REKLAMA

Technologia, artyzm, propaganda – historia początków kina

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2019-12-28 08:00
Prowadzący:
Czas trwania:
29:08 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Rakowski dzień dobry raz jeszcze zapraszam na drugą godzinę weekendowego poranka, którą w całości, choć w różnych częściach poświęcimy filmowi między nimi, dlatego że dzisiaj kolejna już różnica szybko, jakby miał policzyć to nie policzył, bo nigdy nie byłem Orłem z matematyki, ale powiem tak 28grudnia 1800 dziewięćdziesiątego piątego roku w paryskim salonie indyjskim Grand Cafe wyświetlono dwuminutowy film pt. wyjście robotników fabryki no i mówi że to Rozwiń » jest początek kina, a więc mamy dzisiaj rocznica, kiedy to wszystko się zaczęło, choć są może i tacy, którzy powiedzą nie to kino to zaczęło się już wcześniej, kto wie może właśnie tak myśli nasz gość pan prof. Cezary król historyk politolog dzień dobry witam może najpierw dla pewności czy tylko pytam czy pani z tym Cezarym, którzy dzisiaj imieniny, bo jeśli tak to wszystkiego dobrego to jest 1 z dat, kiedy miałem winę świetnie to raz jeszcze najlepsze życzenia od całego zespołu no ale proszę potwierdzić lub zaprzeczyć czy słusznie 28grudnia obchodzimy dzień początku kinematografii jak wiadomo wszystko jest umową z kinem jest także zaczęły się w starożytności jak prawie wszystko należy wywieść historię kina od Arystotelesa 900 czwartego jako sprzedaż RO, który stwierdził opisał zjawisko kamery o skórę co jak wiadomo jest istotą obrazu zarówno fotograficznego, jaki kinowego, ale jeszcze 1 przychodzimy do tego momentu, który nas interesuje to trzeba też pewną korektę zrobić słusznie obchodzimy rocznicę pokazu w salonie indyjskim trzeba mieć świadomość, że bracia mieli nie byli pierwszymi, którzy pokazali ruchome obrazy na ekranie kimś takim się to przypisuje on za chwilę dodamy, dlaczego tak się stało tym pierwszym, który rzeczywiście nakręcił filmiki, bo te są kilkusekundowe ujęcia był Luis lepszy los ludzi i lepszy los, który w 1800 osiemdziesiąty ósmy roku popełnił takie filmiki, kręcąc je w Leeds w wielkiej Brytanii tyle tylko, że historia prezesa jest tyle co obiecujące ile zagadkowej tragiczne on w momencie, kiedy jechał zarejestrować swój wynalazek zaginął bez wieści na dzień dzisiejszy nie wiadomo co się z nim stało zaginął też jego bagaż, ale wiadomo, że to był ten pierwszy zachowały się te króciutkie bardzo filmiki z 1800 osiemdziesiątego ósmego roku, czyli 7 lat wcześniej dach 7 Rami byli też Amerykanie, a jeszcze tylko pytam tego pana, bo brzmi po francusku, a rozumiem, że działał w wielkiej Brytanii tak jest to jest to jest Francuz z meczu to też jest ciekawostka, ale przez koligacje rodzinne biznesowe to co zapisało się w historii zdarzyło się w Leeds tam zresztą jest tablica pamiątkowa i jemu poświęca można generalnie będzie, że na razie przynajmniej z Pańskiej opowieści wynika, że to Francuzom zawdzięczamy kino w rozumieniu ruchomy obraz, ale jeszcze 1 drobna korekta mianowicie, zanim nastanie bracia premier pojawili się Amerykanie jednak prawdziwie już, choć 1 z tych Amerykanów, którzy się zasłużył dla firm był Szkotem z pochodzenia był Julian dekiel syn, który był bliskim współpracownikiem Tomasza Edisona, który jak wiadomo był zawsze prawie przez prawie wszystkiego od żarówki do krzesła elektrycznego to jest autor twórca krzesła elektrycznego Otóż Edison interesował się również z filmem sformował ekipę, której gwiazdą był właśnie u Jandy Kingson to jest ten, który w 1800 dziewięćdziesiątym pierwszym roku popełnił filmiki, a w 1800 dziewięćdziesiąty czwartym, czyli znowu rok wcześniej od braci Lumiere jest autorem pierwszego filmu dźwiękowego, który niedawno się odnalazł i widać wyraźnie, o co chodziło w tym filmie i w tym dźwięku to jest rzeczywiście ogromne przeżycie oglądać ten film 2 panowie tańczą ze sobą przy dźwięku, który wywodzi się z gramofonu wojskowego na płytach wnioskowanych wielką taką tubą, a więc zwycięzcą jest ważny po pierwsze, dlatego, że kręcił filmy nieme nakręcił ich kilkanaście, a oprócz tego nakręcił pierwszy eksperymentalny film dźwiękowy 1894, czyli przed premierami mamy pionierów już pomni my tego Arystotelesa Leonarda da Vinci twórcy soczewki tak dalej tak dalej stanie może na braciach mieli odpowiedzmy na pytanie, dlaczego oni właśnie obóz właśnie można powiedzieć, że z tego z tej z tej pana opowieści teraz możliwości jednak chyba ta ekipa liczono tak, ale Edison poszedł specyficzną jak się potem okazało trochę fałszywą ścieżką mianowicie był winny wynalazł są Chiny ma to skoku, czyli takiego urządzenia, które jeśli szukać analogii przypinał pisał to znaczy, żeby obejrzeć film trzeba było wsadzić w oko we wzierniku i to było kino dla 1 osoby powstało urządzenie dość dużych rozmiarów i trzeba było zaglądać okiem do tego, żeby zobaczyć tam się dzieje jeśli chodzi o wsi tymczasem raczej nie mieli poszli w stronę kina takiego, które można było zobaczyć na czekanie, więc naraz mogło oglądać to wiele osób przykry przykład w salonie indyjskim ci pierwsi to jest 35 osób tymczasem przy tym kino to Skopje trzeba było urządzać jedno urządzenie dla 1 osoby w związku z tym za moment, ponieważ rzeczywiście powstał w szał związany z tym z tym wydatkiem pojawił się salony kineskopowe, gdzie stawały takie przedmioty przypominające pewną szansę, przy którym stał dżentelmen, który objaśniał co trzeba zrobić zbliża się widz, który wsadzał oko ten kinem, a to z kolei no i doznawał tego uczucia oglądania filmu, ale jedno urządzenie 1 osoba co jak wiadomo nie było oraz prawa nie było po pierwsze po drugie po drugie, było bardzo nieporęczne Edison wyobraża sobie, że kino to będzie taki wynalazek pralka będzie się kupowało takie urządzenie jego wstawiał do będziesz oglądał tymczasem magnetowid Otóż to system no i jeszcze to hit są trochę to przypomina okazało się, że to nie jest droga droga, którą właśnie bracia również było praktyczniejsze, a poza tym mieli oni zmysł interesu tak jak twórca fotografii oni też wspomnieć, bo przecież matką chrzestną filmuje fotografia 1839 Luis de Jager, który umiał wraz ze swoimi przyjaciółmi stworzyć pewnego rodzaju sią biznes show biznes wokół fotografii w związku z tym ci, którzy zrobili fotografie wcześniej pozostali w cieniu natomiast przeszły do historii i Jagger, bo on umiał zrobić tego interes z tego zrobili również interes bracia Lumiere, którzy mieli osadzonego ojca Chemika, który przygotował im grunt biznesowy powstała hala zdjęciowa, gdzie kręcą mnie ten film, o którym mówiliśmy, czyli wyjście robotników właśnie robotnicy nie do argumentu oni nie wychodzili sprawdziły fabryki to pchali wchodzili wychodzili z fabryki, ale ta ta scena została zarejestrowana oczywiście w hali zdjęciowej notabene to coś się, o czym mówimy działo się w regionie jak teraz pojedzie do rejonu akurat miałem taką okazję w tamtym roku to z tej hali zdjęciowej z tej fabryki pozostały już niewiele tam parę elementów to zostały obudowane szkłem, ale na szkle takim czołowym jest wielkie zdjęcie jak robotnicy wychodzą z fabryki natomiast oprócz tej SA hali zdjęciowej zachował się pałacyki ojca Niemirów, który teraz jest bardzo dobrze zorganizowanym muzeum nie umiera to jest ten wkład ojca wymiarów ten wkład finansowy organizacyjny obok tego pałacyku powstała hala zdjęciowa i tamten interes się kręciła jeszcze drugie miejsca w tym pamiętać mianowicie miejsce, gdzie kręcona też sławny film braci premier przyjazd pociągu na stację w las Jutta miejscowość dość daleko od regionu, gdzie dzieli je również swój pałacyk on zresztą stoi niestety jest złym stanie, bo dostał się w prywatne ręce niemego, kto doinwestować, ale może pan aktywnym pojechać zamówić pokój stosunkowo tani Otóż tam się zachowała zachował się wielki salon, w którym kręcono też pierwsze zdjęcia w tym Lasota te ten filmik, który znamy to jest ten drugi znany przyjazd pociągu na stację Lasota kręcony był tam stacja lasy też zachowała na tej stacji są też duże takie zdjęcia pokazujące jak to było wtedy w 1800 dziewięćdziesiątym piątym roku tam też powstał ten trzeci z danych inżynierów ogrodnik polany takim można można być taka na jabłka mała bułka krótko mówiąc panie redaktorze Szanowni Państwo kino ma swoje etapy kino ma etap artystyczny kino ma to technologiczne i kino ma też etat polityczne no właśnie o tym, politycznym, bo co tu dużo mówić no wspaniałe narzędzie, jakie pojawiło się w końcu dziewiętnastego wieku szybko rosła popularność mało no i źli ludzie wpadli na pomysł jak wykorzystać właśnie to narzędzie, aby robić może trochę powiem zbyt potocznym językiem wodę z mózgu, a może bardziej oficjalnie powinienem powiedzieć propaganda o tym, będziemy mówić już po informacjach w radiu TOK FM Maciej Zakrocki dzień dobry raz jeszcze przypominam, że w związku z tym, że świat przyjął za początek Kinematograf data 28grudnia no to właśnie dzisiaj mówimy o kinie studio pan prof. Cezary król historyk politolog, który opowiedział nam no, że nie tylko bracie linie Air, choć ta data właśnie 28grudnia związana jest z tymi braćmi i pierwszym pokazem, ale powinniśmy pamiętać też innych współtwórca kinematografii oczywiście nie przypomnimy w związku z tą rocznicą całej historii kina, która ma już no w związku z tym łatwo policzyć w miarę łatwo 5 i 3024 lata, ale zapowiedzieliśmy, że porozmawiamy teraz o tym jak to kino dosyć szybko zostało wykorzystane jako właśnie fajna rozrywka łatwo trafiająca do ludzi takim ciekawym przykładem wykorzystania filmu na pewno jest radziecka Rosja, choć niektórzy ważni ludzie na początku byli dość sceptycznie tu pozwolę sobie przywołać np. Włodzimierza Majakowskiego, który trzynastym roku pytał czy film może być niezależną formą sztuki oczywiście nie sztuka tworzy wyrafinowane obrażenia podczas gdy film podobnie jak drukarska maszyna odbija je rozsyła do odległych części świata, a Car Mikołaj drugi zapytany o o filmie jego zdanie na ten temat mówił uważam, że film jest pustą całkowicie nie użyteczną, a nawet szkodliwą formą rozrywki tylko osoba nienormalna może stawiać ten śmieszny biznes na równi ze sztuką to jest absolutny śmieć jakakolwiek uwaga temu poświęcona jest głupotą jak się okazuje przywódca rosyjskiego Radzieckiego państwa mieli nieco inne zdanie w tej sprawie, owszem, ale jeszcze trzeba dopowiedzieć 1 kwestię skoro jesteśmy przy carze, że on wieszał psy na filmie, ale jednak korzysta z niego i tu jest ciekawska Polska mianowicie nadwozie na carskim funkcjonował Polak Bolesław Matuszewski, który stał się sławny z powodu tego, że kręcił fotoreportaże z działalności dworu carskiego nasze zachowały to jest 1 z 2 Polaków, których należy mówić się pamiętamy o początkach kina tym drugim był oczywiście Kazimierz Prószyński, który zasłużył się wieloma rzeczami przede wszystkim pierwszą ręczną kamerą, dzięki którym można, dzięki której można było wyjść na ulicę i kręcić filmy takie, jakby to powiedzieć życia, a więc Prószyński i Matuszewski, a teraz wracając do Pańskiego pytania o film w Rosji radzieckiej, a potem w związku Radzieckim tak się złożyło, że państwo totalitarne szybko zwrócił uwagę na zalety kina Majakowski mógł przeoczyć na kino, ale okazało się, że film ma wiele użytecznych zalet z punktu widzenia propagandy państwa totalitarnego i na tej glebie wyrosło kilka prawdziwych talentów okresie związku Radzieckiego w tej wczesnej fazy, czyli lat dwudziestych wykształciły się taka sławna trójka twórców się czwórka ludzi, którzy umieli połączyć funkcjonalność propagandową kina z elementem artystycznym to jest coś zwracająca Wencel cykl uwagę ta czwórka to oczywiście Siergiej Eisensteina z jego pancerniki empatią kinem w 1925 roku to jest sesję od pół do kin z jego wspaniałą matką w 1926 roku ekranizacją powieści maksyma Gorkiego to jest Ołeksandr Dowżenko, który nakręcił znakomity film ziemia i wreszcie czwarty reportaży stawia 1 z twórców dokumentu urodzony w Białymstoku człowiek radziecki pochodzenia żydowskiego dźwigi dźwiga Dzidzi Wierchów właściwe nazwisko Kaufman ta czwórka umiała stworzyć dzieła, które z punktu widzenia propagandy państwa totalnego totalitarnego odegrały bardzo istotną rolę nic dziwnego, że Józef król bez minister propagandy oświecenia Narodowego trzeciej rzeszy stawiał filmowcom niemieckim również w państwie totalitarnym za wzór pancernik Potiomkin, a także firmy wojewoda budowy kina tylko tu powiedzmy, że właśnie następuje potem trochę powiedziałbym zmiana podejścia, dlatego że rzeczywiście te pierwsze lata to jest umiejętne połączenie potrzeb propagandowych państwa no właśnie artyzm ze sztuką z kinematografią, która rzeczywiście do dzisiaj robi wrażenia, a montaż chociażby w filmie właśnie pancernik Potiomkin budowanie tego całego klimatu szczególnie na słynnych schodach odeskich to jest na pewno elementarzem każdej szkole filmowej, ale potem kiedy, kiedy nie ma już Lenina, kiedy nie ma EPU no to towarzysz Stalin uważa, że kino radzieckie idzie złą stronę wiele jednak wprowadza znaczące modyfikacje no, żeby tutaj tego artyzmu wiecie może było nie tak wiele, ale ale, żeby pójść do lodu z bardziej prostym przekazem i właśnie no chyba wtedy mamy do czynienia z takim innym etapem w historii Radzieckiego kina oczywiście tak wiadomo, że np. Syrii jest Einstein miał coraz większe problemy jeśli chodzi o swoją twórczość musiał się coraz bardziej dostosowywać do tej funkcji w elitarnej filmu coraz bardziej te filmy były propagandowe, a nie artystyczne i właściwie do końca życia, a żył niestety niewiele bo zmarł na atak serca w wieku około lat 50 do końca nie był pewien czy to co kręci spotyka się aprobatą władz na chociażby dzieje jego filmu Iwan groźny są takim dowodem, że artyzm musiał ustąpić utylitaryzm moje właściwie woli nowego cara pierwsza część Iwana groźnego została przyjęta pozytywnie na część druga została już źle przyjęta i można było zobaczyć się dopiero po śmierci Stalina i po śmierci również Siergieja Eisensteina, czyli film w okresie rozwoju stalinizmu nieuchronnie stacza się z tej fazy propagandowe artystycznej ku prostej czystej w cudzysłowie bardzo funkcjonalne propaganda to dość wyraźnie widać patrząc na taki harmonogram zdarzeń mamy lipiec 1925 roku i dobrze nam znany Feliks Dzierżyński staje na czele stowarzyszenia przyjaciół Radzieckiego filmu w umowie uzasadniającej utworzenie tego stowarzyszenia mówił film może musi stać się potężnym narzędziem pomagającym podnieść poziom kultury w naszym robotniczą chłopskim państwie jesteśmy wyczerpani mamy kulturowe braki jesteśmy analfabetami, ale postawiliśmy sobie bardzo trudne zadanie stanie się bardzo krótkim czasie najbardziej dynamiczny posiadający wspaniałą kulturę bez śladu analfabetyzmu państwa w tym zadaniu film musi odegrać bardzo ważną rolę ale kiedy właśnie Stalin coraz bardziej krytyczny jest wobec tego co robią ci wielcy twórcy pojawia się niejaki Pietro byto, który mówi wprost mówi się, że radzieckie kino na swoim sztandarze wypisane pancernik Potiomkin matka październik strajk czy na pewno 150 000 000 robotników chłopów chce maszerować pod takim sztandarem wiemy doskonale, że nie ludzie, którzy tworzą radzieckie kino są w 95% wyalienowani esteci pozbawieni pryncypiów ludzie nie chcą oglądać filmów no to się spowodowało te wszystkie kłopoty, o których pan już wspomniał, ale również pan wspomniał o doktorze dalsze, więc przejdźmy do przejdźmy do drugiego przykładu, który powoduje rzeczywiście taki rodzaj dla miłośników kina przede wszystkim dla tych, którzy potrafi docenić artyzm pewien problem zarówno te radzieckie filmy z pierwszego okresu, jaki niemieckie filmy powstające w epoce trzeciej rzeszy i dr. Goebbelsa no właśnie są wybitnymi działa oczywiście nie wszystkie panie redaktorze no Ros historia kina przechodzą tytułu znaczące i możemy powiedzieć, pamiętając o pewnym paradoksie, którym pan wspomniał, że takim, gdzie wybitnym jest triumf woli leni Riefenstahl, który umiejętnie łączy pewien artyzm z funkcjami propagandowymi, a w dodatku jest jeszcze w sensie technologicznym technicznym bardzo nowatorskim sherry szereg pomysłów realizator ich leni Riefenstahl potem wyszło do obiegu w dokumentalisty c to też jest to coś co, czego uczą się studenci to co wymyśliła i pokazała w filmie triumf woli leni Riefenstahl są też filmy, które przechodzą do kina jako wybitne przykłady kina propagandowego, które emituje obraz wroga takim filmem jest na pewno, że ZUS, który z 1 strony jest filmem sprawnym pod względem względem realizator Eski można odpowiedzieć, że pewne elementy artystyczne, a jednocześnie emituje obraz wroga żydowskiego możemy w ogóle popatrzeć na tę produkcję filmów w trzeciej rzeszy właśnie przez ten pryzmat, że w którymś momencie zaczyna się specjalizować pokazywania różnych odmian obrazu wroga wroga era rosyjską Radzieckiego wroga wroga żydowskiego wroga amerykańskiego i wreszcie wroga polskiego jest taki film, który niewątpliwie 1 z najbardziej antypolskich filmów nakręconych w dziejach kinematografii w 1931 roku film HRK, czyli powrót do domu, gdzie właściwie ekrany zaludniony przez bardzo złych Polaków w różnych odcieniach złych niema żadnego żadnej żadnej postaci, która miałaby cechy pozytywne, czyli ta emisja obrazu wroga jest to część bardzo charakterystyczne dla filmu trzeciej rzeszy, a z drugiej strony, gdyby był osobą bystrą i wiedział, że nie można odbiorcy karmić wyłącznie z Finami politycznymi, bo przyjdzie oczywiście zmęczenie zniechęcenie większa część produkcji filmowej trzeciej rzeszy to są filmy rozrywkowe filmy Review owo muzyczne z pewnymi elementami propagandy, które tam są w jakimś sensie tłoczone, ale generalnie jeśli patrzymy na statystyki to 23 filmów 23 Finów trzeciej rzeszy to są filmy rozrywkowe pokazujące świat, który dla przeciętnego Niemca w trzeciej rzeszy jest światem niedostępnym, ale gorąco upragnionym od czasu do czasu pojawia się polityczny i ale jest znaczna mniejszość trzecia rzesza kończy swój byt silnym 1 z najwybitniejszych jeśli chodzi o film propagandowy Kol bak, czyli form, że Kołobrzeg o z czasów wojen napoleońskich, gdzie film jest niezwykle bogaty w sensie inscenizacyjnym i bardzo przedstawia intensywne przesłanie walczyć do końca opór do śmierci albo i dłużej film w kolorze film niesłychanie dynamicznie zrobiony to jest ten ostatni akcent trzeciej rzeszy notabene najdroższe jeśli chodzi o koszty krótko mówiąc film w trzeciej rzeszy jest pewną pewnym kalejdoskop jeśli chodzi o gatunki filmowe, ale przeważa w tej produkcji element rozrywkowy my oczywiście patrząc na historie film o trzeciej rzeszy mamy namyśli te najbardziej znane czasami najbardziej obrzydliwe i czasami najbardziej obrzydliwe są też te firmy, które propagują eutanazję, które propanu propagują eugenika, ale do tego dodajmy jeszcze 1 gatunek, który w trzeciej rzeszy szczególnie się rozwinąć Kronika filmowa, która jest w pewnym sensie wzorcowa jeśli chodzi o, zwłaszcza pierwszy okres drugiej wojny światowej te kroniki wtedy zerwane zająć cały 2 strzały, czyli przegląd tygodnia te kroniki zadziwiały dynamizmem nic też dziwnego, że wśród ofiar byli też korespondenci wojenni i fotoreporterzy filmowcy, którzy wychodzili z siebie, żeby uzyskać jak najlepsze ujęcie i rzeczywiście te filmy znad 394041, kiedy trzecia rzesza święciła triumfy na na na polach bitew uchodzą za wzorcowe jeśli chodzi obudowę dramatyzmu budowę ujęć na krótko mówiąc to są też takie filmy w cudzysłowie szkolne jeśli chodzi o studentów szkoły filmowej jak kiedyś bardzo dużo, przeglądając filmów archiwalnych tamte czasu natrafiłem na taki ruch szał zrobiony po 6czerwca czterdziestego czwartego roku i to było też dosyć ciekawe doświadczenie, ponieważ tej granicy pokazane lądowania aliantów Normandii, ale wynika z tego, że właśnie to żadne specjalne wydarzenie i dzielna armia w związku ze świetnie radzi z lądującym mi tam wojskami alianckimi, więc propaganda oczywiście towarzyszy nawet takiej dokumentalnej rolnicy do końca co pan powiedział jako człowiek, który tak dokładnie bada tę historię kina na koniec czy jej no myśmy dzisiaj oczywiście skupili na takich charakterystycznych przykładach, ale czy czy ta historia jest generalnie rzecz biorąc dowodem na to, że film jest fajny no to okay to wiemy, że tak, ale nie stał się właśnie zbyt groźnym narzędziem w pewnym momencie albo, że to jak zawsze człowiek coś zrobi jak jak chociażby, ale Alfred Nobel tak można zrobić coś do wysadzania skał albo do zabijania ludzi no historia ludzkości z historią paradoksów pan redaktor słusznie zauważył, że na film można patrzeć z różnego punktu widzenia film jako dobrodziejstwo jeśli jako pewnego rodzaju przekleństwa film jest elementem budującym nienawiść Fin jest elementem budującym przyjaźni miłości wszystko zależy jakich rynkach on jest robiony i należałoby się właśnie życzyć jak świętujemy rocznicę kina, żeby powstawały filmy wybitne, ale o szlachetnym przesłaniu to jest trochę życzenie na wyrost, bo wiemy doskonale że, zwłaszcza teraz kino jest zaludnione przez horrory przez różnego rodzaju elementy, które mają przestraszyć widza, a nie spowodować u niego wzrost uczuć wyższych typu miłość o początkach kina mówił prof. Cezary król bardzo dziękuję, ale teraz rozmawiamy o tym, jaka jest przyszłość tego kina, tyle że już po informacjach TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu, wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA