rzeczywiście dzieje się w tym warstwach ludowych największą środowiskiem politycznym tak jest mówi zmobilizowany zjednoczenie zawodów Polska jest największa organizacja związkowa w ogóle na ziemiach polskich ona działa w zaborze pruskim, ale również w wśród tych osób, które mieszkały daleko na emigracji gdzieś w Berlinie czy w Zagłębiu róży to jest, więc ruch, który rodzi się oddolnie i ono obejmuje zarówno działania ekonomiczne czy konkurencji np. o ziemię spółki parcelacja inne banki to obejmuje związki handlowe obejmuje również działalność kulturalną, czyli chóry śpiewać Towarzystwa czytelni ludowych to obejmuje działalność edukacyjną i ta inteligencja przechodzi edukację polską nielegalnych związkach filomatów ich często płacą za to wysokie koszty łam łamaniem kariery zawodowej, bo był wielki proces filomatów 900 pierwszym roku tam były wyroki sądowe było zamknięcie możliwości kształcenia się itd. tak dalej, więc to jest ruch społeczny, który niewiele wiemy dla mnie jest o tyle ważne, że dzisiaj, kiedy w Polsce dyskutujemy o tym dlaczego jesteśmy tacy za archiwizowanie, dlaczego jesteśmy tacy indywidualisty liczni i z tego mówimy sobie no bo ta historia w czasie zaborów nie mieliśmy państwo z tego staramy się sobie sami jakoś wytłumaczyć to po pierwsze jako historyk też twierdzę, że argumenty historyczne są bardzo fałszywe, bo po pierwsze, są narody w Europie, które były o wiele dłużej pod okupacją o wiele więcej przeżywały tragedię powstańczych, a mimo to państwo są zbudowano wiele lepiej przykład pierwszy Irlandia, ale z drugiej strony mamy w tradycji polskiej mamy tradycję oddolnej samoorganizacji realizowania różnego rodzaju działań przez wiele dziesiątków lat bez żadnych wsparcia instytucjonalnych wspólnie jesteśmy w stanie to zrobić nie mamy nie jesteśmy genetycznie skazani na uwiąd wspólnotowego aspektu pytanie inne czy my chcemy z niego skorzystać my w ogóle znamy stąd przypominamy tę tradycję Pomorską Wielkopolską, do której też odwołujemy, bo jedyne narodowe powstanie, które się prawdziwie udało było powstanie wielkopolskie, ale dlatego, że ono zostało bardzo dobrze przygotowany wcześniejsze sejneńskiego przez poprzez działania również właśnie były ono ono było przygotowane 3 powstania Wielkopolskiego sejneńska panie profesorze ona została przygotowana i oczywiście pomoże też w tym powstaniu Wielkopolskim był bardzo bardzo wielu trudna sprawa właśnie w tym z tymi zaślubin nami też tak sobie myślę, że używamy takiej też pięknej pięknego słowa pewnie dzisiaj można, by zapytać czy czy młodzi przeszli nauki przedmałżeńskie albo czy panna młoda została zapytana o zdanie, gdybyśmy tak metaforycznie to niewątpliwie po naszej stronie te nauki przeszliśmy bardzo dużo zainwestowaliśmy w opisie społeczności Kaszubskiej Pomorskiej w przygotowanie się do tego aktu bardzo dużo zainwestowaliśmy czasu energii również krwi to co to co najbardziej trapi panie profesorze zgodzi się pan Andrzej ze mną no to mamy zaślubiny po 1 stronie jest generał po drugiej stronie jest to może chciał zwrócić uwagę na płeć czy to nie związek jednopłciowych tak daleko niesie metafora ach, myślę, że akt symboliczny był dość istotny spór z punktu widzenia też tej społeczności tych okoliczności, które wtedy siedział to tak nie musiało się stać nic nie było tutaj żaden sposób zdeterminowane decyzje zapadały gdzieś daleko poza Pomorzem poza ówczesną polską i wcale nie było pewne, że rozstrzygającym aktem będzie to, że znaczna część 63% dawnych Prus zachodnich zostanie do Polski włączone jako ten jako ten korytarz, ale tak się stało i wydaje mi się, że ten akt symboliczny ten ktoś, kto to organizował miał dużą wyobraźnię społeczną dużą wyobraźnię historyczną, bo można było przecież to przeprowadzić taki sposób, że wchodzimy przejmujemy budujemy koniec, ale jednak akt symboliczny jest on chce powiedzieć, bo koncentrujemy się na ludzką, ale one odbywały się wszędzie te wojska maszerują przez całe Pomorze właściwie w różnych miejscowościach nie tylko w miastach jest ono witany akty symboliczne są bardzo istotne i budują, jakby poczucie jedności to znajdujemy swoje miejsce tam, gdzie być chcieliśmy oczywiście ta część Polska czy Kaszubska społeczeństwa Pomorza, ponieważ niemiecka część społeczeństwa Pomorza odbierało jako katastrofę jako zdradę jako najgorszą rzecz, która mogła im się przydarzyć pamiętajmy, że Niemcy na Pomorze to nie są osadnicy sprzed 20 lat to są ludzie, którzy mieszkają tutaj często setek lat traktującym ziemie jako absolutnie część swojego dziedzictwa, więc mamy do czynienia tutaj słusznie rozum oczywiście siedzieli tutaj od kilkuset lat i i co więcej od kilkuset lat byli grupą dominującą dominującą w sensie cywilizacyjnym dominującą w sensie kulturowym oczywiście politycznym ekonomicznym teraz nagle sytuacja się zmienia to jest mentalnie ogromna ogromna zmiana ona zresztą pokazuje jak daleko idące były konsekwencją pierwszej wojny światowe zresztą z punktu widzenia Pomorza naj brutalniejsze najtrudniejszy czas jest druga połowa 19 roku dziewiętnastego, czyli wtedy, kiedy Niemcy już dowiadują się w Wersalu podjęto decyzję, że część Pomorza przypada Polsce i absolutnie nie zamierza się z tym zgodzić z kolei Polacy przygotowują się do przejęcia pierwsze co muszą przypilnować, żeby Niemcy wywieźli całego majątku żywność swoje na tym no tego, którego będą uważali że, że jest ich jest konflikt polityczny odrzucono zaś będą uważali, że jest ich również mamy tutaj osadników jak powiedział, że od setek lat mieszkają i stworzyli nieźle funkcjonującą cywilizację tak, ale Polacy, którzy tutaj mieszkają na tym terenie również uważają, że mają o wiele większe prawo do tej ziemi, zwłaszcza na terenie, na którym stanowili większość, a proszę pani, żeby oczywiście Polacy byli w sytuacji grupy mniejszościowej zdominowany, która doświadczała, zwłaszcza w ostatnich miesiącach bardzo ostrych represji bardzo ostro represji ze strony np. wojska niemieckiego na niej na niektórych obszarach był ogłoszony stan wojenny, w którym padały też ofiary, gdzie zepsuć, czyli siły w takie ma zmobilizowane niemieckie po prostu dokonywały morderstw jest jest sytuacja jest tutaj bardzo trudna na tym terenie do tej sytuacji do historii sprzed 100 lat powrócimy po informacjach Radia TOK FM informację o godzinie dziesiątej 40 już za kilka minut państwa i moim gościem jest pan prof. Cezary obrad Prądzyński zakładu antropologii społecznej Instytutu socjologii Uniwersytetu gdańskiego informację o informację wracamy do programu off czarek który państwo moje kości jest pan prof. Cezary obrad Prądzyński zakładu antropologii społecznej Instytutu socjologii Uniwersytetu gdańskiego rozmawiamy o historii sprzed 100 lat tzw. zaślubinach Polski z morzem, które to ten to ta uroczystość, które mówimy odbyła się w Pucku, ale tak jak pan profesor wspominał te poziomy takie lokalne zaślubiny obywały się też różnych innych miejscach rozmawiamy także książce, której pan profesor jest współautorem powrót Pomorza granice Rzeczypospolitej setną rocznicę 19202020 książka wydana przez wojewódzką i miejską bibliotekę publiczną imienia Josepha Conrada Korzeniowskiego w Gdańsku motyw kaszubski tutaj pojawia panie profesorze i jeżeli dobrze pamiętam to chyba też pojawił się głosy, że społeczność Kaszubska nie była dobrze reprezentowana ani w rozmowach ani w negocjacjach ani nawet przy okazji zaślubin panie przy okazji zaślubin oczywiście była, bo trudno było zrobić cokolwiek nad morzem bez obecności przedstawicieli społeczności kaszubski właściwie elita Kaszubska i lokalnej Apexim regionalna przy tych działaniach brała udział natomiast jest oczywiście sprawa związana z nie tylko z tym co się dzieje przed wybuchem pierwszej wojnie światowej tym co się dzieje w roku dziewiętnastym dwudziestym, czyli przejmowaniem Pomorza przez wojsko polskie tworzenie administracji, ale również potem o tym co się dzieje po roku dwudziestym już bezpośrednio po styczniu lutym roku dwudziestego tylko przywołać jeszcze taką bardzo ważną postać dla Gdańska w okresie międzywojennym również nasz społeczności Kaszubskiej dr Franciszek Górecki, który był m.in. odpowiedzialny był jako szef organizacji wojskowej pomoże konspiracyjnej organizacji, która najpierw świętował powstanie, kiedy zapadła decyzja, że nie będzie powstanie na Pomorze z racji ogromnej dysproporcji sił polskich niemieckich przygotowała przyjęcie Pomorza np. chroniła ten majątek zrobiono to niezwykle sprawnie to jest fenomenalna sprawa, że kiedy wkracza wojsko właściwie dokonuje się taka fundamentalna zmiana ustrojowa polityczna administracyjna każda inna to budowanie zrębów państwa polskiego na Pomorzu przebiegła niezwykle sprawnie wojsko polskie było witany wszędzie z ogromnym entuzjazmem przez ludność polską i trzeba też powiedzieć, że bardzo szybko pojawiły się głosy rozczarowania w prasie Pomorski pisano, że wojsko polskie wzięło kraju o rentę czyli jakby podporządkował sobie i sytuację trzeba być na tyle trudna, że już dosłownie 23 miesiące po zajęciu Pomorza odbyła się debata w sejmie, w której wskazywano na niepokojące zjawiska, które są na Pomorzu w czerwcu dwudziestego roku, czyli ledwie 4 miesiące później zostaje na Pomorze wysłana specjalna komisja sejmowa pod przewodnictwem księdza Feliksa Bolta wielkiej zasłużonej postaci mówiono o nim, że był twórca polskiego kupiectwa na Pomorzu znakomicie znał ten teren i ta komisja po prostu objechała całe Pomorze przeprowadziła dziesiątki nie setki rozmów bardzo różnymi osobami monitorowała sytuację sporządziła raport i on został wydany pod koniec lat osiemdziesiątych nie bez oporów ze strony cenzury przez prof. Borzyszkowskiego i Rosner Hausera i tamten raport sprawozdanie komisji sejmowej pokazuje dramatyczną sytuację właśnie każdy będzie pierwsza taka rzecz, która się wydarzyła to było zrównanie marki niemieckiej marki polskiej do roku dwudziestego mamy kordon od rozdzielone mamy granic teraz zostaje zniesiona z punktu widzenia państwa polskiego oczywiście integracja Maneta monetarna jest 1 z najważniejszych rzeczy problem polega tylko na tym, że Marka niemiecka było 3 czterokrotnie mocniejsza niż Polska jest zrównanie tej marki spowodowały, że napłynęły na Pomorze ogromne rzesze spekulantów, którzy za te same pieniądze w 100 wykupywali wszystko co się działo ludność pomoc została od strony ekonomicznej właściwie całkowicie wytrenowana tak wtedy pisano odbierano jako ogromną niesprawiedliwość, czyli rozumiem, że po nocy poślubnej pannę młodą budziła się z kacem budzi się z kacem i właśnie w dużej mierze bez posagu tak byśmy mogli powiedzieć chciała Polaka Tomasz Nosal sieć dodajmy do tego to, że wytyczania nowych granic obrastała oczywiście konfliktami to był długi proces trzeba było ją w terenie granice wytyczyć granice dzieliły społeczności lokalne dzieliły często rodziny, ale co ważniejsze one rozrywały właściwie ukształtowany system ekonomiczny szlaki komunikacyjne do tego dochodzi powojenna inflacja do tego dochodzi powojenny kryzys, który zawsze tego typu sytuacja więc, jakby rozczarowanie sytuacją ekonomiczną jest ogromna on jest tylko na pomoc żony z wielu innych miast w Polsce popatrzymy co w wielu miejscach jest klucz do tego dodajmy lipiec dwudziestego roku idzie nawała bolszewicka dochodzi do granic Pomorza pod pod Brodnicą plus do tego dochodzi propaganda niemiecka, że to jest sezon stad państwo sezonowe za chwileczkę się w rozpadnie, więc kłopot jest stworzenie administracji to znaczy na Pomorzu jest bardzo niewiele osób, które mogą zacząć pracować w administracji trzeba przełożyć się trzeba ich przewozić oczywiście od razu rodzi się przekonać niewiele osób, które mówią po polsku mówią jak mówią, ale że mają odpowiednie wykształcenie potrafi np. pisać po polsku, więc jest to plus ci, którzy mogliby to robić są szkody wojsku Wielkopolskim w powstaniu Wielkopolskim czy musimy stworzyć administrację wojewódzką administrację powiatową do tego potrzeba nam bardzo wielu ludzi mieszka musimy stworzyć szkolnictwo polskie, którego w ogóle na tym terenie nie było, a przyjeżdżają osoby z zewnątrz z takim pytaniem co on pomoże wiedzą w pisano wtedy w prasie Pomorskiej już, aby nas koniec cywilizacji, ponieważ wielu takich, którzy przyjeżdżali było takim kultur regionami jak to się wcześniej mówiło się niosło na kulturę chciało nas oświadczać w związku z tym na tym tle rodziły się oczywiście różnego rodzaju napięcia rozczarowania konflikty one dają o sobie znać już w pierwszych tygodniach miesiącach roku dwudziestego pytałem o te zaślubiny i przedstawi ciel stwór Kaszubów, dlatego że w Gazecie gdańskiej pisano należy ubolewać, że program przyjęcia nie było lepiej obmyśla tą sprawą dyrygował pan wojewoda, więc przyjęcie nosił na sobie piętno jego ducha pomiędzy licznymi przemówieniami uderzyć musiało się jako przedstawiciel Kaszub wystąpi jedynie pan krew to nie dopuścił do głosu pana wojewody ani starosty puckiego ani przewodniczącego Powiatowej rady z Wejherowa Skolik, chociaż starostwo wejherowskie poleciło mu przemówić tak jest jak będzie byśmy tak nie jest nie powinno nas dziwić, ponieważ dzisiaj widzimy bardzo często tych, którzy pchają się do mikrofonu na ołtarze starają się zdominować pokazać oto my jesteśmy tutaj najważniejsi jest to jakieś mierze symboliczny, chociaż szczerze mówiąc ta społeczność cieszyła się oczywiście tego co się dzieje i spodziewała się, że w nowych realiach będzie mogła odgrywać kluczową rolę czy jej głos będzie słyszalny i szybko zaczęły się podać takie głosy, że ten głos nie jest słyszalny plus to bardzo istotna rzecz do tej pory był ten solidaryzm Narodowy, ponieważ był ściśle określony wróg przeciwnik i to dominując państwo niemieckie elity niemieckie wojsko niemieckie tak dalej te dane, a teraz nagle ten wróg właściwie znika i zaczyna się naturalny proces, który przeżywaliśmy również po osiemdziesiątym dziewiątym roku, a czy różnicowania już wcześniej przed pierwszą wojną światową było widać różnorodność nurtów, ale teraz to wybucha bardzo silnie jest różnicowanie w odniesieniu do taktyki jak szybko integrować pomoże, bo jeszcze Poznań, który tutaj odgrywa istotną rolę miał swoją wizję polityki integracyjnej, a Piłsudski oczywiście miał swoją na tym tle rodzi się konflikt czy zachowywać odrębność czy bardzo szybko scalać unieśli koła, acz te nastroje Antoni wakacyjny bardzo szybko tutaj idą w górę, że za zachowajmy pewną specyfikę, ale oczywiście pojawią się konflikty socjalne czy czy klasowe byśmy powiedzieli pojawia się konflikty ideologiczne mamy środowisko narodowej demokracji narodową partię robotniczą mam oczywiście środowiska piłsudczykowskiej, więc konflikty polityczne opinia Jan Karnowski wybitne młode Kaszuba, który pojawia się tutaj z powstania Wielkopolskiego przyjeżdża do pracy urzędzie wojewódzkim pomorskim pracuje jako szef wydziału bezpieczeństwa, czyli przygląda się sytuacji na całym Pomorzu, a jednocześnie po paletą kaszubskim pisarzem w kolędzie, którą napisał tuż po potem potem przychodzi na Pomorze napisał takie ładne zdanie od powstania powieści złego poszła WL iście czy powiedzielibyśmy od powstania polskiej zgoda poszła w krzaki, czyli właśnie zaczęły się wewnętrzne tarcia i konflikty, więc sytuację skomplikowana przed w trakcie i oczywiście jeszcze bardziej komplikuje się pod każdym względem politycznym ekonomicznym socjalnym klasowym ideologicznym po roku dwudziestym w tym kontekście trzeba powiedzieć, że mamy do czynienia z sytuacjami, które są rozczarowujące, ale jednocześnie wielkimi sukcesami, gdyby ktoś zapytał, jakie są sukcesy drugiej Rzeczypospolitej na Pomorzu to oczywiście Gdynia, chociaż też ambiwalencję Pomorzanie często uważali, że nas, gdy nie dopuszczano tak danej na pewno polskie szkolnictwo to wielki sukces stworzenie właściwych poza już końca przypuszczenia całego pokolenia przez polskie szkolnictwo pokolenia, które staje się bardzo patriotyczne i płaci najwyższą cenę w czasie drugiej wojny w światowej program np. elektryfikacji cały szereg rzeczy, które mimo wszystko mimo wszystko się udaje bardzo panu dziękuję panie prof. prof. Cezary obrad Prądzyński zakładu antropologii społecznej Instytutu socjologii Uniwersytetu gdańskiego był państwa i moim gościem rozmawialiśmy o książce, która ukaże się w lutym powrót pomoże w granice Rzeczypospolitej setną rocznicę 19202020 pan profesor jest współautorem książki wydawcom wojewódzka i miejska biblioteka publiczna imienia Josepha Conrada Korzeniowskiego dziękuję informacji Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie jedenastej po informacjach wracamy do programu off czare Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

pomorze

POPULARNE

pomorze
PARTNER SERWISU pomorze

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 51% taniej!

KUP TERAZ 51% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA