REKLAMA

Świąteczny stół w Wilamowicach

Niedzielny obiad
Data emisji:
2019-12-22 12:20
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
13:30 min.
Udostępnij:

Nie 12, a 9 potraw znajduje się na tradycyjnym, bożonarodzeniowym stole w Wilamowicach. O tradycjach regionu mówi dr Stanisław Kordasiewicz z Wydziału "Artes Liberales" UW, popularyzator wiedzy o wymierających językach i sposobach ich przywracania do życia.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
niedzielny obiad przedświąteczny niedzielny obiad w magazynie niedzielny magazyn Radia TOK FM kończą się państwo ponownie chciałby przywitać gości z nim pan dr Stanisław Kordasiewicz dzień dobry dzień dobry wydział artes liberales Uniwersytetu Warszawskiego popularyzator wiedzy o wymierających języka i sposobach ich przywracania do życia dzisiaj będziemy mówić o świątecznym stole w Wilamowicach nim zadam panu to pytanie, dlaczego nie ma tam 12 potraw to najpierw zapytał, Rozwiń » gdzie są chwile mówi, dlaczego są tak szczególnej, dlaczego pan nie zajmuje Wilamowice to miejsca wyjątkowe w Polsce one są położone pomiędzy Bielsko-Białą, a Oświęcimiem mniej więcej 15 km od Oświęcimia i to jest miejsce wyjątkowe, ponieważ mnie jest tam językowymi sery język Wilamowski, którym posługuje się obecnie około 40 osób to jest język należący do grupy języków zagrożonych najstarszy język germański najmniejszy zachowany współcześnie i tao ta miejscowość do miasteczka jest małe ma 3000 mieszkańców natomiast no właśnie taką rzeczą absolutnie unikatową na skalę światową jest to, że zachował się tam ten język właśnie Wilamowski, który mimo tego jest zagrożony to jest szansa na to, że zostanie uratowany, bo trwają nad tym intensywne prace wiele osób używa języka obecnie możemy szacować około 3040 osób pan tym językiem się posługuje natomiast jej trzeba by powiedzieć, że są 2 grupy tych użytkowników mamy grupę osób starszych to znaczy takich, które mają powyżej 70 lat, które ten język, jakby wyniosły jeszcze z domów i grupa młodych osób, które są zaangażowane w uczeniu się tego języka w ratowanie tego języka i to właśnie w tych młodych osobach, które teraz dzięki staraniom Tymoteusza króla Justyny Majewskiej Sznajder mają możliwość uczyć tego języka także występować w spektaklach teatralnych jest nadzieja na to, że język przetrwa tak właśnie takie okazje święta Bożego Narodzenia też okazją do tego, żeby pielęgnować tradycję tego języka też utrzymywać przy życiu o tak jak najbardziej w Wilamowicach bardzo żywa ważna jest tradycja kolędowania śpiewa się kolędy śpiewa się pastorałki to jest jakby 1 ze 1 okazji do tego, żeby ten język wspierać rozwijać, a oprócz tego również takie spotkania przy wigilijnym stole dają przestrzeń na to, żeby nad kulturą tradycją wiele mówić się pochylić jakoś do niej wrócić, dlaczego święta są szczególne chwile mówi jak wygląda ten wigilijny stół święta w Wilamowicach są szczególne z wielu powodów sam ten stół w Wilamowicach charakteryzuje się tym, że występuje tam 9, a nie 12 potraw natomiast takim taką pierwszą rzeczą, którą wiele mówi się w Wigilię dzieje robi to tzw. rynki cela, czyli porządkuje przestrzeń po to, żeby same święta już nic nie robić różne drobne porządki naprawy od początku tego z dnia się robi natomiast jako takie jakieś szczególne potrawy np. niektóre na tym wigilijnym stole w Wilamowicach można znaleźć to kluski z makiem przy czym można byłoby sobie pomyślę, że kluski z makiem to jakby tak mi w każdym razie w pierwszym ruchu kojarzy z komputera jest krótki to z wody wyciągane, a w Wilamowicach te kłaść mamy punkt, bo tak w oryginale byśmy określili te kluski z makiem są ciastem drożdżowym, które było właśnie podawane z miodem i można je było parzyć albo na wodzie albo na mleku, żeby one nie miałem okazję niedawno kosztować takiego specjału na naszej widziało wigilii musi być bardzo ma się to było jakieś potrawy taką cechą specyficzną dla niewiele mówi jest świecy zup, czyli czarna zupa piecza w gminie Piecki to są suszone owoce wielu miejscach znamy kompot na tradycyjne to jest coś zbliżonego, ale jednak specyficznego dlatego, że to jest zupa podawana bardzo często z białym grochem i w śród tych suszonych owoców mamy jabłko śliwki gruszki, czyli taki służb, ale do tego suszą są dodawane właśnie biały groch jest podawane jako zupa ani jako kompot poza tym mamy Żur na głowach rybich to też jest taka Żur i nie mięso to nie pasuje do tej właśnie wyjątkowa wyjątkowa potrawa zresztą w tym róże ze na na Rybi głowach coś szczególnego było, jakby bardzo cenione ten rzut na głowie rybach jest taką tradycyjną potrawą wiele mówić, w którym która nie współcześnie jeszcze jest podawana i to co gdzieś tam i jest ciekawa to, że Wilamowice miał bardzo rozbudowane kontakty gospodarcze z wieloma miejscami m.in. z Wiedniem przez tri jestem także dane te ryby do Wilamowic trafiały bardzo różnych miejsc jak chodzi o ryby, toteż warto wiedzieć, że najpierw one były pieczone, a potem gotowane w śmietanie także też sam sposób podawania świątecznych ryb na różnił się, bo najpierw je pieczone, a potem gotowano w śmietanie właśnie dodatkową jeśli chodzi o to co dzieje się naszym bożonarodzeniowym śniadaniu to też odbiega w jaki sposób tej naszej tradycji wigilijnej to znaczy tak i istnieje kilka takich szczególnych zwyczajów, które w Wilamowicach panują np. można wywróżyć przyszłość na cały rok wigilijny wieczór jeśli pokryjemy cebule na 12 części, a położymy ją na talerzu posypujemy solą to każda z tych 12 części będzie odpowiadała 1 z miesięcy i te miesiące jeśli te kawałki cebuli staną się mokre to odpowiednio dany miesiąc będzie mokra jeśli pozostaną suche to miesiąc będzie suchy taką rzeczą szczególną, którą się w Wilamowicach robi to warto zasiąść do wigilijnej wigilijnego stołu z monetami w kieszeni po to, żeby mieć zapewnioną pomyślność finansową na sianko pod pod obrusem tylko na kieszeń tak tak z takich jeszcze zwyczajów te typowych nie można było się dowiedzieć, jakie zboże lepiej obrodził w kolejnym roku czy to będzie pszenica Żyto w zależności od tego z której strony zardzewiał już złożone w 2 kromki chleba jeśli już zardzewiał od strony bułki ani od strony chleba to była to pszenica niż bułki były robione pszenicę chleb zżyte więc, jakby kładziono nosi między jedno Zjednoczonych wzrost mógł można było się dowiedzieć co lepiej obrodził co jeszcze można byłoby takich tradycyjnych zwyczajów w Wilamowicach powiedzieć np. gospodarni mogła położyć pieniądze gliny chleb lub grzebień pod talerze i każdy z domowników losową, jakby taki talerz zderza się tego co pod swoim talerzem znalazł to w kolejnym roku środki lub pieniądz będzie miał szczęście, że Bień jeśli odkryły grzebień będzie cierpiał biedę jeśli chleb będzie miał dużo jedzenia jeśli glinę to będzie czekała go choroba także to taki specyficzny sposób wróżenia nazwania kogoś, kto jest na tej mszy wieczerzy wigilijnej na choroby no niestety tak ale np. żeby woda w studni dobrze smakowało to dodawano do niej trochę miodu i to zapewniało zapewnić, żeby woda w studni była smaczna i świeża przez długi czas co jeszcze można byłoby też powiedzieć, że wiązano drzewo owocowe, iż po to, i w czasie, gdy biły dzwony na pasterkę to należało nimi począć po to, żeby one dobrze obrodziły w kolejnym roku także takich specyficznych zwyczajów wigilijnych trochę było też jak gdybym jeszcze powrócić do tych do tego samego stołu, bo powinniśmy o różę na Rybi Głowiak Kluska z miodem, czyli tych 2 takich tradycyjnych potrawach natomiast co jeszcze tam na tym stole się mogło znaleźć to musi znaleźć makaron z makiem gros z kapustą barszcz zupa grzybowa, ale podobnie to właśnie końca dywidend tymczasem tymczasem to to są właśnie, a tradycyjne rzeczy, które znamy z no powszechnie, a te ryby, które były najpierw pieczone potem gotowane śmietanie być może troszkę nas Odrze przyp to niebyły karpie właśnie w Wilamowicach częściej niż karpie pojawiały się na stole ryby morskie i 1 z zwyczajów, który też z lasami wskazane to to, że warto konieczny 1 kieliszek wódki na koniec wigilijnego posiedzenia wypić po to, żeby również pomyśleć kolejnym roku się nie pojawiała i to co jeszcze tutaj chciałbym dodać to z tym kolędowanie, dlatego że kolędowanie w Wilamowicach ma bardzo długą tradycję i trwało dłużej trwało aż do 5stycznia i śpiewano zarówno kolędy Wilamowski, jaki pastorałki i te kolędy kolędowanie miało też sobie taki element matrymonialny to znaczy grupy całe kolędnicy składający się zarówno mężczyzn, jaki z kobiet chodzi od domu do domu współcześnie to często są odwiedziny po prostu znajomych przyjaciół i podczas takich odwiedziny no właśnie można było poznać również przyszłego partnera lub partnerkę, śpiewając kolędy pastorałki oczywiście w zamian za to kolędnicy otrzymywali drobne datki czy to jedzenie czy te pieniądze ile takich miejsc Wilamowice w Polsce, które wyróżniają się nie tylko tradycją wigilijną, ale przede wszystkim językiem no takich miejscach Wilamowice to możemy powiedzieć, że nie ma w tym sensie, że to jest jedno takie miasteczko one absolutnie unikatowe natomiast w Polsce mamy sporo takich miejsc, w których mamy swoje tradycje swoje języki mieliśmy teraz niedawno okazję spotkać się kilkoma aktywistami ze Śląska złem przedstawiciele Łemków Kaszubów także takich miejsc, które mają swoje języki i swoje tradycje w Polsce jest wiele te właśnie warto pamiętać o tym, że to bogactwo różnorodności językowej kulturowej w Polsce no powinno być wspierane, ale Wilamowice są jedyne w swoim rodzaju, ponieważ to jest 3000 mieszkańców i język, który jest najbardziej zagrożonym w tej chwili także sytuacje np. Kaszubów jest inna lepsza troszkę opanowali sposób będzie świętował najbliższe dni ja będę świętował w Warszawie natomiast pomyślałem sobie, że być może część tych Wilamowski przepisów umie się na stole pojawi, które kusi mnie, żeby kluski z miodem zrobić wydaje mi się, że to jest przepis, który byłby nieskomplikowany, ponieważ to są bułeczki drożdżowe, do których można dodać MAK lub rodzynki także tradycyjne ciasto drożdżowe takie jak powszechnie stosowane natomiast ważne, żeby potem, ale to ciasto wypaść właśnie w mleku lub wodzie, żeby te bułeczki stały się miękkie i myślę, że to będzie właśnie taka taka drobna prosta rzecz, którą miał okazję spróbować chciałbym też, żeby się pojawiła koniecznie podawane z miodem dziękuję panu bardzo dr Stanisław Kordasiewicz Uniwersytet warszawski moim państwo goszczą dziękuję bardzo, państwa zaproszono informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: NIEDZIELNY OBIAD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA