REKLAMA

Doroczne podsumowanie roku 2019 - bezpłatny odcinek rankingu Hirscha!

Cotygodniowe podsumowanie roku
Data emisji:
2019-12-30 19:00
Prowadzący:
Czas trwania:
01h 20:56 min.
Udostępnij:

Tydzień po tygodniu Rafał Hirsch podsumowywał nam mijający rok przez cały rok. A teraz robi to w jednym, wyjątkowym podcaście. Wyjątkowym, bo to naprawdę podsumowanie całego roku oraz wyjątkowym, bo bezpłatnym, więc tego podcastu powinien/na posłuchać każdy/a, bo... może!

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry zróbmy to ostatni raz w tym roku jeśli nazwa Rafał Hirsch tej Spodka, który nazywa się cotygodniowe podsumowanie roku i tym razem w cotygodniowym podsumowaniu roku zrobimy podsumowanie roku także był raz inaczej, bo jest to ostatnie wydanie 2019 roku, więc wypadałoby jakoś podsumować to co się działo w ciągu nie tylko ostatnich 7 dni tak jak zwykle w tym podcaście, ale podsumować jeszcze raz przypomnieć sobie niektóre rzeczy z ostatnich 12 miesięcy cotygodniowe Rozwiń » podsumowanie roku podcast Ekonomiczno polityczny Rafała Hirscha zawsze w poniedziałek po dziewiętnastej tylko na tokfm PL w naszej aplikacji mobilnej zastanawiają się jak to zrobić czy może opowiedzieć ten rok jeszcze raz w skrócie oczywiście, ale jeszcze raz chronologicznie tydzień po tygodniu wypisać wszystkie numery 1 ze wszystkich 46 wydań podcastów podcastu z tego roku było 46, chociaż rok ma jak wiemy w 52 tygodnie na 46, dlatego że 50 drugi tydzień tej akurat teraz, więc tych przeszłych było 51 w sierpniu była przerwa wakacyjna, więc tam 4 podcast się nie odbyły no to 51 minut 447 jeszcze jak była wielka na stronie było podcast to był poniedziałek wielkanocnym i dodaje 46 podcast w ciągu całego 2015 roku, ale potem pomyślę, że to za dużo jednak tego będzie musiałoby trwać dobrych kilka godzin, a to byłaby przesada, więc zrobiłem tak jak zwykle takie co tydzień, czyli pierwsza dziesiątka 10 najważniejszych zjawisk takich, które moim zdaniem są do zapamiętania tak sobie myślałem co będę pamiętał z 2019 roku, kiedy będę go ewentualnie wspominać za kilka lat np. za 5 czy za 10 lat wtedy pomyślę o 2019 rok to wtedy właśnie wydarzyło się to albo tamto, a potem postarają się wynaleźć takich 10 zagadnień tematów, bo to raczej nie są pojedyncze wydarzenia tylko jakieś takie wiązki wydarzeń, które układały się jakieś większe dłuższe czasami trwające przez cały rok opowiadania historii no i udało mi się 10 takich tematów skonstruować tak można powiedzieć oczywiście wszystkie z nich to są takie rzeczy, które przejawiały przewijały się przez ten podcast przez cały 2019 rok na miejscu dziesiątym Narodowy Bank Polski tak można powiedzieć w skrócie, bo w 2019 roku wydarzyło się kilka rzeczy związanych z NBP i mówiąc w skrócie moim zdaniem większość tych rzeczy raczej wyglądała dość negatywnie przede wszystkim w 2019 rok był taki rok, w którym w Polsce naruszono niezależność banku centralnego niewiele pewnie wielu osób pewnie o tym, pamięta, ponieważ wydarzyło się to w styczniu na samym początku tego roku, ale jednak wtedy wybuchła afera związana z wynagrodzeniami bardzo wysokimi wynagrodzeniami współpracowniczek prezesa Glapińskiego pisał o tym, gazety zrobił się z tego temat mocno polityczny posłowie postanowili uregulować sprawę rozwiązać problem z ustawą napisali taką ustawę o wynagrodzeniach Narodowym Banku Polskim ta ustawa właśnie naruszyła niezależność NBP, ponieważ pisały o tym, Europejski bank centralny inne różne poważne instytucje, które się na tym znają, ponieważ w tej ustawie uzależniono poziom wynagrodzeń współpracowników zarządu nie prezesa, ale tych, którzy są niżej na tych belkach powiązano poziom ich wynagrodzeń z poziomem wynagrodzenia prezesa ca, jakby do pewnego stopnia niecałkowicie oczywiście, ale do pewnego stopnia wiąże ręce zarządowi NBP, który powinien mieć całkowitą swobodę jeśli chodzi o kształtowaniu wynagrodzeń tutaj swobodę do pewnego stopnia ograniczono takie drobne naruszenie, ale jednak naruszenie niezależności banku centralnego wcześniej takie rzeczy się w Polsce zdarzały, więc ten rok przynajmniej rozpoczął się bardzo nieładnie z w kontekście banku centralnego na, a potem mieliśmy jeszcze 1 dość kontrowersyjną rzecz w październiku, czyli tą uchwałą zmieniającą zasady zawiązywania rezerw w Narodowym Banku Polskim rezerw z zysku zmieniono zasady taki sposób ma czy tłumaczono, że zmieniono je tak, żeby w dłuższym terminie więcej pieniędzy można było odkładać na rezerwy i żeby to było bardziej przewidywalne, żeby nie było takich skoków jak do tej pory 1 roku bank ma 10 miliardów zysku, a następnego roku nie ma wcale itd. a więc z 1 strony przedstawiono ten cel długoterminowy co, do którego chyba nikt nie ma żadnych zastrzeżeń, ale jednocześnie zrobiono to taki sposób i to natychmiast wszyscy obserwatorzy bardzo szybko złapali zrobiono to taki sposób, żeby akurat w roku 2020 z zysku Narodowego Banku Polskiego do budżetu państwa można było przelać więcej, a nie mniej pieniędzy, więc od razu zaczęło nam się wszystkim wydawać, że ta decyzja ma troszeczkę podłoże także polityczne, ponieważ ona się ukazała akurat w momencie, w którym rząd dość aktywnie poszukiwał pieniędzy na to, żeby złożyć jakoś przyszłoroczny budżet na rok 2020, który wcześniej w ogóle obiecał rząd będzie zrównoważony, a poza tym istnieje w Polsce tzw. reguła wydatkowa, która ograniczała tam dość mocno planowany wzrost wydatków w związku z tym trzeba było szukać dodatkowych dochodów i oczywistym stało się w pewnym momencie, że przydałoby się więcej pieniędzy z zysku Narodowego Banku Polskiego i od razu mniej więcej w tym samym czasie rada polityki pieniężnej zmieniła te zasady tak, żeby ten zysk faktycznie mógł być większy, więc to też wyglądało tak dość no nie najlepiej można powiedzieć myślę, że nie pomogło to wizerunkowi banku centralnego w Polsce no i cały czas te przez cały rok niezmienne obietnicę, że nic nie stanie ze stopami procentowymi chociażby nie wiem co na szczęście sytuacja w Polskiej gospodarce jest taka, że faktycznie tych stóp nie trzeba zmieniać nie ma takiej potrzeby, ale ktoś mógłby się doszukać w tych nieustająco takich samych z tej cmentarz prezesa NBP takiej inspiracji, jakby troszeczkę wykraczającej poza politykiem pieniężna, ponieważ można było odnieść wrażenie, że chociażby nie wiem co się działo w Polskiej gospodarce nawet jakby przyszło jakieś niesamowite spowolnienie to dalej będzie deklarował, że nie będzie zmieniać tych stóp procentowych na szczęście dla nas wszystkich nic takiego nastąpiło faktycznie trzeba było ich zmieniać no jeszcze po drodze mieliśmy heca ze sprowadzaniem złota do Polski zupełnie bezsensowne moim zdaniem, ale mającą działać jako symbol jako taki symbol tego, że jesteśmy bezpieczni itd. itd. czyli transportujemy złoto z Londynu do Polski po to, żeby nie wiem wzmóc dumę narodową albo coś takiego, żeby w każdym razie osiągać cele, które zupełnie nie powinny być na horyzoncie działań banku centralnego w Polsce jeśli chodzi o złoto to wiadomo, że złoto jest faktycznie jest pewnym elementem bezpieczeństwa na wypadek jakiejś wojny albo coś takiego, ale to jest element, który skutecznie można wykorzystać akurat właśnie wtedy, kiedy ona jest za granicą oni w Polsce warto przypomnieć rok 1939 wybuch drugiej wojny światowej co wtedy działo się z polskim złotem z rezerwami złota bardzo szybko trzeba było wywozić z Londynu przez ska, dlaczego w ogóle za granicą, dlatego że kiedyś szybciutko trzeba było je tam wywieść, żeby tam właśnie było bezpieczne ono tam jest bardziej bezpieczne ani tutaj w Polsce, więc teraz wprowadzanie go z powrotem, mówiąc że robimy to po to, żeby zwiększyć bezpieczeństwo jest nonsensem moim zdaniem zupełny mamy okres od takiej tam drobiazg przy okazji w każdym razie rok 2019 moim zdaniem to jest to niebyła najważniejsza rzecz w tym roku, ale to był taki rok, w którym m.in. troszeczkę delikatnie naruszono niezależność banku centralnego najpierw na początku roku, a potem ten bank centralny też angażował się w różne dziwne historie inspirowane mam wrażenie politycznie przez przez kolejne miesiące ma to niedobrze, że tak było z włamań na dziewiątym miejscu w tym roku 2019 roku mam strajk nauczycieli, które trwało w kwietniu chyba na początku maja jakoś tak przed maturami pamiętam dokładnie, kiedy został przerwany w każdym razie oczywiście chodzi o szersze zagadnienie tego jak wygląda poziom usług publicznych oferowanych przez państwo w Polsce, ponieważ ten poziom znacząco się pogorszy tak mi się wydaje w 2016 roku aż się pogarsza od wielu lat, ale w 2019 roku naprawdę to przestało być zabawne, a ten strajk nauczycieli był takim jak takim krzykiem rozpaczy mam wrażenie ze strony tego sektora, który pewnie chciałby wykonywać swoje obowiązki najlepiej jak potrafi i chciałby, żeby wszystko było w porządku natomiast już za bardzo nie maja, ponieważ nie ma sił nie ma środków nie ma ludzi do tego no i ten ten strajk, który miał moim zdaniem bardzo sensowne postulaty z zdarzył się absolutnie skandaliczną reakcją polityków rządu, którzy nie nie posłuchali i po prostu poszli w zaparte i przetrzymali tych nauczycieli aż się odechciało im się odechciało strajkować, bo efekt jest taki, że w Lidlu zarabia więcej niż szkole podstawowej co wpływa dobrze oczywiście na jakość edukacji w Polsce jestem o tym, absolutnie przekonany no i efekt jest taki, że coraz mniej ludzi tam idzie do pracy coraz mniej ludzi tam pracuje są coraz większe braki w szkołach brakuje nauczycieli i wygląda to coraz bardziej niedobrze i dokładnie to samo może nawet w jeszcze większym stopniu można powiedzieć o służbie zdrowia, gdzie też brakuje lekarzy dziś są zamykane oddziały wyposażone w ekstra sprzęt, którym niczego nie brakuje tylko brakuje ludzi, którzy mieliby tam pracować, bo ich po prostu nie ma brakuje pielęgniarek większość pielęgniarek w Polsce jest w takim wieku za kilka lat będą mogły przejść na emeryturę nowych młodszych nie ma prawie w ogóle być może trzeba będzie jak i jakoś nie zaimportować z zagranicy, ale nie wiem, kto w, jaki sposób się tym zajmie, więc zmierzamy pewnym dziarskim krokiem w stronę totalnej katastrofy służby zdrowia nie ze względu nie tylko ze względu na zbyt małą ilość pieniędzy w tym sektorze, chociaż faktycznie ona jest zbyt mała, ale nawet, gdyby teraz dosypać pieniędzy bardzo dużo to też nie będzie to oznaczać rozwiązanie tych problemów szybkie rozwiązanie problemów, ponieważ nadal będzie brakować ludzi pewnie gdyby można było im więcej płacić to niektórzy, by się znaleźli i ten niedobry byłby mniejszy, ale sądzę, żeby zniknął zupełnie do zera w ciągu tam paru miesięcy, więc problem jest naprawdę moim najem długoterminowy bardzo naprawdę bardzo poważny edukacja moim zdaniem jest fatalnym stanie i ten strajk nauczycieli w tym roku to pokazał służba zdrowia jest jeszcze gorszym stanie na szczęście tam nikt nie strajkuje, ale tak właściwie, dlaczego tam nie strajkuje, bo tam każdy, kto mógłby strajkować to się wyniósł stamtąd sam już niema, kto strajkować po prostu ludzie powierzali zmieniali pracę nie ma ludzi trudno znaleźć jakieś pediatra albo ostatnio słyszałem o takim przypadku, że w Gdańsku miał być poród i pani, która miała rodzić dowiedział, że ma jechać do Kartuz np. czyli to jest takie niewielkie miasto obok Gdańska kilkadziesiąt kilometrów dalej, bo tam będzie miał, kto przejąć ten poród w Trójmieście nie było jak i tego typu historie się zdarzają oczywiście one są na razie anegdotyczny, ale mam wrażenie, że będą się zdarzać coraz częściej moja i do tego jeszcze można dołożyć do tych do tej edukacji do tych szkół, które ledwo zipią do tych szpitali, które radzą sobie coraz gorzej, bo nie ma tam ludzi jeszcze można do tego oczywiście dodać wymiar sprawiedliwości które, czyli sądy, które też działają coraz gorzej mają coraz więcej opóźnień i wygląda coraz słabiej, chociaż akurat w przypadku sądów przyczyna jest inna przyczyna jest horrendalna agresja ze strony rządu ze strony prezydenta ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości, którzy celowo próbuje rozwalić ten system nieufnie nie, oferując jakoś niczego innego w zamian od strony politycznej to też oczywiście absolutnie problem, ponieważ chociażby ze względu na narastający konflikt z Unią Europejską jest duży problem, ale nawet jeśli patrzymy na to ze strony mniej politycznej od strony właśnie jakości usług publicznych, bo wymiar sprawiedliwości to też, jakby jest rodzaj usługi publicznej ze strony państwa i to takiej, którą trudno zastąpić, bo np. państwową służbę zdrowia można zastępować zastępować jakoś tam do pewnego stopnia prywatną służbą zdrowia wymiaru sprawiedliwości nie da się zastąpić prywatnym wymiarem sprawiedliwości jest taką usługą która, w przypadku której państwo ma monopol prawda szkoły też ewentualnie można snuć marzenia o tym, że rozwijać będzie szkolnictwo prywatne w Polsce jest tak wcale nie będzie, ale przynajmniej nie jest wykluczone, a w przypadku wymiaru sprawiedliwości jest, więc wszystkie dziedziny, które powinny w państwie, które nie miało recesji od ponad 20 lat, które bardzo ładnie się rozwija gospodarczo w ciągu ostatnich lat takie usługi publiczne publiczne też powinny wyglądać nieźle powinny wyglądać coraz lepiej się rozwijać tymczasem w Polsce wygląda to zdecydowanie coraz gorzej i 2019 rok pokazał nam bardzo ładnie, że jest absolutnie fatalny pod tym względem w Polsce i raczej nie ma nadziei na to, żeby się szybko miał coś w tym względzie zmienić, a Jan na ósmym miejscu w tym roku Brexit taka historia, która by powiem szczerze ręką na sercu i ja mnie już ludzi już przy nie chce gadać o brexicie generalnie no ale z drugiej strony trzeba przyznać, że jest to ważne ważne wydarzenie i że z pewnością kiedyś dzieci w szkołach będą się uczyć historii Unii Europejskiej to będą tam uczyć m.in. o tym kto myśli Unii Europejskiej, kiedy ona, kiedy powstało EWG, kiedy nastąpiło przekształcenie w Unię Europejską, kiedy było poszerzenie o Polskę inne kraje, kiedy wprowadzono euro to takie kamienie milowe 1 z tych kamieni milowych pewnie będzie moment, w którym jedno duże państwo postanowiło opuścić Unię Europejską, czyli wielka Brytania i wprawdzie w 2019 roku ten Brexit nie nastąpił, ale mam wrażenie, że w 2019 roku zostało przesądzone, chociaż jest jeszcze parę tygodni wszystko się może zdarzyć, ale na tę chwilę wydaje się, że zostało przesądzone, że ten Brexit jednak nastąpi na koniec stycznia 2020 roku, a 2019 roku rok temu premierem Wielkiej Brytanii była też sama, która przed próbowała przepchnąć przez parlament ten swój swoje porozumienie brexitowe z Unią Europejską nie miała większości okazało się, że tak właściwie w wielkiej Brytanii rząd mniejszościowy okazało się, że tak właściwie nikt nie ma większości w tym parlamencie nie ma jej ani rząd, ale opozycja też nie ma, ponieważ parlamentarzyści są podzieleni na kilka różnych sposobów i w związku z tym zrobił się z tego paraliż kompletny nikt za bardzo wiedział jak z tego wyjść te same się w końcu podała do dymisji nowym premierem został Boris Johnson, któremu na początku nie dawano absolutnie żadnych szans na jakiekolwiek porozumienie i traktowanego jako człowieka raczej takiego twardogłowego takiego hitowego Donalda trampa Europejskiego trochę no ale okazało się, że on czy na początku oczywiście ponosił porażkę za porażkę w tym parlamencie nie było tam żadnej jakościowej zmiany, ale przynajmniej udało się doprowadzić do tego, żeby zwołano wybory parlamentarne na grudzień i te wybory elegancko wygrał naprawdę bardzo dużą przewagę no i przede wszystkim, bo poprzednie wybory konserwatyści też przecież wygrali co z tego i tak nie mogli przetrwać tego brexitu, bo się pokłócili sami ze sobą różnica w tym przypadku polegała na tym, że po tych nowych wyborach w parlamencie zasiadają już tylko tacy przedstawiciele konserwatystów, którzy myślą tak samo jak bardzo sądzą, więc już niema wewnętrznej opozycji władzach tej partii w związku z tym teraz już jest większości za tym, żeby przepchnąć Brexit, bo liczącą przy okazji czy po drodze w międzyczasie dogadał się na swój sposób delikatnie inne niż te same z Unią Europejską no natomiast porozumienie przed wyborami tak mogło to jego porozumienie też nie mogło przejść przez parlament, a teraz już nie powinno być z tym problemu przypomnę tylko, że początkowo Brexit miał mieć miejsce 29marca 2019 roku potem przesunięto na 12 kwietnia potem bardzo szybko się okazało, że to króciutkie opóźnienie przesunięcie nie wystarczy i dogadamy się, że przesuwamy Brexit na 31października no 301października przesunęliśmy go na 31stycznia i wygląda wszystko w tej chwili wygląda na to, że jednak 31stycznia będzie mogła wielka Brytania wyjść w końcu Unii Europejskiej te wybory też przy okazji przyniosły 2 inne istotne rozstrzygnięcia po pierwsze, totalna porażka lidera lewicy brytyjskiej Korwina, który moim zdaniem generalnie ten podcast subiektywny, więc wszystko co tutaj mówię to jest moje zdanie moim zdaniem był fatalnym absolutnie fatalnej polityki jeszcze gorszy niż Boris Johnson, ale Borisa Johnsona oceniam źle, ale Korwina jeszcze gorzej, więc chyba zniknie już sceny politycznej bardzo dobrze to najwyższa pora jest na to, żeby lewica brytyjska miała już nowego sensownego lidera no i wynika Otóż obietnic przedwyborczych, że niezależnie od tego kto wygra wybory to nastąpi koniec ery tzw. o 4 i Wielkiej Brytanii, czyli tej ery zaciskania pasa zlikwidowania deficytu budżetowego od cięcia wydatków publicznych po to, żeby ograniczyć narastanie długu publicznego i generalnie panowało takie przekonanie po 2008 roku przez ostatnie 10 lat rzek trzeba zaciskać pasa i to moim zdaniem była główna przyczyna Brexit znaczy tak bardzo tego pasa zaciska noże ci najmniej najmniej zarabiający ludzie w wielkiej Brytanii i ci najgorzej sytuowani zaczęli odczuwać bardzo wyraźne pogorszenie swojej sytuacji finansowej jednocześnie w tym momencie nastąpił dość duży napływ imigrantów do Wielkiej Brytanii co nie był jednak drugie nie było powiązane to był zbieg okoliczności, że jednak drugi odbywa się w tym samym momencie mniej więcej, ale wiadomo, że dość łatwo takie rzeczy powiązać ze sobą jak ktoś sobie wymyślił, że ma gorzej, dlatego że przyjechali imigranci no to od w tym momencie w w takim sposobie myślenia już krok jest do tego, żeby pomyśleć, że trzeba ich wyrzucić z kraju, żeby było lepiej no i na fali takich nastrojów oczywiście doszło do przegłosowania brexitu referendum w 2016 roku natomiast prawdziwą przyczyną nie byli ci imigranci tylko prawdziwą przyczyną była polityka prowadzona przez ostatnich parę parę lat właśnie ograniczania wydatków publicznych, która w ten sposób się zemściła na całej Unii Europejskiej zresztą, bo to, że wielka Brytania wychodzi z Unii Europejskiej to jest niedobrze dla Wielkiej Brytanii, ale dla Unii Europejskiej to też jest niezbyt dobre rozwiązania ataki takie pesymistyczne to podsumowanie roku nam się robić co, o czym mówię to, że niedobrze się stało może to był niedobry rok po prostu z Dan na siódmym miejscu z punktu widzenia rynków finansowych były 2 główne Strachy w 2019 roku ten pierwszy strach był Brexit właśnie, który mówił przed chwilą, a ten drugi strach oczywiście Donald Tramp wojna handlowa ryzyko eskalacji wojny handlowej generalnie w 2009 był taki rok, w którym giełdami przynajmniej tymi na Zachodzie szansę Donald Tramp jego tweety co też było ciekawe samo w sobie, więc np. Donald Tramp, ogłaszając podwyżkę stawek celnych na towary z Chin to zrobił na początku maja spowodował dość poważne przeceny na giełdach na całym świecie w maju, a potem w czerwcu wywołał bardzo wyraźny wzrost tym, że odwołał cła nałożone na towary z Meksyku np. co zostało odebrane jako właśnie takie odchodzenie od protekcjonizmu i nadzieja na to, że jak darował Meksykowi to może Chinom też daruje, a więc Donald Tramp w ciągu 2019 roku tutaj podnosi cła tutaj obniża tutaj zapowiadał jakieś nowe cła zapowiada wycofanie się ze starych chcę jak tylko zaproponował coś co nas oddalał od tej i jego widma wojny handlowej to rynek reagował pozytywnie jak grzmiało i groził NATO wtedy natychmiast wracały spadki na giełdzie i tak właściwie wyglądało to przez cały rok końcówka tego roku to jednak jest końcówka pełna nadziei, ponieważ trwały przez ostatnie tygodnie nadal zresztą trwają rozmowy z Chinami i w połowie grudnia ustalono pewne porozumienie w fazie pierwszej tzw. to jest trwa zabieg mówimy faza pierwsza głównie dlatego, żeby dać rynkom nadzieję na to, że będzie to faza druga na jakiś pie jak już zaczynamy odliczać, jaki faza pierwsza to jasne, że musi być też potem faza druga w tej fazie drugiej chochoła, jakie mogą być porozumienia przecież trudno sobie wyobrazić w tym momencie, ale wszystko jest możliwe, więc mam wrażenie, że odchodzi w każdym razie w związku z tym, że cały rok kończył się raczej pozytywnie jeśli chodzi o kwestii protekcjonizmu c i Donalda trampa no to też giełdy cały rok kończyły pozytywnie rekordami indeksu amerykańskiej właściwie w grudniu przez cały czas były nowe rekordy wszech czasów czym zresztą sam Donald Tramp na Twitterze się chełpił praktycznie za każdym razem, ale z drugiej strony trzeba pamiętać, że temat nie jest zamknięte będziemy mieć kontynuację w 2020 roku i z 1 strony faktycznie mamy złagodzenie tej retoryki jeśli chodzi o kwestie chińskie strony amerykańskiej, ale z drugiej strony coraz częściej można słychać zapowiedzi też groźby, że zostaną nałożone jakieś tam jeszcze nie wiadomo jakie, ale jakieś nowe cła na Unię Europejską, więc tutaj znów znowu niedobrze z naszego punktu widzenia kolejny negatywny punkt tak patrzy w ogóle trasy przewinie czy był coś pozytywnego chyba zrobiłem zrobiłem podsumowanie pesymistyczny 2019 roku, ale może po prostu z tego wniosek, że to był taki słaby rok może dopiero się spojrzy na tego typu podsumowanie na koniec roku dopiero wtedy to widzimy w sposób jasny bardzo wyraźne dobre przed nami miejsce szóste, czyli naj najbardziej spektakularna historia biznesowa tego roku Sas uczyli na miejscu szóstym Berling amerykańska spółka, której samolot najpierw w 2018 jeszcze roku pod koniec 2018 roku miał katastrofę tragiczną oczywiście lotniczą dużo ludzi tam zginęło, a potem w marcu tego roku miał drugą bardzo podobną katastrofę w związku z tym żona była podobna było podejrzenie, że tak właśnie w tym samolocie zepsuł się to samo i jednocześnie pojawiło się bardzo poważne podejrzenie, że nie chodziło o błędy ludzkie tylko o błędy maszynę, a dokładniej oprogramowania 1 z elementów tej maszyny nie tylko pojawiło się bardzo takie uprawdopodobnione podejrzenie, że to chodzi o to uziemione wszystkie tego typu maszyny będzie 77 Max, a z punktu widzenia korporacyjnego kluczowe jest to, że to był najpopularniejszy produkt Boeinga najlepiej sprzedających się na całym świecie to był ten samolot, którego oni sprzedawali najwięcej było najwięcej zamówień na ten samolot generalnie fundament całego biznesu Boeinga i ten fundament z przyczyn bezpieczeństwa został przez władze państwowe praktycznie we wszystkich państwach na świecie wyłączone z użytku do odwołania w kwietniu tego roku i pamiętam, że w kwietniu jeszcze by zapowiadał, że już w maju będzie wszystko w porządku, że oni szybko naprawią to co tam źle działa tak właściwie to już prawie naprawili już za chwilę będzie można o wszystkim zapomnieć znowu latać tymi badaniami no oczywiście to się nie stało aż do dzisiaj on dalej są uziemione i ten kryzys kryzys z punktu widzenia Boeinga tak pięknie narastał przez cały rok wchodził w kolejne fazy i ta katastrofa nie katastrofa lotnicza tylko katastrofa biznesowa Boeinga nabierała tempa przez cały rok i stawała się taka coraz gorsza coraz gorsza coraz gorsza coś absolutnie niesamowitego naprawdę będzie 1 z największych firm na świecie 1 z najważniejszych firm w przemyśle Stanów zjednoczonych i tak duża firma zaliczyła coś takiego na przestrzeni kilku miesięcy tak właściwie, bo najpierw wydawało się, że te samoloty nie mogą tylko latać prawda, ale dalej będzie produkuje i dalej sprzedaje dalej są zamówienia potem się okazało, że ci, którzy zamówili samoloty powoli zaczynają się wycofywać tych zamówień, że jednak nie chce tych samolotów potem zaczęły się pokazywać sondaże opinii publicznej, z których wynikało, że już wątpliwości nie mają tylko kontrahenci Boeinga, czyli linie lotnicze przede wszystkim sens świecie, że co gorsze wątpliwości to ważne mają ludzie, którzy latają tymi samolotami, czyli klienci linii lotniczych, którzy w tych sondażach mówili, że jeśli mieliby wybrać na lot gdzieś tam samolot będzie 737 Max albo jakikolwiek inny to oni wybierają jakikolwiek inny mogą lecieć wszystkim tylko nie tym samolotem, bo ten samolot zaliczył 2 katastrofy lotnicze w przeciągu paru miesięcy no oczywiście w tym momencie wiadomo, że jeśli ludzie boją się takim samolotem latać to linia lotnicza musi być szalona, żeby tym ludziom oferować loty samolotem czy i tak nie może ich w tym momencie zaoferować bony wszystkie są uziemione, ale oczywiście jest kwestia co będziemy robić jak już to uziemienie minie jak znów będzie można latać, kiedy będzie to dozwolone to będziemy chcieli tym latać, bo na razie nie możemy, ale będziemy mogli to czy będziemy dalej chcieli i zaczęło być powoli jasne, że nawet, kiedy minie ten okres uziemienia to już nie będzie powrotu do starej sytuacji dla Boeinga, ponieważ no punkt widzenia zwykłych ludzi zmienił się tak bardzo, że oni po prostu już Niechcę nie chcą tych samolotów co oczywiście nie oznacza, że linie lotnicze będą mogły bankowi oddać te samoloty, bo już ich nie chcą do tego się nie da zrobić, ale co mogły zrobić w tym momencie linie lotnicze mogły przestać zamawiać te samoloty w tym momencie jakiekolwiek zamówienia dla Boeinga na ten samolot zniknęły zupełnie potem się okazało, że niektóre linie lotnicze próbują się wycofać takich z takich dealu biznesowych, które polegały na tym, żeby dostarczyć samoloty, ale dopiero za jakiś tam czas jeszcze nie zdążył ich dostarczyć to oni tam wtedy dwoje lub winie to wiecie co to może już ich nie dostarczali to my już ich nie chcemy, aby mówił wtedy, ale jak to się tutaj mamy na papierze mamy dla was zrobić ten samolot to zrobimy dla was ten samolot go sprzedamy za ileś milionów dolarów, ale na lotniczą wyrobić, ale skoro skoro jak na razie i ich jeszcze nie zrobiliście to może jednak już ich nie róbcie tak to wyglądało im no i tak właściwie pod koniec 2019 roku pojawiła się informacja, żeby King zatrzymuje linię produkcyjną w tym momencie już doszedł do wniosku, że nie ma sensu w ogóle dalej produkować samolotów i wszystko wskazuje na to, że ta produkcja zostanie po prostu wstrzymana, a samoloty są dalej uziemione przy okazji wywalono prezesa dosłownie kilka dni temu mam wrażenie chyba wigilia Bożego Narodzenia go była był komunikat, że został zwolniony będzie tak jakby coś dałoby im Gowinowi nie znaczy może to jakoś tam pomoże w czymś, ale będzie prezesa też, by stracił bardzo ciekawym wątkiem w tym wszystkim jest to, że pomimo tej katastrofy biznesowej Beling nadal zarabia znaczy miał taki kwartał z potężnymi stratami, kiedy musiał sobie odpisać różnego rodzaju straty związane z tym felernym samolotami to był drugi kwartał tego roku, ale te ostatnie wyniki finansowe pokazywały, że on ma zysk, ponieważ to co tutaj należy szacunek menedżerom tej firmy, ponieważ oni w tak trudnej sytuacji zdołali zrobić tzw. epizod biznesowy i zaczęli zarabiać na czymś innym zaczyna nie znaczy zupełnie nowym, ale troszeczkę przełożyli akcenty inaczej wewnątrz tej firmy i w tej chwili bank zarabia, ale zarabia głównie właściwie tylko wyłącznie dzięki produkcji wojskowej on jest głównym dostawcą dla armii amerykańskiej, a także dla wielu armii sojuszniczych sojuszników Stanów Zjednoczonych, który dostarcza przede wszystkim śmigłowce helikoptery, ale to jakiś inny drobniejszy sprzęt jakieś samochody jakiś samolot takie do nauki no i zarabia też na usługach, czyli na szkoleniach dla armii amerykańskiej dla armii obcych, bo jak się sprzeda helikopter jakiejś armii to jeszcze potem trzeba nauczyć żołnierzy tej armii jak latać helikopterem prawda, więc tutaj jest taki pakiet sprzedajemy sprzęt jeszcze do tego sprzedajemy usługę dodatkową się okazało, że na tym, by im zarabiał 2019 roku zdecydowanie więcej niż 2008 i udało mu się w tym momencie w tym miejscu poprawić to swoją działalność dzięki temu w skali całej spółki udało się straty ograniczyć nawet tak jak mówię w drugiej połowie w drugiej połowie 2019 roku pokazały się nawet zyski co też ciekawe samo w sobie natomiast to co się stało z tymi samolotami niesamowita historia 1 z ciekawszych historii biznesowych w 2019 roku właśnie na piątym miejscu kolejna bardzo ciekawa historia wiza biznesowa najciekawszą chyba najważniejszy debiut giełdowy 2019 roku na świecie, chociaż pewnie różnego rodzaju statystykach zostanie zapisane, że najważniejszym największym debiutem giełdowym był debiut spółki Saudi ramka z Arabii Saudyjskiej ten listopadowy no i będzie to zgodnie z zgodna z prawdą, bo faktycznie to był największy, licząc wartością oferty publicznej debiut tego roku, ale moim zdaniem nie był najważniejszy, bo najważniejszym debiutem, który sporo zmienił najważniejszym debiutem 2019 roku było wejście na giełdę akcji spółki Uber w maju tego roku Uber, czyli najsłynniejszy największy na świecie tzw. Unii koron, czyli spółka, która nie jest notowana na żadnej giełdzie jest Warta więcej niż miliard dolarów w momencie, w którym Uber wybierał się na giełdę mówiono o tym, że może być wart nawet więcej niż 100 miliardów dolarów no i opinie były takie dość entuzjastyczny, chociaż wszyscy wiedzieli, że Uber przecież nie zarabiamy, ale co z tego cała masa firm z Doliny Krzemowej, które nie mają zysku, ale za to mają piękne obietnice inwestorzy wierzą to obietnice i tak kupują akcje i tak wyceny są bardzo wysokie, bo w tym momencie nie chodzi o to, żeby tam, żeby akurat teraz dzisiaj mieć zyski tylko chodzi o to, że fundusze mają bardzo dużo kapitału muszą ten kapitał gdzieś lokować mamy rekordowo niskie stopy procentowe na całym świecie, więc nie ma sensu lokować tych pieniędzy, jakie instrumenty bezpieczne, bo tam prawie nie ma żadnych zysków albo wcale, więc szukamy okazji inwestycyjnych wśród jakiś ciekawszych spółek na najciekawsze są też startupowy właśnie, które niosą ze sobą obietnice wspaniałej przyszłości w związku z tym ładujemy niesamowite ilości pieniędzy te spółki startupowe dlatego nas bardzo wysoko wyceniane są bardzo wysoko wyceniane i dzięki temu można je z dużym zyskiem potem sprzedawać na giełdach no i najlepszym przykładem takiego właśnie modelu biznesowego był Uber i był tym przykładem takim świetnym do momentu, w którym opublikował swój prospekt emisyjny inwestorzy zaczęli czytać prospekt emisyjny zaczęliśmy łapać za głowy w związku z tym co w tym w prospekcie emisyjnym jest wypisane mówiąc w skrócie Uber przesadził przegrał jednak troszeczkę, bo to, że wszyscy wiedzą, że nie zarabia i są to oni wiadomo, kiedy będzie zarabiać to jest jedno, ale pisanie wprost w prospekcie emisyjnym, że niewykluczone, że on nigdy nie będzie zarabiać to już zupełnie inna historia całych przesadzili Uber dokonał wspaniałego wynalazku, czyli wprowadził w swoim prospekcie emisyjnym takie sformułowanie Total adres albo market, czyli do tej pory firmy jak opisywały swoją działalność to mówiłem ile mają klientów albo ilu klientów ma ich konkurencja albo generalnie ilu klientów jest na całym rynku albo jaka jest wartość tego rynku czyli jakie są roczne przychody z tego rynku, czyli tak czy inaczej firmy opisujące rynek opisywały jako rzeczywistość, która istnieje, a do tego dołączały swoje prognozy mówiące o tym jak ta rzeczywistość może się się zmieniać w przyszłości, a Uber dokonał takiego fajnego my ku w swoim prospekcie emisyjnym i podał Total adresat był market, czyli całkowitą wielkość rynku potencjalnego, czyli nie napisał ilu klientów napisał ilu klientów teoretycznie może mieć jeśli byłaby taka sytuacja, że wszyscy zostaną jego klientami naprawdę to zrobił dokładnie o to chodziło np. podawał jesteśmy na rynku we Francji Francja ma 80 000 000 ludzi to znaczy, że we Francji możemy mieć 80 000 000 klientów to adres albo markę we Francji to 80 000 000 klientów i to nic ze we Francji Uberem jeździ 5 000 000 w tam 5 000 000 teoretycznie jest osiągalne, że kiedyś będzie ich 80 000 000, więc napiszmy w prospekcie, że 80 i tego typu sztuczki tam też różnego rodzaju stosowaną w tym prospekcie emisyjnym zresztą potem kolejne spółki zaczęły robić to samo to był taki rzucający się wokół wynalazek Ubera no ale najważniejsze jest to, że tonie podział znaczy, że efekt był odwrotny od zamierzonego nasi inwestorzy się wystraszyli być może niektórzy się zdenerwowali uznali, że to jest naprawdę przegięcie no i Uber mimo wszystko wszedł na giełdę akcje udało się sprzedać natomiast wszedł na giełdę z wyceną zdecydowanie niższa od wcześniejszych prognoz w ofercie publicznej sprzedawano akcje po 45USD w momencie debiutu pierwszego dnia były po 42USD, więc generalnie zadebiutowały poniżej ceny emisyjnej co było sensacją samo w sobie, a dziś patrzyłem, że Uber na giełdzie kosztuje 1 akcja jakieś tam 30USD, a w maju sprzedawano po 45, więc minęło tyle miesięcy i dalej nie widać tam żadnego trendu wzrostowego, a więc moim zdaniem Uber był ważnym momentem na rynkach kapitałowych w 2019 roku, tym bardziej że potem, że można powiedzieć, że Uber to był pierwszy sygnał, a potem pojawił się drugi sygnał w przypadku spółki ujęło, czyli takiej firmy, która najpierw kupuje w ilościach hurtowych powierzchnie biurowe na dużą skalę, a potem zaczyna wynajmować mniejszym firmom, dzieląc z tą ogromną powierzchnię biurową, którą oni mają do dyspozycji na takie małe ploteczki takie niewielkie biura i głównym główną zaletą ich oferty było była elastyczność to znaczy jeśli jakaś firma się szybko rozrastała i potrzebowała nagle zatrudnić w wodzie 20 nowych ludzi potrzebowała dla nich dodatkowych 20 biurek i musiała zwiększać powierzchnię w metrach kwadratowych swojego biura to w przypadku miło to działało bardzo elegancko bardzo szybko sprawnie po prostu oni z tygodnia na tydzień dostawali większe biuro tak samo jeśli jakaś firma miała jakąś porażkę musiał zwolnić połowę swojej załogi potem okazywało się już nie potrzebuje tak dużego biura to tutaj też bardzo sprawnie można było zamienić to biuro na jakąś mniejszą powierzchnię ta elastyczność to było coś co wydawało się, że jest w stanie przekonać do oferty i było wielu wiele firm na ręku, więc od strony modelu biznesowego mam wrażenie, że to miało sens jak najbardziej natomiast na podobnie w przypadku Ubera prezes założyciel był kontrowersyjny miał jakieś inne inwestycje na boku, który finansował pieniędzy wyciąganych listy głównej spółki jakieś tam skandale się pojawił okazało się, że za dużo kosztów potem okazało, że ta firma w ogóle nie zarabia i kiedy pojawił się prospekt emisyjny to był sierpień, bo Uber był w maju, a Miłosz był w sierpniu jak WeWork opublikował swój prospekt emisyjny to doszło do tego, że ta oferta publiczna w ogóle nie udała, bo Uber jeszcze dał rady wejść na giełdę, a ujęło już nawet nie dał rady zadebiutować musiał się wycofać z tej oferty publicznej i moim zdaniem te 2 przykłady wskazują na to, że w 2019 roku zmienił się rynek startupowy w stanach Zjednoczonych zmienił się w taki sposób, że teraz już nie będzie tak łatwo wygodnie co ciekawe zarówno w 1 jak i w drugim przypadku trzeba i w przypadku Ubera w przypadku ich dość wyraźne straty poniósł 1 z głównych inwestorów w tych spółkach, czyli japońska spółka South bank, a dokładniej fundusz prowadzony przez spółkę, którzy się nazwa wizę FANT z kolei w tym funduszu dość dużo pieniędzy ulokowali Saudyjczycy królestwo Arabii Saudyjskiej no i wcześniej plany były takie, że odpalą w tym pierwszy film van i miał kapitał 100 miliardów dolarów ją właśnie placów wuj org Ubera maryjnych modnych spółek były plany, żeby odpalić drugi fundusz podobne za następne 100 miliardów dolarów i po tych meczach z Uberem zły jak się okazało, że nie ma chętnych na to, żeby ładować się ze swoim kapitałem w tym drugi fundusz ten drugi fundusz już niemal do dzisiaj chyba jednak nie powstał, czyli ta wielka rura z kapitałem płynącym praktycznie w sposób bezwarunkowy w stronę nowych interesujących trzeba przyznać ciekawych, ale niekoniecznie rentownych spółek z Doliny Krzemowej rura się nagle zatkała w 2019 roku albo jej przepustowość została znacząco ograniczona i ten model chyba się skończył tak mi się wydaje, bo generalnie na rynku wtórnym na giełdzie amerykańskiej hossa trwa np. takie spółki jak apel długo ich wyceny cały czas rosną, a ten Uber np. właśnie nie rośnie cały czas stoi w miejscu albo lekko spada, więc chyba 2019 rok był koniec pewnego bardzo wygodnego dla start-upów modelu one przez to, że ten model się zmienił on siłą rzeczy będą teraz niżej wyceniane i można bagatelizować dotyczy to tylko tych start-upów amerykańskiej Doliny Krzemowej, ale wiadomo, że wycena tego typu spółek na całym świecie bazuje na pewnych porównaniach prawda jeśli jakieś spółki z danej branży są niżej wyceniane w stanach Zjednoczonych to z tej samej branży inne firmy nienotowane na giełdach z Paryża Londynu Berlina czy ze Sztokholmu też ich wycena zaczyna być obniżana Majak tego typu spółki w Sztokholmie czy w Berlinie są niżej wyceniane NATO w Warszawie też za chwilę zaczną być niżej wyceniane, więc tak falą powinno objąć cały rynek na całym świecie, a ta fala, która bierze swój początek na rynku kapitałowym w stanach Zjednoczonych rozpoczęła się w momencie, w którym swój prospekt emisyjny opublikował Uber, czyli mniej więcej w maju tego roku 2019 roku na czwartym miejscu w tym roku to co się dzieje na na pograniczu biznesu i ekologii, bo to też byłoby bardzo ciekawe rzeczy działy się w tym roku, ponieważ z 1 strony obserwowaliśmy to jak jak Polska się stawia np. w unii Europejskiej blokuje różnego rodzaju porozumienia zobowiązania do tego, żeby Unia Europejska w całości stała się neutralna klimatycznie do 2050 roku prawda się NATO oficjalnie nie zgadzamy pozostajemy z boku, ponieważ jesteśmy uzależnieni od węgla i ta oficjalna linia polityczna jest nam doskonale znana jest brzmi fatalnie jest moim zdaniem błędna, ale jest taka, jaka jest trudno znaczy definiuje to linii rząd, który pochodzi z demokratycznych wyborów, więc jak ma do tego prawo natomiast ciekawe jest to, że pomimo tej oficjalnej linii zupełnie obok biznesowo dzieją się rzeczy, które idą zupełnie innym kierunku i nawet te spółki, które są pod kontrolą skarbu państwa spółki energetyczne w 2019 roku 1 spółka po drugiej wpadały na kolejny to pomysły, żeby inwestować pieniądze energię odnawialną zaczął chyba Tauron mam wrażenie jakoś tak w połowie roku, kiedy nagle stwierdził, że musi zaktualizować swoją strategię i zaktualizowały w ten sposób dopisał do tej strategii to, że musi inwestować w źródła tzw. zeroemisyjne, czyli inwestycje zielone takie bardziej i nagle się okazało, że jest ogromne coraz większy problem coraz większy problem stołu planowaną elektrownią w Ostrołęce węglową i tutaj też do końca roku widać właśnie ten dysonans pomiędzy tym co robią mówią politycy, a z drugiej strony tym co robi mówi biznes, chociaż ten biznes skontrolowano też nie był przez polityków, bo to są niby spółki skarbu państwa, ale jednak jak to już zostaje prezesem tej spółki to ma też perspektywę biznesową nawet jeśli politycznego nadania to zaczyna natychmiast mieć także perspektywę biznesową i widzi jak bardzo absurdalnym pomysłem jest budowanie kolejnej elektrowni Węglowej w sytuacji, w której za chwilę nikt nie będzie tego typu paliwa używał w Europie, ponieważ przestanie ono być opłacalne, ponieważ w tej chwili jest najmniej opłacalne, ponieważ energia wiatru ze słońca jest po prostu tańsza i wszyscy w całej Europie to wiedzą wszyscy inwestują kolejne morskie farmy wiatrowe np. a w Polsce wicepremier Sasin, mówi że Ostrołęka musi być na węgiel np. tylko, że mam wrażenie, że już coraz mniej ludzi słucha jakoś nikt żadna z firm nie pali się do tego, żeby to finansować sektor finansowy w ogóle już się odwrócił od węgla i nie chce finansować banki nie chcą finansować inwestycji węglowych natomiast bardzo chętnie inwestują w projekty właśnie wiatrowe czy też projekty związane z energetyką słoneczną, ponieważ tutaj widzę zwrot kapitału to zaczęło to już nie jest kwestia tylko poprawności politycznej jakich idei politycznej tak jak było jeszcze 510 lat temu tylko dzisiaj to już jest po prostu normalny biznes się zaczęło dzięki postępowi technologicznemu to się zaczęło opłacać w 2019 roku to było widać idealnie można powiedzieć jak na dłoni, że politycy swoje, a biznes powoli robi swoje zupełnie coś innego, czyli idziemy tą stronę energetyki odnawialnej pomimo deklaracji politycznych i powoli jednak udział energetyki odnawialnej w tym celu miksie energetycznym w Polsce rośnie, chociaż oczywiście nadal jest bardzo mało zdecydowanie mniejszy niż na na Zachodzie Europy natomiast jeśli chodzi o reszcie świata tzw. warto zauważyć, że nie było suszy nadanie w tym roku tak jak w 2018 roku tym razem na stałe minęło w związku z tym nie było perturbacji na rynkach naftowych w Europie, ale np. taka ciekawostka była związana ze zmianami klimatycznymi wprowadzono zapowiadane w internecie Blackout w Kaliforni ta firma, która poniosła kolosalne straty w 2018 roku przez to, że w trakcie suszy doszło do potężnych pożarów katastrofalnych pożarów i potem się okazało, że to przez instalację tej firmy te pożary zaczęły, kiedy ten sezon pożarowy ten sezon słucha się rozpoczął w Kaliforni oni wpadli na pomysł że, żeby wykluczyć ryzyko, że znów będzie przez nich pożar, bo nie można tego wykluczyć, że oni, kiedy tylko pojawiał się to najbardziej groźne warunki atmosferyczne, czyli jest sucho i duży wiatr, który może łatwo rozdmuchać ten ewentualny pożar, że tylko prognoza pogody będzie duży wiatr i słucha to oni wyłączają prąd po prostu nie ma prądu wtedy chętnie prądu nie ma z czego zrobić pożaru prawda nie będzie żadnej Iskry żadnej instalacji, bo wszystkie instalacje będą podłączane i dokładnie tak zrobili i co więcej zapowiedzieli, że teraz już tak będzie, że to jest taki normalny, że jak tylko będą niesprzyjające warunki atmosferyczne to będzie wyłączony prąd po prostu pierwsza to zrobili, a we wrześniu czy październiku i potem jeszcze chyba drugi raz też mojej efekt był taki, że nie było żadnego pożaru wywołanego przez firmę PIP, żyjąc i ona tak nazywa na północy Kalifornii, a więc zmiany klimatyczne swój efekt bardzo wymierny biznesowy mają mieć więcej mnie m.in. taki, że Kalifornijczyk tym zamieszkującym północną Kalifornię oraz na jakiś czas jest teraz wyłączany prąd na 23 dni oczywiście najpierw pojawia się komunikat, że jutro o północy wyłączamy prąd wtedy oczywiście wszyscy lecą do sklepu kupują zapasy generalnie bardzo mocno wzrósł popyt na agregat tory takie, które można w domu trzymać sam się dużo rzeczy działo towarzyszących natomiast samo w sobie było bardzo ciekawym przykładem tego w jaki sposób zmian globalne zmiany klimatyczne zaczynają już wpływać na życie zwykłych ludzi na na planecie to też mam wrażenie, że w 2019 roku było bardzo ładnie widoczne są na trzecim miejscu trzecie najciekawsze czy też najważniejsze wydarzenie 2019 roku to jest kwestia kredytów frankowych w Polsce moim zdaniem tutaj też doszło do bardzo poważnych zmian bardzo dużych zmian, które tutaj momentem przełomowym oczywiście było orzeczenie Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej, które pojawiło się chyba z tego co pamiętam 3października, ale warto w tej historii przypomnieć co się działo wcześniej, bo to jest ważne moim zdaniem przy ocenie całego tego zjawiska Otóż wcześniej ludzie też chodzili do sądów z tymi sprawami i generalnie problem też już wcześniej był zauważony jako potencjalnie poważne ryzykowne dla całego sektora bankowego pojawiają się różnego rodzaju propozycje załatwienia jakiegoś kompleksowego tego tematu i banki wszystkie te propozycje odrzucały tak można powiedzieć naczynie dochodziło do żadnych kompromisów z tym związanych można powiedzieć, że banki miały taką pozycję dość twardo głową w tym temacie w związku z tym, że nie można było liczyć na żaden kompromis banki cały czas twierdził, że przecież wszystko w porządku, który podpisał umowę z bankiem kredytową to powinni spłacać to, że w międzyczasie pojawiło się w Polskim prawie takie zapisy, które bardzo jasno pokazywały, że niektóre elementy tych umów są nielegalne i nawet jeśli klient banku się zgody nawet jakąś zgodził NATO w tym w tej umowie kredytowej to i tak to jest nielegalne, więc to nie jest kwestia woli tego klienta czy nie jego woli czy też braku tej woli pomimo tego, że w ten sposób zmieniła się rzeczywistość wokół nas tak w momencie, w którym urząd ochrony konkurencji konsumentów zaczyn zaczął pisać na tych na listę tych niedozwolonych sformułowań w umowach niektóre kwestie pojawiające się właśnie w kredytach walutowych to była dość istotna zmiana prawna obowiązująca w Polsce, ale banki tak jakby tego nie zauważyły my oczywiście najpierw do sądu szli tylko najodważniejsi, bo na początku ryzyko było dość duża i ta fala powoli sobie rosła rosła rosła no i potem przychodzi październik 2019 roku Trybunał sprawiedliwości Unii Europejskiej, mówi że że takie umowy walutowe kredytowe w walutach obcych tak właściwie to można unieważniać jeśli sąd krajowy dojdzie do wniosku, że one są nieprawidłowo sformułowane, ponieważ zawierają tzw. klauzule abuzywne to, bo wcześniej zdarzało się takie sytuacje, że sąd zauważa, że pewne elementy są niedozwolone w związku z tym wywala jest tej umowy, ale zamiast tego uznawał, że w tej umowie powinno być coś innego wpisywał coś innego do tej umowy czasami wbrew woli tego człowieka, który poszedł do sądu no i Trybunał sprawiedliwości uznał, że tak nie można robić, że po pierwsze, sąd krajowy nie może uzupełniać treści umowy o jakieś tam inne rzeczy, które sobie wymyślił po drugie, nic nie może się na tym etapie rozstrzygania sprawy dziać bez zgody konsumenta, czyli tego klienta banku, bo to w jego i bo chodzi o ochronę tego konsumenta w całej tej sprawie, więc nie można wydawać takie w wyroku, który będzie pogarsza jego sytuacji zamiast poprawiać tej sytuacji, więc zdanie konsumenta na samym końcu jest jest kluczowe moich zasugerował Trybunał, że w takiej sytuacji, w której dość istotna część umowy kredytowej jest niezgodna z prawem jest abuzywne więcej wywalić, a reszta umowy bez tej klauzuli brzmi troszeczkę bez sensu, bo najlepszą receptą w takiej sytuacji jest unieważnienie całej tej umowy i to był pierwszy dość istotny przełom apotem pojawiło się jeszcze pojawiła się ocena z opinią Sądu Najwyższego, która jeszcze szła dalej, ponieważ troszeczkę różniła się od tego co powiedział Trybunał sprawiedliwości opinia Sądu Najwyższego zmierza w tę stronę, że elementy umowy dotyczące przeliczania walut na walutę nie są aż tak bardzo kluczowe tak bardzo, żeby ta umowa mogła w ogóle nie istnieć bez nich czy ta umowa zdaniem Sądu Najwyższego dalej może być ważna nawet jeśli nie ma w tej umowie tych przeliczników walutowych co w praktyce oznacza, że zdaniem Sądu Najwyższego zupełnie możliwe dopuszczalne jest taki werdykt na końcu, że umowa kredytowa między klientem bankiem dalej istnieje tylko, że już nie jest w walucie obcej tylko jest złotym, ale z drugiej strony oprocentowanie nadal jest szwajcarskie, czyli zdaniem Sądu Najwyższego możliwe jest możliwe możliwe jest taki efekt pozwu w sądzie, że będziemy mieć umowę kredytową w złotówkach w złotych, ale oprocentowaną szwajcarskie ustawę procentową co oczywiście dla banku oznacza bardzo duże straty finansowe jest chyba najgorszą możliwą wersją z punktu widzenia banku potem jeszcze się okazało, że w przypadku tego unieważnienia umowy jak unieważni tę umowę to bank z kolei może powiedzieć w tym momencie no dobra skoro ta umowa jest nieważna, a tak właściwie nigdy nie istniała to teraz musimy się rozliczyć, czyli jeśli klient przez ile na początku dostał wypłatę kredytu, a potem spłacał raty no to bank zwraca temu klientowi raty wszystkie, a klient musi zwrócić bankowi ten kredyt w całości i to się po potrąca nawzajem po prostu, czyli wartość kredytu od tego VAT od tej wartości odejmujemy wartość tych rad, które zostały zapłacone na końcu zostaje coś tam do spłacenia temu bankowi coś tam trzeba oddać, bo ten kredyt zwykle nie jest płacone do samego końca przez coś tam zostaje do oddania tylko, że banki wymyśliły, że oprócz tej kwoty jeszcze trzeba, że ten klient jeszcze powinien zapłacić odsetki temu bankowi za tzw. bezumowne korzystanie z kapitału no tutaj z kolei pojawiła się całkiem niedawno opinię Rzecznika Praw Obywatelskich, który bardzo ładnie to uzasadniając, powołując się na różnego rodzaju przepisy unijne wskazuje, że to jest absolutnie nie do pomyślenia, że bank nie może żądać od konsumenta zwrotu odsetek, bo zwrotu kwoty kapitału to oczywiście to jest jakby poza sporem, ale nie może żądać dodatkowo odsetek, ponieważ to było zaprzeczenie sensu całej tej dyrektywy unijnej, na podstawie której te wszystkie rozstrzygnięcia są wydawane, bo teraz, bo ta, bo ta dyrektywa unijna ma chronić konsumentów, którzy są na nierównej pozycji w styku z przedsiębiorcą ten przedsiębiorca może ich oszukać i sensem tej dyrektywy jest m.in. także to, że ma odstraszać tych przedsiębiorstw przedsiębiorców od tych nieuczciwych praktyk właśnie no taki przedsiębiorca, który niby przegra w sądzie, ale za chwilę zacznie kazać zacznie rozkazywać płacić sobie odsetki no to nie ponosi, jakby żadnej konsekwencji nie ponosi żadnej kary z tego z tego tytułu w związku z tym taka sytuacja go nie odstrasza na przyszłość, a sensem tej dyrektywy jest m.in. odstraszanie w związku z tym absolutnie niedopuszczalne jest to, żeby potem bankowi kład płacić jeszcze dodatkowo jakieś tam odsetki, więc mamy cały szereg taki łańcuch można, by powiedzieć kolejnych wypowiedzi kolejnych orzeczeń sądowych, które znacząco pogarszają sytuację banków jeśli chodzi o kwestie rozstrzygnięć sądowych w przypadku kredytów walutowych oczywiście efekt jest taki, że ludzie teraz już rzucają do tych wszystkich kancelarii, które specjalizują się w przygotowaniu pozwów tych pozwów będzie zdecydowanie więcej pewnie tych zwycięstw także będzie zdecydowanie więcej, ponieważ taki klient banku ma za sobą Sąd Najwyższy, który mówi, że może być kredyt PLN plus LIBOR, a nawet jeśli się okaże, że w jakimś konkretnym przypadku taka sytuacja jest trudna do osiągnięcia to zawsze możemy liczyć na to, żeby unieważnić całą tę umowę, ponieważ za unieważnieniem z kolei stoi Trybunał sprawiedliwości jak się osiągnie to unieważnienie to można liczyć na to, że nie będzie trzeba oddawać kapitału z odsetkami tylko sam kapitał, bo to np. sugeruje Rzecznik Praw Obywatelskich w Polsce sądy pewnie też będą brać to pod uwagę, więc ta sytuacja zmienia się diametralnie na korzyści tych osób zadłużonych w bankach moim zdaniem to nie jest także oni wszyscy zostali przez banki oszukani zostali wprowadzeni w błąd oczywiście mam wrażenie w większości przypadków doskonale wiedzieli co podpisują natomiast z drugiej strony pozycje postawa banków w ciągu ostatnich kilku lat polegającą na tym, że tak właściwie one nie widzę żadnego problemu jak ludzie wzięli kredyty mają spłacać koniec ta postawa sprawia, że trzymam kciuki za tych wszystkich, którzy idą teraz do sądu żeby, żeby z tymi bankami po wygrywali, ponieważ banki moim zdaniem zasłużyły na to, żeby przegrać to właśnie postawą nie tym, że udzielały kredytów 20072008 roku, bo to na pewno nie jest także one od początku chciały kogoś oszukać one po prostu chciały zarobić na kredycie tak jak na każdym innym swoim produkcie natomiast po drodze świat się zmienił przepisy prawne się zmieniły różne nowe rzeczy się okazały, a te banki cały czas się zachowały tak jakby tego nie zauważały to teraz mają bardzo dobrze to jest pozytywny o poza po pozytywne wydarzenie roku 2019, chociaż oczywiście z punktu widzenia tych banków poniosło pewnie jakieś tam straty, ale jak sami główni ekonomiści niektórzy tych banków mówią te straty będą rozłożone w czasie, bo te procesy będą trwały parę lat sąd w związku z tym nie powinno być żadnej katastrofy takiej obejmującej cały sektor bankowy, że nagle zniknie z niego ileś tam miliardów złotych to się po rozkłada elegancko na lata tak, żeby nie było zagrożenia systemowego dla gospodarczego dla całego kraju natomiast ludzie sobie w ba z bankami w sądach pewnie po wygrywają gratulacje w związku z tym składam solą z powodu, a na drugim miejscu w tym roku dane będzie w bankach, ale teraz już w bankach centralnych, bo tutaj też były bardzo bardzo dużo było zmian bardzo ważnych zmian niektórych nawet takich wręcz w 2019 roku po kimś powiem, że zostały wynalezione na świecie nowe instrumenty polityki monetarnej, których wcześniej w ogóle nie było ani każdy rok jest taki, że pojawiają się na świecie nowe instrumenty polityki monetarnej takie, które należałoby teraz pisać do podręczników dla studentów jak się studenci uczą o polityce monetarnej z różnych podręczników z poprzednich lat to ona już są nie do końca aktualne, ponieważ ta dziedzina zmieniła się na tyle mocno w 2019 roku, że pojawiło się zupełnie nowe elementy, których wcześniej w ogóle nie było przypomnę wchodziliśmy do 2019 z takim nastawieniem, że w tym roku będziemy mieć wzrost wzrost stóp procentowych w stanach Zjednoczonych i w strefie euro 1 bank drugi bank to dość wyraźnie sugerował dodatkowo stany Zjednoczone od dróg bywały dolary tzw. konto taty taj niby, czyli odwrotność komunikaty w leasingu, czyli tego wcześniejszego tzw do druku pieniądza teraz dodruk polegał na tym, że bank centralny skupował obligacje z rynku i tym ci, którzy od, których skupował dostawali świeżo wydrukowane pieniądze na obligacje mają do siebie, że one w pewnym momencie zapadają prawda mają termin zapadalności i wcześniej było także jak dane obligacje partie obligacji zapadała to bank centralny na miejsce tych obligacji kupował kolejną paczkę tak, żeby per saldo wartość tych obligacji w portfelu banku centralnego się nie zmieniała, a w 2008 osiemnastym roku przestał tak robić jak jakieś obligacje zapadały to po prostu one znikały wartość tego portfela obligacji w posiadaniu banku centralnego go zaczynała się zmniejszać co można było nazwać od drukowanie dolarów, więc taki był stan na początek 2019 roku no i wtedy w wyniku zwiększenia niepewności na rynku wojen handlowych itd. pojawiło się nowe prognozy, że jednak sytuacja gospodarcza się psuje na całym świecie w związku z tym, ale stało się jasne, że podwyżki stóp procentowych sytuacji, w której koniunktura się psuje nie poprawia to zły pomysł jako pierwszy wycofał się tego pomysłu Jerome Powell, czyli szef amerykańskiego Fedu, który już w styczniu pamiętam, że to był to było pierwsze miejsce w pierwszym wydaniu tego podcast 2019 roku na pierwszym miejscu, że idziemy Jerome Powell wycofał się czegoś co mówił miesiąc wcześniej jeszcze, czyli wycofał się z tego takiego stanu takiej Jasnej zapowiedzi, że za chwilę będą następne podwyżki stóp procentowych wtedy jeszcze nic nie mówił o obniżkach, ale spowodował, że sytuacja przestała być jasna, że rynek zaczął spekulować, że być może nie będzie podwyżek na razie to wtedy jeszcze mówiono o tym, że nie będzie podwyżek w kolejnych miesiącach sytuacja się stopniowo zmieniała także po jakimś czasie zaczęto mówić o możliwości obniżek stóp procentowych w stanach, a do tego dołączył się jeszcze Europejski bank centralny Mario dragi w czerwcu wygłosił bardzo takie istotne takie bardzo łagodne przemówienie w Sintrze Portugali tam był jakiś spotkanie dość istotne pamiętam ją wtedy zasugerował, że Europejski bank centralny też może dalej powrócić do obniżek stóp procentowych może wręcz powrócić do skupu obligacji z rynku bardzo wyraźnie zasugerował to był czerwiec no i sierpień lipiec sierpień to już były na rynku granie pod, którzy na pewno dojdzie do tych obniżek stóp zresztą Amerykanie Fed już wtedy zaczął obniżać stopy procentowe, bo w 2000 chodziliśmy w 2019 z przekonaniem o podwyżkach apotem Amerykanie 3× obniżyli stopy procentowe w tym roku z europejskim bankiem centralnym było była troszeczkę większa zagadka, ale oni też w końcu we wrześniu obniżyli stopy procentowej powrócili do skupu obligacji w ręku natomiast najciekawszą rzecz we wrześniu zrobił szwajcarski bank centralny, ponieważ jak były w czasie wakacji spekulacje, że EBC obniży stopy to jednocześnie pojawiły się spekulacje, że jak Frankfurt obniży to Szwajcaria chwilę później też obniży, bo zawsze do tej pory tak robiła naśladowała to co robi Europejski bank centralny, tyle że Szwajcaria miała już wcześniej stopy na poziomie -075 bardzo wielu firm w Szwajcarii się zbuntowało przeciwko temu no i były takie doniesienia, że ludzie po prostu zaczynają wyciągać pieniądze ze szwajcarskich banków zaczynają kupować sobie sejfy i zaczynają trzymać swoje bogactwo w prywatnych Sejm w domach co było dodatkowym ryzykiem dla całego systemu bankowego Szwajcarii tak, by wszyscy wyjęli pieniądze z banków to banki, by padły prawda w związku z tym pojawiło się takie ryzyko pierwszy raz pojawił się argumenty przeciwko pogłębianiu ujemnych stóp procentowych dostrzeżono, że one mają swoje bardzo poważne wady i co zrobiła Szwajcaria Szwajcaria wymyśliła nowy instrument polityki monetarnej właśnie wtedy, ponieważ już wcześniej wprowadzono w Szwajcarii już wcześniej miała ujemne stopy procentowe na poziomie -075, ale wprowadziła jednocześnie taki próg to znaczy te ujemne stopy obowiązywały tylko w przypadku depozytów, których wielkość była powyżej jakiegoś tam progu iluś tam ileś tam tysięcy franków szwajcarskich jak to miało depozyty mniejsze drobniejsze to miał 0% on w tym w tym przypadku w tych przypadkach ujemna stopa nie działała ona działała tylko w przypadku tych największych depozytów i Szwajcarzy we wrześniu nie obniżyli dalej stopy procentowej natomiast za powiedzieli, że oni będą przesuwać ten próg w zależności od potrzeb jak jak obniżał no to wtedy pod ujemne stopy procentowe spadnie więcej depozytów w całym systemie bankowym jak ten próg podniosą no to wtedy mniej depozytów spadnie pod ujemną stopę procentową i to taki jak zmieniali poziom stopy procentowej dla całego systemu prawda, chociaż sama stopa się nie zmienia, ale ruszając tym progiem jak gdyby zmieniamy parametry polityki monetarnej w ten sposób powstał narodziła narodził się ten nowy parametr właśnie, czyli ten nowy mechanizm nowy instrument polityki monetarnej Szwajcarzy ogłosili to jako pierwsi natomiast Europejski bank centralny niedługo potem także wprowadził znaczy obniżył swoją stopę procentową, ale także wprowadził ten próg właśnie co de facto spowodowało, że tak, jakby podniósł stopy procentowe, bo to główną stopę obniżył, ale jak wprowadzili próg no to pocztą ujemną stopę procentową łapało się zdecydowanie mniej depozytów niż wcześniej, więc tak, jakby niby złagodził politykę monetarną tak jakby ją nieco zaostrzył, więc to się dość mocno komplikowało w drugiej połowie 2019 roku sytuacja zrobiła się dzięki temu dość fascynujące, zwłaszcza dla tych, którzy generalnie interesują politykę monetarną mniej więcej w tym samym czasie we wrześniu jeszcze wybuchła 1 sensacja jeśli chodzi o banki centralne znaczy wszystko wskazuje na to, że we wrześniu amerykański bank centralny stracił kontrolę swoją własną stopę procentową taką krótkoterminową na rynku, ponieważ pomimo tego, że ta oficjalna stopa procentowa była na niezmienionym poziomie to ta rynkowa stopa procentowa w przypadku pożyczek jednodniowych pod zastaw tzw. transakcji repo nagle wystrzeliła bardzo mocno do góry i żeby ją sprowadzić z powrotem na dół bank centralny musiał on w sposób pilny w sposób nagły zacząć pompować pieniądze do systemu bankowego, czyli znowu zaczął skupować obligacje, bo to jest najlepszy sposób na to, żeby wpompować zrobić zastrzyk gotówki do systemu bankowego jak zaczął robić ten zastrzyk zastrzyki na przełomie września października tak robi aż do dziś nie wycofał się z tego, ponieważ pod koniec września się okazało, że jest za mało tzw. płynności na rynku międzybankowym w stanach Zjednoczonych zaczęto analizować, dlaczego co się stało dość szybko ci, którzy badali doszli do wniosku, że są 2 główne przyczyny po pierwsze, deficyt budżetowy w stanach Zjednoczonych jest coraz większy i rząd amerykański emituje coraz więcej obligacji, więc inwestorzy kupują obligacji coraz umowę dotyczącą nowe przetargi to zabierają pieniądze z banków czyli jakby zabierają płynność banków, żeby wydawać pieniądze te obligacje te pieniądze trafiają na konta rządu amerykańskiego na te konta nie liczą się jak gdyby w obliczaniu tych w tej płynności na rynku między bankowym, bo to jest taka troszeczkę można obrazowo powiedzieć nasza klatka, więc to był 11 przyczyna, czyli niesamowicie duży deficyt budżetowy w stanach Zjednoczonych druga przyczyna była taka, która już wspomniałem dzisiaj w trakcie tego podcast, czyli to co na samym początku roku siedziało, czyli to od dróg używanie tych dolarów okazało się we wrześniu, że za mocno Fed drukował tych dolarów po prostu przesadził troszeczkę i we wrześniu zrobiło się niesamowite zamieszanie na tym rynku międzybankowym które, o czym ten pożar oczywiście bardzo szybko ugaszono, ponieważ w 2 jak to się robi i po prostu wystarczyło wpompować tam nie wiem paręset miliardów dolarów czy kilkadziesiąt miliardów na początek kilkadziesiąt potem zrobił parę miliardów i te stopy procentowe wróciły do pożądanego poziomu, ale fakt jest taki, że te zastrzyki się odbywają aż do dzisiaj regularnie co tydzień i właściwie wszyscy w stanach Zjednoczonych się zastanawiają jak z tego teraz wyjście to odkręcić sytuacja się tak troszeczkę tam po komplikowało natomiast nowy instrument wymyślony przez Szwajcarów rewelacja moim zdaniem bardzo bardzo fajna bardzo fajna rzecz nowy instrument zobaczyć w polityce monetarnej to nie zdarza się na co dzień no i kwestia tych ujemnych stóp procentowych, bo ta krytyka narastała coraz bardziej coraz bardziej coraz więcej pojawiało się głosów, że tak właściwie nie ma żadnego sensu, ponieważ sensem obniżania stopy procentowe jest to, żeby zachęcać, żeby ożywić gospodarkę poprzez nowe kredyty więc, żeby gospodarka została ożywiona tych kredytów musi być odpowiednio dużo, więc zachęcić dobrania tych kredytów te firmy, które mogą wziąć jak zachęcić, obniżając koszty tego kredytu czyli, obniżając stopy procentowe prawda tak w książce tak to działa teoretycznie natomiast oczywiście, żeby to działało w ten sposób to nie tylko firma musi wziąć ten kredyt jeszcze bank musi chcieć udzielić tego kredytu w sytuacji, w której stopy procentowe są ujemne to ten bank nie zarabia na tym kredycie, ponieważ nie może poniżej zera obniżyć swoich depozytów dla ludności, bo wtedy ludzie zabiorą pieniądze z banku tak jak było zagrożenie, że w Szwajcarii tak się stanie w związku z tym sytuacji ujemnych stóp procentowych rentowność banków znacząco maleje to banki zaczynają się obawiać o swój własny los, ponieważ przestają zarabiać pieniądze przestają być zyskowne i wtedy są mniej zainteresowane rozkręcanie akcji kredytowej, ponieważ jest to z ich punktu widzenia bardziej ryzykowne w związku z tym nie ma tego mechanizmu ożywiania gospodarki poprzez większą akcję kredytową nie, dlatego że firmy nie chcą brać kredytów tylko w przypadku ujemnych stóp procentowych to banki nie chcą dawać kredytów w związku z tym sytuacja robi się bez sensu mówi o tym, coraz więcej to też było można powiedzieć dość przełomowy w roku 2019 roku natomiast pojawił się 1 bank centralny, który nie tylko o tym, mówił, ale po prostu zrobiło zapowiedział w październiku, że do końca roku wycofa się ujemnych stóp procentowych to zrobił 19grudnia chyba stopy procentowe w tym kraju zostały podniesione z -025 do poziomu 0 tym krajem jest świeca Szwedzi jako pierwsi na świecie pożegnali się z ujemnymi stopami procentowymi, ponieważ doszli do wniosku, że są bez sensu nie działają to też moim zdaniem było bardzo ważne wydarzenie roku 20192019 roku przekonaliśmy się, że dotychczasowe instrumenty polityki monetarnej są nieskuteczne nie działają trzeba po pierwsze, wymyślać nowe instrumenty to zrobiono, a po drugie trzeba się wycofywać z tych instrumentów, które działają jako pierwsi zrobili to Szwedzi, a do tego wszyscy bankierzy centralni przez cały 2019 rok 1 głosem mówili, że trzeba prowadzić bardziej aktywną politykę fiskalną na całym świecie ta polityka monetarna się już wyczerpała teraz czas na aktywniejsze politykę fiskalną, czyli na zwiększanie wydatków państwowych w gospodarkach mówiąc to wszyscy patrzyli w stronę Niemiec, którzy mają, które są dużą gospodarką mają nadwyżki budżetowe Niemcy na razie nie chcą słuchać, ale to jest inna historia bardziej na rok 2020 ma miejsce pierwszy przed nami jak pan na pierwszym miejscu najważniejsze najciekawsze wydarzenia roku 2019 w gospodarce to jest moim zdaniem kwestia zmian w systemie emerytalnym w Polsce, czyli mówiąc w skrócie koniec OFE już przyklepane na pewno, a po drugie, przy okazji zobaczyliśmy jak bardzo nie ufamy systemowi emerytalnemu w Polsce co się stało bardzo Jasnej zobaczyliśmy jak na dłoni jak na talerzu 2019 roku co jest gości szokujący można powiedzieć chyba zaskoczeniem przypomnę, że na początku roku właśnie pierwsza połowa roku to było tylko spekulacje na początek nie wiadomo było czy te pieniądze OFE mają iść do ich do IKE czy mają iść do x potem prasa pisała, że 100% pieniędzy OFE zostanie przełożone do IKE w ogóle nie było mowy o tej opłacie przekształceniowej ona się pojawiła dopiero w drugiej połowie roku w ogóle wcześniej na początku roku Mateusz Morawiecki w ogóle nic nie mówił o tym, że budżet na 2020 roku ma być zrównoważony wtedy dość jasno w swoich wypowiedziach mówił o tym jak duży ma być deficyt w przyszłym roku dopiero potem mam wrażenie, że na potrzeby kampanii wyborczej przed wyborami parlamentarnymi ktoś wymyślił, że ma być budżet zrównoważony no a jak pojawił się jak pojawił się temat zrównoważenia budżetu trzeba było szukać nowych dochodów wymyślono chyba wtedy to opłatę przekształceniową ono dopiero wtedy się pojawiła w tej dyskusji publicznej w wysokości 15% przy okazji mieliśmy w tym roku start PPK w wakacje, czyli tych planów pracowniczych planów kapitałowych no i mamy porażkę w 2019 roku tak tego planu, ponieważ tylko 40% uprawnionych się do tego zapisało no i dlaczego tylko 40% tutaj właśnie zobaczyliśmy, że ludzie z wszelkich badań wynika to, że ludzie po prostu nie ufają temu systemowi boją się przestraszyli się tego co rząd wcześniejszy 2014 roku zrobił z OFE, chociaż to jest zupełnie inna historia zupełnie inne instrumenty to ludzie jednak drugim jednak kojarzą, bo tu oszczędzanie na emeryturę to oszczędzanie na emeryturę, więc nie kojarzy się boją zapisywać teraz do PPK w związku z tym premier Morawiecki w trakcie chyba exposé w listopadzie zaproponował, żeby wpisać dodatkowe gwarancje dla PPK dla IKE do konstytucji pomysł wydaje wydawać, by się mogło kuriozalne, bo to jest niepotrzebne, bo to gwarancja już są w konstytucji naprawdę nie trzeba tego robić, a jednak potem okazało, że ten polityczny się Mateusza Morawieckiego nie pomylił, ponieważ z kolejnych badań wyniknęło, że aż 78% Polaków faktycznie chce wpisania tego tych dodatkowych gwarancji do konstytucji, dlaczego chce, dlatego że nie ufa, że ten brak ten stan skala braku zaufania w Polsce wyszła na jaw dopiero teraz przy okazji tych planowanych zmian w systemie emerytalnym naprawdę porażające jest bardzo duża 78% chce dodatkowych gwarancji w konstytucji, chociaż z tego samego sondażu wynika, że mniej więcej połowa ludzi w ogóle nie wie co to jest PPK do czego służy, ale i tak chce wpisania tego do konstytucji oczywiście w przypadku zmian w OFE będzie można zadecydować, żeby pieniądze swoje włożyć do ZUS-u, ale nie do Ikei w ZUS-ie pieniądze są waloryzowane wg wskaźników, które są obliczane na podstawie kondycji na rynku pracy tego i jak szybko rosną wynagrodzenia w gospodarce i jak szybko rośnie albo ewentualnie maleje liczba pracujących w tych, którzy płacą składki w tym roku dowiedzieliśmy się też, że waloryzacja tegoroczna waloryzacja tych składek przekroczyła aż 9% to było najwięcej 2008 roku i kolejnym roku też będzie mniej więcej tak samo wysoka waloryzacja co to też był mam wrażenie osobne wydarzenie związane z systemem emerytalnym systemem emerytalnym, bo widać było, że wprawdzie w ZUS-ie nie ma aktywów, które procentują, ale te zasady waloryzacji sprawdzają się w tej chwili bardzo ładnie i one bardzo ładnie powinny podnosić na wartość przyszłych emerytur wtedy, kiedy będą one już wypłacane natomiast zdecydowanie na pierwszy plan wysuwa się kwestia tego braku zaufania, które od braku zaufania wzięło się fiasko dotychczasowej możesz się zmieni w przyszłym roku, ale na razie mamy fiasko systemu PPK nie znaczy, a nie spodziewałem, że to nie będzie 100% tych ludzi, którzy tam zapisu, ale nie spodziewałem się, że naprawdę aż tak dużo Polaków będzie się nie zapisze się tam, dlatego że się boi, że coś stanie z ich pieniędzmi to jest taka wiedza, która moim zdaniem jest bardzo cenna jest zaskakująca i właśnie przez ten aspekt tego wydarzenia właśnie to wydarzenie umieściłem na pierwszy na miejscu pierwszym w tym podsumowaniu całego roku, a podsumowanie w związku z tym, że pierwsze miejsce za nami już zakończyło to szczęśliwego nowego roku kolejne wydanie tego podcast będzie już wydaniem zupełnie zwyczajnymi będzie w poniedziałek, czyli w 2020 roku tak wychodzi z moich tutaj obliczeń takich na piechotę w głowie dziękuję bardzo, to wszystko dzisiaj do usłyszenia cotygodniowe podsumowanie roku podcast Ekonomiczno polityczny Rafała Hirscha zawsze w poniedziałek po dziewiętnastej tylko na tokfm PL w naszej aplikacji mobilnej kolejny odcinek za tydzień w poniedziałek po dziewiętnastej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: COTYGODNIOWE PODSUMOWANIE ROKU

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA