REKLAMA

"Bardzo szybko stał się symbolem lat 70" – 30 lat temu Václav Havel został prezydentem Czechosłowacji

Weekendowy Poranek - Maciej Zakrocki
Data emisji:
2019-12-29 07:20
Prowadzący:
Czas trwania:
17:52 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
no już jestem z powrotem Maciej Zakrocki witam tych wszystkich, którzy teraz do nas dołączyli wczoraj w weekendowym poranku jak wspominałem już o godzinie dziewiątej tu w studiu była pani Małgorzata Niezabitowska pan Stanisław Ciosek i pan Zbigniew Janas zamykaliśmy symbolicznie rok obchodów trzydziestolecia wolności m.in. właśnie Zbigniew Janas powiedział taką historię, że po raz kolejny, bo to była taka tradycja wśród opozycjonistów naszego tutaj w naszej części Rozwiń » Europy spotkał się w górach z kolegami z Czechosłowacji z opozycjonistami, kiedy on już był posłem w Polskim Sejmie w tym Sejmie kontraktowym na tym spotkaniu był m.in. znany czeski dysydent Vaclav Havel naj wtedy Zbigniew Janas pokazał swoją legitymację posła na tamten po prostu był niezwykle wzruszony miał niemal przytulić tę legitymację i patrzył na to wszystko pewnym podziwem, bo oni dalej na to spotkanie przybyli nielegalnie dalej groziło im groziły represje za udział w tym spotkaniu ze strony władz Czechosłowacji kilka miesięcy później dokładnie 29grudnia w sali władysławowskiej parlament Czechosłowacji jednogłośnie, a więc także przy poparciu deputowanych komunistycznych powierzył Wacława Havlowi urząd prezydenta państwa dzisiaj mamy trzydziestą rocznicę tego wydarzenia, a jednocześnie ten wstęp pokazuje jak nieprawdopodobnie dynamiczna była historia tamtego okresu, że to kilka miesięcy wcześniej Vaclav Havel właśnie nie jest w stanie uwierzyć, że Zbigniew Janas jest już posłem w Polskim Sejmie za chwilę sam zostaje prezydentem państwa jak to wszystko odbyło jak to było możliwe w tak krótkim czasie no to właśnie na oporze teraz gość pan prof. Milos Rzeźnik na co dzień pracuje w niemieckim Instytucie historycznym w Warszawie, ale teraz jest gdzieś w Czechach dzień dobry dzień dobry w dobry jak tam święta święta bardzo dobrze tylko w podróży, a no Ros podróż od no właśnie proszę powiedzieć czy ten dzień, który dzisiaj wspominamy 30 lat temu też jakoś powiedziałbym widoczny nie wiem w mediach w Republice czeskiej bardzo mało to nie jest jakiś temat, który dominował w mediach to też jest okres, który nie nie sprzyja temu są święta i ludzie zajmują się innymi tematami bardzo bardzo rzadko przypominano tą rocznicę na to przynajmniej przypomnijmy, bo wydaje mi się że, że warto i tu wracam właśnie do tego mojego wstępu bardzo bym prosił, żeby pan przypomniał trochę to kalendarium wydarzeń z drugiej połowy 1989 roku no bo jak to możliwe u nas jednak te procesy trwały wiele miesięcy tutaj wczoraj moi goście przypominali, że jeszcze w osiemdziesiątym ósmym roku na jesieni pojawiają się już pierwsze rozmowy opozycji z władzą potem jest słynna debata Wałęsa Miodowicz telewizyjna, która powoduje że, że władza rozumie, że musi nie tylko uznać Lecha Wałęsę jako przywódca Solidarności ani osoby prywatne ale, ale zgodzić się na ponowne zalegalizowanie Solidarności tak dalej potem mamy okrągły stół wielomiesięczny proces, choć można, by też szybko poszło no właśnie procent to spotkanie, o którym wiem, gdzie Vaclav Havel no no w ogóle nie wierzy, że może się jeszcze coś podobnego stać w jego kraju, a właśnie za chwilę zostaje przesunięta tak to napraw tak naprawdę nikt nie wierzył tak Czechosłowacji jak poza Czechosłowacją tak opozycji jak poza opozycją, ale z drugiej strony można powiedzieć że, że może to akurat takie taki rozwój wydarzeń taki normalny nie można patrzeć na to z drugiej strony powiedzieć, że do rewolucji do zwrotów politycznych zrywów dochodzi czasami bardzo szybko i nieoczekiwanie, ale tutaj trzeba przypomnieć to było 1,5 miesięcy nad samego początku tych zdarzeń wydarzeń Czechosłowacji i nawet jeszcze po kilku tygodniach od tego 17listopada, kiedy wszystko zaczęło nikt nie wierzył nikt nie liczą na to, że Havel będzie prezydentem też opozycję to było podstawowe pytanie, o którym decydowano dopiero gdzieś tam przez po przed połową grudnia pan mówi o 17 listopada to jest przypomnijmy słuchaczom bardzo ciekawa demonstracja ciekawa rozmów w tym sensie, że to była 50 rocznica zamknięcia czeskich szkół przez niemieckie władze okupacyjne i i można, by powiedzieć, jakiego powodu te władze komunistyczne postanowiły w przypadku demonstracji z takiego powodu brutalnie zaatakować to było wspomnienie zdarzenia tragicznego sprzed drugiej wojny światowej, bo to spotkanie młodzieży, która zresztą z dużej części było organizowane przez socjalistyczny związek młodzieżowy Czechosłowacji powinno było odbyć tylko na 2 miejscach to było przede wszystkim Albertowi i na cmentarzu na wyższe radzie, ale ludzie tam zgromadzeni studenci młodzież poszli dalej wrócili do do centrum miasta to już była demonstracja za demokratyzację już była demonstracja nielegalna doszło do tego zdarzenia z policją na Alejach narodowi, więc to tak to znaczy z 1 z 1 spotkania z 1 akcji rozwój rozwinęło się zupełnie zupełnie inna tak tutaj tutaj z różnych powodów zdecydowano się na no tak bardzo brutalny tak bardzo bardzo brutalne postępowanie ze strony ze strony władzy ta tutaj siedemnastego nocą 17 listopada Czechosłowacji dopiero wszystko zaczyna 18listopada jest tzw. weekend w świetle tak ustawianie świeczek świeczka w ogóle byłaby takim symbolem tego tego zwrotu, więc ludzie się stawiania świeczek, ale też potykania się ze świeczkami wszędzie w teatrach na ulicach ludzie przy różnych tam pomnika monument Pach różnych miastach zapalali świeczki na do przychodzili na manifestację ze świeczkami zresztą myślę, że w domu, gdzie mamy jeszcze 2 ostatnie świeczki, które zastąpiły już stacji metra plac pod muzeum Narodowym tam, gdzie spotykali ludzie na placu Wacława na warszawskim amnestii w co skoro właśnie pan tutaj ten akcent osobisty przywoła to proszę powiedzieć to, w którym momencie pan poczuł pamiętajmy, że to się nawet po tym, kiedy już pomijam co było w Polsce, ale już już upadł mur w Berlinie tak to muru pada 9listopada, w którym momencie pan poczuł wraz ze swoimi przyjaciółmi na tych demonstracjach może to jest to idzie w stronę właśnie podobną rzecz, że to będzie koniec tego systemu tak naprawdę bardzo szybko, bo może być nawet naiwnie wierzyłem od początku, że to się, że to się, że to się wszystko uda ludzie nie myślę tyle o możnych możliwe tam zwrotach ryzyka, chociaż obawiano jeszcze brutalnych reakcji, ale do tego nie doszło, więc ja muszę powołują się powiedzieć, aby poza Pragą wróciłem do Pragi w poniedziałek to był, jeżeli dobrze się dwudziesty myślę, że wciągu tego tygodnia były już miały przekonany, że to, że burze dobrą stronę, ale to oczywiście też na tle tych tego co między czasie się zdarzyło ów w innych krajach socjalistycznych w Polsce w NRD nawet, że nawet w Bułgarii tak 20listopada na placu Wacława 100 000 ludzi wspiera Fornal kupował te świeczki tego oraz no właśnie i tam ten ten tłum wspiera na forum obywatelskie to jest właśnie to ugrupowanie, z którym związany jest Václav Havel i skanduje się rozumiemy właśnie te żądania ustąpienia skorumpowanych polityków uwolnienie więźniów politycznych już dzień później na tym placu jest 300 000 ludzi no to jest właśnie chyba moment ten 23listopada kiedy, kiedy wydaje się, że to się właśnie posypie bo, bo już dzień później komitet centralny partii podaje się do dymisji tak razem z panem jakieś na czele tylko, że w tym momencie obawiam, że to będzie zmiana kosmetyczna to znaczy po tych dwudziesty trzecie dwudziesty czwarta już mamy tydzień po tych wydarzeniach na Alejach narodowych 0506. dzień wielkich wielkich manifestacji, jeżeli do tego momentu nie doszło do jak już zderzenia z policją lub nawet tym milicja Obywatelska to co do pomnika ORMO itd. no to już to już prawie się obawiano się do czegoś takiego dojrzale obawiano się, że będą tylko reakcje będą tylko zmiany kosmetyczne i za taką uważana uważano też dymisję komitetu centralnego przez Rzym kierownictwa komitetu to teraz powiedzmy parę słów o bohaterze dzisiejszej naszej rozmowy oczywiście wielu ludzi w Polsce kojarzy Vaclava Havla ale, ale warto może przypomnieć to jest człowiek, który nie pojawia się znikąd to jest człowiek, który rzeczywiście walczy no chyba od czasu tej interwencji wstydliwej również dla Polaków 60 ósmy roku tak tak mniej więcej oznaczono odbyło się jeszcze w opozycji już 60 latach, ale w ciągu 70 tych lat no on staje się takim takim nieformalnym przywódcą można raczej symbolem opozycji z 1 strony z drugiej strony najpóźniej w 80 latach już był też powiedzmy takim ulubionym w cudzysłowie decydentem ze strony władz komunistycznych, więc być takim ulubionym celem ataku propagandy stycznej, więc zawsze pisano o charakterze np. opozycjonistów to zawsze przedstawiano sylwetkę Havla w mediach w mediach państwowych, ale dlaczego, żebyś zaczął go sobie upatrzyli rzeczywiście był już wtedy ten charyzmatycznym przywódcą i potem stał się właśnie naturalnym kandydatem na prezydenta charyzmatycznym tutaj trzeba powiedzieć, że jego charyzma można było zaobserwować dopiero w ciągu listopada grudnia, bo zdecydowana większość ludzi Havla nigdy nie widziała nigdy nie słyszała przynajmniej ostatnich powiedzmy 1520 latach tak, aby niepokoi nie pokazywano Chabrów dużo pisano o charyzmatycznym przywódcą albo albo takim charyzmatycznym autorytetem dla ludzi opozycji do ludzi, którzy z nim byli w kontakcie i dopiero dopiero dopiero w listopadzie grudniu ludzie mieli pierwszą możliwość w ogóle zobaczyć usłyszeć z ekranów telewizorów ta i powiedzmy tam powstały takie ataki takie powszechnie powszechnie działających charyzmat zauważono tego od pośredniczącego charyzmatu Havla Młodziński czechosłowacki wasze, bo to zupełnie inny typ prawda przywódcy u nas Lech Wałęsa robotnik włosy wąsy można, by wiele takich i ikonograficznych rzeczy podać, tym bardziej że znany właśnie czasu strajków jeszcze 80 tego roku więc, więc ciągle kojarzony właśnie z tą postacią najważniejszą dla dla opozycji w Polsce stąd potem właśnie przy naszych czerwcowych wyborach plakat z Lechem właściwie gwarantował świetny świetną rozpoznawalność wynik Havel jest intelektualistą pisarzem pochodzi z rodziny inteligenckiej, która zresztą dosyć dobrze się powodziło zupełnie inny typ postaci niż Lech Wałęsa co pana zdaniem zdecydowało, że jakąś zaczął pojawiać Noto to ludzie w nim właśnie widzieli tego swojego przywódca może to co wspólnego albo z tradycją Czesko albo auto stereotypem czeskie, więc Czech z historii Czech Słowacji na czoło bardzo często wychodzili ludzie, którzy mieli zaplecze powiedzmy raczej nie Czabańskiego intelektualny my zawsze też w Czechach jest taki stereotyp porównywania np. historię już stuletniej porównywania marszałka Piłsudskiego także zawsze podkreślam, że pierwszym prezydentem Czechosłowacji był profesor uniwersytecki, który działa dyplomatycznie znacznie bada na polu dyplomacji no tak tak samo było tak samo może być z Havlem, ale może na korzyść Havla jeszcze akurat chodziło o to gdzie ludzie nie znali to znaczy dla wielu wielu ludzi od zupełnie nową postacią takiej taki zryw rewolucyjny sprzyja temu, żeby żeby, żeby popierać ludzi ludzie nowych tak jeszcze raz przypominam to w tym w tych dniach listopadowych drugiej połowy listopada ludzie zupełnie pierwszy raz zobaczyli jak wygląda usłyszeli pierwsze pierwszy raz jego głos od bardzo bardzo szybko stał się symbolem całej całej opozycji siedemdziesiątych osiemdziesiątych lat, ale przypominam powtarzam że, ale też bardzo ważna też na podstawie tej propagandy komunistycznej w no rzeczywiście się spojrzy na tych ludzi związanych z kartą 77, a więc właśnie to jest ten moment jak u nas Kor to jest taki początek zorganizowanej opozycji w czy nawet jawnej no to w Czechach to jest właśnie karta 77, choć mimo, że chcieli właśnie korzystać stąd nazwa była w aktu końcowego konferencji bezpieczeństwa współpracy w Europie, która gwarantowała wolność słowa różnego rodzaju swobody obywatelskie na to poddawani byli od razu represją Havel spędził w więzieniu około 5 lat to też pewnie udawało taki mandat osoby, która rzeczywiście z tym systemem walczyła, więc naturalny sposób z chwilą, kiedy system runął staje na czele państwa no tak to znaczy od odmian złota oraz symboliczna była bardzo ważną reprezentował też te grupy które, które były prezentowane przez przez państwo, ale on też należą do należał do osób, które starali się od 70 tych lat formułować programy tak tekst formułować opinie formuła nowej perspektywy na podstawowe na podstawowe kwestie też też tradycji narodowej na podstawie kwestie koncepcji np. Europy Środkowej miejsca Czechosłowacji Europie odbył też znany z tego z tego kontekstu to są teksty, których mało, kto czy to, bo było to bardzo ograniczony, ale wiedziano o tym, tak samo było z kartą trzeba albo z innymi dokumentami bardzo mało ludzi czytało teksty miało możliwość posiada się słyszy się w rozgłośniach takich jak wolna Europa, ale każdy wiedział o tym, każdy wiedział co mniej więcej tam się znajduje w tych w tych tekstach i to mu też bardzo pomogło do tej pozycji listą z listopada grudnia 81009. roku w do właśnie do tego stopnia pomogło jak powiedziałem na początku naszej rozmowy parlament jednogłośnie wymiera wybiera na prezydenta 29grudnia 81009. roku nawet głosami deputowanych partii komunistycznej proszę wszystkim swoim kolegom powiedzieć, że w Polskim radiu TOK FM pamiętam trzydziestej rocznicy wyboru Vaclava Havla i i w takim razie może to jest zachęci pana rodaków w pamiętasz bardziej, bo wydaje się, że warto tej lecznicy pamiętać bardzo dziękuję bardzo, panu życzenia dziękuję panu Serb Milos, mimo że Rzeźnik był z nami, a za chwilę będzie z nami, bo to już widzę, że wygląda przez szybkę Jerzy Kisielewski w swoim tradycyjnym zaliczką jak to się mówi radiu szkoda, że państwo tego nie widzą no już macha nawet zaraz będziemy wspominać Jerzego Waldorffa najpierw informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - MACIEJ ZAKROCKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! A w promocji Black Friday obowiązuje prawdziwe 50% zniżki!

KUP TERAZ 50% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA